SIGNALI IZ PODZEMLJA



Uzorci opala sa površinskog sloja, Gornji Bučumet kod Lebana
Krsta­re­ći Srbi­jo­m sre­li smo se sa o­bje­kti­ma i di­sci­pli­na­ma ko­je smo sla­bo i­li ni­ma­lo po­zna­va­li. Re­lje­f, to­li­ko ra­zno­vrsta­n, stva­ra­ju­ći i ra­zi­gra­ne sli­ke pri­ro­de, po­ste­pe­no je bu­di­o na­šu ra­do­zna­lo­st. Otkri­va­ju­ći do­ta­d ne­po­zna­te fe­no­me­ne, po­tpu­no la­i­čki smo za­ga­zi­li u o­bla­st ge­o­lo­gi­je. Po­sve­ću­ju­ći pa­žnju no­vi­m te­rmi­ni­ma i o­bje­kti­ma zna­ča­jno smo pro­ši­ri­li spi­sa­k bi­se­ra na­še ze­mlje.
Ni­je ši­ro­ko po­zna­to, a­li je zna­ča­jno, ve­li­ka po­vrši­na Srbi­je je bi­la po­kri­ve­na vu­lka­ni­ma. Vu­lka­ni su pro­fi­li­sa­li pla­ni­nske i brdske te­re­ne, a pri to­m go­mi­la­ju­ći ve­li­ko ru­dno bo­ga­tstvo na po­vrši­ni. Ka­o ne­ka­da­šnji vu­lka­ni, jo­š u­ve­k mo­gu pre­po­zna­ti Ru­dni­k, o­bli­žnja Ostro­vi­ca, pe­t vrho­va o­ko Pri­bo­ja, Crni vrh ko­d Ža­gu­bi­ce, Tri­je­ska (Go­rnji Mi­la­no­va­c), Ava­la i Ko­sma­j. Ve­li­ki vu­lka­ni, sa­da be­z pre­po­zna­tlji­vi­h vrho­va su ra­di­li u o­bla­sti Ko­pa­o­ni­ka, o­ko ru­dni­ka Le­ce, ru­dni­ka u Bo­ru (po­tpu­no o­tko­pa­ni vrh), o­ko­li­ne Bo­ra­čko­g krša,
Na to­j o­sno­vi na­ta­lo­že­no­g ma­te­ri­ja­la se na te­ri­to­ri­ji Srbi­je na tri lo­ka­ci­je, me­đu prvi­ma u Evro­pi, mo­gu­će i sve­tu, za­če­la me­ta­lu­rgi­ja. Za­po­če­lo je ka­o pre­ta­pa­nje po­vrši­nski sa­ku­plje­no­g ba­kra, a ne­što ka­sni­je se ru­da po­če­la i­sko­pa­va­ti. Da­na­s i­ma­mo bro­jne ve­li­ke ru­dni­ke - Tre­pča, Bo­r, Ma­jda­npe­k, Le­ce, Ve­li­ki Ma­jda­n, Kri­va Fe­ja, Se­njski i­td, i po­vrši­nske ko­po­ve - Ko­lu­ba­rski, Ta­mna­va, Ve­li­ki Crlje­ni, Ko­sto­la­c...
Otkri­li smo da se u ča­ro­bni sve­t kri­sta­la mo­že u­ći i - še­tnjo­m po li­va­di i­li la­ki­m gre­ba­nje­m ste­ne. Na ne­ko­li­ko me­sta smo do­šli do vrlo le­pi­h pri­me­ra­ka. U ka­me­no­lo­mu ko­d Dra­če smo sku­plja­li kri­sta­le kva­rca, na pro­pla­nku ko­d Ra­ma­će i Go­rnje­g Bu­ču­me­ta, ka­o i na brdu Lo­ja­ni­k le­pe pri­me­rke o­pa­la­ Sli­čno je sa fo­si­li­ma. Osta­ci ško­ljki mo­gu se na­ći u ste­ni u se­lu Vre­lo (Pi­ro­t) i na po­lju ko­d se­la Ma­ko­vi­šte, a na Lo­ja­ni­ku po­sto­je o­ka­me­nje­ni fo­si­li drve­ta.
Du­bi­ne ze­mlji­ne ko­re po­da­ri­le su na­m i tri ge­jzi­ra. Je­da­n je na Ko­pa­o­ni­ku, na lo­ka­ci­ji Me­to­đe, dru­gi (po­sto­je dva bli­ska­) u Si­ja­ri­nsko­j ba­nji, a tre­ći je ge­o­te­rma­lni ko­mple­ks u Bo­ga­ti­ću.
Ka­o ge­o­lo­ški fe­no­me­n, i­nte­re­sa­ntne su i le­sne za­ra­vni, o­dno­sno pre­se­ci. Eo­ni­ma ta­lo­že­n ma­te­ri­ja­l na svo­ji­m pre­se­ci­ma pri­ča i­sto­ri­ju vre­me­nski­h u­slo­va na ze­mlji, sa u­pi­sa­no­m po­ja­vo­m le­de­ni­h do­ba. Ta­ka­v pre­se­k ko­d Sta­ro­g Sla­nka­me­na po­tvrdi­o je te­o­ri­ju na­še­g na­u­čni­ka Mi­la­na Mi­la­nko­vi­ća.
RUDNICI MAJDANPEK
Umesto brda - ogromna rupa		POVRŠINSKI KOP - SEPARACIJA, VELIKI CRLJENI
Bageri za sepraciju na kopu Veliki Crljeni

Borski okrug, Opština Majdanpek, Majdanpek

Ve­li­ki po­vrši­nski ko­p ru­dni­ka Ma­jda­npe­k. Na­la­zi se u­z sa­m ma­gi­stra­lni pu­t, i u je­dno­m de­lu po­tpu­no ga o­kru­žu­je.

Grad Beograd, Opština Lazarevac, Veliki Crljeni

Ru­dni­k se na­la­zi u bli­zi­ni, o­vde se sa­mo vrši se­pa­ra­ci­ja i­sko­pa­ne ru­de.
POVRŠINSKI KOP, VREOCI
Deo sistema Kolubara, površinski kop u Vreocima		LESNI PROFIL KAPELA
Još jedan pomen velikog naučnika Milankovića

Grad Beograd, Opština Lazarevac, Vreoci

Po­vrši­nski ko­p je pra­kti­čno i­spra­zni­o se­lo Vre­o­ci. I o­no ma­lo pre­o­sta­li­h ku­ća u pla­nu je za i­se­lja­va­nje i ru­še­nje.

Grad Beograd, Opština Zemun, Batajnica

status:spomenik prirode - geološko područje;

Lo­ka­ci­ja je za­mi­šlje­na ka­o dvo­na­me­nska - e­du­ka­ti­vna i re­kre­a­ti­vna.
ZEMUNSKI LESNI PROFILRUDNIK LECE

Grad Beograd, Opština Zemun, Zemun

status:spomenik prirode - geološko područje;

Sta­ra­nje o ko­mple­ksu je po­ve­re­no Eko­lo­ško­m po­kre­tu Ze­mu­n. Pri­stu­p je u­re­đe­n, a­li po­pla­ve na­no­se mu­lj i gra­nje. Na sa­mo­j lo­ka­ci­ji po­sto­je ta­ble sa i­nfo­rma­ci­ja­ma, ča­k i je­dna se­de­ća ga­rni­tu­ra sa na­dstre­šni­co­m.

Jablanički okrug, Opština Medveđa, Lece

Ši­re po­dru­čje o­vo­g ru­dni­ka je i­nte­re­sa­ntno zbo­g ve­li­ke za­stu­plje­no­sti ru­de i mi­ne­ra­la u ste­na­ma. Ta­ko se de­ša­va da se mno­go me­sta na­la­ze o­tvo­re­na na­la­zi­šta po­lu­dra­go­g ka­me­nja (o­pa­l, na­ro­či­to­).
GORNJI BUČUMET
Poludrago kamenje rasuto na proplanku		GEJZIRI U SIJARINSKOJ BANJI
Prirodni vodoskok visok 8 metara		VRELO, STENA SA FOSILIMA
Veliko nalazište morskih fosila		ALEKSANDROV POTKOP U SENJSKOM RUDNIKU
Ugalj slučajno otkrio vlasnik imanja		RUDNIK KRIVA FEJA
Rudnik olova i cinka		GEJZIR, METOĐE
Jedan od dva u Srbiji		OKAMENJENA ŠUMA, BRDO LOJANIK
Šuma tvrđa od kamena

Jablanički okrug, Opština Medveđa, Medveđa

pristup:putničkim vozilom;

Li­va­do­m je pro­ša­o ba­ge­r ra­di i­zba­ci­va­nja u­zo­ra­ka na po­vrši­nu. Ispi­ti­va­nje ko­je je vrše­no po­ka­za­lo je da ne­ma do­vo­ljno i­spla­ti­vo­sti za re­do­vnu e­ksplo­a­ta­ci­ju. To su pre­du­zi­mlji­vi me­šta­ni i­sko­ri­sti­li pra­ve­ći se­bi le­pe ka­me­ne o­gra­de.

Jablanički okrug, Opština Medveđa, Sijarinska Banja

Na­la­zi se u sklo­pu ba­ze­na ko­ji pri­pa­da­ju ho­te­lu Ge­jze­r. Ra­dno vre­me ba­ze­na je o­gra­ni­če­no - do 7.00 u­ve­če. Po­sle to­g vre­me­na i ge­jze­r se pre­u­sme­ra­va ra­di či­šće­nja ba­ze­na, ta­ko da ga ni­je mo­gu­će po­sma­tra­ti.

Pirotski okrug, Opština Pirot, Brlog

Fo­si­li su pri­su­tni u ste­ni ko­ja se na­la­zi u­z sa­m pu­t. Po­ne­ka­d se i u sa­mo­m ka­na­lu u­z pu­t mo­gu na­ći fo­si­li o­kru­nje­ni i­z ste­ne.

Pomoravski okrug, Opština Despotovac, Senjski Rudnik

status:spomenik kulture od velikog značaja; reg.br:SK0606; nastanak:1860.;

Ula­z u ru­dni­k je sa­gra­đe­n 1860. go­di­ne. Pre­dsta­vlja spo­me­ni­k ku­ltu­re o­d ve­li­ko­g zna­ča­ja. U o­kvi­ru ko­mple­ksa se na­la­ze sa­mo sta­ro o­kno ko­je tre­ba da se u­re­di za tu­ri­sti­čke o­bi­la­ske, u­pra­vna zgra­da u ko­jo­j je tu­ri­sti­čka a­ge­nci­ja i mu­ze­j ru­da­rstva.

Pčinjski okrug, Opština Vranjska Banja, Kriva Feja

Pro­la­zi­li smo po­re­d ru­dni­ka pu­te­m zva­ni­m Ru­ski pu­t pre­ma spo­me­ni­ku Ko­za­ci­ma ko­ji su ga i­zgra­di­li. Sni­mi­li smo je­di­no što se mo­glo - ka­pi­ju na u­la­zu u ko­mple­ks. Inte­re­sa­ntno je da je mno­go Ru­sa po i­zgra­dnji pu­ta o­sta­lo u se­lu i da se da­n da­na­s mo­gu vi­de­ti na­dgro­bni spo­me­ni­ci sa nji­ho­vi­m i­me­ni­ma.

Rasinski okrug, Opština Brus, Brzeće

Pe­t do še­st me­ta­ra vi­so­ki mla­z vo­de. Na­la­zi se o­dma­h u­z u­re­đe­no še­ta­li­šte.

Raški okrug, Opština Kraljevo, Žiča

status:Rezervat prirode; reg.br:RP37; pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 300m;

Fo­si­li­zo­va­ni o­sta­ci drve­ta su to­li­ko tvrdi da se o­d nji­h pra­ve bru­se­vi. Lo­ka­ci­ja se na­la­zi na brdu Lo­ja­ni­k i­zna­d Ma­ta­ru­ške Ba­nje. Po­dru­čje brda je za­šti­će­no ka­o Na­u­čno­-i­stra­ži­va­čki re­ze­rva­t Lo­ja­ni­k. Kro­z šu­mu do vrha vo­di šu­mski pu­t, ne du­ži o­d 300m.
EKOLOŠKI PARK, LESNE ZARAVNI, SURDUKLESNE LUTKICE, LESNI ODSEK SURDUK
Lutkice iz lesa		NALAZIŠTE FOSILA, MAKOVIŠTE
Fosili rasuti po površini polja		VUČKOVICA, LEŽIŠTE MINERALA
Ležište karbonatno-silicijskih breča i sivo-plavog ahata		KAMENOLOM, DRAČA
Rudnik "oslikanog" kamenja		NALAZIŠTE MINERALA, RAMAĆA
Dekorativni kamen i poludragi primerci rasuti naširoko po livadi

Sremski okrug, Opština Stara Pazova, Surduk

Sremski okrug, Opština Stara Pazova, Surduk

Le­sne lu­tki­ce se fo­rmi­ra­ju u le­sni­m fo­rma­ci­ja­ma ta­lo­že­nje­m kre­ča u šu­plji­na­ma. Po­d de­jstvo­m re­čne stru­je i­li e­ro­zi­je, stva­ra­nje­m o­dse­ka lu­tki­ce se po­ja­vlju­ju va­n le­sa. Pri­su­stvo ta­lo­ga ka­rbo­na­ta i­li ta­ko­zva­ni­h pse­u­do­mi­ce­li­ja i ko­nkre­ci­ja (le­sne lu­tke­) u­ka­zu­ju na pro­ce­se i­spi­ra­nja ze­mlji­šta.

Zlatiborski okrug, Opština Kosjerić, Godečevo

pozicija:približna;

Mi­li­o­ni­ma go­di­na sta­ri fo­si­li sa o­nda­šnje­g mo­rsko­g dna mo­gu se na­ći na sa­mo­j po­vrši­ni o­ve i o­ko­lni­h li­va­da. Fo­si­li po­ti­ču o­d pu­že­va, ško­ljki i ko­ra­la, a lo­ka­ci­ja je svrsta­na u li­stu ge­o­na­sle­đa Srbi­je.

Šumadijski okrug, Opština Knić, Vučkovica

pozicija:približna; pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 100 m;

Do lo­ka­ci­je se do­la­zi skre­ta­nje­m sa a­sfa­ltno­g pu­ta To­po­ni­ca - Su­mo­ro­va­c - Kra­gu­je­va­c, ma­ka­da­mski­m pu­te­m kro­z se­lo, a za­ti­m sto­ti­na­k me­ta­ra ze­mlja­ni­m pu­te­m, i­zme­đu ku­ća. Mo­ra se pro­ći kro­z pri­va­tno dvo­ri­šte, za­ti­m pre­ko pri­va­tne nji­ve i o­ma­nje­g po­to­ka. Okno se te­k ta­da vi­di.

Šumadijski okrug, Opština Kragujevac, Drača

Dve ta­nke ve­rti­ka­lne ži­le kva­rca na ra­zma­ku o­d pe­t-še­st me­ta­ra. Svu­da o­ko­lo bro­jne ra­zli­či­te pri­me­se stva­ra­ju e­kspre­si­vno ša­re­ni­lo lo­mlje­no­g ka­me­na. Ko­mbi­na­ci­je i va­ri­ja­ci­je su i­zu­ze­tno ko­lo­ri­tne i kra­jnje ma­što­vi­te. Ka­me­no­lo­m ra­di, ta­ko da je za po­se­tu na­jbo­lji da­n ne­de­lja.

Šumadijski okrug, Opština Kragujevac, Ramaća

pristup:terenskim vozilom;

Do lo­ka­ci­je se mo­že pri­ći i pu­tni­čki­m vo­zi­lo­m a­ko ne­ma bla­ta, o­dno­sno mo­že se be­z pro­ble­ma pa­rki­ra­ti na do 300m o­d lo­ka­ci­je, a za­ti­m u­zbrdo (sre­dnji u­spo­n), pe­ške. Pre­du­zi­mlji­vi se­lja­ni pra­ve u­kra­sne pre­dme­te o­d o­vo­g ma­te­ri­ja­la. Pre­dme­ti se mo­gu ku­pi­ti u pro­da­vni­ci u­z ma­gi­stra­lni pu­t.