putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
POŠALjITE KOMENTAR
KAKO SMO PUTOVALI
##DIVLICA##
Snimljeno: 03.06.2022
1.
Priroda-Šuma-Stablo
Kutleški hrast zapis
O B J E K T
Stablo u polju
Stablo (iz vazduha)
Stablo (1)
Stablo (2)
Let iznad stabla
O K O L I N A
Okolne njive i selo (1)
Okolne njive i selo (2)
status:spomenik prirode; šifra:SP267;
Samotnjak u žitnom polju, lako uočljiv, čim se prođu zadnje kuće u selu.
Manastirsku crkvu izgradila monahinja sa tri sestre
status:spomenik kulture od velikog značaja,Memorijalni prirodni spomenik; šifra:SK0209,MPS33;
U ovoj zajednici se pridaje naročita pažnja određenim detaljima. U crkvu ne može kročiti nekrštena, tetovirana ili osoba sa pirsingom na sebi. Takođe, ni žene u pantalonama. Pri ulasku, obavezno se ljubi drveni krst sa raspetim Hristom. Takođe, fotografisati se može samo crkva, spolja, odnosno posetioci ispred crkve. Prostor oko manastira je zaštićen i kao prirodni spomenik pod nazivom "Prirodni prostor oko nepokretnog kulturnog dobra Jašunjski manastiri sveti Jovan i sveta Bogorodica".
Iako smo primetili da ovde važe posebna pravila, propustili smo da upitamo kom redu monahinje pripadaju.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Severoistočno od Leskovca, na obroncima Babičke gore iznad sela Golema NJiva, jednobrodnu, poluobličasto zasvedenu manastirsku crkvu s pripratom sagradila je 1499. za žensku monašku zajednicu monahinja Ksenija sa trima kaluđericama: Teofom, Martom i Marijom. O tome svedoče kako sačuvani ktitorski fresko-natpis, tako i njihovi portreti na votivnoj slici, prikazani sa neuobičajeno visokim stepenom individualizacije likova. Živopis toga doba danas postoji samo na istočnom zidu priprate i obuhvata likove Hrista i apostola u medaljonima, u luneti je naslikana scena Vavedenja, a u najnižoj figuralnoj zoni, uz ulaz u naos, prostire se ktitorska kompozicija sa Bogorodicom Zastupnicom koja ktitorice preporučuje Hristu Caru nad carevima na prestolu. Freske odlikuju siguran crtež, skladna kompozicija i bogat kolorit kojim dominira zasićeni cinober. Među ikonama se čuvala i jedna Bogorodičina, za koju se pretpostavlja da bi mogla biti prestona ikona sa prvobitnog ikonostasa. Znatne izmene prvobitna crkva je doživela u XIX veku: 1834. dobila je novi ikonostas, u sedmoj deceniji su dozidani paraklis uz južni zid i prostrani zajednički egzonarteks pred pripratom i paraklisom, koje je 1868. živopisao zograf Jovan Ilijović Debralija iz sela Galičnika, a 1894. iz Bitolja su nabavljeni veliki mesingani svećnjaci. Kao ženski manastir kontinuirano služi od 1932. godine. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Arheološki lokalitet Kale kod leskovačkog sela Međa u sebi čuva srednjevekovno srpsko utvrđenje. Lokalitet je stavljen pod zaštitu kao srednjevekovno utvrđenje 1950.godine. Lokalitet Kale ili Kulište je danas nepristupačan za sagledavanje samih bedema utvrđenja. Ovaj lokalitet je zabeležen i kao „stari porušeni gradić Dobra glava“ koji može da se identifikuje sa ostacima Kalea kod sela Međa. Do danas nisu pokretana arheološka istraživanja na ovom prostoru koja bi dala sigurnije podatke o samom utvrđenju. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Podignut početkom 16. veka na mestu hrama koji poticao još iz vremena Nemanjića
status:spomenik kulture od velikog značaja,Memorijalni prirodni spomenik; šifra:SK0210,MPS33;
Osim stare crkve, sve ostale zgrade manastira su novoizgrađene. Manastir je potpuno kompletiran. Prostor oko manastira je zaštićen i kao prirodni spomenik pod nazivom "Prirodni prostor oko nepokretnog kulturnog dobra Jašunjski manastiri sveti Jovan i sveta Bogorodica".
Stare freske u crkvi su nas ostavile bez daha.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Iznad sela Jašunje severoistočno od Leskovca i nedaleko od jašunjskog manastira Bogorodičinog Vavedenja, na mestu starijeg manastira je 1517. Andronik Kantakuzin sa braćom podigao crkvu posvećenu svetom Jovanu Preteči. Sama crkva dobro dokumentuje mene korz koje je prolazila tokom pet vekova postojanja. Izgrađena je kao jednobrodna, poluobličasto zasvedena bogomolja, sa pripratom kao posebnom prostornom jedinicom. Crkva u užem smislu je parovima pilastara s prislonjenim lukovima razdvojena u traveje i završena dubokom, spolja polukružnom apsidom. Fasade pokazuju ćelijasto i zidanje u alternaciji lomljenog kamena i opeke, pa su načinom korišćenja gradiva majstori sledili poznosrednjovekovna dekorativna iskustva. Freske u naosu nastale su 1524. zaslugom nekoga Petra iz Sofije. Bogat tematski repertoar obuhvata cikluse Velikih praznika, Hristovih stradanja i odabrane scene iz žitija patrona. Godine 1583. pred crkvom je napravljen trem, a na pročelju je prikazana kompozicija Strašnog suda. Slikari su koristili suvremene predloške, što pokazuju određene ikonografske pojedinosti, a svoju darovitost iskazali su kako sigurnim crtežom tako i lepo iznađenim kolorističkim rešenjima. Freske u priprati nastale su četrdesetih godina 17. veka. Sa naglašenom dekorativnošću u slikarskom izrazu, izvela ih je radionica koja su članovi posedovali mala bogoslovska znanja. Zidne slike na granici naive, preostale na severnoj fasadi, mogle bi se vezati za graditeljsku obnovu nadziđivanja crkve i promenu krovne konstrukcije, izvedenu 1693. godine. U poslednjoj slikarskoj obnovi, uglavnom prateći stari programski raspored, zograf Jakov iz Velesa sa sinom Đorđem ponovo je živopisao crkvu 1902. godine Danas je katolikon aktivnog muškog manastira. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Iz spiska starih gradova u Srbiji, Aleksandra Deroka. Deroko je preuzeo podatke od Milićevića (M. Milićević, Kraljevina Srbija, Beograd 1884.). Na strani 23 stoji: "U hataru sela Pečenjevca, na mestu Dobroj Glavi, ima porušeni gradić koji se zove Dobra Glava. (Informacija: Julijana Pešić, kustos arheolog Narodnog muzeja u Leskovcu)
Breg Gradac, južno od Veličkovaca (grupa kuća), zapadno od Jašunja, na ušću Jašunjske reke u Južnu Moravu.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Arheološko nalazište Gradac kod leskovačkog sela Zlokućane, pozicioniran na uzvišenju, pristup je moguć samo sa juga (ostale strane su strme i opkoljene rekama). Ovo naselje otkriveno je već 1909. godine kada je u centralnom platou otkriveno neolitsko naselje. Mnogi raniji istraživači su konstatovali ostatke mlađeg gvozdenog doba koji ukazuju na kontinuitet života. Arheološko nalazište Gradac spada u grupu mlađih vinčanskih naselja građenih na strmim, teško pristupačnim uzvišenjima, koja se uspešno mogu braniti. Istraživanjima iz 1956., 1957. i 1959. godine., pokazala su postojanje života od neolita ka ranom bronzanom dobu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kapitalan primerak svoje vrste u dvorištu ambulante
status:Spomenik prirode; šifra:SP266;
Stablo se osušilo, ali je i dalje predstavlja kultno mesto.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Bogojeva~ki brest zapis
Snimljeno: 05.06.2022
9.
Kultura-Memorijal-Spomenik
Spomenik poginulima u 1. i 2. svetskom ratu, Bogojevce
O B J E K T
Spomenik (1)
Spomenik (2)
Spomenik (3)
Spisak poginulih
period:Prvi svetski rat,Drugi svetski rat;
Počast poginulima uz ploče sa imenima iskazana je i stilizovanom predstavom pokošenog klasja.
Spomenik poginulima u 1. i 2. svetskom ratu, Bogojevce
Snimljeno: 21.07.2018
10.
Priroda-Voda-Jezero
Brestovačko/Bojničko/Bubličko/Magaško jezero
P R I L A Z
Info pano - područje Radan planine
O B J E K T
Jezero (1)
Jezero (2)
Jezero, panorama
Veliki ribolovački raj
tip:veštačko;
Jezero je izgrađeno 70-tih godina prošlog veka za potrebe vodosnabdevanja Lebana i Bojnika. Najčešći posetioci su ribolovci, jer je jezero bogato raznovrsnom ribom. Na prostranim obalama ima dovoljno mesta za slobodno kampovanje.
Vinarce je najveće selo u okolini Niša. Tokom Drugog svetskog rata dao je veliki broj boraca, a imao je i veliki broj civilnih žrtava. Shodno, spisak na spomen pločama u dnu sadrži veoma veliki broj imena.
Spomenik palim borcima NOB, Vinarce
Objekt nismo obišli
12.
Kultura-Memorijal-Spomenik
Spomenik palim borcima NOB, Velika Biljanica
period:Drugi svetski rat;
Iako se vodi kao deo Biljanice, spomenik se nalazi u ataru sela Manojlovce (bar prema google mapi).
Spomenik palim borcima NOB, Velika Biqanica
Snimljeno: 05.06.2022
13.
Kultura-Memorijal-Spomenik
Spomenik napadu NOVJ na leskovački aerodrom
P R I L A Z
Posveta
O B J E K T
Pristupna staza
Spomenik (1)
Spomenik (2)
period:Drugi svetski rat;
U noći 24/25 maja 1944. 11. brigada je izvršila uspešan napad na leskovački vojni aerodrom.
U bazi Zavoda pogrešno adresirano na Ul. Vojvode Mišića 15. Zgrada ima stanare u dva odvojena prostora, dok jedan deo deluje napušteno.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Poseduje lokaciju u Ulici Vojvode Mišića broj 37 sa dvorištem koje zahvata ugao Ulice Maksima Gorkog KP 5186 KO Leskovac. Građena je u vremenu između 1925-1930 godine kao porodična stanbena zgrada po projektu nepoznatog arhitekte. Kuća je u odnosu na dvorište slobodna sa svih strana. Ima suteren, visoko prizemlje i tavanski prostor natkriven je mansardnim krovom. Raspored unutrašnjih prostorija u prizemlju grupiše se oko centralnog ulaznog hola, povezanog sa glavnom ulaznom partijom sastavljenom iz prilaznog spoljnjeg stepeništa, prilazne terase i trema. U spoljnoj arhitekturi prisutna je simetričnost glavne fasade orjentisane prema ulici M. Gorkog, sa ulaznom partijom i plitkom terasom u nivou potkrovlja poduhvaćenom odozdo masivnim stubovima tako da to sve zajedno sačinjava ulazni trem u samom središtu osnove, stim što od simetričnosti odstupa samo stepenišni krak prilaznog stepeništa sa skretanjem po dužini pod uglom od 90 stepeni i sa položajem levo. Simtričnost još više naglašava izlazna partija terase u nivou potkrovlja sa nadvišenjem trougaonog timpanona, a sa dva otvora u svom središtu oblikovana polukružnim lukovima. Levo i desno u sklopu fasade u odnosu na njeno središte, javlja se po jedan prozorski otvor oblikovan sa zaobljenim uglovima pri natprozorniku, kao trodelni nad svetlom. Sa strane uz ivice fasadnih površina prisutni su zidni pilastri oblikovani u malteru sa kanelurama, a ispod prozora plitke fasadne niše sa ispunjenim nizovima fasadnih balustera. Sokla zgrade je u visini od 1,50 metara obrađena je u veštačkom kamenu, sa prozorskim otvorima koji imaju natprozornike u vidu segmentnih lukova, snabdevenim ukrasnim gvozdenim rešetkama. Krov zgrade pokriven je falcovanim crepom. Objekat po svojoj koncepciji, arhitekturi, i volumenu predstavlja vredan primer građanske stanbene arhitekture sa težnjom da se kao takav istakne, i u prilog opštoj kulturi stanovanja.Dvorište zgrade prema ulici M. Gorkog ograđeno je gvozdenom ogradom sa ispunama od pletene žice i gvozdenim stubovima sa ukrasnim detaljima. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kuću održava naslednik. Kuća je u savršenom stanju. Enterijer je potpuno autentičan - podovi, vrata, tavanica. U prostorijama je najvećim delom, potpuno originalan nameštaj.
Ljubazni domaćin, čije je zgrada nasledstvo, pozvao nas je da obićemo kuću. Ispričao nam je mnogo detalja o svojoj familiji, dobrostojećoj i viđenijoj u gradu. Pokazao nam je i salon i druge prostorije, kao i fotografije porodice i značajnih događaja koje potiču još sa početka 20. veka.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Poseduje lokaciju u Ulici Maksima Gorkog br. 15 na KP5144/1 KO Leskovac. Građena je 1928. godine po uzoru na građanske kuće u Solunu iz tog vremena a u vlasništvu trgovačke porodice Tasić. Pripada vrsti kulturnih dobara građanske stanbene arhitekture. Ima suteren, visoko prizemlje i prostran tavan natkriven mansardnim krovom. Sokla zgrade izvedena od veštačkog kamena sa otvorim olikovanim u vidu segmentnih lukova i snabdeveni debelim gvozdenim rešetkama, dok su mansardni prozori oblikovani kao badže sa dekorativnim limenim okvirima, koji imaju završetke u vidu lukova. Ornamentalna dekoracija prisutna je čak i na krovnim lajsnama, kao i na svoj stolariji očuvanoj u potpunosti kao autentičnoj. Dvorišna ograda sa ulaznom kapijom postolja i stubova sa ispunom od pletene žice, oblikovana je u skladu sa celinom. Objekat predstavlja izuzetno vredan primer građansko stanbene arhitekture i to kao celina sa dvorištem, vrtom i prilazom, posebno u pogledu organizacije jednog porodičnog stanbenog prostora u prilogu kulturi stanovanja ne samo onog vremena kad je podignuta već i uopšte. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada je u savršenom stanju. U zgradi se nalazi privatna firma.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Sagrađena je u vremenu između 1927-1933 godine kao reprezentativna porodična stambena zgrada izuzetno raskošnih oblika i dimenzija. Poseduje lokaciju u Ul. Ratka Pavlovića br. 12 na KP 5198 KP Leskovac. Sastoji se iz suterena, visokog prizemlja i potkrovlja sa sobama, zahvaćenog u celini nadvišenim mansardnim krovom, sa strmim krovnim površinama i sa kalnanskim nadvišenjem prema ulici, u okviru plitkog fasadnog rizalita u nivou potkrovlja, oblikovanog trapezasto. U odnosu na dvorišnu fasadu, oseća se prijatna razigranost oblika i masa, a u pogledu drugostepene plastike spoljnjeg izgleda, kao i kod većine zgrada iz tog vremena, oseća se izvesna uzdržanost, sa harmonično iskomponovanim stilizovanim detaljima. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Izgrađena je u centru Leskovca na Masarikovom trgu br. 32, gde je nekad bila žitna pijaca na KP 5579 KO Leskovac. Podignuta je 1932. godine kao stanbeni objekat za trgovačku porodicu Stanković. Na fasadi kuće krupnim slovima je ispisano: 'Dom Miće Boke 1932'. Vlasnik kuće je bio lekovaski gvožđarski trgovac Toma Sanković poznatiji pod nadimkom Mića Boka. Posedovao je gvožđarsku radionicu u glavnoj čaršiji na Masarikovom trgu, i još nekoliko 'Bokinih dućana', koji su izdavani pod kiriju. Kuća je visokoprizemna sa mansardnim prostorom. Poseduje dva ulaza – ulični, stepenišni sa tremom i dvorišni sa velikom terasom, nad kojom je dekorativni svod sa stubovima i kapitelima. Ograda stepeništa je od stubića i na njoj je vaza za cveće. Na fasadi je obimna dekorativna plastika. Nad prozorskim otvorima su venci i reljefi balustera u nizu. Iznad nadprozornika je bogata plastika u vidu cvetnih venaca. Na fasadi, između prozorskih otvora su masivni pilastri. Iznad prozora su elipsoidni otvori za tavan a mansardni krov je obložen dekorativnim limom. Ograda je od gvozdenih elemenata sa jakim stubovima i lepom gvozdenom ulaznom kapijom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Istorijski, kuća je značajna kao stambeno poslovni objekt jednog od najvećih trgovaca vinom početkom 20. veka. Prodajni prostor i magacin zauzimaju prizemlje, a stambene prostorije nalaze se na spratu objekta.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš U sastavu stare trgovačke čaršije, u centru Leskovca, u ulici Južomoravskih brigada br. 93, ulazila je i spratna zgrada trgovca Cvrtkovića-Lešnjaka. Građena je kako je zapisano na fasadi zgrade 1909. godine.
Zgrada predstavlja trgovački magacin, sa prodajnim prostorom u prizemlju i sobama na spratu. U središnjem delu objekta je balkon sa gvozdenom ogradom. Po fasadi su pilastri sa kannelurama i dva veća barokna medaljona u kojima su upisane godine izgradnje i inicijali vlasnika zgrade 'MC'. Iznad balkonskih vrata, levo i desno je po jedan pilaster sa medaljonima u kojima su predstave atropomorfnog karaktera. Data je i geometrijska dekoracija iznad prozorskih otvora. Vlasnik zgrade je jedan od najvećih leskovačkih vinarskih trgovaca Mika Cvetković – Lešnjak. Zajedno sa Todorom Cekićem – Lešnjakom, Alekom Cekićem i braćom Kržalić, Mika Lešnjak bio je jedan od najvećih i najpoznatijih trgovaca vinom u periodu između dva svetska rata. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš U središnjem delu stare leskovačke čaršije na uglu Ulice Južnomoravskih brigada br. 83 i Ulice Braće Kostić nalazi se spratna zgrada trgovaca, braće Dunđerović. Građena je po uzoru na zgradu u Solunu, sa kojim je vlasnik trgovao.
Sagrađena je 1926. godine kao stambeno-trgovačka, u vlasništvu leskovačkog trgovca kudeljom, Danila Dike Dunđerovića, poznatog po svom nadimku Dunđer, koji je imao dobrih poslovnih veza i u inostranstvu. Sastoji se iz prizemlja, u kome je smešten magacinsko-prodajni prostor, i sprata, sa impozantnim rasporedom prostorija, reprezentativnog oblika i veličine.
Svi noseći, konstruktivni elementi rađeni su od armiranog betona, što dolazi do svog izražaja naročito unutar magacinsko-prodajnog prostora. U svom spoljnjem izgledu, prisutna je potpuna simetričnost uličnih fasada, neobično razigrane arhitekture, uz prisustvo otvora, masa, detalja, pa i dekoracije u celini. Na fasadi zgrade iz ulice Južnomoravskih brigada je centralni polukružni erker sa tri prozorska otvora, a sa obe strane erkera je po jedan balkon. Fasada prizemlja se odlikuje plastikom u veštačkom kamenu: dekorativni venci sa frizom i ornamentikom u podnožju. Iznad prozora su reljefi u obliku dvojnih balustera, a ukrasne konzole su raspoređene ispod balkona i rekera. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Kuća je sagrađena 1929. godine, nalazi se na KP 5265/1 KO Leskovac, na lokaciji u sastavu severnog trakta Radoja Domanovića u neposrednoj blizini centralnog gradskog jezgra. Građena je kao dvorišni objekat sa povlačenjem po dubini dvorišne parcele u odnosu na uličnu regulacionunliniju za oko 10 metara i to tako da svojom zapadnom slepom fasadom neposredno naleže na graničnu liniju susednog imanja br. 1-3. Dok je sa ostalih strana potpuno slobodna u odnosu na dvorište. Samim tim, objekar donekle ima karakter gradske vile sa parkovski uređeim dvorištem i baštom. U svom sastavu zgrada ima suteren, visoko prizemlje i potkrovlje sa mansardnim krovom. U spoljnjoj arhitekturi prisutna je asimetričnost u toliko što su oba trakta zgrade u odnosu na njen središnji deo različita ne samo po svom sklopu i izgledu već, i sa isturenijim levim traktom u odnosu na masu građevine tako da su mu ivice sa dodirnim površinama u istoj ravni kao i ograda terase prilaznog trema sa stepeništem sa desne strane. Središnji prostor naglašava i izlazna partija terase u nivou potkrovlja, koju poduhvataju stubovi odozdo na uglovima a iznad čijeg se čeonog zida u nivou mansarde ormira nadvišenje u vidu trougaonog timpanona na kome stoji ispisana godina gradnje. Sokla zgrade izvedena je u veštačkom kamenu sa prozorima suterena koji se završavaju segmentnim lukovima, sa dekorativnim gvozdenim rešetkama. Dvorišna ograda deluje dekorativno i izvedena je od ukrasnih gvozdenih elemenata, sa masivnim stubovima u veštačkom kamenu. Objekat je vredan primer građanske stambene arhitekture u celini sa dvorištem i vrtom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0326; stil:balkanski; nastanak:19. vek, početak;
Kuća predstavlja jedan od najvećih sačuvanih objekata balkanskog (orijentalnog) stila. Iako je temeljno rekonstruisana, zadržala je potpunu autentičnost.
Objekt nismo mogli da iskadriramo po želji, jer dve visoke plastične figure ne naduvavanje koje je turistička organizacija postavila kao reklamu za Roštiljijadu preblizu objektu, to ometaju.
Zgrada je, po izgradnji bloka višespratnica, a na osnovu nekorektno prepravljenog urbanističkog plana, ostala potpuno skrajnuta u uskoj slepoj uličici. U zgradi se danas nalazi privatna medicinska ustanova.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Porodična kuća u prvobitnom vlasništvu leskovčkog trgovca Sotira Ilića sa lokacijom u Ulici Radoja Domanovića br. 1-3, sagrađena je po projektu beogradskog arhitekte Svetozara Jovanovića starijeg, nosi u sebi reprezentativno obeležje zajedno sa prostranim dvorištem (obrađenim parkovski u svoje vreme).Podignuta je 1911. godine. Ima prizemlje, sprat i potkrovlje, a svojom arhitekturom uopšte, ostvaruje jedinstven efekat sa razigranim masama, detaljima i stilskom obradom u celini, tako da predstavlja i školski primer raskošne secesiono barokne arhitekture, sa istaknutim terasama, rizalitima, kalkanskim završecima i dr, a sa fasadnom dekoracijom u vidu prepleta, cvetova, antropomorfnih predstava. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Trospratna ugaona zgrada karakteristična po isturenom ugaonom delu nalazi se u samom centru grada.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zgrada hotela 'Dubočica' – Tonkićeva palata, nalazi se na KP 5459 KO Leskovac, sa lokacijom u sklopu najužeg gradskog centra, Bulevar Oslobođenja broj 12. Sagrađena je 1937. godine sa prizemljem i tri sprata. Svi noseći konstruktivni elementi rađeni su od armiranog betona, što dolazi do izražaja, naročito unutar restoranske sale. Spoljni izgled zgrade sa prisutnim otvorima u odnosu na zidne mase, krovnim vencem, polustuovima i pilastirma kroz sve edaže i balkonima, sa završnom obradom površina u veštačkom kamenu deluje izrazito masivno. Međutim, ugaoni trakt prema ulici 11. oktobra sa svojom cilindričnom vertikalnom površinom, kao i traktovi sa strane, sa prisutnim individualnim spratnim balkonima, doprinose oživljavanju utiska u odnosu na zgradu kao celinu. Zgrada svojom namenom i svojim položajem i oblikom u odnosu na vitalni prostor centralnog gradskog jegra kroz svoju arhitekturu sa izražajnim prostorno vizuelnim efektima, pod uticajem tada vladajućih akademskih shvatanja u arhitekturi između dva rata deluje masivno. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Palata Milana Popovi}a-Tonki}a/Zgrada hotela Dubo~ica
Snimljeno: 05.06.2022
24.
Kultura-Objekt-Javni
Zgrada Doma kulture Žika Ilić-Žuti/Palata Kaloderma
P R I L A Z
Zgrada u ulici
O B J E K T
Pročelje (1)
Pročelje (2)
Pročelje (3)
Produženi deo - prostorije Doma kulture
Ulaz
status:spomenik kulture; šifra:SK0918;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš U najužem centru Leskovca, u glavnoj ulici, Bulevaru Oslobođenja br. 101, sagrađena je 1926. godine kao upravna zgrada Fabrike sapuna, parfimerije i kozmetike u vlasništvu porodice Vlajčić, koja se bavila proizvodnjom sapuna još od pojave prvih vidova industrije u Leskovcu posle oslobođenja od Turaka. Jovan Vlajčić je od oca Tase nasledio radionicu za izradu sapuna, koji je još u vreme Turaka započeo sa proizvodnjom. Interesantno je da u spisku poreznika iz Leskovca za 1885. godinu upisan samo jedan mumdžija Tasa Kocić, a ne Vlajčić. Svakako se radi o grešci, pošto je već 1906. godine otpočela mašinska proizvodnja sapuna u Leskovcu u prvoj fabrici Jovana Vlajčić. Izgradnjom fabričke zgrade, započinje obimna proizvodnja što dovodi do promene naziva fabrike u : 'Kaloderma – fabrika parfimerije, kozmetike i sapuna Jovana Vlajića i sinova'. Međutim kako je naziv preuzet od istoimene fabrike u Nemačkoj, J Vlajčić je morao da ga se odrekne. U sastavu Vlajčićeve fabrike je radila i štamparija ambalaže sapuna. Fabrika je radila sve do 1945. godine. Posle 1945. godine zgrada je promenila više namena (sresko sindikalno veće, gradska čitaonica, hemijska industrija 'Nevena' i najzad 'Tekstil promet') da bi od 1981. dobila sadašnju namenu Doma kulture. Pripada vrsti kulturnih dobara građanske arhitekture, kao objekat javne namene. Zgrada poseduje visoko prizemlje sa prostranim holom kao jedinstvenim prostorom u nivou, koji ima galeriju sa svih strana unutrašnjih zidova u visini mezanina, i dva sprata i tavanski prostor. Stepenište za spratove smešteno je po dubini trakta zgrade, sa prozorima okrenutim prema dvorištu. Na spratovima zgrade rešen je kacelarijski prostor sa odeljenjima povezanim manjim holovima. Jedna je od prvih tzv. leskovačkih palata. Rađena je simetrično sa dva erkera, koja se izdižu nad krovnom površinom u dva velika tornja, sa šiljcima na vrhu. Erkeri počivaju na lepo dekorisanim konzolama. Balkoni sa metalnom ogradom su između erkera. Fasada zgrade je obogaćena geometrijskom plastikom. Po arhitektonskim karkteristikama zgrada poseduje elemente renesanse. Ulazna partija zgrade sastoji se iz tri široka otvora, iznad kojih se, prekinuti friznom fasadnom trakom, formiraju polukružni prozori u nivou mezalina, kao nadsvetla holske galerije. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada Doma kulture @ika Ili}-@uti/Palata Kaloderma
Snimljeno: 14.07.2018
25.
Kultura-Hram-Crkva/Pravoslavna
Crkva Odžaklija
P R I L A Z
Crkva Crkva Odžaklijaija se nalazi pored nove gradske crkve
O B J E K T
Pročelje (1)
Pročelje (2)
Ulaz
Ulaz (2)
Unutrašnjost (1)
Unutrašnjost (2)
Unutrašnjost (3)
Pogled ka izlazu
O K O L I N A
Nova crkva
Zvonik
I crkva može da ima odžak - kada treba nadmudriti Turke
period:turski;
U vreme Turaka, nije bilo lako dobiti dozvolu za gradnju crkve. Pa i kad se dobije, ograničenja su bila velika u pogledu gabarita. Neko se dosetio: ako se nazida odžak, Turci se neće postavljati pitanje šta se zida. U crkvi postoje ostaci ognjišta, odžak se urušio i nije obnavljan. Crkva krajnje neuobičajenih dimenzija. Neobična je i ako se pretpostavi da je u pitanju stambena zgrada, jer je široka i dugačka, a niska. Ustvari, unutrašnjost crkve je ukopana i tako je dobijena potreban visina enterijera.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Spomenik palim ratnicima Leskovca od 1877 -1918, ili spomenik palim za otadžbinu, postavljen je na obelisku od veštačkog kamena, sa bronzanom figurom srpskog ratnika sa Solunskog fronta, u punoj opremi u gradskom parku na trgu Revolucije, katastarska parcela br. 5398/1 KO Leskovac. Na spomeniku su ispisane reči 'Palim za slobodu-zahvalni Leskovčani'. Spomenik je rad vajara Dragomira Arambašića. Spomenik je otkriven 23. oktobra 1927. godine, povodom 50 godina oslobođenja grada od Turaka. Spomenik je otkrio izaslanik kralja Aleksandra karađorđevića, đeneral Josif Kostić (upravnik Vojne akademije u Beogradu). Za spomenik je korišćena fotografija narenika Drugog gvozdenog puka Moravske divizije, Alekse Simonovića (učestvovao je u balkanskim ratovima, i u Prvom svetskom ratu, kao pripadnik čuvenog 'Drugog gvozdenog puka', a po činu je bio narednik). Figura srpskog vojnika sa Solunskog fronta koja krasi centar grada na Veternici je napravljena od bronze, na granitnom postolju, prikazuje srpskog vojnika naslonjenog na granični kamen, smirenog i odlučnog, ali i punog pretnje. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U kući je danas muzejska postavka koja prezentuje tipični enterijer kuće na prelasku iz 19. u 20. vek.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Kuća Bore Dimitrijevića, danas poznata kao Gradska kuća, sagrađena je sredinom XIX veka za Atanasija i Daru Dimitrijević roditelje Bore Dimitrijevića. Bora Dimitrijević bio je poznati glumac amater, reditelj a kasnije upravnik pozorišta. Godine 1941. otišao je u partizane a Gestapo ga je streljao 27. juna 1942. godine na Niškoj tvrđavi. Stambena zgrada na sprat građena je pod vidnim uticajima orijentalno balkanske arhitekture u bondruku sa približno simetričnim rasporedom prostorija u prizemlju i na spratu, sa dva erkera prema ulici i zatvorenom divahanom prema dvorištu. Podrum je za nekoliko stepenika niži od poda prizemnih prostorija. Erkeri se oslanjaju na konzole, dok je divan postavljen na dva drvena stuba. Mada je ova kuća više puta popravljana i na njoj izvršene znatnije izmene i prepravke, ipak poslednjom obnovom prilikom uređivanja i adaptacija za potrebe Narodnog muzeja Leskovac sačuvala je uglavnom svoj prvobitni izgled. U enterijeru ove stare kuće zanimljivi su pojedini arhaični elementi kao: vrata, dolapi i drvene tavanice. Iz hola na spratu izlati se na divanu koja je nešto viša od nivoa poda hola i soba na spratu. Na fasadnim platnima prizemlja raspoređeno je devet prozora. Višeslivni krov kuće sa obnovljenim dimnjacima pokriven je ćeramidom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zgrada Doma Zanatlija u Ulici Svetozara Markovića br. 23 u Leskovcu na KP 8404 KO Leskovac nalazi se u sklopu stare trgovačke, zanatske čaršije. Građena je osamdesetih godina XIX veka kao kafanski objekat u uličnom nizu čaršije i pripada vrsti kulturnih dobara varoške arhitekture posebnog karaktera.
Na zgradi desno od ulaza stoji spomen ploča desno od ulaza: 'Od 1935-1940 godine u ovoj zgradi bio je Sindikalni dom...' Zgrada je masivno zidana, sastoji se iz podruma i prizemlja, izdignutog u odnosu na prilaz sa ulice na pet stepenika. Levo i desno od ulazne partije na glavnoj uličnoj fasadi dolazi po jedan, odnosno tri velika kafanska prozora sa otvaranjem gornjih i donjih krila iz dva dela po sredini, a sa otvaranjem spoljnjih krila u polje, što je i karakteristično za period arhitekture za period devedestih godina XIX veka. Fasadna plastika idekoracija koja se sastoji iz krovnog venca, parapetnih venaca, kontinualnog venca iznad prozorskih otvora, pilastera i timpanona iznad otvora (nad ulaznom partijom trougaoni, a iznad prozorskih otvora u vidu segmentnih lukova), oblikuje stlskom obradom u kombinaciji neorenesanse i romantizma, a krov objekta sa nagibom na dve vode prema ulici i dvorištu pokriven je falcovanim crepom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zgrada Okružnog suda, ranije Opštinskog, zahvata površinu ugaonog prostora Ulica Pana Đukića i Lole Ribara, u produžetku lokacije zgrade Sreskog načelstva. Podignuta je u vremenu između 1906. i 1908. godine prema projektu rađenom u Ministarstvu građevina, autora Svetozara Jovanovića, starijeg.
Zgrada ima visoko prizemlje i sprat, sa zasečenim uglom, zahvaćenim presekom ulica, tako da se tu formira središnji fasadni rizalit. Simetrične je arhitektonske kompozicije u celini u prizemlju, kao i sala za suđenje na spratu. Spoljna kompozicija sa naglašeom ugaonom fasadom po vertikali i uz prisustvo fasadne dekoracije nosi u sebi obeležja sa elementima u kombinaciji akademizma i secesije. U odnosu na enterijer zgrade, prisutna je još i dekoracija u stepenišnom holu, a posebno u sali, koja time dobija i svečani ton. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zgrada bivšeg sreskog načelstva podignuta je za administrativne potrebe 1904. godine sa lokacijom nasuprot zgradi bivše komunističke opštine, koja sa druge strane zahvata ugao Ulica Pana Đukića i Leskovačkog odreda. Sagrađena je prema projektu beogradskog arhitekte, Svetozara Jovanovića, starijeg. U osnovi gabarita oseća se potpuna simetričnost u odnosu na ugao zgrade, što je karakteristično i za njen spoljašnji izgled u celini, posebno i na ulične fasadne površine sa plitkim rizalitima. Celokupna fasadna plastika sa vencima, pilastrima, timpanonima i najzad, kompoziciono u celini, nosi sva obeležja u duhu eklektičkog renesensa.
Na preseku Ulica dolazi do izražaja zasečen ugao zgrade, u čijem sklopu se formira ulazni prostor sa prilaznim tremom, izdignutim na nekoliko stepenika u odnosu na prilaz zgradi. Iz ulaznog trema preko vestibila, dolazi se do kancelarijskih prostorija, povezanih podužim hodnicima duž oba trakta zgrade, tako da su se one orjentisane prema ulicama.
U osnovi gabarita zgrade oseća se potpuna simetričnost u odnosu na ugaono zasečenje, što je karakteristično i za njen spoljni izgled u celini. Iako su u odnosu na dvorišni prostor vršene izvesne dogradnje, to nije imalo bitnih uticaja na sklop zgrade, niti na njen spoljni izgled. Sokla zgrade obrađena je u celini od pravilno obrađenih i rapoređenih kamenih blokova. Zgrada se odlikuje izuzezno skladnim proporcijama kako u osnovitako i u svom spoljnjem izgledu i predstavlja deo urbane gradske celine, sa administrativnom funkcijom od vitalnog značaja u odnosu na razvoj Leskovca. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš U središtu Leskovca, u Ul. Mlinska br. 42, na nekadašnjoj žitnoj pijaci, izgrađen je spratni stambeni objekat Jovana Vlajčića leskovačkog industrijalca. Zgrada je dvorišna sa visokim prizemljem i spratom. Poseduje karakteristike vile građene u u duhu akademizmma. Ulazni deo čini stepenište sa tremom i dvokrilnim staklenim vratima i dva prozora sa strane. U prostranom prizemnom holu je drveno stepenište za spratni deo. Iznad ulaznog trema je velika lođa sa ogradom i nastrešnicom od stakla. Zgrada obiluje geometrijskom i cvetnom plastikom po fasadi. Objekat je sagrađen 1925. godine kao porodična kuća za stanovanje, za porodicu Jovana Vlajičića i njegova tri sina: Petra, Todora i Milana. Jovan Vlajčić je od svog oca nasledio prvu leskovačku fabriku za proizvodnju sapuna. To je sadašnja zgrada Doma kulture u centru grada, u ulici Bulevar Oslobođenja br. 101. Posle 1930. godine sinovi Jovana Vlajčića, Petar i Milan, otvorili su fabriku sapuna u Beogradu. Vlajičići su u Beogradu posedovali i svoju spratnu kuću, a i u drugim gradovima Jugoslavije imali su svoje prodajne objekte. Posle Drugog svetskog rata kuću je koristila redakcija lista 'Naša reč' i leskovačke radio stanice. Objekat je adaptiran za potrebe regionalne sigurne kuće u kojoj utočište pronalaze žrtve porodičnog nasilja i u te svrhe koristi se od 2015. godine. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Sagrađena je 1929. godine kao porodična kuća za stanovanje tada bogatog leskovačkog trgovca Dimitrija Nikolića nalazi se u Svetoilijskoj ulici br. 42 na KP 8295 KO Leskovac. Zgradu je projektova arhitekta Branko Tasić. U svom sastavu ima suteren, visoko prizemlje, a delom i sprat u nivou mansardnog potkrovlja. Asimetričnost u kompoziciji, u zavisnosti od unutrašnjeg sklopa, prisutna je u potpunosti, sa razigranim masama i oblicima, naročito po vertikali. Fasada se sastoji iz završnih krovnih i lučnih timpanona, ograde na terasama i balkonima sa stilizovanim balusterima, reljefna obrada prozorskih parapeta spolja sve sa završnom obradom u plemenitom malteru. Fasadna sokla izvedena je u veštačkom kamenu. Masa se po vertikali završava tamburom u nivou mansardnog krova, a krov je prekriven dekorativnim limom u vidu sferičnog piramidalnog završetka sa ukrasnim šiljkom. Od spoljne dekoracije javljaju se trake, venci, kao i predstava trgovačkih simbola sa likom boga Merkura. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kosta Stamenković je učesnik narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj.
Vest iz februara 2020: kuća se sanira. Prema zatečenom (leto 2022.), kuća se slabo ili uopšte ne održava. Zelenilo je potpuno zaklonilo postavljenu bistu, vidi se samo postament.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Kosta Stamenković (Leskovac, 3. oktobar 1893 — Šilovo, kod Lebana, 26. mart 1942), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.Imao je istaknutu ulogu u organizovanju oslobodilačke borbe i širenju ustanka na jugu Srbije.Posle Aprilskog rata i okupacije Kraljevine Jugoslavije, Kosta je je radio na organizovanju i povezivanju partijskih organizacija i pripremanju oružane borbe u leskovačkom okrugu. U avgustu 1941. je napustio Leskovac i otišao na planinu Kukavicu, gde je formiran Leskovački partizanski odred, a Kosta je bio član njegovog Štaba. Poginuo je 26. marta 1942. godine u borbi sa četnicima. Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 4. decembra 1949. godine, proglašen je za narodnog heroja. Kuća Koste Stamenkovića je prizemna, kvadratne osnove, građena je u bondručnom sistemu tipa čatmare. Na zidu kuće postavljena je i spomen ploča na kojoj je ubeleženo da se u ovoj kući rodio narodni heroj Kosta Stamenković. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Na ovom lokalitetu pronađeni su metalni predmeti od izuzetnog značaja za nauku. Lokalitet sadrži tragove naselja iz neolita, bakarnog, bronzanog i gvozdenog doba, iz rimskog, vizantijskog i turskog perioda.
Od svega navedenog, na lokaciji je vidljiv (jedva) samo deo konzerviranog bedema i to je jedino od arheologije što smo mogli da snimimo.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Višeslojni lokalitet Hisar nalazi se na dominantnom i strateški važnom uzvišenju, u jugozapadnom delu Leskovačke kotline, na mestu sastava severoistočnih obronaka planina Goljak i Kukavica. Jezičasto uzvišenje na kome je izgrađeno praistorijsko utvrđenje nalazi se na prostoru omeđenom rekama Jablanica i Veternica. Najstarijim nalazima na ovom višeslojnom lokalitetu pripadaju nalazi neolitske keramike (faza Vinča-Pločnik II).. Utvrđen je horizont stanovanja i materijalna kultura iz perioda bakarnog i bronzanog doba, dok najviše nalaza pripada horizontu gvozdenog doba I (od XIV do X veka p.n.e). Tokom ovog perioda deo naselja na gornjem platou utvrđen je odbrambenim rovom i palisadom. Otkriven je i horizont V veka p.n.e. iz koga potiču stambeni objekti, keramika i metalni nalazi. Kontinuitet korišćenja pogodnog strateškog položaja ogleda se u prvom utvrđenom vojnom logoru iz vremena Rimskog carstva, koji je korišćen i dograđivan u ranovizantijskom periodu i srednjem veku. Oko srednjovekovnog utvrđenja iz XVII veka formiralo se istovremeno naselje koje se razvilo u današnji savremeni grad. Na arheološkom nalazištu je evidentirano srednjevekovno groblje gde se obavljalo sahranjivanje od XII-XV veka. Arheološko nalazište Hisar je izuzetno značajan lokalitet u južnomoravskom regionu sa bogatom materijalnom kulturom koja svedoči o kontinuitetu prošlosti Leskovca od praistorije do savremenog perioda. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Park ima status znamenitog mesta. Dugo i široko šetalište završava se postavkom stećaka ispred centralne figure, simbola pobede. Na stećcima su ispisana imena narodnih heroja, značajnih revolucionara i palih boraca ovoga kraja.
Nismo prešli celu stazu memorijalnog parka, spustili smo se sa ulice direktno do centralne postavke. Valjda zato nismo videli nikakvu tablu sa posvetom i informacijama.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0213;
Nekadašnji manastir sada je samo crkva. Veliki konak je pust, ne koristi se, a oštećen je u požaru. Zgrada konaka, iako oštećena, vrlo je lepa, sa neubičajenmo velikim tremom.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zapusteli manastir u selu Rudaru nedaleko od Leskovca čine crkva posvećena sv. Paraskevi i moćni spratni konak zapadno od nje. Crkva je podignuta na ostacima znatno starijeg kultnog objekta. NJen današnji izgled je posledica velike obnove iz 1799, o kojoj svedoči uklesani natpis nad ulazom. Jednobrodne je osnove, sa pripratom na zapadnoj i polukružnom apsidom na istočnoj strani. Poluobličasti svod ima raspon od punih devet metara, ukazujući na vešte neimare koji su ga izveli. Mirnih i malterisanih fasada, crkva je zidni ukras u enterijeru dobila na razmeđu HVIII i HIH stoleća. Tradicionalna ikonografija i siguran crtež uz izrazito voluminozne forme odlikuju rad anonimnog zografa. Ispitivačkim radovima ustanovljeno je da ispod ovih zidnih slika u oltaru postoje ostaci starijeg fresko sloja. Konak, podignut od lomljenog kamena u prizemlju i u bondručnoj konstrukciji sprata, impozantnih je dimenzija, a skladnim komponovanjem elemenata jedan od najlepših u ovom delu Srbije. Oko crkve je tokom vremena obrazovano seosko groblje sa osobenim nadgrobnim obeležjima. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik prirode 3. kategorije; šifra:SP268;
Stablo ima veliku i pravilno razgranatu krošnju. Ima status spomenika prirode 3. kategorije. Sa lokacije se pruža sjajan pogled na selo u udolini i okolna brda.
Stablo oskoru{e, Sejanica
Objekt nismo obišli
45.
Istorija-Objekt-Grob/groblje
Lokalitet Kamenitica, Mala Kopašnica
Naselje i nekropola iz 2. veka
Veoma je značajan lokalitet Kamenitica u Maloj Kopašnici (kat. 112, sl. 18), sa naseljem i nekropolom iz 2 - 4. veka, čija su istraživanja ukazala na važnu ulogu ovog prostora tokom ranog perioda romanizacije i omogućila izučavanje života autohtonog stanovništva. Pored ovog, postoje i drugi, manje istraženi lokaliteti u Maloj Kopašnici. (Rimsko nasleđe u Leskovačkoj kotlini, Sonja Jovanović)
status:spomenik kulture; šifra:SK0948; namena:muzej; nastanak:druga polovina 19. veka;
Prva mašina dobavljena i ovde instalirana služila je za upredanje gajtana. Gajtani su, kao deo odevnih predmeta, služili za ukrašavanje, ali i za "prezentaciju"; što više gajtana - to bogatija odeća. U sastavu muzeja su "gornja" zgrada - vodenica i gajtanara, pretvorene delimično u muzej, delimično u mesto okupljanja, i - "donja" zgrada, cela iskorišćena za muzejsku postavku.
Stigli smo po isteku radnog vremena, pa smo računali da ćemo snimiti par fotki i krenuti dalje. Tek što smo počeli, iz susednog dvorišta, preko plota, bili smo upitani za razlog posete. Nije prošlo ni pet minuta, stigao je kustos i mi smo bili usluženi obilaskom muzeja i krajnje zanimljivom pričom.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Kompleks stare vodenice i Gajtanare u selu Strojkovce kod Leskovca, nalazi se na lokaciji u blizini puta od Leskovca prema Vučju, a na odstojanju od oko 20 metra u odnosu na ovaj put u pravcu istoka. Zgrada vodenice je nastala još u turskom periodu i poseduje sve osnovne odlike narodnog graditeljstva, a zgrada gajtanare kasnije sa početkom proizvodnje s kraja 19. veka. Poseduje pored graditeljskih odlika i osnove karakteristično vezane za preriod početka razvoja tekstilne industrije u Leskovcu. Po oslobođenju ovog dela od Turaka, zatečena zgrada vodenice počela se koristiti kao radionica za izradu gajtana, burme i bućme, sa preradom gotovih proizvoda od vune, pamuka i svile. Gajtan je u prvo vreme bio dovožen iz Bugarske tako da su otuda bile uvezene i prve mašine za preradu, za šta je godine 1884. godine bila izgrađena i gajtanara i od tada se praktično leskovačka tekstilna industrija i počela razvijati. Udruživši se sa Bugarinom Stefanom Bojadžovim, kao saradnika pri nabavci gajtana i mašina u prvo vreme, vlasništvo gajtanare sačinjavalo je prvobitno udruženje u sastavu: Antonije Popović, Gligorije Jovanović, Mita Teokarević i Proka Mitić. Kasnije 1896. godine Leskovac već dobija prvu tekstilnu fabriku i od sada se ova vrsta industrije na čitavom tom području počela intenzivnije razvijati, oslnjajući se na njene začetke sa razvojem baš u okviru ovog kompleksa i sa razvojem baš u okviru ovog kompleksa i sa ovakvom vrstom delatnosti.
Zgrada vodenice: predstavlja u celini jedinstven objekat rasčlanjen na dva volumena sa prostorom vodenice ispod koje protiče potok i prostorom sa prilaznim tremom i sobama na spratu, što je sve koristi o prvi vlasnik, koji je samim tim imao vodenicu uz kuću. Zidovi zgrade vodenice su od bondruka sa ispunom od čatme i sa elementarnim odlikama narodnog graditeljsta u celini koji se iskazuju oblikom zidnih masa, krova sa pokrivačem od ćeramide, oblikovanjem trema na tradicionlan način sa lukovima starog dela zgrade, izgledom i boložajem ognjišta.
Zgrada gajtanare: za razliku od zgrade vodenice daleko je jednostavnijeg sklopa sa pravougaonim gabaritom i četvorovodnim krovom pokrivenim ćeramidom. Što se tiče ambijentalnih vrednosti čitavog kompleksa u celini, osim navedenog potoka koji protiče ispod prostora same vodenice i na taj način pored vizuelnih odlika doprinosio je u prvo vreme i radu vodenice, treba istaći još i to, da je čitav ovaj prostor okružen zelenilom i travnatim površinama tako da zajedno sa navedenim objektima predstavlja u potpunosti jednu određenu prostorno – ambijentalnu celinu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Na lokaciji se mogu uočiti: linija bedema u dužini tridesetak metara, nekoliko gomila rasutog lomnjenog kamena i više rupa iskopanih od "arheologa amatera". Dublje od tridesetak metara se ne može proći od guste vegetacije.
Ostaci se nalaze tridesetak metara ispod releja, svega par metara udaljeni od šumskog puta, ali ih je veoma teško pronaći ukoliko nemate pravu informaciju. Gusto šiblje i trnje pored puta onemogućavaju da se sa puta vidi više od par metara u stranu. Na sreću, samo malo proređeno rastinje na jednom mestu nas je uvelo pravo do velike stene ispod kojih smo zatekli prvu gomilu rasutog kamena. Dalje je bilo lakše.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0322;
Uz manastir se nalazi i vrlo vredna vodenica s obzirom na njenu arhitekturu.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Južno od Leskovca i nedaleko od Vučja, na severnim obroncima planine Kukavice, nalazi se manastir sa crkvom Svetog Nikole, pretvorenom u mirsku još 1884. Nepoznata i neproučena prošlost Čukljenika ne umanjuje istorijske i ambijentalne vrednosti celine. Manastir je stariji od sela koje se, uz njega i prateći tok Čukljeničke –Nakrivanjske reke, formiralo tek posle Prvog srpskog ustanka. U središtu porte je mala, jednobrodna, poluobličasto zasvedena crkva s polukružnom apsidom i istovremeno zidanom pripratom, koja pripada tipu hramova sa prislonjenim lukovima i može se okvirno vezati za stvaranje u doba turske vladavine Balkanom. Gornje partije zidova i svod crkve sačuvali su minuciozno izvedene zidne slike, delo darovitih grčkih slikara XVIII veka. Prilagodivši se prostoru, oni su vešto rasporedili scene iz ciklusa Velikih praznika i Stradanja Hristovih. Spoljna priprata je naknadno dograđena. Jugoistočno od crkve smešten je paraklis posvećen Bogorodici. Van porte, na Maloj reci koja se uliva u Čukljeničku, nalazi se manastirska vodenica potočara sa tremom, prema ugrebanom natpisu podignuta 1786. godine. Svojom starinom i dimenzijama, organizacijom prostora i gradnjom u kojoj se primenom kosnika naglašava dekorativnost, ona predstavlja reprezentativan primer narodnog neimarstva. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Od nekadašnjih 17, broj se sada svodi na 13 (po prisećanju meštana). Od tog broja, verovatno su samo 4 aktivne. Mi smo snimili tri aktivne (Diniska, Šumareva i jedna kod crkve) i četiri napuštene (dve u centru, jedna od dve kod groblja i jedna kod crkve). Znamo za dve na obroncima Kukavice, očuvane su ali nisu u funkciji.
Vodenične zgrade u Vučju uglavnom su veće od vodenica u drugim krajevima. Takođe, sve koje smo obišli imaju po dva kamena. Nije čudo, Vučjanka je prebogata vodom.
Od nekadašnjih 17, broj se sada svodi na 13 (po prisećanju meštana). Od tog broja, verovatno su samo 4 aktivne. Mi smo snimili tri aktivne (Diniska, Šumareva i jedna kod crkve) i četiri napuštene (dve u centru, jedna od dve kod groblja i jedna kod crkve). Znamo za dve na obroncima Kukavice, očuvane su ali nisu u funkciji.
Vodenične zgrade u Vučju uglavnom su veće od vodenica u drugim krajevima. Takođe, sve koje smo obišli imaju po dva kamena. Nije čudo, Vučjanka je prebogata vodom.
Na okupu ljudi, voda, brašno - kao u stara vremena
stanje:aktivna; kapacitet:2 vitla;
Tipična vučjanska vodenica - solidno građena, kamena, široka zgrada sa puno prostora i širokim tremom i obavezno - dva kamena. Jaz pun, prepun, voda samo bije.
Vodenične zgrade u Vučju uglavnom su veće od vodenica u drugim krajevima. Takođe, sve koje smo obišli imaju po dva kamena. Nije čudo, Vučjanka je prebogata vodom.
Preliv - ide odmah u jaz sledeće vodebice u nizu (1)
Preliv - ide odmah u jaz sledeće vodebice u nizu (2)
Dve aktivne vodenice na 50 metara - apsolutna retkost u danas u Srbiji
stanje:aktivna; kapacitet:2 vitla;
Od nekadašnjih 17, broj se sada svodi na 13 (po prisećanju meštana). Od tog broja, verovatno su samo 4 aktivne. Mi smo snimili tri aktivne (Diniska, Šumareva i jedna kod crkve) i četiri napuštene (dve u centru, jedna od dve kod groblja i jedna kod crkve). Znamo za dve na obroncima Kukavice, očuvane su ali nisu u funkciji.
Vodenične zgrade u Vučju uglavnom su veće od vodenica u drugim krajevima. Takođe, sve koje smo obišli imaju po dva kamena. Nije čudo, Vučjanka je vrlo izdašna vodom.
I ova vodenica, slično većini u Vučju ima dva kamena, širok jaz i puno vode.
Vodenične zgrade u Vučju uglavnom su veće od vodenica u drugim krajevima. Takođe, sve koje smo obišli imaju po dva kamena. Nije čudo, Vučjanka je prebogata vodom.
Od nekadašnjih 17, broj se sada svodi na 13 (po prisećanju meštana). Od tog broja, verovatno su samo 4 aktivne. Mi smo snimili tri aktivne (Diniska, Šumareva i jedna kod crkve) i četiri napuštene (dve u centru, jedna od dve kod groblja i jedna kod crkve). Znamo za dve na obroncima Kukavice, očuvane su ali nisu u funkciji.
Vodenične zgrade u Vučju uglavnom su veće od vodenica u drugim krajevima. Takođe, sve koje smo obišli imaju po dva kamena. Nije čudo, Vučjanka je prebogata vodom.
Početak dovodnog kanala (jaza) na obroncima Kukavice
Kanal
Završetak kanala
Cev od kanala do turbine
Komandna tabla hidroelektrane
Generatori u radu (1)
Generatori u radu (2)
O K O L I N A
Prelivena voda iz dovodnog kanala
Uređeni donji vodotok
Šetalište
Izletišćte i kupalište
P O S E T I O C I
Druga elektrana u Srbiji po Teslinom principu
status:svetska baština tehnike; nastanak:1903;
Hidrocentrala je upisana u listu svetske baštine tehnike. Izgrađena je 1903. godine i dan danas proizvodi struju. Od tri generatora, dva su originalna, dok je treći dodat naknadno (1939. godine). Sva tri su u funkciji. Voda se uzima iz Vučjanke. Potreban veliki pad se dobija tako što je uz vertikalne stene Kukavice izgrađen kanal 1.5
Imali smo sreću da uz našeg mladog prijatelja, meštanina, obiđemo sve što je vezano za ovo postrojenje: samu zgradu sa generatorima, donji vodotok sa kupalištem, ali i gornji deo vodotoka. Videli smo ne samo originalne generatore u radu, a stare preko 100 godina, već smo i hodali stazom pored kanala-jaza, na vrhu okomitih litica.
Na ulazu - razbijena tabla sa informacijom o obnovi
O B J E K T
Ulazna kula (1)
Ulazna kula (2)
Ulazna kula (3)
Zidovi najvećeg objekta (1)
Zidovi najvećeg objekta (2)
Zidovi najvećeg objekta (3)
Bedem
O K O L I N A
Stene Kukavice
P O S E T I O C I
Tvrdi grad legendarnog junaka
pristup:pešačenje do 1.5 km,uspon srednji; status:spomenik kulture; šifra:SK0875; period:srednji vek,antički;
Lokacija je potpuno urasla u zelenilo. Kule i bedemi, očuvani u visini 1 do 2 metra, jedva se naziru. Na lokaciji su nađeni i delovi bedema iz predrimskog vremena.
Iako je skoro očigledno da se toponimi Skobaljić Grad i Zelen Grad odnose na isti lokalitet, nigde nisam našao informaciju o vezi ova dva termina. Nije teško popeti se do grada. Ako se auto ostavi kod hotela Vlaina, treba prepešačiti oko 400 m do početka kanala (jaza) koji snabdeva hidroelektranu vodom. Kanal uz blagi pad ide ivicom stene oko 1 km. Pedesetak metara pre kraja kanala (vidi se kućica na kraju) treba potražiti prolaz naviše i popeti se (tridesetak metara) na šumski put koji prolazi ispod grada. Negde pre kraja tog puta vidi se utabana uska staza prema vrhu. Tim putem se stiže do vrha posle stotinak metara srednjeg uspona.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Tradicija ostatke grada, čija je uloga u srednjevekovnoj Srbiji bila da čuva pristupe putevima preko planine Kukavice i prema bogatom Novom Brdu vezuje za ime srpskog vlastelina Nikolu Skobaljića. Ipak, ne može se reći da je Nikola Skobaljić bio osnivač ovog utvrđenog grada, koji se nalazi na oko 15 km južno od Leskovca, iznad Vučja, na planini Kukavici. Lokalitet je višeslojan: najstariji tragovi korišćenja ovog prostora potiču iz bakarnog doba. Ovaj lokalitet je zbog starteški važnog položaja, položaja pogodnog za odbranu, korišćen i tokom bronzanog doba. Najstarije kameno utvrđenje potiče iz predrimskog doba, a utvrđenje zidano od kamena i opeka sa malterom iz ranovizantijskog doba. Prema arheološkim nalazima, tvrđava je korišćena i u rimskom, a kasnije i u periodu od X-XIII veka. Najmlađe utvrđenje, čiji se ostaci zidova bedema i kula još uvek vide potiče iz XV veka. Grad se sastojao od Gornjeg, Donjeg grada i podgrađa koje se prostiralo na istočnoj strani. Zahvatao je površinu od oko 2 hektara. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kanjon je velikom dužinom duboko usečen i jedino moguće kretanje po dnu kanjona je rečnim tokom uz retke i kratke izlaske na ravni teren. Najbolji način za obilazak je kanal koji snabdeva hidrocentralu vodom. Izgrađen je na visokim stenama, ima stazu sa ogradom i prolazi se bez teškoće.
Nismo se spuštali u kanjon, zadovoljili smo se snimcima učinjenim na mestima blizu puta ili sa visine, sa kanala koji napaja turbine hidroelektrane.
Strmi i uzbudljivi kanjon Vučjanke, vrh Vlaina, jaz hidroelektrane iz 1903. godine, Skobaljić grad (zarastao i zapušten, nažalost), mnogo šume. I izvanredno stilizovani hotel Vlaina, ali - zatvoren.
Do hotela vodi asfaltni put. Tu se može parkirati, a zatim birati pravac pešačenja. Stena sa koje se pruža dobar vidik (do Vučja) nije daleko - stotinak metara.
Naslovna strana
