KOMPLETNA BAŠTINA SRBIJE

Donja Orovica je prilično izolovano mesto. Visoko u brdima, do nje se stiže posle mnogo krivina i serpentina. Doduše, okolo su kultivisane parcele i voćnjaci.
U centru sela - malo iznenađenje, trg sa nekoliko velikih zgrada i crkvom u blizini deluje potpuno urbano.
Crkva i porta su, u skladu, uređene i negovane.

Donja Orovica je prilično izolovano mesto. Visoko u brdima, do nje se stiže posle mnogo krivina i serpentina.
Doduše, okolo su kultivisane parcele i voćnjaci.
U centru sela - malo iznenađenje, trg sa nekoliko velikih zgrada i crkvom u blizini deluje potpuno urbano.
Crkva i porta su, u skladu, uređene i negovane.

Izgrađena je najverovatnije 1809. godine, a renovirana između 1816. i 1818, kao i 1996. godine.

Prvobitna crkva, nastala tokom 18. veka, zamenjena je novom 1823. godine, a ona je rekonstruisana početkom 21. veka.
Pored brvnare i nove crkve, u porti je više interesantnih objekata.
U dvospratnoj zgradi novijeg datuma koju zovu "riznica" se nalazi bogati muzej. Postavka je prepuna arheoloških predmeta, većinom nađenih u samoj porti.
Seoska kuća, preseljena sa imanja porodice Matić, mesto je gde su se sastajali vođe prvog ustanka.
Sve to upotpunjuje niz seoskih ekonomskih zgrada nanizanih na istočnoj strani porte.

Na žalost, u vreme naše posete nije bilo nikog da nam pokaže riznicu. Na ulazu u portu je obaveštenje sa brojem mobilnog telefona žpreko koga možete zakazati posetu.

Iz članka na Vikipediji čitam da nova crkva-brvnara, izgrađena 2000. godine nema ništa zajedničko sa prethodnom, osim - mesta na kome se nalazi.
Ipak, izgrađena je u autentičnom, tradicionalnom stilu i stoga smatram da joj je mesto u ovom spisku.

Građena je između 1827. i 1832. godine.
Crkva je impozantnih spoljašnjih dimenzija, zahvaljujući ograđenom i zastakljenom tremu koji se tako stopio sa osnovnim gabaritom.
Unutrašnjost crkve je ispunjena velikim brojem bogato rađenih freski, što je takođe izdvaja od većine drugih.

Crkva se ne nalazi na magistralnom putu koji prolazi kroz selo. Putokaz ne postoji, tako da se mora potrošiti malo vremena na raspitivanje.

Građena je od 1827. do 1828. godine po nalogu i sredstvima kneza Miloša. 1906. godine je, u vreme gradnje većeg hrama, iz centra preseljena na gradsko groblje.

Nastala je između 1806. i 1831. godine. Oko brvnare je groblje.
Uz crkvu brvnaru podignuta je novija crkva, takođe posvećena Svetim apostolima i zaštićena kao spomenik kulture.
Oko obe crkve je izuzetno velika porta.
Portu okružuje omanja šuma deo koje su iu 14 stabala pod zaštitom kao spomenik prirode. Stabla su lipova, verova, hrastova i jasenova.

Ovih dana besnele su oluje sa pljuskovima u ovom kraju. Ni ova porta nije bila pošteđena: zatekli smo izvaljene poveće stablo, kao i stub sa svetiljkom.

Podignuta je u prvoj polovini 18. veka. Omalterisana je i okrečena, tako da se na prvi pogled ne prepoznaju zidovi od drvenih talpi. Predstavlja spomenik kulture od velikog značaja. Na licu mesta smo saznali da se sprema renoviranje crkve i stare škole.

Na licu mesta smo saznali da se sprema renoviranje crkve i škole.

Građena je 1720, a renovirana 1978.
Na informacionoj tabli stoji da uz crkvu stoji nekoliko sobrašica, ali informacija nije tačna.

Stigli smo kasno u sumrak. Crkva je bila zatvorena, a vidljivost slaba.

Po pretpostavci, crkva je građena početom 19. veka. Posvećena je vavedenju Presvete Bogorodice.
U unutrašnjosti, ispred ikonostasa su postavljena dva originalna kamena stuba, kandelabra - što je ranije bilo uobičajeno mesto za paljenje sveća.
Crkvu čeka preseljenje zbog proširenja površinskog kopa Vreoci.

Crkva je preneta iz drugog sela, iz Ribnice, tokom 1908. godine.
Zidovi su rađeni od dasaka.

Prostor oko crkve je zaštićen kao prirodni spomenik pod nazivom "Prirodni prostor oko nepokretnog kulturnog dobra Crkva brvnara Miličinica"

Crkva je posvećena Svetom Pantelejmonu.
Pored crkve se nalazi i sobrašica za manji skup.
Tu je i travnata poljana pripremljena za dečju igru.

Crkva je izgrađena 1832. godine. Posvećena je Svetim apostolima Petru i Pavlu. Ima status spomenika kulture. Nedavno je temeljno renovirana.

Po jednom navodu nalazi se nekoliko kilometara južno od Natalinaca u zaseoku ili odvojenom selu - Pavlovac.
Crkva je u solidnom stanju, renovirana je i okrečena ne tako davno. Mala porta ograđena je drvenom tarabom. U unutrašnjosti zatičemo ikone po zidovima i ikonostas, ali i dva starinska kandelabra, sva kamena stuna sa leve i desne strane ikonostasa. Prema rečima nekog od sveštenika sa kojima smo ranije pričali, u staro doba to je bio jedini način paljenja sveća, nisu postojali gornji i donji nivo, odnosno tacne.

Pretpostavlja se da je građena 1830, a renovirana je 2002. godine.
Nalazi se na nevelikom platou, podesnom za odmor u hladovini sa koga se pruža izvanredan pogled na seoski atar i delove pod šumom.

Više puta smo, prateći uputstvo meštana skrenuli "kod groblja desno", dok nismo "uboli" pravo. Upravo iza lovačkog doma, jedne od većih zgrada u selu, skrivena i zgradom i ogromnim stablima nalazi se ova malena crkva - kapela.

Crkva je veoma stara, izgrađena je 1726. ili 1727. godine. Nalazi se na seoskom groblju u Rači.
Nalazila se u centru mesta, a ovde je preseljena po izgradnji nove crkve u centru.

Brvnara je i zgrađena je 1822. godine.
Nalazi se u porti nove crkve posvećene Svetom Iliji.

Ubrzo po skretanju sa autoputa, nailazi se na skretanje za unis i Brzan. Sa tog puta vode tri skretanja (u desno) za Brzan. Za crkvu treba skrenuti na drugom.

Crkva je građena tokom Drugog svetskog rata.

Široka, lepo uređena i održavana porta između crkve i parohijskog doma.
Pored ostalog, tu su i dva ogromna stabla hrasta.

U ovoj crkvi su se ustanici pričestili i zakleli Milošu na vernost posle dogovora o poduzanju Drugog srpskog ustanka.
Građena je 1724, potpuno rekonstruisana 1795. godine.
Ulaz je uređen. Izrađena je ulazna kapija, sa info-panoom i popločana prilazna staza.
Uz crkvu se nalazi i deo starog groblja.

Portu crkve čini velika ograđena livada. Livadu koriste komšije za napasanje ovaca. Sa jednim od komšija smo se lepo ispričali.

Građena, pretpostavlja se pre 1690, zatim temeljno rekonstuisana polovinom 19. veka ili 1891.
Brvnara se sada nalazi pored novije, zidane crkve, u porti manastira Voljavča.
Uz desni bok položen je kovčeg sa moštima. Veruje se da su u pitanju delovi moštiju Sv. Prokopija.

Crkva i manastir su građeni 2012. godine, na osnovu privatne donacije. Kompleks se nalazi odmah pored magistralnog puta.

Izgrađena 1905, renovirana 2008.

U okviru kompleksa se pored crkve brvnare nalaze novija zidana crkva i zvonik.
Pored brvnare je izložena zbirka krajputaša. Takođe, u izdvojenom prostoru - lapidarijumu nalazi se veća zbirka istih spomenika.
Kroz portu ide uređena staza sa potokom i hladovinom pored.

Imali smo interesantan susret. Sreli smo Darka Gajića iz Šapca na radnom zadatku. Ispostavilo se da Darko radi za Vikipediju. Do sada je uradio impozantan broj stranica vezanih, uglavnom, za mesta u zapadnoj Srbiji. Kada naiđete na potpis "Vanilica", to je njegov prilog.

Izgrađena je 1792, a renovirana 1828. godine.
Crkva se ističe retko prostanim tremom, ograđenim drvenim zidom do pola visine, i zasvođen lučnim talpama.
Apsida nije polukružna, već je zatvorena sa tri stranice trapezoidnog oblika.

Crkva se nalazi u slabo naseljenom delu sela.
Do crkve se stiže skretanjem sa glavnog puta (43.953577, 19.674576), na uzani asfaltni put, a zatim na makadamski (43.953577, 19.674576), kojim se ide oko 200 m.

Izgrađena je 1705, iz temelja obnovljena 1810. i 1820. godine. Crkva se nalazi u okviru nevelike porte, uz nju je odmah parohijski dom.
Dvorište sa ukusom popunjeno i odnegovano.

Imali smo prijatan razgovor sa mladim popom čiji je dom par metara udaljen od crkve.

Kompleks je u odličnm stanju, nedavno restauriran i dobro opremljen izuzetno informativnim panoima.
Oko crkve je veliki broj sobrašica, od kojih su neke ograđene i natkrivene, dok neke imaju samo stolove i klupe. Interesantno - stolovi nisu postavljeni na noge, već samo položeni na daske oslonjene na klupe, tako da su klupe i stolovi u istoj visini. Sobrašice nisu grupisane, već razbacane po malim zaravnima na kosini oko crkve.
Tu se nalazi i brvnara - dom za sveštenika.
Sa dve strane iznad crkve - severozapadnoj i jugoistočnoj nalaze se uređeni vidikovci.

Videli smo dosta mesta po Srbiji i za ovo možemo reći da je neobično i da ga vredi obići.

Tri visoka bora, i sami spomenici kulture, uz groblje i pašnjak sa jedne strane, a bivši centar sela - stara škola i mesna kancelarija (spratna zgrada), bivša prodavnica (tipska brvnara sa kamenim prizemljem) i spomen česma sa druge, čine okolni ambijen izuzetnim.

Ovaj ambijent se mora doživeti. Preporuka.

Građena je pretpostavlja se 1688, a iz osnova renovirana 1773. i 2012.godine.
Ranija crkva, koja je imala status spomenika kulture, je izgorela do temelja 1996. godine.
Nova je izgrađena 2012. godine po originalnim crtežima.

Crkva je na uzvišenju, na mestu prijatnom za odmor. Put do crkve vodi, uz potok, od ulice iz centra i meštani ga koriste kao šetalište.

Crkva je minijaturnih dimenzija, površine od svega 12 m2. Manja od nje je samo (zidana) crkva Marinica u selu Dojinoviće kod Novog Pazara.

Pokušali smo da do crkve dođemo preko Kućana, ali se ispostavilo da to nije lak zadatak.
Prvo, vozi se dosta dugo makadamskim putem, solidnim, doduše. Međutim, najbliže se može prići do na kilometar, a ostalo treba prepešačiti spuštajući se sa jednog i penjući na drugo brdo, uz priličnu strminu.
Preporučili su nam da probamo preko obližnjeg Jasenova, što ćemo učiniti sledeći put.

Crkva je po predanju izgrađena za vreme Karađorđa, najverovatnije 1804. godine.
Priprata je dozidana 1923.
Na platou ispod crkve je groblje, vrlo uredno za naše prilike.
Uz ivicu groblja je sakupljena zbirka starih spomen obeležja.

Brvnara neuobičajenih proporcija, izgrađena 1824. godine, nalazi se u porti punoj interesantnog sadržaja.
Pored nove crkve, tu su kuća i nadgrobni spomenik Jovana Kursule, vojvode iz Prvog ustanka, zatim lapidarijum sa dve grupe krajputaša i stara zvonara. Pored toga i jedna tipična seoska kuća na kojoj je natpis "Ulica prava".
Postoji legenda da je crkva preletela ovamo, sama, iz drugog sela.
U porti je parohijski dom i natstrešnica za odmor veće grupe ljudi.

Pop je bio zauzet baveći se pčelinjakom, tako da nismo stigli da porazgovaramo. Porta je živopisna, videli smo družinu negovanih rasnih pasa, jato gusaka, čak i jednog pauna.
Pored ograde je staza koju koristi konjički klub, videli smo i dvojicu jahača u treningu.

Objekt je daščara. Izgrađena je u 19. veku, posvećena Svetom Petru i Pavlu. Upadljivo se razlikuje po izgledu i građi od svih drugih hramova u Srbiji.

Nismo nikog zatekli u porti crkve pa nismo imali priliku da se raspitamo za nastanak neobične konstrukcije.

Izgrađena je verovatno 1780, renovirana iz temelja 1800. godine.
Postoji legenda o prenosu crkve iz drugog sela, verovatno povezana sa preseljenjem zbog moguće turske odmazde.
Pored crkve brvnare nalazi se novija, zidana crkva i parohijski dom.

Nastala je oko 1831. godine.
Posvećena je Prenosu moštiju Svetog Nikole. Apsida je izvedena polukružno.

Crkva sa malom portom prepunom sadržaja.
Najzanimljivija su stabla šljiva koja se uvijaju. Kažu da ih je uvek bilo i uvek ih ima šest, bez obzira što same ne daju plod. Dva od tih stabala su izrezbarena, ali nismo dobili informaciju ko je autor.