putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
POŠALjITE KOMENTAR
KAKO SMO PUTOVALI
##DIVLICA##
Snimljeno: 03.06.2017
1.
Istorija-Tvrđava/Stari grad
Ostrvica/Ostrovica
P R I L A Z
Prvi pogled - iz pravca Rudnik - Varnica
Drugi pogled - sa ulaska u selo Varnica
Mesto gde se može parkirati i početak staze
Oznaka za skretanje sa seoskog puta
Pogled pre početka penjanja
Ukopano i poduprto stepenište sa prihvatom
O B J E K T
Ostrovica je zaštićeno područje kao spomenik prirode
Malo odmorište, ali daleko bliže početku penjališta
Počinje najteži deo uspona
Pogled negde sa sredine uspona
Bedem, visoko gore
Pogled na bedem sa strane penjališta
Prelaz između vrhova
O K O L I N A
Pogled sa vrha (1)
Pogled sa vrha (2)
Pogled sa vrha (3)
Pogled sa vrha (4)
Pogled sa vrha (5)
(video klip) Pogled na daleko
I Z B O R
Pratimo sajlu (1)
Pratimo sajlu (2)
Pratimo sajlu (3)
Pratimo sajlu (4)
Pratimo sajlu (5)
Pratimo sajlu (6)
Pratimo sajlu (7)
P O S E T I O C I
Vidikovac od skoro 360 stepeni, na potpuno verikalnoj i uskoj steni
period:srednji vek; stanje:vidljivi ostaci; pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 500 m,uspon, težak,opasnost od pada; status:spomenik kulture,spomenik prirode; šifra:SK0173,SP156;
Ostaci tvrđave - deo zida priljubljen uz vertikalnu stenu. Ostrovica je zaštićena i kao spomenik prirode (geološki).
Plato na vrhu, podeljen na dva dela, suviše je mali za tvrđavu. Na nižim delovima stene, osim uklesane klupe, nismo primetili druge ostatke. Uzbudljiv doživljaj - penjanje, alpinizam, pogled na sve strane.
44.173233, 20.459611, 1. ( 0:15;-100.00m) Mesto gde se može parkirati i poÄetak staze, 06.03.2017,11:30, 420m; 44.172441, 20.459480, 2. ( 0:18;-90.00m) Pogled pre poÄetka penjanja, 06.03.2017,11:33, 430m; 44.171666, 20.458036, 3. ( 0:21;-70.00m) Ukopano i poduprto stepeniÅ¡te sa prihvatom, 06.03.2017,11:36, 450m; 44.171813, 20.458108, 4. (+0:22;-70.00m) Oznaka za skretanje sa seoskog puta, 06.03.2017,11:37, 450m; 44.170258, 20.458161, 5. (+0:28;-20.00m) Malo odmoriÅ¡te, ali daleko bliže poÄetku penjaliÅ¡ta, 06.03.2017,11:43, 500m; 44.169872, 20.458994, 6. (+0:35;+30.00m) PoÄinje najteži deo uspona, 06.03.2017,11:50, 550m; 44.168908, 20.460447, 7. (+1:3;+110.00m) Pogled sa vrha (1), 06.03.2017,12:18, 630m
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Ostaci srednjovekovnog grada smešteni su na dominantnom, kamenitom visu koji predstavlja ostatke paleovulkanske kupe. Zbog izuzetnih prirodnih vrednosti, Ostrovica je proglašena spomenikom prirode 2009. Utvrđenje je podignuto sa ciljem da štiti rad rudnika srebra i trgovačke puteve. Ostrovica se prvi put pominje 1323/24, tokom sukoba kralja Stefana Dečanskog i sina kralja Dragutina Vladislava, koji je uspeo da nekoliko godina drži rudnički kraj u svojim rukama. Utvrđenje je bilo središte vojne uprave rudničke oblasti, što je i potvrđeno upravnom reformom despota Stefana. Grad je prvi put pao pod tursku upravu 1438, a konačno su ga zauzeli 1458, nakon čega, jedno vreme, drže posadu u gradu. Osnova grada je nepravilna, prilagođena obliku terena. Utvrđenje je podeljeno na dva platoa, koja su povezana masivnim odbrambenim zidom. Na pristupačnim jugozapadnim padinama, ispod utvrđenog dela grada, razvijalo se podgrađe. Na lokalitetu Metaljka u donjem podgrađu otkriveni su ostaci jednobrodne crkve, uz koju se nalazi nekropola sa spomenicima od grubo tesanih kamenih ploča, datovana u period HIH-HX vek. Lokalitet je sondažno istraživan početkom osamdesetih godina XX veka u okviru projekta Arheološkog instituta. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 500m; period:srednji vek;
Prema tekstu na informacionom panou, bogomolju su osnovali Sasi koji su u ovom kraju bili cenjeni rudari. Turci su je, po osvajanju ovog kraja, pretvorili u džamiju.
Kraj oko ovog mesta zovu "Gradovi". Ne primećuju se, nažalost, nikakvi znaci da je ovde nekada bujao život. Osim domaćinstva koje se bavi seoskim turizmom, a od koga smo krenuli u pešačenje, usput smo videli samo polja i zabrane za ispašu.
Na ovoj livadi i na nekoliko okolnih otkriveni su ostaci velikog srednjevekovnog grada. Otkriveni su crkva i brojni stambeni objekti, tako da se pretpostavlja da je konačno rešena tajna srednjevekovnog grada Rudnik. Po završetku istraživanja, nalazište je konzervirano - pokriveno je zemljom. Tabla sa mapom na samom mestu pokazuje da se radi o prilično velikom kompleksu.
Nije "sve će to mila moja prekriti ruzmarin, snjegovi i šaš" već: "prekrili su zemlja, trava i paprat". Kada ćemo videti ta zdanja i crkvu, a tek ceo veliki i tajanstveni grad Rudnik?
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Arheološko nalazište smešteno je na planini Rudnik, u istoimenoj varošici. Istraživanja su započeta 2009 (Muzej rudničko-takovskog kraja i Filozofski fakultet u Beogradu), a do sada su ispod zgrade Stacionara otkriveni ostaci velike građevine, koja je na osnovu nalaza i plana osnove definisana kao rimokatolička crkva. Kulturni sloj koji odgovara vremenu njenog korišćenja datovan je novcem u XIV- XV vek. Mlađoj fazi odgovara nekropola koja se formirala oko temelja zidova, i pokriva celu zaravan. Sahranjivanje se može opredeliti u razdoblje HV-HVI veka. Drugi deo lokaliteta na imanju porodice Nikić odvojen je od navedene građevine i nekropole asfaltnim putem, vazdušnom linijom oko 150 m ka severu. Sondažnim arheološkim istraživanjima utvrđeno je postojanje građevine prilično dobre očuvanosti, koja je u unutrašnjosti bila živopisana. Na osnovu nalaza grnčarije, objekat bi se mogao datovati u HIV-HV vek, a pronađeni materijal ima neposredne analogije sa nalazima na potezu Stacionar. Pisani izvori navode Rudnik kao jedan od najznačajnijih rudarskih distrikta u Srbiji tokom poznog srednjeg veka. Depo srebrnog novca cara Stefana Dušana, kao i pečat kneza Lazara, pronađeni na lokalitetu, svedoče o izuzetnom značaju arheoloških istraživanja za proučavanje istorije Rudnika i srednjovekovne Srbije. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Lokalitet Prljuša nalazi se neposredno ispod vrha Mali Šturac, najnižeg vrha Rudnika, na njegovoj jugozapadnoj padini, na ogoljenom delu padine, površine 2,5 ha, bez rastinja. Arheološko nalazište predstavlja praistorijski rudnik bakra s vidljivim tragovima starih radova. Na nalazištu se površinski javljaju malahit, gorski kristal i sivozeleni kristalasti škriljci. Obe sirovine koristili su neolitski stanovnici centralnog Balkana za proizvodnju oruđa. Cela padina je prekrivena krupnim siparom u kome se nalaze praistorijski kameni rudarski batovi sa žljebom. Geofizička ispitivanja pokazala su da je prostor bogat orudnjenjem i rudarskim oknima. Na površini lokaliteta dokumentovano je više od dvadeset praistorijskih okana. Istraživanjem rudarskog okna koje se nalazi na samom vrhu brda, ispod puta koi vodi ka vrhu Mali Šturac, potvrđena je pretpostavka da se radi o praistorijskom rudniku iz perioda ranog eneolita kulture Bubanj – Hum I (oko 4000 godina pre n.e.). Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Osnova objekta se ne može precizno ispratiti. Jedna od užih strana (istočna) je sigurno bila polukružna. Ako se zaista radi o crkvi, bila je velika. Otprilike 20 puta 8 metara. Za crkvu je vezana interesantna legenda. Desio se i pokušaj obnavljanja, bez uspeha.
Na ovu lokaciju nam je ukazao meštanin, stanovnik poslednje kuće uz ovaj put u selu, čije ime nismo zapisali. Stali smo da se raspitamo za obližnju Gradinu. Dobili smo detaljna uputstva, a zatim i obaveštenje o Crkvini.
Crkvine, Majdan
Snimljeno: 03.06.2017
13.
Istorija-Tvrđava/Stari grad
Gradina, Majdan
P R I L A Z
Do ovde smo stigli kolima
Potok se može preskočiti
Na ovom mestu ulazimo u šumu
Strmi uspon počinje već posle par metara
Nastavak strmog uspona
Prvi pogled na bedem - posle 500m uspona!
O B J E K T
Prvi pogled na jedini preostali zid tvrđave
Zid sa spoljne strane
Zid sa spoljne strane (2)
Zid sa spoljne strane (3)
Zid sa unutrašnje strane i deo prostorije
O K O L I N A
Silazak - daleko teži od uspona
Silazak (2)
P O S E T I O C I
Verovatno osmatračka kula; u blizini i "grčko" groblje na Lipi
pristup:pešačenje do 500 m,uspon, srednji,uspon, težak,nemoguć bez vodiča; period:nepoznat;
Ostatke čine dva zida visine metar do metar i po koji grade ugao kule. Vodič je neophodan, jer nema niti staze niti oznaka. Uspon (u dužini oko 350 m) je zahtevan zbog konstantne velike uzbrdice i prepreka na putu - trupaca, trulog granja, sipke zemlje i kamenja koje proklizava. Pažnja: Silazak je još teži. Postoji i drugi prilaz, sa zapadne strane - kolima se izlazi na istu izohipsu, posle se pešači oko 500 m, ali ni tu nema staze niti oznaka. --- U blizini, na Lipi se nalazi "grčko" groblje.
Poziciju objekta nam je objasnio meštanin, stanovnik zadnje kuće na putu ispod brda na kome je Gradina, koji zbog starosti nije mogao sa nama. Celim usponom mučilo nas je pitanje da li ćemo pronaći objekat - svuda okolo samo gusta šuma, bez ijednog orijentira. Na kraju - osmeh, našli smo bedem; mali, ali u našim očima pravo čudo.
Izuzetno lepo sređen prostor sveštenikove okućnice
O B J E K T
Crkva (1)
Crkva (2)
Ulazna vrata
Bočna vrata
Crkva (3)
O K O L I N A
Veliki hrast u dvorištu
Drugi veliki hrast u dvorištu
I Z B O R
Mala vrata na ulazu u portu
Krov crkve
P O S E T I O C I
Skladna građevina zbog koje se vredi uputiti do ovog mesta
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0197; nastanak:1809; stil:barok;
Široka, lepo uređena i održavana porta između crkve i parohijskog doma. Pored ostalog, tu su i dva ogromna stabla hrasta.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo U podnožju Rudnika, desetak kilometara severno od Gornjeg Milanovca, podignuta je 1809. crkva brvnara u selu LJutovnici, prvobitno posvećena arhanđelu Mihailu, dok danas slavi Prenos moštiju sv. Nikole. Osnovna koncepcija građevine, pod strmim krovnim pokrivačem u vidu klisa, obuhvata polukružni oltarski prostor rešen vezom brvana 'na zub' i glavni deo crkve, sada jedinstven, a ranije podeljen na naos i pripratu. Zapadni deo krova naleže na dva drvena stupca, formirajući omanju nadstrešnicu nad glavnim ulazom u hram, koji je, kao i južni portal, ukrašenih dovratnika i nadvratnika plitko rezanom i nekada bojenom biljnom i geometrijskom ornamentikom. Prozorski otvori su razmešteni u istočnom delu crkve – dva uz ikonostas i tri, manja u oltarskom prostoru. Originalni ikonostas ljutovničkog hrama nastao je 1810. i pojedini njegovi delovi danas se čuvaju u crkvi (carske dveri, prestone ikone Isusa Hrista i arhanđela Mihaila kao i Raspeće), zajedno sa zbirkom ikona iz XIX veka. Sudeći po natpisu sa carskih dveri, slikao ih je poznati ikonopisac Nikola Apostolović, rodom iz Zemuna, koji je – i pored skromnog talenta – upotrebom barokno-rokajnih elemenata uneo izvesne novine u srpsko slikarstvo ustaničkog perioda. Zaštitni radovi na crkvi izvođeni su u više mahova tokom XX veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Gornja Crnuća - bilo je to dobro mesto za skrivanje od Turaka
pristup:putničkim vozilom; status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1078;
Dugo se vuče put kroz uski i gustim rastinjem opasani kanjon. Kuća na vrhu brda. Puškarnice u zidovima kuće. Sve je to bilo opreza radi - Miloš tih godina nije bio Turcima omiljeni lik.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Nakon pada Prvog ustanka knez Miloš je za razliku od mnogih ustaničkih vođa ostao u Srbiji sklonivši se sa porodicom od turske osvete u skrovitu Gornju Crnuću. Okružen svojim momcima i uz pomoć narodnih prvaka odatle je podigao Drugi ustanak. Spomen kuća je podignuta na mestu srušene kuće, na 150. godišnjicu podizanja Prvog srpskog ustanka, 1954. Kuća je prozvana konakom kneza Miloša, što jeste naziv upotrebljen za Miloševu kuću, i građena je po tipu starovlaške brvnare (dvodelna, delom ukopana, sa kamenim podzidom i dvoja naspramnih vrata na 'kući' i podrumom ispod sobe), sa neuobičajeno postavljenim tremom i vratima smeštenim na severnoj krovnoj ravni. Ni za srušenu kuću nije pouzdano utvrđeno da li je bila namenjena knezu i njegovoj porodici ili kneževim momcima, a po nekim podacima – braći kneza Miloša. Na osnovu arhivskih podataka iz vremena kneževog života u Crnući i putopisa iz 1826. i 1829. zna se da je na prostoru oko današnje bilo više kuća, a crtež iz 1860. prikazuje dve, veću i manju, od kojih nijedna, ni po opisu koji dopunjava crtež, ne odgovara današnjoj. Nije teško prosuditi da je kneževom dostojanstvu odgovarala veća koja je sudeći po opisu bar za sobu bila prostranija od rekonstruisane. Pouzdano je da je bilo više kuća i da je Miloš odavde skupljao porez i upravljao narodom te da su kuće, ili bar ona u kojoj je bio Miloš, nazivane dvor već u izvorima druge decenije 19. veka, što je svakako bio povod pojedinim istoričarima da G. Crnuću proglase prvom prestonicom obnovljene Srbije. Prezentacija prvog dvora i prve prestonice obnovljene Srbije, i pored izvedenih konzervatorskih radova ne može služiti na ponos naraštaju, a još manje konzervatorskoj profesiji. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Manastir posvećen povratku živih iz Kosovskog boja
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0188;
Mnoštvo objekata se nalazi u kompleksu manastira. Osim crkve tu su konak Kneza Miloša, konak Drage Mašin, stari konak (konak Radiča Postupovića), baba Višnjin grob. Kao i većina naših manastira, bio je rušen i obnavljan, napuštan i ponovo naseljavan.
Nalazi se na lepom mestu, a sam obiluje estetski upečatljivim momentima.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Na južnoj strani Rudnika, u dolini Vraćevšničke reke, izgrađena je i živopisana 1431. zadužbina velikog čelnika Radiča Postupovića, manastir Vraćevšnica sa crkvom posvećenom sv. Georgiju. Prvi podatak iz turskog vremena je tek iz 1579. i odnosi se na obnovu razrušene Vraćevšnice za vreme rudničkog mitropolita Diomidija. Ponovno stradanje doživljava 1682. Obnovljena je od temelja 1737, za vreme igumana Mihaila. Važan politički i kulturni centar za vreme I i II srpskog ustanka, manastir svoj konačni izgled dobija 1860, u obnovi koju je pomogao knez Miloš. Jednobrodna crkva izvedena je pod uticajem spomenika raške škole. Oltarska apsida, zasvedena polukalotom, spolja je petostrana a iznutra polukružna. Naos i priprata su natkriveni poluobličastim svodom, dok se iznad spoljne priprate uzdiže visoko osmostrano kube. Fasade su obložene tesanim blokovima ružičastog peščara i ukrašene plitkim pilastrima, između kojih su slepe polukružne arkade na bogato profilisanim konzolama. Friz arkadica teče duž cele građevine. Sačuvan živopis iz 1737. rad je grupe zografa na čelu sa Andrejom Andrejevićem. Slikana dekoracija ikonostasne pregrade pripisuje se različitim autorima iz XVIII i XIX veka. Jedino je zograf Stavro ostavio svoj potpis 1754. na ikoni Bogorodice iz najviše zone ikonostasa. Konzervatorskim radovima od 1965. do 1971. obuhvaćeni su konaci Radiča Postupovića i kneza Miloša. Radovi na crkvi i Baba Višnjinom spomeniku su izvedeni 1971-74. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Dva zaštićena stabla hrasta lužnjaka, u sastavu kompleksa
Preživeli od dva zaštićena hrasta
Osušeno stablo zaštićenog hrasta
Informacija o zaštiënim stablima
I Z B O R
Dva simbola (2)
Dva simbola (1)
P O S E T I O C I
Ključno mesto nastanka državnosti
status:znamenito mesto od izuzetnog značaja,Memorijalni prirodni spomenik; šifra:ZM0019,MPS09;
Spomen kompleks na prostoru Takovski grm čine: - Takovski grm - hrast "naslednik" stabla pod kojim je podignut ustanak, - Spomenik Takovski ustanak, - Obelisk - spomenik Milošu Obrenoviću Muzej drugog ustanka i Crkva brvnara koji pripadaju kompleksu su udaljeni oko kilometar od prostora Takovskog grma. Prostor oko Takovskog grma je zaštićen kao prirodni spomenik pod nazivom "Memorijalni prirodni spomenik Takovski grm".
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Severozapadno od Gornjeg Milanovca, u Takovu, nalazi se memorijalni kompleks 'Takovski grm'. Na ovom mestu je, na Cvati, 23. aprila 1815. godine, doneta konačna odluka o podizanju Drugog srpskog ustanka i izvršen izbor Miloša Obrenovića za njegovog vođu. Iskoristivši održavanje sabora Miloš je, obučen u svečano vojvodsko odelo sa barjakom u ruci, tom prilikom svečano objavio početak novog ustanka. Sam kompleks se sastoji od hrasta kod kog je doneta odluka o podizanju ustanka, spomenika posvećenog Drugom srpskom ustanku i spomenika Milošu Obrenoviću. Sve do pedesetih godina 20 veka bio je očuvan originalni hrast, a dana se tu nalaze njegovi naslednici - prvi naslednik se u međuvremenu takođe osušio, a drugi je još mlad. U neposrednoj blizini hrasta je 1887. godine podignut spomenik Drugom srpskom ustanku. U obliku je piramide, sa šestougaonim postamentom. Okolo je manji popločan plato i ograda od kamenih kvadera sa kuglom na vrhu, povezanih lancem od kamenog gvožđa. Sa tri strane piramide nalaze se natpisi. Spomenik je projektovao inžinjer Manaka. Spomenik Milošu Obrenoviću, izliven u bronzi, postavljen je 1990. godine, a rad je vajara Petra Ubavkića. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Muzej Drugog srpskog ustanka, spomen ploča pokretačima
O B J E K T
Crkva (1)
Crkva (2)
Crkva, ulazna vrata
Crkva, zvonik
Muzej Drugog srpskog ustanka, ulaz
Muzej Drugog srpskog ustanka, zgrada
P O S E T I O C I
U razgovoru sa domaćinom iz susedstva
Dogovor, pričest, pa ustanak
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK0502; nastanak:1724, /1795/; posveta:Svetom Đorđu;
U ovoj crkvi su se ustanici pričestili i zakleli Milošu na vernost posle dogovora o poduzanju Drugog srpskog ustanka. Građena je 1724, potpuno rekonstruisana 1795. godine. Ulaz je uređen. Izrađena je ulazna kapija, sa info-panoom i popločana prilazna staza. Uz crkvu se nalazi i deo starog groblja.
Portu crkve čini velika ograđena livada. Livadu koriste komšije za napasanje ovaca. Sa jednim od komšija smo se lepo ispričali.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Prema jednom popisu Beogradske mitropolije, u Takovu je još u prvoj polovini XVIII stoleća osvećena crkva brvnara na čijem mestu je 1795, neposredno posle Kočine Krajine, podignuta nova, posvećena sv. Đorđu. Svoju današnju slavu duguje najpre istorijskom događaju za koji se veruje da se zbio kraj nje: tu je knez Miloš, 1815. na Cveti, objavio podizanje Drugog srpskog ustanka. Takovska brvnara je jednostavna, ali precizno izgrađena crkva sa pripratom i polukružnom apsidom. Današnji strmi krovni pokrivač svojim oblikom ne odgovara originalnom klisu. Vrata na zapadnom i južnom zidu dekorisana su biljnim i geometrijskim ornamentima. Finoća drvorezbarskog ukrasa kao i celokupna arhitektura crkve ukazuju na osaćansko poreklo graditelja. Ikonostas takovske brvnare – prema zapisu, dar Jovana Obrenovića – ne predstavlja ni hronološku niti stilski jedinstvenu celinu. Blagovesti i predstave jevanđelista na duborezanim carskim dverima naslikao je 1808. Jeremija Mihailović, zograf iz Hadži Ruvimovog umetničkog kruga; Raspeće i Deizisni čin – zanimljiv zbog sačuvanih slikarevih skica na poleđini – datuju se u treću deceniju XIX stoleća. Iz prve polovine istog veka potiču i veoma oštećene prestone ikone, kao i polijelej i ručni krst. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zaštićen je zbog svojih dimenzija i estetske vrednosti, iako je krošnja delimično redukovana. Jedna od najdebljih i najdužih grana stabla je odvaljena. Njeno prazno mesto u krošnji je primetno. Poštuje se kao stablo-zapis.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Arsenije Raičević, poslanik u Narodnoj skupštini Kneževine Srbije, sagradio je 1861. godine porodičnu kuću u Družetićima, zaseok Planina. Kuća je bogato građena i raskošno dekorisana jer je vlasnik želeo da se razlikuje od ostalih seoskih kuća. Osobenosti kuće ukazuju da je nastala u saglasju sa tadašnjim navikama i običajima, ali i da je pretrpela promene u odnosu na opšti tip narodne kuće, baš iz potreba koje je nametao nov društveni položaj Raičevića. Sagrađena je na neravnom terenu, sa podrumom i temeljima od kamena, dok su zidovi od opeke. Krov na četiri vode pokriven je ćeramidom i nad njim se izdiže masivno zidani odžak. Dekoracijom se naročito izdvaja luk podrumskih vrata, na kojem su izvedeni ornamenti ptice i grozda i rozeta sa hrišćanskim inicijalima. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kuća nema namenu niti stanare. Nalazi se na parceli koja je ispražnjena radi gradnje novog objekta. Komšije kažu da će i ova kuća biti srušena, s tim da će na novom objektu spomen ploča biti ponovo postavljena.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo U ovoj kući se rodio narodni heroj Dragan (Predrag) Jevtić Škepa (1914- 1943), 1913. godine. On je bio komandant Trnavskog bataljona Čačanskog odreda, koji je aktivno učestvovao u borbama oko Kraljeva oktobra 1941. Poginuo je u borbi sa Italijanima 1943. u blizini Trebinja kao komandant 15. slovenačke divizije. Na kući se nalazi spomen ploča. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Miloš održao obećanje: izgradio crkvu po pobedi na Ljubiću
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0381;
Crkva je građena 1819-1820. godine, kao prva zadužbina kneza Miloša, a za izgradnju se vezuju dve legende. U crkvi su sahranjeni članovi porodice Vukomanović, kao i Mina Karadžić. Pored crkve su zvonik u dva čardaka.
Nedaleko od crkve je izletište koje je izgubilo mir izgradnjom autoputa koji prolazi iznad, preko velikog broja vikendica..
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Udaljena oko 2 km od Takova, kraj reke Dičine i lekovitog izvora Savinca, u izvanrednom prirodnom okruženju, nalazi se pomenuta celina. Crkvu od tesanog ružičastog peščara u duhu stare srpske graditeljske tradicije podigao je knez Miloš 1819-20. Obnovljena je 1860. kada je podignuta drvena priprata, koja je 1904. zamenjena kamenom. Jednobrodne je osnove, poluobličasto zasvedena, sa osmostranom kupolom oslonjenom na luke koje nose pilastri. Oltarska apsida je iznutra polukružna, a spolja sedmostrana. Fasade nisu dekorisane, sa izuzetkom kamenih prozorskih okvira i dovratnika na južnom portalu. Kao graditelj crkve pominje se Milutin Gođevac. Ikonostas razvijene duborezne dekoracije oslikan je 1827. Autor je nepoznat, izuzev carskih dveri iz 1822, za koje je angažovan Janja Moler. Crkva predstavlja mauzolej ugledne porodice Vukomanović iz koje je potekla kneginja LJubica, supruga kneza Miloša, kao i pojedini članovi dinastije Obrenović. Od nekada brojne skupine čardač ića kraj crkve, sačuvana su dva identična, koji starošću tipa ukazuju da su nastali neposredno po njenoj izgradnji. Građeni su od drveta, kao spratne zgradice kvadratne osnove i četvoroslivnog krova pokrivenog šindrom, koja je vremenom zamenjena ćeramidom. Spratni deo iznad ulaza u donju prostoriju je ispušten i oslonjen na dva stuba. Preko njega je drvenim stepeništem ostvarena veza sa prizemljem. Jednostavnošću prostornokonstruktivnog sklopa one predstavljaju osnovni model u razvoju ove vrste objekata. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0380; stil:barok;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Knez Miloš Obrenović namenio je 1860. hram Sv. Trojice 'pamćenju i spasu duše svog brata Milana', a zidanje crkve završio je 1862. njegov sin Mihailo Obrenović. Jednobrodna građevina zasvedena poluobličastim svodom, sa polukružnom oltarskom apsidom, blago izraženim pravougaonim pevničkim prostorima i baroknim zvonikom nad pripratom, podignuta u duhu romantizma, predstavlja graditeljsko ostvarenje Nastasa Đorđevića. Srednjovekovna graditeljska tradicija, u duhu raške škole, ispoljena je u dekorativnoj obradi tesanog kamena na fasadnim platnima. Vertikalnu podelu ističu pilastri, a horizontalnu zupčasti friz u poljima između njih, zatim stepenasti potkrovni venci i friz arkada sa konzolama na zvoniku. Prozorski otvori imaju kamene profilisane pervaze. Ikonostas koje je 1862. oslikao Nikola Marković u duhu romantizma, demontiran je šezdesetih godina XX veka, i zamenjen novim, bez većih umetničkih vrednosti. Manji broj očuvanih ikona sa starog ikonostasa površinski je očišćen 2000. godine. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0389; namena:poslovni prostor;
Sada je u zgradi Kulturni centar, Galerija i Gradska biblioteka Braća Nastasijević
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Zgrada Okružnog načelstva (i suda) u Gornjem Milanovcu od posebnog je istorijskog značaja kao prva javna građevina podignuta u rudničkom i takovskom kraju. NJenom izgradnjom 1854--56. počelo je ostvarivanje jednog od prvih urbanističkih planova tek osnovane varoši, tada Despotovice - danas Gornjeg Milanovca, koji je izradio 1853. inžinjer Klamnik iz Beograda. Akademski je komponovana kao jednospratna građevina simetrične osnove, skladnih proporcija, čistih, jednostavnih fasada i svedenih dekorativnih elemenata. Unu-trašnji raspored prostorija odgovara nameni - hodnici su postavljeni centralno, a kancelarije sa strane. Neposredno iza ulaza je vestibil i monumentalno trokrako stepenište. U zgradi su se odvijali mnogi značajni istorijski događaji, a najpoznatija je kao sedište Komande I armije na čelu sa vojvodom Živojinom Mišićem za vreme y svetskog rata. U njoj je 1914. doneta odluka o Rudničkoj ofanzivi, jednoj od najbrilijantnijih strategijskih po-teza u istoriji ratovanja, kojom je austrougarska armija potučena za 12 dana. B. Nestorović pripisuje autorstvo zgrade arhitekti Kosti Šreploviću, datujući je u 1865. i tumačeći profilisane vence oko prozora kao unošenje elemenata romantizma. Radove je izvodio predu-zimač Šulc iz Pančeva. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U blizini su dva izvora vezana za legendu o Svetom Savi.
Autoput prolazi (prelazi) preko nekadašnjeg centra izletišta. Izletište je, očigledno opustelo: gužve nema, prodavnice su uglavnom zatvorene. Radi jedino restoran Kod Miće (koji je za svaku preporuku).
Prostor u prizemlju je izdat privatnom ugostiteljskom preduzeću. Na spratu je galerija sa postavkom vezanom za nacističke logore i pomoć koju su Norvežani pružali našim ljudima u begstvu iz njih. Galerija nije otvorena za publiku, čeka se inoviranje sadržaja i prostora.
Ljubazni vlasnik restorana naa je informisao da galerija nije zaključana i da je možemo obići na sopstvenu odgovornost. Tako smo imali priliku da se uputimo u detalje ove epopeje iz Drugog svetskog rata, kao i da zažalimo što isto nije pristupačno širem krugu posetilaca.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0969; stil:barok;
Vrlo skladan objekt, građen tesanim kamenom, tako da iako građen tokom 19. veka, asocira na mnogo veću starinu. Karakteriše ga i neuobičajen pristup u zvonik, stepenicama se stiže do ulaza na spratu. Ovde su sahranjena dva bračna para iz familije Obrenović.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Zadužbina gospodara Jovana Obrenovića podignuta je 1837. kao jednobrodna građevina zasvedena poluobličastim svodom sa polukružnom apsidom spolja i iznutra i masivnim trospratnim zvonikom koji se nadovezuje na zapadno pročelje. U zvonik se ulazi uzanim kamenim stepeništem prislonjenim uz crkvu sa južne strane. Fasade su izvedene od tesanika i dekorisane prifilisanim kamenim okvirom prozora i portala sa stilizovanim biljnim i životinjskim ornamentima. Ikonostasna pregrada je oslikana 1851. u maniru zakasnelog baroka. Autor je nepoznat, ali je – sudeći po ikonografskoj koncepciji i zanatskom umeću – reč je o jednom od boljih majstora s polovine 19. veka. Na severnom i južnom stupcu pored ikonostasa naslikane su, u tehnici al secco, predstave sv. Nikole i sv. Georgija. Tokom 2005/06. izvedeni su manji sanacioni radovi na unutrašnjoj arhitekturi crkve i uređena je porta. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:Spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0204; posveta:Vaznesenju Gospodnjem ; nastanak:1724, /1827/;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Na mestu starije crkve brvnare Sv. Nikole, osvećene 1724, podignuta je 1827. nova, posvećena Vaznesenju Gospodnjem. Nepoznato je zašto je tom prilikom promenjen patron hrama, ali se zna da je starija crkva bila dosta veća od sadašnje. Građena je bez većih pretenzija, bez trema, manje skladnih proporcija. Pravougaone je osnove sa četvorostranom apsidom i dominantnim strmim krovom pokrivenim upadljivo krupnom šindrom. Unutrašnji prostor je podeljen na oltar, naos i pripratu, čiji gornji deo zaprema hor. Lučno zasveden šašovac pokriva prostor crkve. Ističu se vrata sa rezbarenom dekoracijom, stilizovanih biljnih i geometrijskih ornamenata kombinovanih sa krstićima i rozetama u kasetiranim poljima, uobičajenom za rad osaćanskih majstora. Očuvale su se prestone ikone Hrista i Bogorodice s detetom, kao i carske dveri, pripisane Sretenu Protiću. Iza crkve nalazi se groblje sa nadgrobnim spomenicima iz 19. veka. Obimni konzervatorski radovi na sanaciji i restauraciji obavljeni su 1970-72, u vreme kada je od skoro srušene crkve ostao samo kostur. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0530;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Kao jedan od grupe čardačića koji su postojali kraj crkve brvnare u Pranjanima nastalih po njenoj izgradnji 1827, Gavrovića čardak prenet je u dvorište vlasnika po prestanku njegove funkcije kod crkve. Građen je od drveta, kao spratna zgrada od dve prostorije, kvadratne osnove visokog strmog krova pokrivenog šindrom, sa šiljkom na vrhu. U prizemlju je ostava, a na spratu prostorija za odmor i obedovanje do koje se dolazi zatvorenim drvenim stepeniš tem. Ovakve zgradice služile su svojim vlasnicima za smeštaj, o većim crkvenim praznicima i saborima, primanje gostiju i prijatelja i obedovanje sa njima. Imali su ih samo najimućniji domaćini. Gavrovića čardak predstavlja razvijenu varijantu najstarijeg tipa ovih gradnji podizanih kraj crkava u prvim decenijama HIH veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Gosp. Kingsberi je po završetku Prvog svetskog rata bio predsednik Društva za pomaganje srpske dece, ogranka američkog Crvenog krsta. Prilikom boravka u Pranjanima 1920. bitno je uticao da se kao pomoć narodu izgradi ovaj dom zdravlja. Mnogi detalji ove akcije su zaboravljeni, ali je ime zapamćeno.
Uski prostor oko potoka ispod Treske opkoljen je gustom mladom šumom. Lepa hladovina i stenovito dno preko kojeg tok vrluda i pravi malu kaskadu stvaraju vrlo prijatnu atmosferu.
Hrast je ogroman, spada među najveće koje smo obišli. Izuzetno je razgranat, veliki broj grana se međusobno prepliću i šire se na više od 30 metara od stabla. Okućnica u kojoj se nalazi je takođe veoma interesantna. Veliki broj objekata su brvnare tradicionalne narodne gradnje, a noviji stambeni objekt se sasvim uklapa u ambijent.
Nismo zatekli nikoga u domaćinstvu, bili smo slobodni da uđemo u privatni posed i fotografišemo hrast i neke objekte. Nadamo se da nam niko neće zameriti, ovo stablo stvarno zaslužuje da bude obnarodovano.
Kuća ima istorijski značaj, Tihomir je bio jedan od prvih boraca odlikovanih ordenom narodnog heroja. Imanje je zapušteno, ali objekti nisu (još uvek) urušeni. Pored dve kuće na okućnici se nalazi i par ekonomskih objekata, brvnara. Na oko 400 metara (vazdušnom linijom) dalje, na privatnom imanju, nalazi se spomenik osnivanju Takovskog bataljona Čačanskog partizanskog odreda. Spomenik je postavljen 1977. godine.
Kroz visoku travu i korov može se pristupiti do novije kuće na kojoj je postavljena spomen ploča, dok je starija kuća u kojoj je Tihomir rođen i živeo, potpuno nepristupačna.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Kuća Tihomira Matijevića (1921-1943) stavljena je pod zaštitu države 1950. kako bi se očuvala uspomena na ovo svetlo ime Narodnooslobodilačke borbe. Kao komandir Treće čete Drugog bataljona Druge proleterske brigade Tihomir Matijević je poginuo 1943. na brdu Humiću (okolina Drvara) braneći bolnicu ranjenih i bolesnih u Bastasima. Matijević je jedan od prvih boraca NOB-a koji je proglašen za narodnog heroja 1945. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0970; lokacija:nepoznata;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo Lokalitet je smešten u podnožju planine Ješevac, na izduženoj zaravni koja se blago spušta prema Boračkoj reci. Arheološkim istraživanjima nije potvrđeno postojanje manastirskog kompleksa u blizini crkve. Hram je jedno- brodna građevina, orijentacije severoistok-jugozapad, sa polukružnom apsidom na istočnoj strani i narteksom na zapadnoj, zidanim jednovremeno sa glavnim delom crkve. Ne postoje pisani izvori o nastanku crkvenog zdanja, a arheološka istraživanja nisu dala sigurne podatke o vremenu izgradnje niti o postojanju starijeg objekta na ovom mestu. Po predanju crkvu je zidao Radič Postupovič, veliki čelnik despota Stefana i ktitor manastira Vraćevšnica. Na osnovu analogija istraživači pretpostavljaju da je crkva nastala tokom XIV i da je pretrpela manje izmene tokom XIX veka (paralele sa crkvama izgrađenim u vreme kneza Miloša). Crkva je dva puta arheološki istraživana, oba puta sondažno: 1989. u organizaciji Zavoda za zaštitu spomenika kulture Kraljevo (arheolog O. Vukadin) i 2004. u organizaciji Muzeja Rudničko-takovskog kraja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0378; nastanak:13. vek;
Za manastir se sa sigurnošću zna samo da potiče iz 13. veka. Današnja manastirska crkva je izgrađena 1805. godine. U manastiru su sahranjeni mnogi značajni ljudi.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo U selu Prislonica nedaleko od Čačka, u podnožju planina Veliki i Mali Vujan, nalazi se istoimeni manastir sa crkvom posvećenom sv. arhanđelu Mihailu. U blizini temelja razrušenog manastira Obrovine, vojvoda Nikola Milićević Lunjevica 1805. podigao je današnju crkvenu građevinu, u osnovi jednobrodnu, sa polukružnom oltarskom apsidom, pripratom, iznad koje se uzdiže kula-zvonik i otvorenim drvenim tremom. Jedini ukras na fasadama su blago profilisani friz ispod krovnih venaca i po jedna skulpturalna predstava lava kako drži ljudsku glavu na zakošenim stranama zvonika. Crkva je građena od lomljenog i pritesanog kamena i omalterisana. Živopis iz 1808, delo zografa Stojana i Jeremije, preslikao je Rafailo Marković iz Makedonije u vreme obnove crkve između 1939. i 1943, kada je postavljen i novi ikonostas. U priprati je sahranjen vojvoda Lazar Mutap, proslavljeni junak iz y srpskog ustanka. Manastirski konak podigao je 1853. knez Aleksandar Karađorđević. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Naslovna strana
