putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
U selu nismo uspeli dobiti precizna uputstva o položaju ostataka grada, kao i načinu pristupa, tako da smo penjanje odložili za neku sledeću posetu. Izgleda da niko od meštana odavno nije bio na toj lokaciji. Jedino što smo ustanovili (verovatno) je brdo na kome se ostaci nalaze, a koje smo snimili.
Mali park u centru mesta. Sredinu parka zauzimaju spomenici - bista narodnog heroja Miluna Minića Šumadinca i spomen ploča palim ratnicima i žrtvama ratova 1912-1918 i 1941-1945. godine.
Kuća je stara preko 200 godina, a zadužbina je Momčila Prvulovića. U kući je postavljena etno zbirka. Zbirka nije otvorena stalno, potrebna je najava.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Prizemna kuća kvadratne osnove Ivanke Prvulović nalazi se iza Mesne zajednice u Minićevu. Kod ovog objekta narodnog graditeljstva javljaju se elementi karakteristični za kuće moravskog tipa. Godina građenja ove stare kuće nije poznata, niti se zna ko je gradio. Niži deo kuće visine do nepunog metra ozidan je kamenom. Gornji deo kuće građen je od čatme. Ispod jednog dela kuće nalazi se podrum, u koji se ulazi ispod ugaonog trema. Krov je dvoslivan i pokriven je ćeramidama. Iz trema se ulazilo kroz jedna vrata u prostoriju sa ognjištem, a kroz druga vrata u sobu. Danas je kuća u funkciji Etno-muzeja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada mlina je u odličnom stanju, mačinski sistem takođe, ali mlin ne radi već par godina zbog finansijskih problema. Mlin je izgradio 1920. godine pradeda sadašnjeg vlasnika Nikola Božinović, inžinjer, inače češki đak. Prirodno, tehnologija unutar mlina je bila češka. Ceo sistem, osim pogonskih mašina i dela transportnog mehanizma je izrađen od ili upakovan u drvo. Stepenište i galerije (dva sprata) su takođe drveni. Sve to zajedno daje jedinstveni vizuelni utisak. Pored mlina, predmet zaštite je, kao ambijentalna celina, ceo porodični posed na kome se nalaze još pradedina vila i tri velike porodične kuće koje je pradeda namenio sinovima.
Ceo mašinski kompleks na tri nivoa, sve u drvetu - neviđeno!
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Spomenik kulture je sagrađen u prvoj polovini 20. veka, 1924–1926. godine, prema projektu češke firme 'JOS. PROKOPA SYNOVÉ' – PARDUBICE, koji je naručio Nikola Božinović, a koji se već bavio mlinarstvom. Mlin je podignut na prilazu sela, na desnoj obali reke Timok (koji ga deli od sela), okružen skladišnim i stambenim objektima. Mlin, stilski, ima obeležja gradnje industrijskih objekata iz vremena razvoja industrije i predstavlja jedan od najstarijih industrijskih objekata u Knjaževačkoj opštini. Mašine u mlinu su originalne. Složeni sistem cevi, koji je od drveta, mašine za prosejavanje, merenje, transport, funkcionišu i danas, osim mašinskog dela, koji je pokretala voda, a koji danas pokreće struja. Staru i autentičnu proizvodnu liniju za mlevenje žitarica višeetažnog Debeličkog mlina čine mašine i mašinski sklopovi renomiranog češkog proizvođača mašina za mlinsku industriju 'JOS. PROKOPA SYNOVÉ' – PARDUBICE. Taj tim višeetažnog mašinskog mlina sa autentičnom proizvodnom linijom je jedan od malog broja koji je funkcionalno i originalno sačuvan kod nas. Shodno tome, ta potpuno sačuvana stara autentična proizvodna linija je jedinstvena i kao takva ima neosporan značaj za istoriju tehnike i njenu upotrebu na tlu naše zemlje. Posebnu vrednost elemenata koji čine proizvodni proces Debeličkog mlina osim autentičnosti i funkcionalnosti, čini permanentan rad do današnjeg dana. Objekat je višeetažni, spratnosti P+3, zidan opekom u masivnom konstruktivnom sistemu, malterisan i bojen. Pravougaone je osnove sa ulazom na istočnoj strani. Sve međuspratne i krovna konstrukcija napravljene su od drveta. Međuspratne konstrukcije su od tavanjače, koje se oslanjaju na obodne zidove i na podvlake, po sredini raspona. Podvlake se dalje oslanjaju na dva višeetažna drvena stuba. Krov je dvovodni sa nagibima u pravcu podužnih strana, pokriven falcovanim crepom. Unutrašnja komunikacija po etažama obavlja se preko jednokrakih drvenih stepeništa. Sa južne strane u vidu aneksa je mašinski deo sa rotorom koji je pokretala voda, a ca zapadne strane skladišni objekat. Voda za pokretanje mlina, dovedena je vadom koja je bila dužine oko 1 km. Danas se za pokretanje mlina koristi električna energija. U kompleksu mlina je više skladišnih objekata, kao tri kuće iz 1929, 1931. i 1933. godine koje su pripadale Nikolinim sinovima. Kuće su gradskog tipa sa elementima u duhu akademizma i secesije. Prve dve kuće su spratne (P+1), sa istaknutim pilastrima i floralnim elementima iznad prozorskih otvora, a treća je prizemna sa geometrijskim elementima na fasadi. Ostali objekti u okviru kompleksa (ekonomski objekti u sastavu kuća) su u duhu narodnog graditeljstva. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
posete:svakodnevno; pristup:putničkim vozilom; stanje:značajni ostaci; status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:AN0037; period:rimski;
Pristup je dobar. Teren je čist, uočljiva je cela površina objekta. Vidljivi su delovi zida i kapije i tri kule do visine 1,5 m. Odnedavno je postavljen pano sa informacijama.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Antički Timacum Minus leži na levoj obali Belog Timoka, severoistočno od današnjeg sela Ravna, na rimskom putu Naissus-Ratiaria. Utvrđenje pravougaone osnove (110h138,5 m) nastalo je u I veku. Pominje se 78. godine kao sedište jedne rimske jedinice - kohorte I Thracum-Siria, koja je prebačena u Meziju. Obnovom i dogradnjom, tokom III-IV veka, dograđene su kule u čije su zidove ugrađeni spomenici sa obližnje nekropole iz ranijeg perioda. Poslednja obnova utvrđenja je iz doba Justinijana. Ravna je tada bila deo unutrašnje granice zaštite carstva od napada varvara. Karakteristično je da zidovi pojedinih kula formiraju trougao ili petougao sa šiljastim završetkom na spoljnoj strani. Ovakva ojačanja dobijaju i druga utvrđenja iz tog perioda ili samo pojedine kule na mestima gde se očekuje najžešći napad neprijatelja. Izvan utvrđenja otkrivene su dve građevine: terme, severoistočno i jedna civilna građevina sa hipokaustom, jugozapadno. U srednjem veku na ovom prostoru bila je velika nekropola. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvanredno zamišljen i izveden kompleks na kome su izloženi i istorija i tradicionlna kultura. U okviru kompleksa se nalazi lapidarijum sa rimskim nadgrobnim spomenicima i žrtvenikom, zatim stara osnovna škola prenamenjena događanjima u etno parku, kao i nekoliko originalnih, preseljenih, objekata narodnog graditeljstva.
Došli smo u nevreme. Kapija etno parka nije bila zaključana, ali nije bilo nikoga da bismo zavirili u unutrašnjost objekata. Takođe, bilo je predvečerje, loše vreme za fotografisanje.
Grupa vertikalnih stena u živopisnom kanjonu na izlazu iz sela. Pristup na vrh je lak, urađeno je stepenište. Najviše litice su Lisičji kamen (Momin kamen ili Devojacki kamen ili Zdravački kamen).
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Stara seoska kuća Gorana Živkovića, Balanovac, O Knjaževac Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Šaroliki niz spratnih kuća proteže se obalom Svrljiškog Timoka preko puta Spomen parka. Povezane otprilike istom starošću, deluju autentično i nestvarno skladno u svojoj razigranosti. Kvart nije pod službenom zaštitom.
Park je posvećen poginulima u ratovima od 1804 do 1945
Park čine stilizovani spomenici urađeni i ukrašeni po uzoru na narodne - stećke i krajputaše, grupisani po tematici. U centru je šedrvan - ograđeni prostor za odmor sa fontanom u sredini.
Jedinstveni spomen kompleks u Srbiji, kako po sveopštoj posveti, tako i po idejnom rešenju celine i pojedinih objekata.
Muzej poseduje veoma bogatu arheološku zbirku, etnografsku postavku sa jedinstvenom kolekcijom dvopređnih čarapa i jako prijatnu hladovinu u dvorištu.
Bili smo nameračili obilazak mnogih lokacija na potezu Knjaževac - Svrljig za koje nismo imali uputstva za pristup. Obratili smo se službenicama muzeja, primila nas je i direktorka. Dobili smo dovoljno informacija, a zatim uz pratnju razgovorne i ljubazne kustoskinje obišli bogatu arheološku zbirku.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Aleksa Stanojević Aca (1852-1947) rođen je u Knjaževcu. Bio je jedan od osnivača Narodne radikalne stranke 1881. i jedna je od najznamenitijih ličnosti Knjaževca, Timočke krajine i Srbije. Bio je bliski saradnik Nikole Pašića, prvak tadašnje Narodne radikalne stranke, predsednik Narodne skupštine Srbije. U njegovoj kući, sagrađenoj u stilu secesije 1910. godine, danas je smešten Muzej grada,koji podseća na građanski Knjaževac, jednu od najstarijih varoši u Srbiji. Kuća se nalazi se u sklopu centralnog gradskog jezgra Knjaževca u ulici NJegoševoj br. 6. Građena je u vremenu između 1900. i 1915. godine po planovima građevinskog preduzimaća Faglera, po ugledu na porodične zgrade iz Švajcarske. Sastoji od suterena i visokog prizemlja. Krov je viševodan sa istaknutim zabatom iznad ulaznog trema, a fasadne površine obiluju plastikom u duhu građanske arhitekture s početka ovog veka. Kuća ima višestruki značaj, ne samo što je vezana za ime i ličnost Ace Stanojevića, već i sa gledišta arhitektonskog nasleđa, kao jedan specifičan tip zgrade u Knjaževcu, porodične vile. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Slično Sibiru u Rusiji, Gurgusovac (staro ime Knjaževca) sa svojom kulom, je tokom 19. veka bio kazamat na kraju sveta. U zloglasnoj Kuli su bili svojevremeno zatvoreni i članovi dinastije Obrenović.
U krugu banje nalaze se: malo jezero koje je od vajkada bilo kupalište sa lekovitom vodom, zgrada sa kadicama za tretmane, uređeni park i ugostiteljski objekt sa terasom nad rekom. Pored toga tu je i novi pokriveni veliki bazen koji je završen, ali još nije proradio za publiku (septembar 2023.). Pored banje protiče bistri Svrljiški Timok.
status:arheološko nalazište od velikog značaja,spomenik prirode,inventar geonasleđa Srbije; period:pleistocen,paleolit;
Područje u kome se nalazi pećina Baranica do skoro je bilo popularno izletište. Sada je retko posećivano, a gornji ulaz u pećinu sa pleistocentskim ostacima je izgradnjom pristupnog puta poluzatvoren. Dobili smo informaciju da su nekada postojali panoi sa informacijama o lokalitetu, ali sada više nema nikakve informacije niti putokaza.
Ambijent je idealan za celodnevne izlete za manje grupe. Tu je malo bistro jezero, šljunkovita obala i dosta hladovine i travnatog terena. Interesantno je da pristupni put kruži oko kupaste stene. Vrlo je kvalitetan, ali uzan. Očigledno je predviđeno da se vozila kreću samo u jednom smeru, ali o tome nema nikakvog obaveštenja.
43.5368, 22.2851, 1. Kružni put; 43.5375, 22.2835, 2. Skretanje za napušteni motel; 43.5365, 22.2817, 3. Izletište; 43.5353, 22.2847, 4. Donji ulaz u pećinu; 43.5359, 22.2844, 5. Gornji ulaz u pećinu
Crkvu jedinstvene arhitekture izgradio zagonetni ktitor
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0217;
Crkva se nalazi u centru sela, a u neposrednoj blizini su osnove konaka, kao i još nekoliko spomenika. Jedan je posvećen svim meštanima poginulim u ratovima od 1912 do 1945, a drugi poginulim crvenoarmejcima.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Nepoznati bugarski vlastelin je u prvoj četvrtini XIV veka izgradio i oslikao freskama crkvu Sv. Bogorodice u Donjoj Kamenici kod Knjaževca. Hram je malih dimenzija, ali veoma zanimljive arhitekture čijim se skladnim proporcijama stvara utisak monumentalnosti. Osnova je u obliku nepravilnog krsta. Crkva ima kupolu i spratnu pripratu nad kojim su dve manje kule-zvonici. Ispred priprate prvobitno je bio izgrađen i drveni spratni trem, koji se vidi samo na slikama modela hrama na ktitorskim portretima u naosu i na spratu priprate. Zidno slikarstvo složenog ikonografskog programa nosi odlike stilova kako XIV tako i XIII veka. U oltaru su kompozicije Bogorodice s Hristom i anđelima i Poklonjenje agnecu. Fresko-ikone u prvoj zoni naosa postavljene su pored stojećih svetitelja i portreta ktitora, dok su u višim zonama scene Velikih praznika i Stradanja Hristovog. U prizemlju priprate su slike svetih ratnika-konjanika koji jašu zagrljeni, vladarski portreti i Bogorodičin ciklus. Ciklusi sv. Petke, sv. Nikole i portret ktitora sa porodicom ilustrovani su na spratu i u kulama priprate. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0216;
Manastir se nalazi na putu između Donje i Gornje Kamenice. U širokom prostoru porte smešteni su crkva sa zvonikom i, pored ulaza, novoizgrađeni konak sa suvenirnicom.
Interesantno je da je crkva bila oslikavana i spolja, ali ostaci tih fresaka su fragmentani.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Dvadesetak kilometara jugozapadno od Knjaževca, na desnoj obali Trgoviškog Timoka, u ataru sela Gornje Kamenice nalazi se manastir sa crkvom Svete Trojice. Klesani natpis, nastao kao pozni prepis uništenog fresko-natpisa, pominje je kao zadužbinu despota Lazara Brankovića, najmlađeg sina despota Đurđa, i navodi 1457. kao godinu njenog nastanka. Kako crkva ima oblik sažetog trikonhosa sa kupolom, u literaturi je dugo smatrana jednim od poslednjih izdanaka moravske graditeljske skupine. No, nepravilni oblici, skromno rustično zidanje i karakteristični sklop pevnica i kupolne partije ukazuju da je podignuta početkom XVII veka kao jedna od mnogobrojnih crkava u ovoj oblasti, koje arhitektonskim konceptom pokušavaju da ponove stariji uzor – hram manastira Poganova. Fragmenti živopisa sačuvani su samo u kupoli i oltarskom prostoru, kao i na prvobitnoj zapadnoj fasadi crkve. U ikonografskom i stilskom pogledu, freske pripadaju prosečnim ostvarenjima prve polovine XVII veka. Posle živopisanja, pred crkvom je dozidana priprata, zasvedena polukalotom koja se na zapadni zid oslanja preko para trompi. Ostaci fresaka u priprati danas su svedeni na zone sokla i stojećih figura i prema stilskim odlikama pripadaju umetnosti sredine XVII veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
pristup:nemoguć bez vodiča,otežan, gusto rastinje;
Crteži su nađeni u pećini koja se nalazi u ataru sela Gabrovnica. Na slici je replika jednog od crteža iz pećine, izložena u muzeju u Knjaževcu. Inače, pećina se nalazi na teško dostupnoj lokaciji, nije pripremljena za turističke posete i nemoguće je naći je bez lokalnog vodiča.
U muzeju u Knjaževcu rečeno nam je da je ova lokacija teško dostupna, tako da smo je, kalkulišući sa vremenom, izostavili iz rute.
Naslovna strana
