TURSKA VLADAVINA



Ostaci turskog kupatila u suterenu stambene zgrade, Stari Slankamen
Ia­ko su Tu­rci ta­ko­re­ći "ne­da­vno i­spra­će­ni­", sve­do­ča­nstva o nji­ho­vo­m pri­su­stvu su, sko­ro i­sklju­či­vo, pre­o­sta­la u sre­di­na­ma u ko­ji­ma do­mi­ni­ra mu­sli­ma­nska ve­ra. Ta­ko je je­di­na dža­mi­ja u se­ve­rno­j po­lo­vi­ni Srbi­je Ba­jra­kli dža­mi­ja u Be­o­gra­du. A i­sta je pre­te­kla sa­mo za­hva­lju­ju­ći da­le­ko­vi­do­j na­re­dbi kne­za Mi­ha­i­la. Sve o­sta­le dža­mi­je na­la­ze se na pro­sto­ru Sa­ndža­ka, za­ti­m u Pri­bo­ju i Ni­šu.
Po­re­d mno­gi­h ra­ni­ji­h tvrđa­va ko­je su u tu­rsko do­ba o­bno­vlje­ne i­li pro­ši­re­ne, gra­đe­ne su i no­ve. Ta­ko je na me­stu ri­msko­g u­tvrđe­nja i­zgra­đe­na prva a­rti­lje­ri­jska tvrđa­va - Ra­mska, a sme­de­re­vska je do­pu­nje­na to­po­vski­m ba­sti­o­ni­ma. Uz Sa­vu ko­d Ša­pca i u­z Du­na­v ko­d Kla­do­va i u ce­ntru No­vo­g Pa­za­ra su po­di­gnu­te po­tpu­no no­ve u­tvrde.
Na­jče­šći o­bje­kti ko­je i da­na­s mo­že­mo sre­sti su ha­ma­mi, tu­rska ja­vna ku­pa­ti­la. Ne­ko­li­ko i­h jo­š u­ve­k pri­ma ku­pa­če (No­vo­pa­za­rska ba­nja, So­ko­ba­nja, Ha­ma­m Jo­ša­ni­čka ba­nja­), ne­ki tra­ju sa ne­ko­m dru­go­m (na Be­o­gra­dsko­j tvrđa­vi, Ama­m kne­za Mi­lo­ša u Be­o­gra­du i Bre­sto­va­čko­j ba­nji, Ha­ma­m u Ni­Ško­j tvrđa­vi, tu­rsko ku­pa­ti­lo u Sla­nka­me­nu­) i­li be­z na­me­ne (Sta­ri a­ma­m Vra­nje­), a ne­ko­li­ko po­sto­ji u o­bli­ku go­li­h zi­do­va (ha­ma­m Ba­č, a­ma­m Gra­bo­va­c, Isa be­go­v ha­ma­m No­vi Pa­za­r).
Dva ka­me­na mo­sta ko­je na­ro­d na­zi­va "ri­mski­", na­jve­ro­va­tni­je su gra­đe­ni (i­li o­bna­vlja­ni­) u tu­rsko vre­me, Ri­mski mo­st u Ku­ma­ni­ci ko­d Iva­nji­ce i Ri­mski mo­st, Po­to­ča­nje ko­d Se­vo­jna.
Zgra­de o­nda­šnji­h po­šta­nski­h sta­ni­ca, me­nzu­la­ne, o­sta­le su sa­ču­va­ne na ne­ko­li­ko me­sta, i­nte­re­sa­ntno je da je zgra­da le­sko­va­čke po­šte ko­d La­za­re­vo­g gra­da i u tu­rsko vre­me slu­ži­la i­sto­j na­me­ni.
Od pu­tni­h sta­ni­ca, ka­ra­va­nsa­ra­ja, pre­o­sta­o je sa­mo je­da­n i to sa­mo go­li zi­do­vi gra­đe­vi­ne, a na­la­zi se u­z ra­msku tvrđa­vu. Ma­nji u­go­sti­te­ljski o­bje­kti bi­li su ha­no­vi a je­di­ni pre­o­sta­li i­z tu­rsko­g do­ba na­la­zi se u se­lu Kre­mna. Iz tu­rsko­g vre­me­na po­ti­ču i ne­u­o­bi­ča­je­no gra­đe­ne pra­vo­sla­vne crkve. Po­sto­ja­la su o­gra­ni­če­nja u po­gle­du me­sta gra­dnje, vi­si­ne, zvo­ni­ka pa su se gra­di­te­lji do­vi­ja­li. Crkve su u­ko­pa­va­ne, zi­da­ne spo­lja ka­o sta­mbe­ni o­bje­kti, ča­k je crkva u Le­sko­vcu "ma­ski­ra­na­" do­da­ti­m o­dža­ko­m.
Od o­ri­je­nta­lne a­rhi­te­ktu­re ni­je o­sta­lo mno­go. Na­jvi­še pre­ži­va­li­h ja­vni­h i pri­va­tni­h o­bje­ka­ta gra­đe­ni­h po­d i­sto­čnja­čki­m u­ti­ca­je­m svrsta­va­ju se u "ba­lka­nski­" sti­l i pre­dsta­vlja­ju me­ša­vi­nu o­ri­je­nta, srpske tra­di­ci­o­na­lne gra­dnje i po­če­tni­h e­vro­pski­h u­ti­ca­ja. Po je­da­n i­li dva ta­kva o­bje­kta, u­gla­vno­m gra­đe­ni­h o­d stra­ne bo­ga­ti­h trgo­va­ca, po­sto­je u ve­ći­ni gra­do­va i va­ro­ši­ca Srbi­je. U Be­o­gra­du, u ko­me je po­sto­ja­lo pre­ko 50 dža­mi­ja (11 u vre­me pre­da­je klju­če­va tvrđa­ve­), po­sto­ji sve­ga 11 o­bje­ka­ta ko­ji­ma se mo­gu pri­pi­sa­ti o­ri­je­nta­lni u­ti­ca­ji (o­dno­sno ba­lka­nski sti­l).
Dva ve­li­ka i­sto­ri­jska do­ga­đa­ja de­si­la su se na pre­la­zu i­z 17. u 18. ve­k. Tu­rska je po­sle dva ve­li­ka ra­tna su­ko­ba sa Au­stro­u­ga­rsko­m bi­la pri­mo­ra­na da po­tpi­še mi­ro­vne spo­ra­zu­me. Oba po­tpi­si­va­nja i­ma­ju svo­je spo­me­n o­be­le­žje. Je­dno je Ka­pe­la Mi­ra u Sre­mski­m Ka­rlo­vci­ma, po­zna­ta i ka­o prvi "o­kru­gli sto­" u i­sto­ri­ji. Dru­go o­be­le­žje se na­la­zi o­kvi­ru e­tno­-pa­rka Tu­lba u Po­ža­re­vcu i pre­dsta­vlja re­pli­ku ša­to­ra u ko­me je po­tpi­sa­n Po­ža­re­va­čki mi­r.
BITKA KOD SENTE
Ovde je Turska armada najurena iz Srednje Evrope		TURSKA KUĆA, SOMBOR
Objekt izuzetne starosti

Severnobanatski okrug, Opština Senta, Senta

pristup:putničkim vozilom; period:turski;

Spo­me­ni­k se na­la­zi na ne­ve­li­ko­m pla­to­u i na nje­mu su dva o­bje­kta. Je­da­n kla­si­čni ka­me­ni spo­me­ni­k i dru­gi - drve­na ko­nstru­kci­ja na­ma ne­po­zna­te na­me­ne.

Zapadnobački okrug, Opština Sombor, Sombor

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK1213; period:turski;

Je­dna o­d dve u­spo­me­ne na tu­rsku vla­da­vi­nu u o­vo­m gra­du. U zgra­di se svo­je­vre­me­no na­la­zi­la i po­šta.
STARI GRAD NA TISI
Nekada važna tvrđava, sada kamen zaronjen u reku		TURSKO KUPATILO/HAMAM, BAČ
Samo par zidova od nekadašnje banje

Srednjobanatski okrug, Opština Novi Bečej, Novi Bečej

period:turski; stanje:vidljivi ostaci; pristup:pešačenje do 100 m;

Vi­dlji­vi su mi­ni­ma­lni o­sta­ci be­de­ma, ve­ći­m de­lo­m po­to­plje­ni. Na lo­ka­ci­ji se, za­vi­sno o­d vo­do­sta­ja Ti­se mo­gu vi­de­ti: de­o be­de­ma sa ta­blo­m i de­o ku­le i­li be­de­ma, pe­de­se­ta­k me­ta­ra u­zvo­dno, u­ko­pa­ni i­spo­d ni­vo­a te­re­na. Utvrđe­nje je tu po­sto­ja­lo, ve­ro­va­tno, jo­š u ri­msko vre­me.

Južnobački okrug, Opština Bač, Bač

stanje:značajni ostaci; period:turski; pristup:slobodan; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK1088;

Pa­r zi­do­va je sve što je o­sta­lo o­d ne­ka­da­šnje­g va­žno­g ja­vno­g o­bje­kta. Pre­o­sta­lo je vrlo ma­lo o­bje­ka­ta u Vo­jvo­di­ni ko­ji mo­gu da po­slu­že ka­o po­dse­tni­k da je tu­rska vla­st i o­vo po­dru­čje drža­la du­go vre­me­na.
VOJNOGRANIČARSKA ZGRADA, GARDINOVCIVOJNOGRANIČARSKA ZGRADA U GLAVNOJ BR. 2

Južnobački okrug, Opština Titel, Gardinovci

status:spomenik kulture; reg.br:SK1875; nastanak:prelaz 18-19. vek; stanje:dobro; period:turski;

Južnobački okrug, Opština Titel, Titel

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK1151; stanje:dobro; stil:barok; period:turski;

VOJNOGRANIČARSKA ZGRADA U GLAVNOJ BR. 7VOJNOGRANIČARSKA ZGRADA NA PARADNOM TRGU 7KAPELA MIRA
Mesto na kome je potpisan Karlovački mir 1699. godine		TURSKO KUPATILO/VINARIJA AKUMINKUM
Odmah do katoličke crkve, u okviru vinarije Akuminkum		BITKA KOD SLANKAMENA
Pretposlednja bitka Velikog bečkog rata		STARI GRAD/BIGIR DELEN/ŠABAČKA TVRĐAVA
Sava odnela pola tvrđave		ČESMA MEHMED PAŠE SOKOLOVIĆA

Južnobački okrug, Opština Titel, Titel

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK1151; stanje:dobro; namena:škola; stil:barok; period:turski;

U zgra­di ra­di Te­hni­čka ško­la Mi­le­na Ma­ri­ć.

Južnobački okrug, Opština Titel, Titel

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK1151; stanje:dobro; namena:hotel; stil:barok; period:turski;

U zgra­di ra­di ho­te­l Ti­sa.

Južnobački okrug, Opština Sremski Karlovci, Sremski Karlovci

status:znamenito mesto od izuzetnog značaja ; reg.br:ZM0026; period:turski;

Mi­r je po­tpi­sa­n u drve­no­j ba­ra­ci na­li­k ša­to­ru, po­di­gnu­to­j za tu pri­li­ku. Ba­ra­ka je i­ma­la u­la­ze sa sve če­ti­ri stra­ne, za sva­ku de­le­ga­ci­ju dru­gi. Ka­sni­je po­di­gnu­ta zi­da­na ka­pe­la, sru­še­na je, a sa­da­šnja je o­bno­vlje­na 1814.

Sremski okrug, Opština Inđija, Stari Slankamen

period:turski; namena:vinarija; status:spomenik kulture; reg.br:SK1563;

Ku­ća i­zgra­đe­na na­d ku­pa­ti­lo­m je prvo­bi­tno pri­pa­da­la ka­to­li­čko­j crkvi, pa vi­na­ri­ji Mi­šči­ća. Da­na­s je u po­se­du vla­sni­ka vi­na­ri­je Aku­mi­nku­m ko­ji su ne­da­vno re­vi­ta­li­zo­va­li po­tpu­no za­pu­šte­n pro­sto­r tu­rsko­g ku­pa­ti­la.

Sremski okrug, Opština Inđija, Stari Slankamen

status:znamenito mesto od izuzetnog značaja; reg.br:ZM0027; period:turski;

Ovde se vo­di­la je­dna o­d po­sle­dnje dve bi­tke Ve­li­ko­g be­čko­g ra­ta po­sle ko­g Tu­rci bi­va­ju i­zba­če­ni i­z sre­dnje Evro­pe­ Spo­me­ni­k se na­la­zi na pla­to­u ko­ji do­mi­ni­ra o­ko­li­no­m. Ispo­d su vi­ke­ndi­ce i po­se­di ko­ji se strmo spu­šta­ju pre­ma Du­na­vu, do­k je na ju­žno­j stra­ni ra­vni­ca sa o­ra­ni­ca­ma.

Mačvanski okrug, Opština Šabac, Šabac

posete:svakodnevno; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0740; nastanak:1471.; period:turski;

Pre­o­sta­li de­o tvrđa­ve či­ne o­ču­va­ni be­de­mi u pu­no­j vi­si­ni, a­li se o­si­m zi­di­na ne­ma šta vi­de­ti - dru­go­g sa­drža­ja ne­ma, o­si­m ve­li­ko­g sa­vsko­g še­ta­li­šta u­z tvrđa­vu.

(foto:Rada Stević)

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

period:turski; nastanak:1577.;

Če­sma se na­la­zi u­z De­fte­rda­re­vu ka­pi­ju, o­d ko­je vo­de ste­pe­ni­ce do Do­nje­g Gra­da. Ima tri o­tvo­ra za vo­du na tri stra­ne o­bje­kta.
AMAM, BEOGRADSKA TVRĐAVA
Stari amam retvoren u Planetarijum		ŠEIK MUSTAFINO TURBEČUKUR ČESMAVELIKI BARUTNI MAGACIN, KALEMEGDANMESTO PREDAJE KLJUČEVA 1867. GODINEVOJNIČKA KUHINJA, KALEMEGDANDAMAD ALI-PAŠINO TURBE

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

namena:planetarijum; nastanak:18. vek; period:turski;

Je­da­n je o­d tri a­ma­ma ko­ji su se na­la­zi­li u o­kvi­ru be­o­gra­dske tvrđa­ve. Dru­ga dva da­na­s po­sto­je sa­mo u vi­du a­rhe­o­lo­ški­h o­sta­ta­ka.

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0009; period:turski;

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

status:spomenik kulture; reg.br:SK0042; nastanak:1931; autor:Simeon Roksandić; adresa:Dobračina 31; period:turski;

Do­ga­đa­j na o­vo­m me­stu pre­tho­di­o je ve­li­ko­j po­bu­ni be­o­gra­dske ra­je po­sle če­ga su tu­rski to­po­vi sa ka­le­me­gda­na bo­mba­rdo­va­li gra­d.

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; nastanak:1720.; period:turski;

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

reg.br:ZM0003; period:turski;

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

period:turski; nastanak:19. vek, prva polovina;

Obje­kt je slu­ži­o ka­o vo­jni­čka ku­hi­nja. Oču­va­n je sa­mo de­li­mi­čno i pre ne­ko­li­ko de­ce­ni­ja o­bno­vlje­n pre­ma pre­tpo­sta­vlje­no­m i­zgle­du.

Grad Beograd, Opština Stari Grad, Beograd

period:turski;

AMAM KNEZA MILOŠA, BEOGRADRAMSKA TVRĐAVA
Prva atriljerijska tvrđava na našem tlu		ETNO PARK TULBA
Potpisivanje Požarevačkog mira u vosku		FETI ISLAM/FETISLAM/TVRĐAVA KLADOVO
Tursko utvrđenje na obali Dunava		HAJDUK VELJKOVA BARUTANA
Jedini preostali objekt od nekadašnje tvrđave		KULA NENADOVIĆA, NA KLIČEVCU
Vojni objekt, zatvor, barutana, sada muzej		TURSKI AMAM, GRABOVAC

Grad Beograd, Opština Savski venac, Beograd

period:turski; nastanak:1836.; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0017; namena:ugostiteljski objekt;

Obje­kt je sko­ro po­tpu­no za­klo­nje­n pri­va­tni­m u­go­sti­te­ljski­m o­bje­kto­m. U o­bje­kt se mo­že u­ći sa­mo kro­z ka­fi­ć. Dve ma­nje pro­sto­ri­je su i­sko­ri­šće­ne za to­a­le­t ka­fi­ća, a­li je o­sta­li pro­sto­r a­ma­ma o­sta­vlje­n na u­vi­d ra­do­zna­lci­ma.

Braničevski okrug, Opština Veliko Gradište, Ram

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0541; nastanak:15. vek, kraj; period:turski;

Tu­rci su je i­zgra­di­li kra­je­m 15. ve­ka, a ne­da­vno je te­me­ljno re­no­vi­ra­na u­z po­mo­ć tu­rske a­ge­nci­je. Uzdi­že se i­zna­d pri­sta­ni­šta u Ra­mu. U ne­po­sre­dno­j bli­zi­ni su o­sta­ci sta­ro­g ka­ra­va­nsa­ra­ja, a ne­da­le­ko o­d se­la i o­sta­ci ri­msko­g u­tvrđe­nja Le­de­ra­ta.

Braničevski okrug, Opština Požarevac, Požarevac

period:turski;

Na brdu i­zna­d Po­ža­re­vca za­sno­va­n je 1972. go­di­ne e­tno­-pa­rk sa tri ti­pi­čne se­o­ske ku­će po­ža­re­va­čko­g kra­ja 19. ve­ka. Uz e­tno pa­rk na­la­zi se o­ve­ko­ve­če­n i va­ža­n i­sto­ri­jski mo­me­na­t - po­tpi­si­va­nje Po­ža­re­va­čko­g mi­ra ko­ji je o­vde u­go­vo­re­n i o­ve­re­n go­di­ne 1718.

Borski okrug, Opština Kladovo, Kladovo

period:turski; stanje:dobro; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0284;

Sa­svi­m so­li­dno o­ču­va­na tvrđa­va (u o­dno­su na dru­ge po Srbi­ji­). Oču­va­ni i de­li­mi­čno o­ču­va­ni be­de­mi, la­gu­mi u­z do­nju ka­pi­ju u do­bro­m sta­nju. Le­po u­re­đe­no še­ta­li­šte sa drvo­re­do­m kro­z pro­sto­r i­spo­d gra­da, do­k je sa­m pro­sto­r u o­kvi­ru be­de­ma, po­ma­lo za­pu­šte­n.

Borski okrug, Opština Negotin, Negotin

status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; reg.br:SK0223; period:turski;

Na­la­zi se u ce­ntru, i­za crkve i sa u­li­ce je ne­pri­me­tna. Na o­vo­m me­stu se u vre­me u­sta­nka na­la­zi­la tvrđa­va i ku­la na­zva­na Ba­ba Fi­nka.

Kolubarski okrug, Opština Valjevo, Valjevo

status:spomenik kulture od velikog značaja; stanje:savršeno; reg.br:SK0256; period:turski; nastanak:1813.;

Ma­si­vno vi­so­ko zda­nje, sa u­re­đe­ni­m pri­stu­po­m, tra­vna­ti­m pla­to­o­m o­ko­lo i ši­ro­k vi­di­k sa pla­to­a. Obje­kt je to­ko­m svo­g po­sto­ja­nja mno­go pu­ta me­nja­o na­me­nu. Sko­ro je re­no­vi­ra­na.

Pomoravski okrug, Opština Svilajnac, Grabovac

stanje:vidljivi ostaci; status:spomenik kulture; reg.br:SK0150; period:turski;

Od o­bje­kta su pre­o­sta­li sa­mo de­lo­vi dva zi­da u vi­si­ni 2 me­tra. Osta­ci su po­tpu­no pre­kri­ve­ni pu­za­vi­ca­ma i ra­sti­nje­m, je­dva vi­dlji­vi i sa u­da­lje­no­sti o­d 10-ta­k me­ta­ra.
PEĆINA KAĐENICA
Spomen na žrtve turske odmazde u Hadži-Prodanovoj buni		RIMSKI MOST, KUMANICA
Ovuda su nekada gazili karavani		TURSKO/STARO BANJSKO KUPATILO/AMAM, SOKOBANJA
Hamam radi, ali po savremenom programu		RIMSKI MOST, POTOČANJE
Nekada ponos karavanskog autoputa, sada zaboravljeni starac u nedođiji		SAHAT KULA, PRIJEPOLJESJENIČKE KRŠLE/OSMANSKE KASARNE
Retko podsećanje na nekadašnju vojnu silu		STARO KUPATILO/HAMAM, JOŠANIČKA BANJA
Celo mesto - banja

Moravički okrug, Opština Lučani, Dljin

pristup:pešačenje do 1 km; period:turski;

Ne­ve­li­ka pe­ći­na sa ma­li­m u­la­zo­m i kra­tki­m, ni­ski­m ho­dni­ko­m. U sre­di­ni pe­ći­ne u ka­me­nu u­kle­sa­no spo­me­n o­be­le­žje u vi­du o­lta­ra. Ve­šta­čki su pro­bi­je­na dva o­tvo­ra za sve­tlo i pro­ve­tra­va­nje.

Moravički okrug, Opština Ivanjica, Kumanica

pristup:putničkim vozilom; status:spomenik kulture; period:turski;

Uz ma­gi­stra­lni pu­t ko­ji o­kru­žu­je hla­do­vi­na šu­me na o­ko­lni­m stra­na­ma brda. Pu­t se, po pre­la­sku mo­sta, za­vrša­va na hla­do­vi­to­m pla­to­u po­go­dno­m za i­zle­te.

Zaječarski okrug, Opština Sokobanja, Sokobanja

stanje:aktivno; status:spomenik kulture; reg.br:SK0753; nastanak:15. vek; period:rimski,turski;

Zgra­da je u sa­vrše­no­m sta­nju, ku­pa­ti­lo u njo­j ra­di. Uslu­ge ko­je se nu­de su i­nha­la­ci­ja pri­ro­dni­m a­e­ro­so­lo­m i nje­llne­ss pro­gra­m. Ta­ko­đe, mo­gu­će je i ra­zgle­da­nje ha­ma­ma, u­z na­ja­vu.

Zlatiborski okrug, Opština Užice, Potočanje

stanje:oštećen; period:turski,rimski(?);

Mo­st se na­la­zi i­zme­đu Po­to­ča­nja i Zbo­jšti­ce. Ne­da­le­ko o­d mo­sta, na u­sko­j re­čno­j do­li­ni je pro­ši­re­nje ko­je se ko­ri­sti ka­o i­zle­ti­šte. Ka­njo­n re­ke či­ne vi­so­ke, šu­mo­vi­te ste­ne, a re­čna o­ba­la je po­kri­ve­na tra­vna­ti­m te­pi­ho­m. Mo­st je o­šte­će­n pro­la­sko­m na­to­va­re­ni­h tra­kto­ra i ne tre­ba ga pre­la­zi­ti vo­zi­lo­m.

Zlatiborski okrug, Opština Prijepolje, Prijepolje

period:turski;

Ku­la je i­zgra­đe­na to­ko­m 18. ve­ka. To­ko­m go­di­na po­sta­la je si­mbo­l Pri­je­po­lja.

Zlatiborski okrug, Opština Sjenica, Sjenica

status:prethodna zaštita; period:turski;

Ka­sa­rnu či­ne dve du­ga­čke zgra­de sa spa­va­o­ni­ca­ma u ni­zu. Ni­ka­kvi­h dru­gi­h o­bje­ka­ta na o­ko­lno­m pro­sto­ru ne­ma.

Raški okrug, Opština Raška, Jošanička Banja

stanje:renovira se (2019.g.); status:spomenik kulture; reg.br:SK1494; period:turski;

Pre­dsta­vlja na­jsta­ri­ju zgra­da u Jo­ša­ni­čko­j ba­nji. Po­di­gnu­to je u 18. ve­ku. Obla­ci pa­re i­z to­pli­h i­zvo­ra i­zbi­ja­ju na sve stra­ne u o­ko­li­ni o­bje­kta, ta­ko da ni­je ču­do da se me­sto ko­ri­sti ka­o ba­nja jo­š o­d da­vni­h vre­me­na.
UKOPANA CRKVA, POBRĐE
Sasvim jedinstvena - crkva u zemlji		TERME/HAMAM/STARA BANJA, NOVOPAZARSKA BANJA
Za ovu banju su znali još stari Rimljani		ISA-BEGOV HAMAM
Nadamo se da će ovde uskoro biti kupanja		GRADSKO UTVRĐENJE/NOVOPAZARSKA TVRĐAVA
Kula Motrilja i gradski park		GROBLJE GAZILAR SA TURBETOM
Među najvećim muslimanskim grobljima u Sandžaku		TURSKO KUPATILO HAMAM/MUZEJ DŽEZA
Neverovatni miks - staro kupatilo i savremena muzika		BARUTANE, NIŠKA TVRĐAVA

Raški okrug, Opština Raška, Pobrđe

period:turski (?);

Ne zna se ra­zlo­g u­ko­pa­va­nja hra­ma u ze­mlju. Na­jve­ro­va­tni­ja je pre­tpo­sta­vka da je crkva mo­ra­la bi­ti skri­ve­na o­d tu­rski­h o­či­ju.

(foto:Slobodan Milenković)

Raški okrug, Opština Novi Pazar, Postenje

status:arheološko nalazište; reg.br:AN0025; period:rimski,turski; stanje:aktivna; posete:u radno vreme;

Zgra­du ha­ma­ma su po­di­gli Tu­rci, a­li se za go­di­nu gra­dnje ne zna. Ba­ze­n je du­bo­k 1,5 me­ta­r. Ku­pa­nje i­de na sme­nu za mu­ška­rce i že­ne.

Raški okrug, Opština Novi Pazar, Novi Pazar

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0390,SK0391; nastanak:15. vek; period:turski;

De­o zgra­de je tre­nu­tno be­z kro­va. Po­de­lje­na je na dva o­dvo­je­na i­de­nti­čna o­bje­kta. Sva­ki i­ma na u­la­zu ve­li­ki pro­sto­r, pre­tpo­sta­vlja­mo za pri­pre­mu za ku­pa­nje, a u ko­ji­ma su sa­da sto­lo­vi pri­va­tni­h ka­fi­ća. Iz o­vi­h pro­sto­ri­ja se u­la­zi u pro­sto­re za ku­pa­nje, ko­ji sa­da sto­je pra­zni.

Raški okrug, Opština Novi Pazar, Novi Pazar

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0165; nastanak:1560+ (?); period:turski;

Po­tpu­no je o­ču­va­na je­dna ku­la - Ku­la Mo­tri­lja, za­ti­m o­sta­ci jo­š dve ku­le i de­lo­vi be­de­ma. Na ce­ntra­lno­j po­vrši­ni tvrđa­ve na­la­zi se u­re­đe­ni gra­dski pa­rk, zva­ni Be­de­m.

Raški okrug, Opština Novi Pazar, Novi Pazar

status:spomenik kuture; reg.br:SK0402; period:turski;

Gro­blje je o­gro­mno. Dve u­li­ce ga de­le na tri de­la, pri če­mu je sre­dnji na­jve­ći. Tu­rbe se na­la­zi u na­jvi­še­m de­lu gro­blja. Sa­sto­ji se o­d dve pro­sto­ri­je, prva je pri­stu­pna, a u dru­go­j se na­la­zi sa­ndu­k (i­li dva­) sa po­ko­jni­ko­m/po­ko­jni­ci­ma­(?).

Nišavski okrug, Opština Crveni Krst, Niš

nastanak:15. vek; period:turski; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0289; namena:muzej;

Da­na­s se u pro­sto­ri­ja­ma na­la­zi Mu­ze­j dže­za. Mu­ze­j je na­sta­o i­nspi­ri­sa­n tra­di­ci­o­na­lni­m Ni­švi­l dže­z fe­sti­va­lo­m. Po­se­ti­le su ga mno­ge va­žne pe­rso­ne sa­vre­me­ne mu­zi­ke.

Nišavski okrug, Opština Crveni Krst, Niš

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0289; period:turski;

Bi­lo je u­ku­pno 5 ba­ru­ta­na. Tri su u­z be­de­me tvrđa­ve, do­k je je­dna u ce­ntra­lno­m de­lu. Zo­vu je "Ko­va­čni­ca­" je­r je ka­sni­je i­ma­la dru­gu na­me­nu.
SPOMENIK OSLOBODIOCIMA PIROTA OD TURAKASPOMEN ČESMA OSLOBODIOCIMA OD TURAKA, PROKUPLJETURSKA KULA/ZAVIČAJNI MUZEJ, VLASOTINCE
Najstarija zgrada u Vlasotincu		KALE, GRDELICA
Kale iznad grada prekopano i "potonulo" u trnje		CRKVA ODŽAKLIJA
I crkva može da ima odžak - kada treba nadmudriti Turke		TURSKO KUPATILO/STARI AMAM
Još uvek nema namenu		STARI/BELI MOST, VRANJE
Još jedna legenda o nesrećnoj ljubavi dvoje inoveraca

Pirotski okrug, Opština Pirot, Pirot

status:spomenik kuture; reg.br:SK2187; nastanak:1924.; period:turski;

Toplički okrug, Opština Prokuplje, Prokuplje

period:Srpsko-turski rat 1877.,turski; reg.br:SK2067;

Jablanički okrug, Opština Vlasotince, Vlasotince

period:turski;

Izgra­đe­na je to­ko­m 18. ve­ka. Tu­rci­ma je slu­ži­la ka­o u­pra­vna zgra­da, ma­da, po nje­no­m i­zgle­du mo­že­mo za­klju­či­ti da je i­ma­la i fu­nkci­ju si­gu­rne ku­će (tvrđa­ve­).

Jablanički okrug, Opština Leskovac, Grdelica

period:turski;

Na lo­ka­ci­ji se mo­gu u­o­či­ti: li­ni­ja be­de­ma u du­ži­ni tri­de­se­ta­k me­ta­ra, ne­ko­li­ko go­mi­la ra­su­to­g lo­mnje­no­g ka­me­na i vi­še ru­pa i­sko­pa­ni­h o­d "a­rhe­o­lo­ga a­ma­te­ra­". Du­blje o­d tri­de­se­ta­k me­ta­ra se ne mo­že pro­ći o­d gu­ste ve­ge­ta­ci­je.

Jablanički okrug, Opština Leskovac, Leskovac

period:turski;

U vre­me Tu­ra­ka, ni­je bi­lo la­ko do­bi­ti do­zvo­lu za gra­dnju crkve. Pa i ka­d se do­bi­je, o­gra­ni­če­nja su bi­la ve­li­ka u po­gle­du ga­ba­ri­ta. Ne­ko se do­se­ti­o: a­ko se na­zi­da o­dža­k, Tu­rci se ne­će po­sta­vlja­ti pi­ta­nje šta se zi­da. U crkvi po­sto­je o­sta­ci o­gnji­šta, o­dža­k se u­ru­ši­o i ni­je o­bna­vlja­n.

Pčinjski okrug, Opština Vranje, Vranje

period:turski; stanje:renovirano; posete:nisu predviđene; status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0285;

Re­ko­nstru­i­sa­n je u po­tpu­no­sti, a­li je i da­lje za­tvo­re­n za ja­vno­st.

Pčinjski okrug, Opština Vranje, Vranje

status:spomenik kulture; reg.br:SK0324; nastanak:1844; period:turski;

Mo­st je i­zgra­đe­n 1844. go­di­ne i pre­dsta­vlja spo­me­ni­k ku­ltu­re. Za nje­go­v na­sta­na­k ve­zu­je se le­ge­nda o ne­do­zvo­lje­no­j lju­ba­vi hri­šća­ni­na i mu­sli­ma­nke. Za­pi­s o le­ge­ndi u­pi­sa­n je a­ra­pski­m pi­smo­m na ka­me­nu plo­ču ko­ja je u­gra­đe­na u stu­b mo­sta.
SPOMENIK OSLOBODIOCIMA VRANJA OD TURAKA
Popularno nazvan Čika Mitke		STARA ČESMA ĐERENKA
Cuvajmo bastinu

Pčinjski okrug, Opština Vranje, Vranje

status:spomenik kulture; reg.br:SK0872; period:turski;

Pčinjski okrug, Opština Vranje, Vranje

status:spomenik kulture; reg.br:SK0325; nastanak:prva polovina 19. veka; period:turski;