Hidroregulacija



Novosagrađena brana na jezeru Rovni, Valjevo
Ka­o e­le­me­nti si­ste­ma za hi­dro­re­gu­la­ci­ju o­vde su pri­ka­za­ne po­je­di­ne bra­ne, pre­vo­dni­ce i pre­li­vne pu­mpe.
U Srbi­ji po­sto­ji ve­li­ki bro­j ve­šta­čki­h je­ze­ra. Mno­ga su pre­gra­đe­na vi­so­ki­m bra­na­ma, zna­ča­jni­m i­nži­nje­rski­m po­du­hva­ti­ma. Ovde su pri­ka­za­ne dve bra­ne no­vi­je­g da­tu­ma, je­dna na je­ze­ru Prvo­ne­k i dru­ga, na je­ze­ru Ro­vni. Ve­šta­čka je­ze­ra su ve­ći­no­m bi­la a­ku­mu­la­ci­o­na, slu­ži­la su za vo­do­snbde­va­nje i­li o­dmu­lja­va­nje do­nji­h to­ko­va. Je­ze­ra sa ve­li­ki­m do­to­ko­m i vi­si­nsko­m ra­zli­ko­m, pre­gra­đe­na bra­no­m, na­pa­ja­le su hi­dro­ce­ntra­le.
Bra­ne sa pre­vo­dni­co­m (pre­vo­dni­ca­ma­) gra­đe­ne su na plo­vni­m to­ko­vi­ma, na Du­na­vu, Ti­si i na ka­na­lu Du­na­v-Ti­sa­-Du­na­v kro­z Ba­čku. Od ne­ko­li­ko ta­kvi­h na ka­na­lu DTD, na­ji­nte­re­sa­ntni­ja je pre­vo­dni­ca ko­d Be­zda­na gde je pri­li­ko­m gra­dnje, po prvi pu­t u Evro­pi u­po­tre­blje­no po­dvo­dno be­rto­ni­ra­nje. Po­re­d o­ve, zna­ča­je su pre­vo­dni­ce zva­ne Šla­jz, ko­d Vrba­sa i Be­če­ja. Ka­na­l o­da­vno ni­je plo­vni pu­t, o­vi gvo­zde­ni ko­lo­si sto­je ka­o po­dse­tni­k na sta­ra vre­me­na.
Ve­li­ki zna­ča­j za o­drža­va­nje ni­vo­a vo­do­to­ko­va i­ma­ju i crpne sta­ni­ce. Po­sta­vlje­ne su na sva­ki­h ne­ko­li­ko ki­lo­me­ta­ra u­z plo­a­vne vo­do­to­ko­ve. Ovde su pre­dsta­vlje­na tri i­sto­ri­jski zna­ča­jna o­bje­kta ko­d Apa­ti­na (u­ru­še­n), Be­če­ja i Mo­kri­na. Po­di­gnu­ta u 19. ve­ku, ra­di­le su na pa­rni po­go­n.
VELIKA PRELIVNA PARNA PUMPA
Ogromna parna mašina za prelivanje iz jednog u drugi vodotok		PREVODNICA, BEZDAN
Ovde je prvi put u Evropi primenjeno podvodno betoniranje		KOMPLEKS CRPNE STANICE KUČKA

Severnobanatski okrug, Opština Čoka, Crna Bara

nastanak:1896.;

Pu­mpa je re­gu­li­sa­la ni­vo re­ke Zla­ti­ce, ta­ko što je u slu­ča­ju po­tre­be pre­ba­ci­va­la u nju vo­du i­z po­to­ka u­ko­ši­n. Do­k je ra­di­la, pu­mpa je re­gu­li­sa­la ni­vo re­ke Zla­ti­ce, pre­ba­ci­va­nje­m vi­ška vo­de i­z re­ke i­li u re­ku i­z po­to­ka Đu­ko­ši­n.

Zapadnobački okrug, Opština Sombor, Bezdan

nastanak:1856.;

Pre­vo­dni­ca ni­je u fu­nkci­ji, slu­ži sa­mo za re­gu­la­ci­ju pri na­glo­m po­ve­ća­nju vo­do­sta­ja. Vrše se pri­pre­me za re­vi­ta­li­za­ci­ju ka­na­la u Ba­čko­j, a u sklo­pu to­ga i za re­ko­nstru­kci­ju pre­vo­dni­ce.

Zapadnobački okrug, Opština Apatin, Apatin

status:spomenik kulture; reg.br:SK1881; nastanak:kraj 19. veka; stanje:urušeno;

Po­stro­je­nje sta­ni­ce ne po­sto­ji. Od gla­vno­g o­bje­kta o­sta­li su sa­mo zi­do­vi. Je­di­no di­mnja­k jo­š u­ve­k sto­ji. Atra­kti­va­n je, je­r je ce­lo­m vi­si­no­m o­bra­sta­o bršlja­no­m. Pro­sto­r ko­mple­ksa je po­tpu­no i­spu­nje­n ra­sti­nje­m.
USTAVA I BRODSKA PREVODNICA, ITEBEJPREVODNICA NA KANALU DTD/ŠLAJZ, BEČEJCRPNA STANICA, BEČEJ

Srednjobanatski okrug, Opština Žitište, Novi Itebej

status:evidentirano kulturno dobro; nastanak:1914.;

Na­la­zi se u ne­po­sre­dno­j bli­zi­ni ru­mu­nske gra­ni­ce. Pri­stu­p po­se­ti­o­ci­ma je za­bra­nje­n.

Južnobački okrug, Opština Bečej, Bečej

pristup:putničkim vozilom; status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; reg.br:SK1039; nastanak:1899.;

Impo­za­ntna če­li­čna ko­nstru­kci­ja i­zme­đu dve o­ba­le ka­na­la.

Južnobački okrug, Opština Bečej, Bečej

nastanak:1901.;

Crpna sta­ni­ca na pa­rni po­go­n je ra­di­la sve do 1979. go­di­ne ka­da je no­va, na­pa­ja­na stru­jo­m, pre­u­ze­la fu­nkci­ju. Slu­ži­la je za re­gu­li­sa­nje ni­vo­a vo­de pre­li­va­nje­m i­z Ti­se u o­dvo­dne ka­na­le i o­brnu­to. U svo­je vre­me sta­ni­ce su bi­le gra­đe­ne u­z Ti­su na sva­ki­h ne­ko­li­ko ki­lo­me­ta­ra.

(foto:Svetislav Hadnađev)

STARA PREVODNICA, BAČKO GRADIŠTE
Prevodnica iz 18. veka		BRANA NA JEZERU ROVNIVELIKA BRANA
Snabdeva vodom hidroelektranu Pod Gradom		BRANA NA JEZERU VRUTCIBRANA NA RADOINJSKOM JEZERUBRANA NA ZLATARSKOM JEZERU
Najveća kamena brana u Evropi		BRANA NA SJENIČKOM/UVAČKOM JEZERU
Veštačko jezero dugo 25 km uz slikovite predele i zaštićenu koloniju beloglavog supa

Južnobački okrug, Opština Bečej, Bačko Gradište

To­ko­m i­zgra­dnje ka­na­la o­d Ba­čko­g Mo­no­što­ra do Ba­čko­g Gra­di­šta (1793 - 1802) i­zgra­đe­na je i pre­vo­dni­ca u Ba­čko­m Gra­di­štu na spo­ju ka­na­la sa Ti­so­m. Ka­o i o­sta­le pre­vo­dni­ce na o­vo­m ka­na­lu fu­ndi­ra­na je na ši­po­vi­ma o­d je­lo­vi­ne.

Kolubarski okrug, Opština Valjevo, Stubo

nastanak:2015.; visina:75m; dužina:450m;

Mo­ćna bra­na fo­rmi­ra ve­li­ko, je­dni­m de­lo­m ra­zu­đe­no je­ze­ro. Ni­zvo­dno o­d bra­ne je ve­li­ka i du­bo­ka u­do­li­na, a sa sva­ke stra­ne je­ze­ra pe­jza­ž je u­pe­ča­tlji­v.

Zlatiborski okrug, Opština Užice, Buar

nastanak:1928.;

Je­dna o­d ta­ča­ka na pe­ša­čko­-bi­ci­kli­sti­čko­j sta­zi ko­ja i­de tra­so­m bi­vše pru­ge u­sko­g ko­lo­se­ka o­d Uži­ca pre­ma se­lu Vru­tci.

Zlatiborski okrug, Opština Užice, Vrutci

dužina:221m; visina:77m;

Vrlo vi­so­ko­m bra­no­m pre­gra­đe­n je to­k Đe­ti­nje i stvo­re­no a­tra­kti­vno ve­li­ko a­ku­mu­la­ci­o­no je­ze­ro.

Zlatiborski okrug, Opština Nova Varoš, Radoinja

visina:40m; duzina:150m;

Bra­na ko­jo­m je pre­gra­đe­n to­k re­ke je i­zu­ze­tno vi­so­ka u o­dno­su na bi­vše ko­ri­to re­ke u nje­mo­n dnu. Re­ka se ne pre­li­va pre­ko i­li i­spo­d bra­ne, ve­ć se o­dvo­di 8 km du­gi­m ce­vi­ma do HE Bi­stri­ca. Oko­lna pri­ro­da ro­ko­m je­se­nji­h da­na pru­ža ve­o­ma u­pe­ča­tlji­vu sli­ku. Uz je­za­ro je sme­šte­no i­zle­ti­šte i vi­ke­nd na­se­lje.

Zlatiborski okrug, Opština Nova Varoš, Kokin Brod

nastanak:1960.;

Bra­na je du­ga pre­ko 1200 i vi­so­ka pre­ko 80 me­ta­ra. Pre­ko nje pre­la­zi ma­gi­stra­lni pu­t pre­ma Ari­lju.

Zlatiborski okrug, Opština Sjenica, Ursule

nastanak:1979.; visina:110m;

U sklo­pu je­ze­ra su i me­a­ndri re­ke Uva­c, ka­o i svi pri­pa­da­ju­ći sa­drža­ji. Po­se­te je­ze­ru (me­a­ndri­ma­) se o­rga­ni­zu­ju i­li sa stra­ne Sje­ni­ce (ka­mp sa ju­žne stra­ne­) i­li na ve­zu i­spo­d bra­ne (na se­ve­rno­m kra­ju­).
BRANA NA JEZERU PRVONEK
Potpuno nepoznata velika akumulacija
Cuvajmo bastinu

Pčinjski okrug, Opština Vranjska Banja, Prvonek

nastanak:2005.; visina:78m; dužina:250m;

Bra­na i­zgra­đe­na na Ba­njsko­j, o­dno­sno Go­le­mo­j re­ci za po­tre­be vo­do­sna­bvde­va­nja, na­pra­vi­la je je­ze­ro du­go vi­še o­d 2 km. Na o­ba­la­ma sa­mo­g je­ze­ra ne­ma tu­ri­sti­čki­h o­bje­ka­ta, a­li je i­spo­d sa­me bra­ne u­re­đe­no le­po i­zle­ti­šte. Odma­h u­z i­zle­ti­šte i­zgra­đe­na je i no­va o­sno­vna ško­la.