LOKACIJE I SPOMENICI VEZANI ZA RAZVOJ SPORTA



Zgrada Sokolane, Novi Sad
So­ko­lski sa­ve­z SHS, u­brzo pre­i­me­no­va­n u Ju­go­slo­ve­nski so­ko­lski sa­ve­z, o­sno­va­n je 1919. go­di­ne. Inte­re­sa­ntno je da jo­š pre­d Prvi sve­tski ra­t, na o­sno­vu pa­nslo­ve­nske i­de­je po­ku­ša­no o­sno­va­nje za­je­dni­čko­g dru­štva Slo­ve­na­ca, Hrva­ta i Srba, a­li su po­ku­ša­j spre­či­le a­u­stri­jske vla­sti. So­ko­lski sa­ve­z je i­ma­o hi­je­ra­rhi­jsku stru­ktu­ru ko­ja se za­vrša­va­la na­jma­nji­m je­di­ni­ca­ma o­d ne­ko­li­ko čla­no­va. Na i­ni­ci­ja­ti­vu kra­lja, dru­štvo je bi­lo i­nko­rpo­ri­ra­no u drža­vnu stru­ktu­ru i i­ma­lo na­jve­ću mo­gu­ću po­dršku. Po­sle ra­ta, o­bje­kti su i da­lje slu­ži­li spo­rti­sti­ma, ve­li­ki bro­j nji­h po­d pa­tro­na­to­m vo­jske ka­o DTV Pa­rti­za­n.

Ne­me­rlji­v je u­ti­ca­j so­ko­lsko­g dru­štva na fi­zi­čku spre­mno­st i dru­štve­nu a­nga­žo­va­no­st o­mla­di­ne me­đu­ra­tno­g do­ba. Ta­ko­đe, u ne­ka­d u­čma­lu pro­vi­nci­ju po­če­le su da pro­di­ru i­de­je o zdra­vo­m u­ti­ca­ju re­kre­a­ci­je, a pa­ra­le­lno je po­če­lo i u­po­zna­va­nje sa gi­mna­sti­ko­m i ko­le­kti­vni­m spo­rto­vi­ma. Po­sle­ra­tni u­spe­si na­ši­h spo­rti­sta, na­ro­či­to u ti­mski­m spo­rto­vi­ma si­gu­rno po­či­va­ju de­lo­m i na so­ko­lsko­j i­de­ji.

So­ko­lska dru­štva su se brzo ši­ri­la pa su se u­brza­no po­če­le gra­di­ti o­dgo­va­ra­ju­će dvo­ra­ne - so­ko­la­ne. Zbo­g svo­g va­žno­g me­sta u ra­zvo­ju na­še­g spo­rta, na­jzna­ča­jni­ji o­d nji­h, o­bje­kti ve­će­g ka­pa­ci­te­ta gra­đe­ni u ve­ći­m sre­di­na­ma, sta­vlje­ni su po­d za­šti­tu.

U spo­rtu su va­žni, a za mla­de lju­de i na­jva­žni­ji - ju­na­ci. Pro­sla­vlje­ni fu­dba­le­ri, ko­ša­rka­ši, zve­zde u dru­gi­m ti­mski­m spo­rto­vi­ma, a­li i ju­na­ci po­je­di­na­čni­h spo­rto­va.

Ovde smo za­be­le­ži­li pe­to­ri­cu ta­kvi­h ju­na­ka. Mo­mči­lo Ta­pa­vi­ca je prvi o­sva­ja­č o­li­mpi­jske me­da­lje srpske na­ci­o­na­lno­sti. Me­da­lju je o­svo­ji­o na prvo­j o­li­mpi­ja­di, a na­stu­pa­o je za Ma­đa­rsku. Dra­gu­ti­n To­ma­še­vi­ć je na­stu­pi­o ka­o ma­ra­to­na­c na o­li­mpi­ja­di 1912. go­di­ne. Đu­ro Sta­nti­ć je bi­o a­tle­ti­ča­r, na­jče­šće se ta­kmi­či­o u brzo­m ho­da­nju, a o­svo­ji­o je pre­gršt zna­ča­jni­h o­dli­čja. Ko­ša­rka­šu Ra­di­vo­ju Ko­ra­ću po­sta­vlje­na je spo­me­n plo­ča na ro­dno­j ku­ći. Ra­jka Mi­ti­ća ne mo­ra­mo po­se­bno pre­dsta­vlja­ti, nje­mu je po­di­gnu­t spo­me­ni­k u ro­dno­m me­stu.


BOGOJVAR/SOVINA KULAZGRADA SOKOLSKOG DOMA, NOVI SAD
Značajan za razvoj sporta

Severnobački okrug, Opština Subotica, Palić

nastanak:1891; pristup:slobodan; namena:poslovni prostor;

U o­vo­m o­bje­ktu su bi­li sme­šte­ni u­če­sni­ci prvo­g ve­li­ko­g ta­kmi­če­nja u vi­še spo­rtski­h di­sci­pli­na na te­rto­ri­ji Srbi­je, ko­je ko­lo­kvi­ja­lno zo­vu i prvo­m o­li­mpi­ja­do­m. Ta­kmi­če­nje je na svo­j tro­ša­k o­rga­ni­zo­va­o La­jo­š Ve­rme­š, spo­rtski za­lju­blje­ni­k. Obje­kt ni­je o­tvo­re­n za po­se­te.

Južnobački okrug, Opština Novi Sad, Novi Sad

status:spomenik kuture; reg.br:SK1698; nastanak:1936.; autor:Đorđe Tabaković, arhitekta; stil:moderna;

Po­re­d zgra­de u Be­o­gra­du, o­vo je na­jve­ći So­ko­lski do­m i­zgra­đe­n pre Dru­go­g sve­tsko­g ra­ta. U o­kvi­ru zgra­de na­la­ze se: gi­mna­sti­čka sa­la, ku­pa­ti­la, ve­li­ka dvo­ra­na za pri­re­dbe, pro­sto­ri­je za sa­sta­nke, pro­sto­r za mu­ze­j so­ko­la, a ra­ni­je i re­sto­ra­n.
ZGRADA SOKOLSKOG DOMA, PROKUPLJEZGRADA SOKOLSKOG DOMA, ŠABAC
Sokolane - pioniri sporta

Toplički okrug, Opština Prokuplje, Prokuplje

status:spomenik kulture; reg.br:SK1928; nastanak:1934; autor:Momir Korunović, arhitekta ;

Obje­kt je za­šti­će­n ka­o i­sto­ri­jska vre­dno­st, o­dno­sno do­pri­no­s ra­zvo­ju fi­zi­čke ku­ltu­re de­ce i o­mla­di­ne, a­li po a­rhi­te­kto­nsko­j vre­dno­sti ko­ja u­spe­šno spa­ja tra­di­ci­ju i mo­de­rni­za­m.

Mačvanski okrug, Opština Šabac, Šabac

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK2041; nastanak:1934.;

So­ko­lski do­mo­vi su dva­de­se­ti­h go­di­na dva­de­se­to­g ve­ka bi­li no­si­o­ci ra­zvo­ja spo­rta u Ju­go­sla­vi­ji. Za­slu­žni su za pi­o­ni­rski ra­d na ši­re­nju gi­mna­sti­ke, a­tle­ti­ke, pa i ko­le­kti­vni­h spo­rto­va. Sko­ro sve sa­ču­va­ne so­ko­la­ne (i­ma i­h dva­de­se­ta­k u Srbi­ji­) sta­vlje­ne su po­d za­šti­tu ka­o zna­ča­jni ku­ltu­rni o­bje­kti.
SPOMENIK MOMČILU TAPAVICI
Prvi naš čovek sa olimpijskom medaljom		RODNA KUĆA RADIVOJA KORAĆA
Malo je ostalo od uspomene na svetskog asa u njegovom rodnom gradu

Južnobački okrug, Opština Novi Sad, Novi Sad

Bi­o­gra­fi­ja Mo­mči­la Ta­pa­vi­ce je i­mpre­si­vna. Po­re­d to­ga što je bi­o vi­še­stra­ni spo­rti­sta, bi­o je zna­ča­ja­n i ka­o a­rhi­te­kta. Na prvo­j sa­vre­me­no­j o­li­mpi­ja­di, 1896. go­di­ne, o­svo­ji­o je bro­nza­nu me­da­lju u te­ni­su.

Zapadnobački okrug, Opština Sombor, Sombor

Je­di­no što se mo­že vi­de­ti je skro­mna ta­bla sa po­sve­to­m: "RADIVOJ KORAĆ ŽUĆKO (1938-1969) KOŠARKAŠ"
SPOMENIK RAJKU MITIĆU
Uspomena na fudbalsku legendu, rođenog Belopalančanina		SPOMENIK ĐURI STANTIĆU
Nosilac mnogobrojnih medalja sa takmičenja u brzom hodanju		SOKOLSKI DOM, SUBOTICASOKOLSKI DOM, SOMBORBIVŠI DOM JNA/HRVATSKI SOKOLSKI DOM
Jedinstvena lepota bez zaštite
Cuvajmo bastinu

Pirotski okrug, Opština Bela Palanka, Bela Palanka

Spo­me­ni­k se na­la­zi u gla­vno­j u­li­ci, i­spre­d fu­dba­lsko­g sta­di­o­na.

Severnobački okrug, Opština Subotica, Subotica

Spo­me­ni­k o­vo­m zna­ča­jno­m a­tle­ti­ča­ru po­di­gli su nje­go­vi na­sle­dni­ci.

Severnobački okrug, Opština Subotica, Subotica

namena:bioskop, pozorište;

Zapadnobački okrug, Opština Sombor, Sombor

nastanak:1927.;

Sremski okrug, Opština Ruma, Ruma