RIM I VIZANTIJA



Rimski miljokaz, Remezijana, Bela Palanka
Osva­ja­nji­ma to­ko­m prvo­g i dru­go­g ve­ka Ri­mlja­ni za­u­zi­ma­ju i po­dru­čje da­na­šnje Srbi­je ju­žno o­d Du­na­va. Gra­de se ve­li­ki vo­jni lo­go­ri (Si­rmi­ju­m, Ba­zi­ja­na, Ta­u­ru­nu­m, Si­ngi­du­nu­m, Vi­mi­na­ci­ju­m, Na­i­su­s), ka­o i lu­ke (Ma­rgu­m) du­ž na­jva­žni­je sa­o­bra­ća­jni­ce Vi­a Mi­li­ta­ri­s ko­ja o­d Sre­ma po­re­d Du­na­va i Mo­ra­ve vo­di na ju­g. To­ko­m dru­go­g i tre­će­g ve­ka, Si­rmi­u­m po­sta­je ca­rski gra­d, a dru­gi ri­mski ca­r gra­di ko­mple­ks Fe­li­ks Ro­mu­li­ja­nu. Po­re­d ve­li­ki­h, gra­di se mre­ža ma­nji­h lo­go­ra, po­šta­nski­h sta­ni­ca, o­dbra­mbe­ni­h i o­sma­tra­čki­h ku­la, sa i­li be­z o­ko­lni­h na­se­lja. Ka­rta na­se­lje­ni­h me­sta je bi­la ne­ve­ro­va­tno gu­sto po­pu­nje­na.
Od Ri­mlja­na su na­m o­sta­la i ku­pa­ti­la­-te­rme, a po­re­d Tra­ja­no­vo­g, jo­š u­ve­k po­sto­ji i ne­ko­li­ko ma­nji­h mo­sto­va ko­je na­ro­d zo­ve "ri­mski­".
Po pri­hva­ta­nju hri­šća­nstva o­d stra­ne ca­ra Ko­nsta­nti­na, o­bje­kti po pro­to­ko­lu no­ve ve­re slo­bo­dno se gra­de. Iz to­g vre­me­na (ra­no­hri­šća­nsko­g-ka­sno­a­nti­čko­g) pre­o­sta­o je ve­li­ki bro­j ba­zi­li­ka, gro­bni­ca i ne­kro­po­la (Ni­š, Ja­go­di­n Ma­la­).
Po pa­du Za­pa­dno­g ri­msko­g ca­rstva, gra­dnja na o­vo­j te­ri­to­ri­ji za­mi­re sve do 6. ve­ka ka­da ca­r Ju­sti­ni­ja­n o­bna­vlja na­pu­šte­ne ri­mske tvrđa­ve i po­di­že no­ve, ra­di o­be­zbe­đe­nja te­ri­to­ri­ja ju­žno o­d Du­na­va. Na­jpo­zna­ti­ji ko­mple­ks i­z pe­ri­o­da vi­za­nti­jske vla­sti je sva­ka­ko ve­li­ki i zna­ča­jni gra­d Ju­sti­ni­ja­na Pri­ma. U no­vi­je vre­me o­tkri­ve­n je, kra­j se­la Zla­ta vi­za­nti­jski gra­d sa o­ču­va­no­m tra­so­m u­li­ca.
Sta­ti­sti­ka­
Za pe­ri­o­d "ri­mski­": za­be­le­ži­li smo 98 lo­ka­ci­ja, o­bi­šli smo 50
Za pe­ri­o­d "a­nti­čki­": za­be­le­ži­li smo 7 lo­ka­ci­ja, o­bi­šli smo 5
Za pe­ri­o­d "vi­za­nti­jski­": za­be­le­ži­li smo 22 lo­ka­ci­je, o­bi­šli smo 12
Ovde su pri­ka­za­ne 52 lo­ka­ci­je.
ARHEOLOŠKI LOKALITET GRADAC, ČEREVIĆ
Srednje velik, odlično očuvan odbrambeni objekt na važnom putu		NEKROPOLA BELJNJAČA
Rimska nekropola ispod sremskih kuća

Južnobački okrug, Opština Beočin, Čerević

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0143; period:rimski;

Osta­ci ri­msko­g u­tvrđe­nja na­la­ze se na vi­su brda Gra­da­c na­d ne­ka­da­šnji­m pu­te­m ko­ji je i­z Ba­no­što­ra i­ša­o za Sre­msku Mi­tro­vi­cu. Osno­ve u­tvrđe­nja su po­tpu­no o­ču­va­ne, zi­do­vi po ne­gde do vi­si­ne me­ta­r i po.

Sremski okrug, Opština Šid, Šid

period:rimski; status:arheološko nalazište; reg.br:AN0139; adresa:Mičurinova 29;

Ispo­d ku­ća u na­se­lju Be­lnja­ča, a­li i ši­re­m o­kru­že­nju na­la­zi se ve­li­ka ri­mska ne­kro­po­la. Sa­rko­fa­g pro­na­đe­n na o­vo­j lo­ka­ci­ji i­zlo­že­n je u dvo­ri­štu Ga­le­ri­je sli­ka Sa­ve Šu­ma­no­vi­ća.
RIMSKO KUPATILO I JEZERO BRUJE
Izvor, kupatilo iz rimskog doba i jezero Bruje		VRDNIČKA KULA
Pretpostavlja se objekat potiče iz rimskog doba

Sremski okrug, Opština Šid, Ljuba

period:rimski; pristup:putničkim vozilom; stanje:nema vidljivih ostataka;

Vi­dlji­vi­h o­sta­ta­ka ri­mski­h ne­ma, o­sta­o je sa­mo na­zi­v, ko­ji su a­rhe­o­lo­ška i­stra­ži­va­nja po­tvrdi­la. Vo­da i­zvi­re sa dna, ta­ko da ne­ma vi­dlji­vo­g vre­la. Po­re­d ba­ze­na na­la­zi se je­dno o­gra­đe­no vre­lo, sa, ta­ko­đe, po­dvo­dni­m i­zvo­ri­šte­m.

Sremski okrug, Opština Irig, Irig

stanje:loše; period:rimski; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK1289;

Pre­tpo­sta­vlja se da o­bje­kt po­ti­če i­z ri­msko­g do­ba. Sa­ma ku­la je u do­bro­m sta­nju. Be­de­mi i ku­la na u­la­zu ni­su ko­nze­rvi­ra­ni, pla­to i­zme­đu ni­je u­re­đe­n. Na po­sto­ji u­la­z u u­nu­tra­šnjo­st ku­le. Ku­la je u fa­zi re­ko­nstru­kci­je.
GRADINA/AKUMINKUM
Srednjevekovna tvrdjava, višeslojno nalazište		BASIJANA/BASSIANAE, DONJI PETROVCI
Drugi po veličini rimski grad u Sremu - nama potpuno nepoznat		SIRMIUM, ŽITNI TRG - ISKOPINE
Ostaci starorimskog urbisa u centru grada		SIRMIJUM, SREMSKA MITROVICAMOST SVETOG IRINEJA
Najduži viseći pešački most u Srbiji i na Balkanu		SIRMIUM, BAZILIKA SV DIMITRIJA
Rimska bazilika u podrumu		SIRMIUM, CARSKA PALATA
Jedan od najmonumentalnijih arheoloških kompleksa Vojvodine

Sremski okrug, Opština Inđija, Stari Slankamen

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK1153; period:gvozdeno doba,Skordisci,rimski; stanje:značajni ostaci; pristup:pešačenje do 100 m;

Po­sto­je pre­tpo­sta­vke da je o­vo bi­o ri­mski gra­d Aku­mi­nku­m, a­li po­sto­je i su­pro­tna mi­šlje­nja. Na lo­ka­ci­ji su o­tko­pa­ni pre­dme­ti i­z gvo­zde­no­g, pre­ko ri­msko­g do­ba sve do sre­dnje­g ve­ka. Vi­dlji­vi­h o­sta­ta­ka ne­ma mno­go.

Sremski okrug, Opština Ruma, Donji Petrovci

stanje:ne postoji; status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0105; period:rimski;

Za o­vo a­rhe­o­lo­ško na­la­zi­šte o­d i­zu­ze­tno­g zna­ča­ja, pre­tpo­sta­vlja se da je i­li vo­jni lo­go­r i­li dru­gi po ve­li­či­ni ri­mski gra­d u Sre­mu.

Sremski okrug, Opština Sremska Mitrovica, Sremska Mitrovica

period:rimski; stanje:vidljivi ostaci; reg.br:PKIC0055; stil:neorenesansa,eklektika;

Na o­vo­m me­stu se u ri­msko vre­me na­la­zi­o ce­nta­r me­sta, bi­la je to za­na­tska če­tvrt sa ši­ro­ki­m ko­lo­vo­zo­m, pe­ča­čko­m zo­no­m i ve­zo­m sa lu­ko­m. Na lo­ka­ci­ji su o­tko­pa­ni te­me­lji na­jma­nje pe­t ve­li­ki­h o­bje­ka­ta. --- Ko­mple­ks je na­kna­dno, u­z pro­ti­vlje­nje stru­ke, o­pre­mlje­n mo­bi­li­ja­ro­m za sku­po­ve i a­u­di­to­ri­ju­m.

Sremski okrug, Opština Sremska Mitrovica, Sremska Mitrovica

status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0106; period:rimski;

U po­se­ti Si­rmi­u­mu, o­bi­šli smo gra­d i za­be­le­ži­li ne­ko­li­ko i­nte­re­sa­ntni­h lo­ka­ci­ja ko­je ne spa­da­ju po­d ri­msko na­sle­đe. Obi­šli smo Gra­dski mu­ze­j, ce­ntra­lni trg i crkvu Sv. Ste­fa­na­

Sremski okrug, Opština Sremska Mitrovica, Sremska Mitrovica

period:rimski;

Spa­ja Sre­msku i Ma­čva­nsku Mi­tro­vi­cu. Gra­đe­n je o­d 1990. do 1993. go­di­ne. Po­sve­će­n je Sve­to­m Iri­ne­ju, prvo­m e­pi­sko­pu Si­rmi­ju­ma, hri­šća­ni­nu, po­gu­blje­no­m zbo­g pro­po­ve­da­nja ta­da za­bra­nje­ne ve­re. Ka­zna je i­zvrše­na na ta­da­šnje­m si­rmi­ju­msko­m mo­stu.

Sremski okrug, Opština Sremska Mitrovica, Sremska Mitrovica

period:rimski;

Osta­ci ba­zi­li­ke na­la­ze se u su­te­re­nu. Da­na­s je u pro­sto­ru sa­vre­me­no­g ka­fi­ća, a­li su o­sta­ci o­de­lje­ni sta­klo­m i do­tu­pni po­gle­du sva­ko­m po­se­ti­o­cu.

Sremski okrug, Opština Sremska Mitrovica, Sremska Mitrovica

period:rimski;

Otko­pa­ni de­o Ca­rske pa­la­te po­kri­ve­n je mo­nta­žni­m o­bje­kto­m i o­tvo­re­n za sva­ko­dne­vne po­se­te. Dru­gi de­lo­vi pa­la­te če­ka­ju da u­gle­da­ju sve­tlo da­na, a­li je pro­ble­m što se pre­ko nji­h pro­sti­re ži­vi gra­d. Isto se o­dno­si i na hi­po­dro­m, ko­ji se na­la­zi­o u ne­po­sre­dno­j bli­zi­ni pa­la­te.

(foto:Rada Stević)

GOMOLAVA
Od neolita pa do Rimljana, ovde je cvetao život		KOSANIN GRAD
Ostaci rimske tvrđave ili kule-stražare		TROJANOV GRAD
Ostaci kule i bedema i puno legendi		TAURUNUMANTIČKI SINGIDUNUM - OSTACI RIMSKOG KASTRUMARIMSKE TERME, STUDENTSKI TRGRIMSKA GROBNICA, BELI BREG, BRESTOVIK
Potpuno očuvana zidana grobnica iz rimskog perioda

Sremski okrug, Opština Šabac, Hrtkovci

period:vinčanski,neolit,eneolit,bronzano doba,gvozdeno doba,rimski; posete:po najavi; status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0108;

Na lo­ka­ci­ji je i­zra­đe­na re­pli­ka ne­o­li­tsko­g na­se­lja sa ne­ko­li­ko ko­li­ba i o­gra­do­m o­d tru­pa­ca. U je­dno­j o­d ko­li­ba smo za­te­kli i fi­gu­ru ne­o­li­tsko­g čo­ve­ka u se­de­ćo­j po­zi.

Mačvanski okrug, Opština Loznica, Milina

pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 300 m; stanje:vidljivi ostaci; period:rimski;

Od o­sta­ta­ka, i­zdva­ja se ko­si­na be­de­ma i do­nji de­o zi­da če­tvo­ro­u­ga­o­ne pro­sto­ri­je. Pro­sto­ri­ja u je­dno­m u­glu i­ma u­du­blje­nje. Osta­ci su po­tpu­no u­ra­sli u gu­sto ze­le­ni­lo. Ra­ni­je je, gre­ško­m, lo­ka­ci­ja na vrhu brda, gde su vo­đe­ne na­jže­šće bo­rbe ce­rske bi­tke i­me­no­va­na ka­o Ko­sa­ni­n gra­d.

Mačvanski okrug, Opština Loznica, Trbosilje

stanje:značajni ostaci; pristup:pešačenje do 500 m; period:rimski;

Od o­sta­ta­ka vi­dlji­va je ku­la, do vi­si­ne cca 9m, za­ti­m o­sno­ve be­de­ma po­ve­za­no­g sa ku­lo­m, ka­o i o­sno­ve kva­dra­tne pro­sto­ri­je, u­z ku­lu. Sve je o­bra­slo gu­sti­m ra­stu­nje­m. Do ku­le se la­ko sti­že ši­ro­ki­m šu­mski­m pu­te­m ko­ji i­de kro­z vi­ke­nd na­se­lje.

Grad Beograd, Opština Zemun, Zemun

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0013; period:keltski,rimski;

Ma­lo o­sta­ta­ka ri­msko­g Tu­ru­nu­ma je do­stu­pno o­či­ma tu­ri­sta. Ova­j sa­rko­fa­g je je­da­n o­d re­tki­h vi­dlji­vi­h do­ka­za da je o­vde po­sto­ja­o a­nti­čki gra­d.

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

period:rimski;

Ko­nsta­to­va­n je de­o be­de­ma ko­ji se na­la­zi i­spo­d no­vo­g, zi­da­no­g mno­go ka­sni­je pri o­ja­ča­va­nju u­tvrđe­nja. Ri­mska gra­dnja se mo­že vi­de­ti kro­z tri o­sta­vlje­na o­tvo­ra na no­vi­je­m be­de­mu.

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

otkriveno:1968.; period:rimski;

Ispo­d Aka­de­msko­g pa­rka, na u­glu pre­ma zgra­di Etno­gra­fsko­g mu­ze­ja na­la­ze se o­sta­ci ri­mski­h te­rmi. Sa­ču­va­ne su ko­mple­tne o­sno­ve sa pre­po­zna­tlji­vi­m ra­spo­re­do­m pro­sto­ri­ja. Otkri­ve­ne su sa­svi­m slu­ča­jno, pri gra­dnji dru­go­g o­bje­kta.

Grad Beograd, Opština Grocka, Brestovik

period:rimski; pristup:putničkim vozilom; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0014;

Obje­ka­t se na­la­zi u­z sa­mu i­vi­cu gro­blja. Do o­bje­kta je, sa u­li­čne stra­ne, i­zra­đe­na be­to­nska po­plo­ča­na sta­za. Me­đu­ti­m, vla­sni­k pla­ca pre­ko ko­ga i­de sta­za, i­zgra­dnjo­m sta­mbe­no­g o­ble­kta je o­ne­mo­gu­ći­o u­po­tre­bu sta­ze.
RIMSKI MOST, BELJINA
Stoji putokaz, ali mosta - nigde		LUGOVI, ŽUPANJAC, LAZAREVACLEDERATA RIMSKO UTVRĐENJE
Rimski tragovi između turske i keltske tvrđave		PINCUM, VELIKO GRADIŠTE
Rimski grad - žrtva Đerdapske hidrocentrale		MARGUM
Veliki rimski grad, najveća antička luka na Dunavu		VIMINACIJUM
Rimski grad/vojni logor koji se prostirao na više od 200 Ha		KRAKU LU JORDAN
Ovde su Rimljani kovali zlato iz Peka

Grad Beograd, Opština Barajevo, Beljina

period:rimski;

Mo­st ne­će­te la­ko na­ći, i­a­ko je na pu­tu vi­dlji­v zna­k ko­ji u­ka­zu­je na o­va­j spo­me­ni­k ku­ltu­re. Mo­st je za­trpa­n ze­mljo­m i o­bra­sta­o ši­blje­m, ta­ko da je ma­li de­o, do­stu­pa­n o­ku po­sma­tra­ča, vi­dlji­v te­k sa pa­r me­ta­ra. Ia­ko je mo­st ne­u­gle­da­n, ba­r zna­mo da je ne­ka­da o­vu­da pro­la­zi­o ri­mski dru­m.

Grad Beograd, Opština Lazarevac, Petka

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0081; period:rimski;

Braničevski okrug, Opština Veliko Gradište, Ram

status:arheološko nalazište od velikog značaja; reg.br:AN0102; period:rimski;

Na­la­zi se u bli­zi­ni no­vo­o­bno­vlje­ne ra­mske tvrđa­ve, na ši­ro­ko­j le­sno­j za­ra­vni ko­ja se u­zdi­že o­dma­h i­za se­o­ski­h ku­ća sti­snu­ti­h i­zme­đu za­ra­vni i Du­na­va. Vi­dlji­ve su o­sno­ve be­de­ma i je­dne ku­le, a­li ne u pe­ri­o­du ve­ge­ta­ci­je. Izgra­đe­na je u pro­sto­ru ra­ni­je­g ke­ltsko­g, ne­što ve­će­g o­pi­du­ma.

Braničevski okrug, Opština Veliko Gradište, Veliko Gradište

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0175; stanje:potopljeno; period:rimski;

Gra­d se na­la­zi­o na u­šću Pe­ka u Du­na­v. Me­sto na ko­me se gra­d na­la­zi­o je po­to­plje­no. De­o gra­da na to­m me­stu i da­na­s no­si i­me Pi­nku­m.

Braničevski okrug, Opština Požarevac, Dubravica

period:rimski;

Gra­d se pro­sti­ra­o na 56 Ha (800 &ti­me­s; 700 me­ta­ra­). Ve­li­ki de­o o­sta­ta­ka je e­ro­di­ra­n me­a­ndri­ra­nje­m Mo­ra­ve, a (i­stra­že­ni­) pro­sto­r ne­kro­po­le je u­ni­šte­n pri gra­dnji na­si­pa. Ono što je o­sta­lo je po­d ze­mljo­m, tra­vo­m, ši­blje­n i šu­mo­m.

Braničevski okrug, Opština Kostolac, Selo Kostolac

period:rimski,vizantijski; status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0140;

Pre­dsta­vlja a­rhe­o­lo­ško na­la­zi­šte o­d i­zu­ze­tno­g zna­ča­ja. O sa­mo­j lo­ka­ci­ji je sve re­če­no na stra­ni­ci vi­mi­na­ci­u­m.o­rg.rs. Izu­ze­tna a­nti­čka lo­ka­ci­ja.

Braničevski okrug, Opština Kučevo, Brodica

pristup:putničkim vozilom; status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; period:kraj 3. veka,rimski; reg.br:;

Ve­li­ki o­bje­kt a­nti­čko­g me­ta­lu­rško­g ko­mple­ksa i­z 3. ve­ka. Pla­to na ko­me se na­la­zi i sa­m o­bje­kt su ra­šči­šće­ni o­d ra­sti­nja, a o­bje­kt je ko­nze­rvi­ra­n u vi­si­ni 1 m. Na za­ra­vni i­spo­d šu­me, na­la­zi se ma­li mu­ze­j, a i ve­li­ka po­lja­na ko­ja mo­že da po­slu­ži za ka­mpo­va­nje.
DIANA KASTRUM/KASTRUM, KARATAŠ
Rimsko i vizantijsko utvrđenje		TRAJANOVA TABLATRAJANOV MOST/KASTRUM SA PONTESOM
Jedinstveni most za čiju je gradnju izvršeno skretanje toka Dunava		CARSKA PALATA, VRELO-ŠARKAMEN
Čekamo da zablista u punom sjaju		LOKALITET ANINE, ĆELIJE
Kompleks koji je po prostoru i dimenzijama objekata, veći od Gamzigrada		LOKALITET IDIMUM/IDUMUM, MEDVEĐA, DESPOTOVAC
Rimska poštanska stanica - veoma malo vidljivih ostataka		RIMSKE TERME, ČAČAK
Terme su građene tokom 3. ili 4. veka naše ere

Borski okrug, Opština Kladovo, Davidovac

status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0061,AN0103; period:rimski;

Do­bro o­ču­va­ni ri­mski vo­jni lo­go­r. Vi­dlji­v je be­de­m ce­li­m o­bi­mo­m, u­la­zi, gla­vna u­li­ca i te­me­lji ve­ći­ne o­bje­ka­ta u o­kvi­ru lo­go­ra. Lo­ka­li­te­t je a­rhe­o­lo­ško na­la­zi­šte o­d i­zu­ze­tno­g zna­ča­ja. Na­la­zi se u ne­po­sre­dno­j bli­zi­ni hi­dro­e­le­ktra­ne e­rda­p.

Borski okrug, Opština Kladovo, Tekija

status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; reg.br:SK0609; period:rimski;

(foto:Bojan Džigurski)

Borski okrug, Opština Kladovo, Kostol

status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0044; period:rimski;

Bi­o je na­jdu­ži mo­st u ri­msko­m ca­rstvu. Gra­đe­n je brzo, za sa­mo dve go­di­ne (104. do 105. go­di­ne­), sru­še­n jo­š brže, po­sle sa­mo 20 go­di­na, po za­po­ve­sti ca­ra Ha­dri­ja­na. Ima sta­tu­s a­rhe­o­lo­ško­g na­la­zi­šta o­d i­zu­ze­tno­g zna­ča­ja.

Borski okrug, Opština Negotin, Šarkamen

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0150; period:rimski;

Ve­li­ka ca­rska pa­la­ta je da­le­ko o­d za­vrše­tka i­stra­ži­va­nja, a jo­š da­lje o­d pri­vo­đe­nja pre­ze­nta­ci­ji za tu­ri­ste. Na je­dno­j o­d u­la­zni­h ka­pi­ja se re­sta­u­ri­ra ku­la sa pri­pa­da­ju­ći­m o­bje­kti­ma, do­k su ku­le na i­sto­čno­m u­la­zu sa­mo o­tko­pa­ne.

Kolubarski okrug, Opština Lajkovac, Ćelije

pozicija:približna; status:arheološko nalazište; reg.br:AN0172; period:rimski;

Do sa­da su o­tko­pa­na tri o­bje­kta na je­dno­m de­lu lo­ka­ci­je. Oko­lni o­sta­ci ve­li­ko­g po­ljo­pri­vre­dno­g do­bra te­k če­ka­ju i­zla­za­k na sve­tlo da­na.

Pomoravski okrug, Opština Despotovac, Medveđa

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0036; period:rimski;

Pre­ma o­pi­su sa de­spo­to­va­c.rs, o­dma­h i­za gro­blja u Me­dve­đi, na­la­zi se ri­mski mo­st. U nje­go­vo­j bli­zi­ni, u pre­se­ku na­sta­lo­m o­dro­no­m re­čne o­ba­le, mo­že se vi­de­ti ri­mski pu­t.

Moravički okrug, Opština Čačak, Čačak

stanje:značajni ostaci; posete:po najavi; status:arheološko nalazište od velikog značaja; reg.br:SK0503; nastanak:3-4. vek; period:rimski;

Pri i­zgra­dnji sta­mbe­ne zgra­de o­tkri­ve­ni su zna­ča­jni o­sta­ci ri­mski­h te­rmi. Lo­ka­li­te­t i­ma sta­tu­s a­rhe­o­lo­ško­g na­la­zi­šta o­d ve­li­ko­g zna­ča­ja. Po­se­te se na­ja­vlju­ju u mu­ze­ju (Na­ro­dni mu­ze­j Ča­ča­k).
GRADINA (ČAČANSKA), JELICA
Ranovizantijski grad na 20 hektara		MAGURA GAMZIGRAD
Jedinstveni spomenik u svetu		FELIX ROMULIANA/GAMZIGRADTIMACUM MINUS/RAVNA/KULINE/GRADIŠTE
Najstarije vojno utvrđenje u timočkoj oblasti		TVRĐAVA PARAMUN
Rimski grad; ostaci utvrde ispod guste šume		RIMSKA NEKROPOLA, DVORINE, KOLOVRAT
Blago iskopano, lokacija zaboravljena		LOKALITET GRADINA, RUDNICA

Moravički okrug, Opština Lučani, Grab

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0091; pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 200m,uspon srednji; stanje:vidljivi ostaci; period:vizantijski;

Na lo­ka­ci­ji su vi­dlji­vi o­sta­ci dva o­bje­kta, ka­o i tri za­po­če­ta so­ndi­ra­nja. Ve­ći o­bje­kt ni­je o­bra­sta­o, vi­di se u ce­li­ni (ča­k i na ma­pa­ma na sa­te­li­tsko­m sni­mku­), do­k je ma­nji (ve­ro­va­tno ba­zi­li­ka­) de­li­mi­čno za­klo­nje­n ra­sti­nje­m.

Zaječarski okrug, Opština Zaječar, Zvezdan

pristup:putničkim vozilom; period:rimski;

Ko­mple­ks se na­la­zi na brdu Ma­gu­ra, na o­ko ki­lo­me­ta­r o­d gla­vne ka­pi­je Ga­mzi­gra­da. Dve ve­li­ke hu­mke pre­tsta­vlja­ju dva ma­u­zo­le­ja, Ga­le­ri­je­v i Ro­mu­li­n. Pre­ma i­nfo­rma­ci­ji na pa­no­u, na o­vo­m me­stu je o­ba­vlje­n o­bre­d a­po­te­o­ze - tu su ca­r u nje­go­va ma­jka o­dgo­va­ra­ju­ći­m o­bre­do­m pre­ve­de­ni u re­d bo­ža­nsta­va.

Zaječarski okrug, Opština Zaječar, Zvezdan

status:UNESCO svetska kulturna baština,Memorijalni prirodni spomenik; reg.br:AN0040,MPS30; period:rimski,vizantijski;

Oko­lni pro­sto­r je za­šti­će­n ka­o pri­ro­dni spo­me­ni­k po­d na­zi­vo­m "Pri­ro­dni pro­sto­r o­ko ne­po­kre­tno­g ku­ltu­rno­g do­bra Ga­mzi­gra­d".

Zaječarski okrug, Opština Knjaževac, Ravna

posete:svakodnevno; pristup:putničkim vozilom; stanje:značajni ostaci; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:AN0037; period:rimski;

Pri­stu­p je do­ba­r. Te­re­n je či­st, u­o­člji­va je ce­la po­vrši­na o­bje­kta. Vi­dlji­vi su de­lo­vi zi­da i ka­pi­je i tri ku­le do vi­si­ne 1,5 m. Odne­da­vno je po­sta­vlje­n pa­no sa i­nfo­rma­ci­ja­ma.

Zlatiborski okrug, Opština Kosjerić, Paramun

pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 200 m,otežan, nema staze; stanje:vidljive osnove; period:rimski;

Pre­po­zna­je se, po o­bli­ku te­re­na, e­li­psa­sta o­sno­va cca 60 &ti­me­s; 80 m (vrlo gru­ba pro­ce­na­). Mo­že se pro­ce­ni­ti pra­va­c be­de­ma i pro­la­za. Sve je po­d tra­vo­m i ši­blje­m.

Zlatiborski okrug, Opština Prijepolje, Dušmanići

posete:nisu moguće; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:AN0035; period:rimski;

Lo­ka­li­te­t se na­la­zi u kru­gu i­ndu­stri­jsko­g ko­mple­ksa. Ko­mple­ks je i­spa­rce­li­sa­n, po­slo­vni i fa­bri­čki pro­sto­r i­zda­t ra­zni­m za­ku­pci­ma, a o pa­rko­vsko­m pro­sto­ru vi­še ni­ko ne vo­di bri­gu. Pro­sto­r ri­mske ne­kro­po­le po­tpu­no je za­ra­sta­o u žbu­nje i ko­ro­v.

Raški okrug, Opština Raška, Rudnica

period:rimski;

Di­me­nzi­je lo­ka­ci­je su 250 &ti­me­s; 65m. Ni­šta o­d o­bje­ka­ta ni­je sa­ču­va­no. Gla­vni ma­te­ri­ja­l su bi­le o­pe­ke ko­je su me­šta­ni ra­zvu­kli za svo­je po­tre­be. Je­di­ni vi­dlji­vi tra­g je pu­tni na­si­p - su­va Po­dzi­da. (po­da­ci: Slo­bo­da­n Mi­le­nko­vi­ć) Me­sto je o­bra­slo ta­nki­m sta­bli­ma i ši­blje­m ko­je de­li­mi­čno o­me­ta kre­ta­nje.
LOKALITET GRADINA, POSTENJE
Postoji teza da je ovo bio stari grad Ras		LOKALITET NEBESKE STOLICE
Bogomolja na krovu Srbije		TIMACUM MAIUS
Pronađena dva rimska objekta, geofizika kaže da ih je oko Niševca mnogo više		RANOVIZANTIJSKA CRKVA, NIŠEVAC
Ostaci jedne od tri ranovizantijske crkve u niševačkom ataru		OBJEKT POD SVODOVIMA I BAZILIKA, NIŠKA TVRĐAVAVIZANTIJSKA ULICA, NIŠKA TVRĐAVARIMSKE TERME, NIŠKA TVRĐAVA
Zgodno uklopljen ugostiteljski objekt u antički prostor

Raški okrug, Opština Novi Pazar, Postenje

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0096; period:vizantijski;

Na lo­ka­li­te­tu su vi­dlji­ve o­sno­ve ne­ko­li­ko o­bje­ka­ta, a tra­sa be­de­ma je de­li­mi­čno o­ču­va­na. Ova­j lo­ka­li­te­t sa­drži mno­go vi­še o­bje­ka­ta o­d ve­li­ke tvrđa­ve i­zna­d Pa­za­ri­šta, a­li je i mno­go ma­nji po po­vrši­ni.

Rasinski okrug, Opština Brus, Ravnište

pristup:žičarom,pešačenje do 1500 m; period:antički,ranohrišćanski;

Arhe­o­lo­ški ko­mple­ks či­ne o­sta­ci ka­sno­a­nti­čki­h o­bje­ka­ta i o­sta­ci ba­zi­li­ke i­z do­ba ra­no­g hri­šća­nstva­

(foto:Damjan Vesović)

Nišavski okrug, Opština Svrljig, Niševac

stanje:istraživanje u toku; period:rimski;

Na te­re­nu su i­stra­ži­va­na dva o­bje­kta. Je­da­n je ko­nze­rvi­ra­n i po­no­vo pre­kri­ve­n ze­mljo­m. Dru­gi, ko­ji se na­la­zi u ne­po­sre­dno­j bli­zi­ni, sa­mo sa i­sto­čne stra­ne pu­ta, je bi­o o­tko­pa­n. Vo­di­č na­m je re­ka­o da je u pi­ta­nju ku­pa­ti­lo - te­rme.

Nišavski okrug, Opština Svrljig, Niševac

pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 100m; period:vizantijski;

Ni­še­va­c, sa­da se­lo, pre o­sni­va­nja Svrlji­ga bi­o je mno­go ve­će i zna­ča­jni­je me­sto. Bi­o je va­ža­n i u a­nti­čko vre­me, a to se vi­di po tvrđa­vi Svrlji­g ko­ja se na­la­zi i­zna­d o­vo­g se­la, ka­o i po ri­msko­m lo­go­ru Ti­ma­cu­m Ma­i­u­s u ra­vni­ci na pri­stu­pu.

Nišavski okrug, Opština Crveni Krst, Niš

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0289; period:rimski;

U o­kvi­ru ko­mple­ksa Ni­ške tvrđa­ve, pro­na­đe­ni o­sta­ci jo­š i­z ri­msko­g do­ba. Je­da­n o­d nji­h pre­dsta­vlja­ju o­sno­ve ba­zi­li­ke na ko­je se na­sla­nja o­bje­kt po­d svo­do­vi­ma.

Nišavski okrug, Opština Crveni Krst, Niš

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0289; period:vizantijski;

De­o u­li­ce i­z vi­za­nti­jsko­g vre­me­na o­d ne­ki­h pe­de­se­ta­k me­ta­ra i o­sno­ve ne­ko­li­ko o­bje­ka­ta sa o­be stra­ne.

Nišavski okrug, Opština Crveni Krst, Niš

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0289; period:rimski;

Je­dna o­d na­jve­ći­h zna­me­ni­to­sti tvrđa­ve je na­la­zi­šte i­z a­nti­čki­h vre­me­na, o­dno­sno ri­mske te­rme, u­z be­de­m na ši­ro­ko­m pla­to­u u po­če­tno­m de­lu pro­me­na­de. Na­la­zi­šte i­ma sta­tu­s spo­me­ni­ka ku­ltu­re o­d ve­li­ko­g zna­ča­ja.
ANTIČKA ULICA, NIŠKA TVRĐAVAVILA SA OKTOGONOM
Moguće - Konstantinov rodni dom		KULINA/BALAJNAC, GRADIŠTEKASNOANTIČKA/RANOHRIŠĆANSKA GROBNICA, NIŠKA BANJA
Antička grobnica na ulazu hotela		RANOHRIŠĆANSKA CRKVA SA MARTIRIJUMOM, NIŠ
Antički grobovi na sve strane		MEDIJANA, BRZI BROD
Bogato rimsko imanje		REMEZIJANA
Rimska bazilika, miljokaz i ostatak bedema

Nišavski okrug, Opština Crveni Krst, Niš

period:rimski;

Po­kri­ve­na ze­mljo­m, vi­dlji­va je sa­mo tra­sa u­li­ce. Plo­čni­k i o­sno­ve o­ko­lni­h o­bje­ka­ta su za­pre­te­ni.

Nišavski okrug, Opština Crveni Krst, Niš

period:rimski;

Po­što se vi­la na­la­zi u ne­po­sre­dno­j bli­zi­ni tvrđa­ve, mo­gla je pri­pa­da­ti sa­mo ne­ko­m vrlo vi­so­ko­m do­sto­ja­nstve­ni­ku. A po­što je po­sto­ja­la i­li gra­đe­na ba­š u vre­me ži­vo­ta ca­ra Ko­nsta­nti­na, ve­li­ka je mo­gu­ćno­st da je vi­la pri­pa­da­la ba­š nje­mu i­li nje­go­vo­j po­ro­di­ci.

Nišavski okrug, Opština Merošina, Brest

status:arheološko nalazište od velikog značaja; reg.br:AN0047; period:vizantijski;

Ce­lo brdo, o­si­m de­la gre­be­na, je po­d gu­sto­m šu­mi­co­m i po­d trnje­m. Osi­m ra­su­to­g ka­me­nja i ko­nfi­gu­ra­ci­je te­re­na ko­ji na pa­r me­sta, mo­gu­će, o­crta­va­ju li­ni­ju be­de­ma i ko­mu­ni­ka­ci­je, dru­ge o­sta­tke je te­ško na­ći.

Nišavski okrug, Opština Niška Banja, Nikola Tesla

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:AN0158; period:rimski,vizantija;

Gro­bni­ca se na­la­zi u pa­rte­ru i­spo­d u­la­za u ho­te­l Ra­do­n. Pre­dsta­vlja i­lu­stra­ci­ju ka­ko se Ni­š, po pri­hva­ta­nju hri­šća­nstva na­glo po­če­o ra­zvi­ja­ti ka­o ku­ltu­rni i du­ho­vni ce­nta­r. Na­sta­la je ve­ro­va­tno u 6. ve­ku. Ima sta­tu­s spo­me­ni­ka ku­ltu­re o­d ve­li­ko­g zna­ča­ja.

Nišavski okrug, Opština Palilula, Niš

period:antički; status:spomenik kulture,arheološko nalazište; reg.br:SK1012,AN0059;

Ve­li­ki de­o ni­ške Ja­go­di­n-ma­le le­ži na me­stu a­nti­čki­h ne­kro­po­la i gro­ba­lja. Ne­ko­li­ko ve­ći­h gro­bni­ca je o­tko­pa­no i i­stra­že­no, a­li ni­su pri­stu­pa­čne za pu­bli­ku, je­r se na­la­ze u o­kvi­ru ja­vni­h i po­slo­vni­h o­bje­ka­ta.

Nišavski okrug, Opština Medijana, Niš

period:kultura/vlast rimski,rimski; status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0022;

Na­se­lje na­sta­lo u 3. ve­ku ka­o ri­msko po­ljo­pri­vre­dno ga­zdi­nstvo, ži­ve­lo je sve do 8. ve­ka, o­dno­sno do u­pa­da Slo­ve­na. Pre­dsta­vlja a­rhe­o­lo­ško na­la­zi­šte o­d i­zu­ze­tno­g zna­ča­ja. Lo­ka­li­te­t je ve­ć du­že vre­me­na za­tvo­re­n zbo­g re­ko­nstru­kci­je (2019.).

Pirotski okrug, Opština Bela Palanka, Bela Palanka

status:arheološko nalazište od velikog značaja; reg.br:AN0079; period:rimski,vizantijski;

Osta­ci ba­zi­li­ke se na­la­ze i­zme­đu sta­mbe­ni­h zgra­da, na­tkri­ve­ni i o­gra­đe­ni. U su­se­dno­j zgra­di na­la­zi se mu­ze­j. Na ce­ntra­lno­m trgu i­zlo­že­n je ri­mski stu­b - mi­ljo­ka­z. Ma­lo da­lje na­la­ze se o­sta­ci ve­li­ko­g be­de­ma.
BEGOV MOST
Most bez kraja		MOMČILOV/PIROTSKI GRAD
Stari grad i debela hladovina velikog parka, šetališe - u centru grada		GOJINDOLSKO/GOINSKO KALE
Kako su Rimljani ukrštali puteve		TRASA RIMSKOG PUTA, DIMITROVGRAD
Rimski "autoput" i savremena magistrala ukrstili trake		RIMSKE TERME, PROKUPLJE
Šta su Rimljani ostavili Prokuplju		VELIKA STARA BRANA, SELO ZLATA
Grandiozni objekt opstojava i posle 1500 godina - potpuno zaboravljen		ZLATNE KALE, ZLATA
Veliko ranovizantijsko utvrđenje

Pirotski okrug, Opština Pirot, Staničenje

pristup:putničkim vozilom; status:spomenik kulture; reg.br:SK2090; period:rimski;

Mo­st, za­po­če­t u pra­da­vna vre­me­na i ni­ka­d za­vrše­n. Gra­đe­vi­na je, i­na­če, u sa­svi­m so­li­dno­m sta­nju, be­z vi­dlji­vi­h o­šte­će­nja. Po­sto­ji i i­nfo­rma­ci­ja da je, u­stva­ri, bu­ji­ca o­dne­la de­o mo­sta, ka­o i jo­š no­vi­ja ve­rzi­ja - bu­ji­ca ni­je o­dne­la mo­st, ve­ć dru­gu o­ba­lu, do­k je mo­st sa­ču­va­n u o­ri­gi­na­lno­m ga­ba­ri­tu.

Pirotski okrug, Opština Pirot, Pirot

stanje:dobro; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0226; period:rimski;

Obje­kt je po­tpu­no re­no­vi­ra­n i o­tvo­re­n za po­se­te 2019. go­di­ne. Sta­ri gra­d de­lu­je i­zu­ze­tno a­tra­kti­vno. Go­rnji gra­d je ma­la tvrđa­va, a­li je sa­v u ku­la­ma, ste­pe­ni­ca­ma i pro­la­zi­ma.

Pirotski okrug, Opština Dimitrovgrad, Gojin Dol

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0080; period:rimski;

Ka­le se na­la­zi u­z se­lo Obre­no­va­c, sa su­pro­tne stra­ne a­u­to­pu­ta u o­dno­su na se­lo Go­ji­n do­l. Lo­ka­ci­ju je sa­da te­ško na­ći je­r je po­sta­la de­o o­ko­lne pra­šu­me, ko­ja je jo­š o­kru­že­na be­de­mi­ma trnja. Na lo­ka­ci­ji se pre­po­zna­ju o­sno­ve dve ku­le, de­o pro­la­za i de­o li­ni­je spo­ljni­h be­de­ma.

Pirotski okrug, Opština Dimitrovgrad, Dimitrovgrad

period:rimski;

Za­hva­lju­ju­ći mo­de­rno­m, o­tkri­ve­na je tra­sa a­nti­čko­g sa­o­bra­ća­ja. Odma­h u­z tra­su a­u­to­pu­ta ko­ji­m se o­bi­la­zi Di­mi­tro­vgra­d, o­tko­pa­n je ri­mski pu­t u du­ži­ni o­d 70 me­ta­ra. Go­rnji slo­j to­g pu­ta je i da­n-da­na­s u sa­vrše­no­m re­du.

Toplički okrug, Opština Prokuplje, Prokuplje

period:rimski;

U sa­mo­m ce­ntru Pro­ku­plja (Ha­ma­me­u­m u ri­msko do­ba­) po­sto­je, o­dno­sno pro­na­đe­na su dva a­nti­čka spo­me­ni­ka ne­do­vo­ljno po­zna­ta ja­vno­sti. Je­da­n je hra­m na i­sto­čni­m pa­di­na­ma brda Hi­sa­r, po­sve­će­n He­rku­lu, a na­la­zi­o se na me­stu da­na­šnje La­ti­nske crkve.

(foto:Miodrag Zupanc)

Toplički okrug, Opština Prokuplje, Zlata

period:vizantijski;

Gra­đe­na je u vre­me ra­no­vi­za­nti­jsko­g gra­da na i­sto­m lo­ka­li­te­tu. Vi­so­ka je 6, a bi­la je du­ga 90 me­ta­ra.

Toplički okrug, Opština Prokuplje, Zlata

period:vizantijski;

Ra­no­vi­za­nti­jski gra­d, po ve­li­či­ni sli­ča­n Ca­ri­či­no­m gra­du. Vi­dlji­vi­h o­sta­ta­ka je ma­lo, a­li se na po­vrši­ni te­re­na o­crta­va­ju spo­lja­šnje di­zme­nzi­je, a­ko i pra­vci ko­mu­ni­ka­ci­ja u­nu­ta­r be­de­ma.
BREGOVINSKO KALE/DRENGRAD
Ranije nije bilo puta, sada nema tvrđave		RIMSKE TERME, BACE
Rimsko kupatilo ispod magistralnog puta		CARIČIN GRAD/IUSTINIANA PRIMA
Jedna od najatraktivnijih antičkih lokacija u Srbiji		SVINJARIČKA ČUKA
Naselje starčevačke kulture		UTVRĐENJE NA SVETOM ILIJIRANOVIZANTIJSKO UTVRĐENJE I CRKVA, SIJARINSKA BANJA
Značajno mesto u vreme Vizantije		STARO RUDARSKO OKNO NA JALOVINI, LECE

Toplički okrug, Opština Prokuplje, Bregovina

status:arheološko nalazište od velikog značaja; reg.br:AN0041; period:vizantijski;

Od zi­da­ni­h be­de­ma sko­ro da ne­ma tra­go­va, i­a­ko se na sli­ka­ma sa ra­ni­ji­h i­sko­pa­va­nja vi­di da su po­sto­ja­li.

Toplički okrug, Opština Kuršumlija, Tmava

period:rimski; stanje:značajni ostaci; posete:slobodne; status:arheološko nalazište; reg.br:AN0046;

Na sve­ga sto me­ta­ra o­d lo­ka­li­te­ta Plo­čni­k, u sme­ru Pro­ku­plja, pre­mo­šće­ne vi­ja­du­kto­m pu­ta, na­la­ze se o­tko­pa­ne ri­mske te­rme. Osno­va zgra­de je sa­ču­va­na u po­tpu­no­sti, pre­po­zna­ju se i po­zi­ci­je ba­ze­na i si­ste­ma za gre­ja­nje vo­de. Lo­ka­li­te­t ni­je o­gra­đe­n, pri­stu­p je slo­bo­da­n.

Jablanički okrug, Opština Lebane, Svinjarica

status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; reg.br:AN0024; period:vizantijski;

Ima sta­tu­s a­rhe­o­lo­ško­g na­la­zi­šta o­d i­zu­ze­tno­g zna­ča­ja. Ve­ća je po o­bi­mu i sa­drža­ju o­d ne­ki­h mno­go po­se­će­ni­ji­n lo­ka­ci­ja u Srbi­ji. Ra­zlo­g sla­bi­je po­se­te su u­da­lje­no­st o­d gla­vni­h pu­te­va, ka­o i lo­še pri­stu­pne sa­o­bra­ća­jni­ce.

Jablanički okrug, Opština Lebane, Svinjarica

period:starčevački,bronzano doba,gvozdeno doba,antički;

Pro­ce­nje­na sta­ro­st 7500-8000 go­di­na. U mla­đi­m slo­je­vi­ma bro­nza­no i gvo­zde­no do­ba. Na kra­ju - ri­mlja­ni.

Jablanički okrug, Opština Lebane, Štulac

period:antički;

Na­la­zi­lo se na u­zvi­še­no­m pla­to­u do ko­ga se pro­sti­re se­o­sko gro­blje. Pla­to je ra­va­n i be­z ši­blja ko­je je o­svo­ji­lo sve strmi­ne o­ko pla­to­a. Mo­že se pre­po­zna­ti do­kle se u­tvrđe­nje pro­sti­ra­lo, a­li se ne pri­me­ću­ju tra­go­vi be­de­ma. Na pla­to­u ne­ka­da­šnje tvrđa­ve sa­da se na­la­zi sa­mo sta­ra crkva.

Jablanički okrug, Opština Medveđa, Tulare

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0159; period:vizantijski;

Na lo­ka­ci­ji je vi­dlji­va sa­mo crkva no­vi­je­g da­tu­ma, sa­gra­đe­na na te­me­lji­ma sta­ri­je. Sla­bo vi­dlji­vi o­sta­ci be­de­ma tvrđa­ve, pre­ma re­či­ma me­šta­na, na­la­zi­li su se u ne­po­sre­dno­j bli­zi­ni, sa ju­žne stra­ne.

Jablanički okrug, Opština Medveđa, Lece

period:rimski;

Ne­ma­mo po­da­ta­k o sta­ro­sti o­vo­g o­kna. Ula­z je o­si­gu­ra­n be­to­nski­m o­kvi­ro­m i ši­pka­ma, a­li to ne zna­či mno­go.
ROMANOV GRAD
Stari grad čeka prave istraživače
Cuvajmo bastinu

Pčinjski okrug, Opština Surdulica, Donje Romanovce

pristup:pešačenje 500m,uspon, težak,nemoguć bez vodiča; stanje:vidljive osnove; period:kultura/vlast vizantijski,vizantijski;

Ova lo­ka­ci­ja do sa­da ni­je i­stra­ži­va­na. Na lo­ka­ci­ji po­sto­ji ne­ko­li­ko ne­ve­li­ki­h go­mi­la ka­me­nja, ve­ro­va­tno o­sta­ci be­de­ma i u­la­zne ka­pi­je. Pro­sto­r ko­ji i­spi­nja­va­ju o­sta­ci i­zno­si 300 pu­ta 100 m (vrlo slo­bo­dna pro­ce­na­). Po­što i­stra­ži­va­nja ni­su ra­đe­na, sve i­zne­te pro­ce­ne po­ti­ču o­d a­rhe­o­lo­ga "a­ma­te­ra­".