putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
POŠALjITE KOMENTAR
KAKO SMO PUTOVALI
##DIVLICA##
Objekt nismo obišli
1.
Priroda-Šuma-Stablo
Dud na Čenejskom salašu
status:spomenik prirode;
Visoko je 16 m, a staro oko 190 godina. Verovatno je najstarije drvo duda u Srbiji.
Spomenik palim borcima u Drugom svetskom ratu, Čenej
P R I L A Z
Na malom trgu u centru sela
O B J E K T
Posveta (sa prednje strane)
Posveta (sa zadnje strane)
period:Drugi svetski rat;
Spomenik palim borcima u Drugom svetskom ratu, nalazi se samom centru naselja. Drugi, koji se nalazi u istom ataru, ali mnogo dalje niz put prema Novom Sadu je Spomenik Novosadskom partizanskom odredu, podignut u čast oslobođenja od fašizma.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1161; nastanak:1836.; stil:klasicizam;
U porti ograđenoj niskim zidom sa kovanim gvožđem nalaze se crkva i zgrada parohijskog doma.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Po podacima kod S. Borovskog crkva je sagrađena 1844. godine, dok u crkvenoj opštini tvrde da je izgrađena 1836. godine. Građevina je većih dimenzija sa karakteristikama jedne posebne varijante klasicizma, koja počiva isključivo na uzorima grrkorimskog stila, već kako je to zapaženo i na drugim objektima reformatorske konfesije, nastalim u periodu neoklasicizma - unosi elemente dekoracije karakteristične za umetnost Egipta. Na zvoniku iznad ulaznih vrata ima malo plastične dekoracije, inače su sve površine uglavnom jednostavne. U unurašnjosti, hram je podeljen na tri dela: u centralnom je propovedaonica koju drži kanelirani beli stub sa kapitelom u obliku lotosovog cveta, sve to malo uprošćeno. Na naslonu za ruke, uz stepenište za propovedaonicu i na samoj propovedaonici su plastični ukrasi. Sve je to belo obojeno kao i cela unutrašnjost koja je čistih površina, bez ikakvih ukrasa. Na zapadnoj stani je balkon na stubovima. Na ogradi balkona su, opet plastično izvedene i belo obojene girlande, ali ne najčistijeg klasičnog oblika, nego rustificirane i izmenjene. Na suprotnoj strani, uz glavni ulaz u hram, je prostor odeljen zidom koji u donjem delu ima tri otvora sa lučnim završecima. Zgrada Parohijskog doma ima široki dugi hodnik-trem, čiji krov drže dorski stubovi. Između stubova dole je parapet, a u gornjem delu su arkade. Po obaveštenju dobijenom u crkvi, zgrada je podignuta krajem XVIII veka, 1780. ili 1786. godine, kao kuća za išpana (činovnika koji je nadgledao imanje) futoškog grofa Hadika. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1111; nastanak:1704. (?); stil:barok;
Prema dokumentaciji, ovo je jedna od najstarijih baroknih crkava u Vojvodini. Nalazi se u maloj porti, punoj zelenila.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Crkva posvećena apostolima Petru i Pavlu sagrađena je oko sredine 18. veka kao jednobrodna građevina sa polukružnim apsidama koja je iste širine kao i naos. Na zidovima naosa su mali pravougaoni pevački ispusti. Na zapadu je zvonik koji je bio sa tri strane otvoren a otvori se završavali arkadama, ali su bočni otvori sada zazidani ( ostao je otvor samo na zapadnoj strani). Bočni zidovi naosa su jednostavni, bez naznačenog sokla i imaju samo po tri prozora: po dva na zidovima naosa i po jedan na pevničkim zidovima. Zidovi apside ukrašeni su sa dva pilastra između kojih je po jedan prozor. Prozorski okviri su plastičnije istaknuti kao i kamen završac. Podkrovni venac je bogato profilisan. Zabatni zid kojim je flankiran zvonik, ima volute. Na zapadnoj fasadi je, iznad ulaza, jedan prozor koji se završava lučno, a bočno su po dva pilastra sa bogato profilisanim kapitelima. Gornji deo zvonika iznad krovnog venca, jednim jače profilisanim vencem na sredini, podeljen je na dva sprata. Uglovi zvonika nisu oštri već u blagom luku, a uz ivicu je po jedan pilaster sa proširenim, profilisanim delom na mestu kapitela. U crkvi se nalazi Osmoglasni kanonik Bogorodici na pavečernjacima za svaki dan, Kijevopečerska lavra 1697. godina. Knjiga je bez početka i završnih listova, veličine 15x18,5 cm. Tekst je pun gravura raznih tipova Bogorodice, deisisnih zaglavlja na naslovnim stranama pojedinih odeljaka, vinjeta, ikonica i zanimljivih inicijala sa figuralnim predstavama. U knjizi ima nekoliko zapisa iz 1704. i 1762. godine. Primerak je povezan u hrastove ili orahove daščice obložene mrkocrvenom kožom. Od gornje korice očuvana je samo leva polovina, koja je ukrašena baroknim voluticama, vertikalnim i horizontalnim nizovima i trakama. Knjiga je, do sada, jedini poznati primerak na našem terenu. Ikonostas je rad dva autora: prva zona rad je Pavla Simića, a gornji deo nastao je kasnije i rad je manje talentovanog slikara. Za ikone na soklu predpostavlja se da su rad Dimitrija Petrovića. Prestone ikone: Apostoli Petar i Pavle, Bogorodica sa Hristom, Isus Hristos, Jovan krstitelj, sv. Dimitrije (severne dveri), sv. Georgije (južne dveri), Blagovesti (Carske dveri).Druga zona: Vavedenje Bogorodice, Tajna večera, Kompozicije praznika, sveta Trojica. Treća zona: Raspeće (usredini) i sv. Petar, sv. Pavle i četiri jevanđeliste. Zidno slikarstvo - prisutno više autora: Svod nad soleom: Savaot u slavi (P. Simić); Sledeći svod: sv. Trojica sa jevanđelistima u uglovima; treći svod: Silazak sv. Duha; Četvrti svod: strašni sud (P. Simić?); Zapadni zid: sv. Sava blagosilja narod (sredina 19 veka); Uz vrata zapadnog zida su po tri stojeće figure srpskih vladara (rad D. Petrovića 1888.);Severni zid - Hristos u kući kod Marte i Marije i južni zid - Hristova propoved narodu (obe D. Petrović). Crkva posvećena apostolima Petru i Pavlu sagrađena je oko sredine 18. veka kao jednobrodna građevina sa polukružnom oltarskom apsidom koja je iste širine kao i naos, jedva naglašenim pevnicama i visokim zvonikom. Zvonik je bio sa tri strane otvoren a otvori se završavali arkadama. Sada su bočni otvori zazidani i ostao je otvor samo na zapadnoj strani. Bočni zidovi naosa su jednostavni, bez naznačenog sokla i imaju samo po tri prozora: po dva na zidovima naosa i po jedan na pevničkim zidovima. Zidovi apside ukrašeni su sa dva pilastra između kojih je po jedan prozor. Prozorski okviri su plastičnije istaknuti kao i kamen završac. Podkrovni venac je bogato profilisan. Zabatni zid kojim je flankiran zvonik, ima volute. Na zapadnoj fasadi je, iznad ulaza, jedan prozor koji se završava lučno, a bočno su po dva pilastra sa bogato profilisanim kapitelima. Gornji deo zvonika iznad krovnog venca, jednim jače profilisanim vencem na sredini, podeljen je na dva sprata. Uglovi zvonika nisu oštri već u blagom luku, a uz ivicu je po jedan pilaster sa proširenim, profilisanim delom na mestu kapitela. Crkva je dosta stradala u revolucionarnim događajima 1849. godine i tada je uništen ikonostas i zidno slikarstcvo. Novi ikonostas izradili su Josif Kistner i Josif Lukić, a oslikao ga je Pavle Simić 1859. godine u duhu nazarenskog slikarstva. On je bio autor i ptvobitnog slikarstva na svodu crkve. Novi živopis izveden je u drugoj polovini XIX veka i rad je više nepoznatih autora. U crkvi se nalaze vredne crkvene knjige i zapisi iz 17. i 18. veka. Osmoglasni kanonik Bogorodici je zaštićen posebnim rešenjem Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture (br. rešenja 282/67 od 13. novembra 1967. godine). Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:prostorna kulturno istorijska celina od velikog značaja; šifra:PKIC0046; period:Drugi svetski rat;
Spomenički kompleks je jedinstven po dve karakteristike. Prvo, centralno obeležje je predstava nišana sa mušicom koje, postavljeno u dve dijametralno suprotne tačke, vizuelno zauzima celo polje. Drugo, polje je isparcelisano matricom 5 puta 12 sekcija, simbolički 5 godina rata po 12 meseci, s tim da je svaki pojedinačni spomenik-stećak postavljen u odgovarajuću parcelu - prema datumu smrti.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad U okviru gradskog groblja u Novom Sadu na pravougaonoj površini od 108,67h 142,95 m nalazi se Spomen groblje boraca NOR-a 1941-1945. Završeno je i otvoreno za javnost 21 oktobra 1984, povodom četrdesete godišnjice oslobođenja Novog Sada (23 oktobar). Na groblju su sahranjena 286 poginula borca, a uklesana su i imena 538 poginulih, koji su sahranjeni na drugim mestima. Spomen groblje je podignuto po idejnim rešenjima arhitekte Čedomira Radovića, koji je sa Vojinom Dedejevićem, vajarem i grupom saradnka, osvojio drugu ravnopravnu nagradu na opštem Jugoslovenskom konkursu pod šifrom 'Semen' 1977. Glavni projekat izrađen je 1984 u PB 'Vojvodinainvest' 1982. Skulptorski izvedeni kameni simbol autorsko je delo vajara Save Halugina. Površina groblja je stazama u kamenoj kocki izdeljena na 5*12 polja, što simboliše godine i mesece rata. Na ulazu u Groblje su dve udvojene monumentalne forme u sivom mermeru koje simbolizuju 'nišan', dok je na kraju groblja forma koja simbolizuje 'mušicu'. Te dve reperne tačke povezuje staza 'Avenija revolucije'. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Američki platan u letnjikovcu Eparhije Bačke u Novom Sadu
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Ameri~ki platan u letwikovcu Eparhije Ba~ke u Novom Sadu
Snimljeno: 23.05.2020
9.
Kultura-Memorijal-Spomen kuća
Partizanska baza, Novi Sad
P R I L A Z
Spomen ploča
O B J E K T
Zgrada ranije partizanske štamparije (1)
Zgrada ranije partizanske štamparije (2)
Važna baza i ilegalna štamparija
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1149; period:Drugi svetski rat;
Baza je provaljena u novembru 1942. U kući se sada nalazi Muzej štampe.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad U Novom Sadu, u kući u ulici Vojislava Ilića br. 15, bila je smeštena ilegalna partijska baza u kojoj je živela i radila grupa aktivista. Baza je oformljena za potrebe PK KPJ u saradnji vlasnika zgrade, Ćire Sovljanskog i Svetozara-Toze Markovića, organizacionog sekretara PK KPJ. Nalazila se u srednjem delu prizemne kuće, pod pločom terase, i zauzimala je površinu od 160h220 m . U njoj je osnovan PK NOO za Vojvodinu i donošeni zaključci i direktive za dalji rad. Takođe je ovde štampan list Slobodna Vojvodina kao organ Pokrajinskog NOP odbora Vojvodine. Bazu su otkrili mađarski fašisti i u noći između 18. i 19. novembra 1942. izvršili napad. U oružanom sukobu poginula su dvojica aktivista, dok je Svetozar Marković-Toza teško ranjen i uhvaćen. Danas je zgrada obeležena spomen-pločom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1154; stil:barok,klasicizam,neobarok;
Crkva je izgrađena 1797. godine, na mestu nekoliko prethodnih građenih od trošnih materijala. Crkva čuva ikonu Uroša Predića Bogorodica sa Hristom, koja je svojevremeno izazvala velike polemike.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Almaška crkva (Sveta tri jerarha) izgrađena je 1797. godine na mestu starijeg hrama oko koga je bilo groblje. Crkvu je projektovao 1775. godine Martin Kovačovski, poreklom Čeh ili Slovak. Crkva je jednobrodna građevina, zasvedena poluobličastim svodom sa polukružnom apsidom na istočnoj strani i zvonikom na četiri stupca (dva su slobodno stojeća) na zapadnoj strani. Fasade hrama vertikalno su naglašene jonskim pilastrima (neki su udvojeni), a horizontalna podela izvedena je sa dva kordonska (višestepeno profilisana) venca. Prozori su polukružno konstruisani, a nadvišeni tročlanim, profilisanim neobaroknim frontonom. Visoki zvonik ima kvadratni presek, plitku četvorostranu kapu, uglove naglašene pilastrima sa motivom palmeta na kapitelima, trougaone zabate između njih, četiri sata i četiri visoka prozora. Pevnički prostori izvedeni su kao udubljenja u masu severoistočnog zida, tri portala sa dekorativnim i konstruktivnim odlikama klasicizma najdominantniji su deo eksterijera hrama ('svevideće oko', venci, jonska kima, jonski stupci, slobodnostojeće baze). Sve drvorezbarske radove u crkvi uradio je A. Marković oko 1800. godine. U hramu dominira arhitektonika ikonostasa, komponovanog u tri jasne zone. Centralna kompozicija je 'Hristovo vaskrsenje'. Ikone su rađene 1803. godine, a autor je Arsenije Teodorović. Sadržaj ikonostasa: Javljanje Sveta tri Jerarha Jovanu Mitropolitu, Susret Marije i Jelisavete, Hrist i samarićanka, Usekovanje glave sv. Jovana (sokl); Merhisedar i Avram, Blagovesti, Umnožavanje hlebova (bočne i carske dveri); sv. Georgije, sv. Tri Jerarha, Bogorodica sa Hristom, Isus Hristos, sv. Jovan Pretečai sv. Nikola (prestone ikone); Vavedenje, Tajna večera, Rođenje Bogorodice (iznad dveri); Rođenje Hristovo, Sretenje, Krštenje Hristovo, Vaskresenje, Vaznesenje, Preobraženje, Začeće Bogorodice (druga zona); Skidanje sa krsta, 14 ikona proroka, Bogorodica i Jovan Bogoslov (ikone u luneti); Krst sa raspećem (na vrhu). Zidne kompozicije u crkvi izveli su Andreja Šaltist (1820., apsida) i Arsa Teodorović (svodovi naosa 1811. još nezavršen posao). Zidno slikarstvo u Almaškoj crkvi otkriveno je 1983. godine. Bogata drvorezbarija ikonostasa izvedena je u novosadskoj radionici Aksentija Markovića, mlađeg sina drvorezbara Marka Gavrilovića, oko 1800. godine. Ostali drvorezbarski radovi u crkvi: pevnice, propovedaonica i arhijerejski i Bogorodičin tron, takođe su njegovo delo. Posebnu vednost predstavlja ovaj ikonostas sa kompozicijama koje je 1811. godine naslikao Arsa Teodorović, jedan od najvećih srpskih slikara toga doba. NJemu je pored ikonostasa povereno i slikanje pevnica i arhijerejskog trona. Iako pod velikim uticajem klasicizma, umetnik se na ovim slikama još uvek nije odrekao barokno-rokajnih formi. Na Bogorodičinom tronu je ikona Bogorodice, rad velikog srpskog slikara 'akademskog realizma' Uroša Predića, koju je uradio 1905. godine. 17. starih štampanih i crkveno-administrativnih knjiga u Almaškoj crkvi proglašeno je spomenikom kulture i zaštićeno posebnim rešenjem Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, Petrovaradin br. 01-703/1-68. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Od kuće smo videli samo fasadu, kuća je privatni stambeni objekt i nije predviđena za razgledanje.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Kuća sa okućnicom i pomoćnim objektima, tipičan je primer bogatog novosadskog gazdinstva, koje se bavilo vinogradarstvom i trgovinom. Glavni objekat, koji služi za stanovanje, podignut je oko 1911. godine. To je prizemna kuća izdužene osnove i fasade dekorisane u stilu neobaroka. Na njenom središnjem delu je prostran, polukružni kolski prolaz sa masivnom, drvenom, dvokrilnom kapijom koja ima rezbarena vrata. Prozori su lučno završeni i dekorisani gipsanim ukrasima u vidu vinove loze i grožđa, a podkrovni venac sa frizom girlandi. Kuća je masivno zidana sa dva prostrana stana i podrumima koji su pod pruskim svodovima. U enterijeru su sačuvani gipsani ukrasi i ukrasi na drvenim vratima i njihovim zastakljenim površinama. Kuću je podigla stara novosadska porodica Jovanović, poznata kao 'Vakini' koja je u Novom Sadu od početka XIX veka. S obzirom da su se bavili proizvodnjom vina, u pomoćnim prostorijama su sačuvane alatke i sprave koje predstavljaju muzeološke primerke vezane za proizvodnju vina. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Lepa prizemna, poduža kuća sa ritmičnim uparenim prozorima. Plastika nad prozorima bojenjem malo prenaglašena. Kuću je u dva navrata posetio Albert Ajnštajn.
Stara anegdota: tast mu je prilikom svake posete govorio - Sve ti je to relativno, moj Alberte.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Kuća u ulici Kisačkoj broj 20 nalazi se između Salajke i Rotkvarije, dva stara dela grada, gde su početkom XIX veka živeli čuveni novosadski povrtari. Ovi delovi grada bili su prepoznatljivi po niskoj, parternoj gradnji sa baštama u pozadini. Kuću je izgradio Miloš Marić, otac srpske naučnice Mileve Marić-Ajnštajn (1875-1948). Sa nepunih 20 godina Mileva je otišla na studije politehnike u Cirih, gde je upoznala budućeg supruga Alberta Ajnštajna. Mileva je često dolazila u Novi Sad u posetu svojoj porodici, a u dva navrata 1905. i 1907. godine i sa svojim poznatim suprugom. Savremenici su je pamtili kao genijalnu matematičarku, a sačuvana Ajnštajnova pisma svedoče da su zajedno radili na Opštoj teoriji relativiteta za koju je on 1922. godine dobio Nobelovu nagradu. Kuća porodice Marić izgrađena je 1907. godine po projektu arhitekte Mihajla Petljanskog. Visoka, prostrana, parterna kuća osnove u obliku ćiriličnog slova P, postavljena je u nizu na uličnoj regulaciji. Na uličnoj fasadi je plitki rizalit, asimetrično postavljen, flankiran sa po jednim pilastrom na visokoj bazi i sa masivnom polukružnom 'ajnfort kapijom' iznad koje je zabeležena godina gradnje. 'Ajnfort prolaz' je ravne tavanice, popločan klinker opekom. Fasada je bogato dekorisana u stilu neobaroka. Ulična fasada ima dvanaest prozorskih otvora postavljenih u paru. Oko otvora je bogat malterski ukras sa neobaroknim frontonima u čijem sedištu su ženske maske i sa plitkim parapetnim poljima ispod. Slobodne ravne površine fasadnog zida pokrivene su klinker opekom. Potkrovni venac je širok i profilisan, sa malim tavanskim otvorima. Ulično krilo ima dva prostrana stana sa šest soba, dok su u dvorišnim krilima još dva stana. Enterijer uličnih stanova je očuvan sa visokim kaljavim pećima. Krovna konstrukcija je na dve vode, pokrivena biber crepom. Kao porodična kuća velike srpske naučnice,objekat ima istorijski značaj što je zabeleženo na spomen ploči. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1166; stil:eklektika; nastanak:1912.;
Zgrada na uglu dve ulice, sa erkerom koji naglašava ugaoni deo. Ispred pročelja su postavljene biste šestorice osnivača Matice.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Nalazi se u ulici Matice Srpske br. 1. Sedište je Matice srpske, a koriste je Biblioteka Matice srpske, izdavačko odeljenje i antikvarijat Matice. Sagrađena je između 1910-13. godine, prema projektu arhitekte Momčila Tapavice, kao zadužbina Marije Trandafil. U sklopu ambijenta starog gradskog jezgra, u trouglu između Saborne, Nikolajevske i Almaške crkve, u vreme izgradnje predstavljala je značajan doprinos urbanizaciji grada. Građena je kao jednospratni objekat, lociran na uglu bivšeg 'Hanskog placa', veoma razuđenog gabarita znatnih dimenzija. Arhitektonski je oblikovana u duhu eklekticizma. Posebno je akcentovan ugaoni deo objekta sa dekorativnom kupolom. Obradi i opremi enterijera posvećena je izuzetna pažnja, u izboru i bogatstvu materijala i kvalitetu zanatsko umetničke izrade. U fondu Biblioteke Matice nalaze se rukopisi, rukopisne i štampane knjige i časopisi koji su zbog svojih kulturno-umetničkih i naučno-istorijskih vrednosti utvrđeni za pokretna kulturna dobra. U Matici se nalazi i veći broj portreta osnivača Matice i drugih značajnih ličnosti čiji su autori značajna imena srpskog slikartva HIH veka. Uz kalkanski zid, iz ulice Matice srpske, izgrađen je novi aneks za potrebe Biblioteke 1990- 91, po projektu arhitekte Milana Marića. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1109; nastanak:1730+;
Karakteristična je po pozlaćenoj kupoli na krovu, pravljenoj po ruskim uzorima. Teško je stradala tokom bombardovanja sa Petrovaradinske tvrđave 1848. godine, a oštećena je i tokom nemačkog bombardovanja, 1. aprila 1941. godine.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Sazidana je 30-tih godina XVIII veka u neposrednoj blizini manje crkve koja je verovatno bila privremeno rešenje doseljenih pravoslavnih vernika u ovom delu garada. Kasnije je, sredinom XIX veka u poznatim razornim događajima Nikolajevska crkva stradala ali je obnovljena zalaganjem velikih dobrotvora Jovana i Marije Trandafil, koji će uz ovaj hram biti sahranjeni. Crkva ima pravougaonu osnovu sa polukružnom apsidom na istočnoj i četvorostranim zvonikom na zapadnoj strani. Uz zvonik osnova ovog hrama proširena je sa dve manje podzvonarske prostorije. Površine fasadnih zidova i apside oživljene su jednostavnim lezenama, niskim soklom i malterskim ramovima oko prozora, kao i profilisanim vencem na krovnom nadzidku. Krov je naglašene visine i nadvišen kupolom kruškastog oblika koja je pokrivena limom. Nad apsidom je pokrivač u formi polukalote. Zapadni zid impozantne debljine sa poluobličasto konstruisanim portalom naknadno je dozidan. Na zapadnom delu naosa podignut je 1899. hor sa gvozdenom ogradom. Na površinama zidova ovog prostora sačuvane su kompozicije i pojedinačne figure svetitelja koje su slikane tehnikom ulja - sv. Paraskeva, Bogorodičino uspenje, sv. Varvara (zapadni zid); sv. vračevi Kuzman i Damjan (južni zid, uz hor); Prepodnobna mati Angelina (južni zid naosa); prenos moštiju sv. Nikole (severni zid iznad vrata); savaot sa dva anđela i četiri jevanđeliste (svod prvog traveja); vaznesenje (severna strana drugog traveja); Preobraženje (južna strana drugog traveja); četiri jevanđeliste (kupola); sv. damaskin, četiri anđela i car David (svod nad soleom); sv. Georgije, sv Dimitrije (istočni zid, pored naosa); Hrist sa krstom i putirom (oltar - niša proskomidije). IKONOSTAS (5x6) Ikone na ikonostasu radio je veliki srpski slikar Pavle Simić 1861/62 godine. Zastupljen je uobičajen ikonografski program - kao prestone ikone slikani su Bogorodica sa malim Hristom i Isus Hrist, na severnim dverima sv. Vasilije, a na južnim dverima sv. Georgije Bogoslov. Iznad prestonih ikona su Krunisanje Bogorodice i Skidanje sa krsta i po šest apostola, sa njihove desne i leve strane. Na vrhu ikonostasa je Raspeće sa Bogorodicom i sv. Jovanom. Na tronu koji je postavljen uz severni zid slikan je lik sv. Nikole a na onom uz južni zid sv. Jovan Zlatousti. Prilikom obnove crkve 1932. godine slikar Vladimir Kuročkin je dobrim delom preslikao Simićeve ikone. Tada su na male polukružne prozore crkve postavljeni vitraži sa kompozicijama i svetiteljskim likovima. Kartone za vitraže uradio je V. Kuročkin a zanatski deo posla obavljen je u radonici za izradu vitraža firme Stanišić u Somboru. Srpska pravoslavna crkva Prenosa moštiju Sv. Oca Nikolaja sazidana je 30-tih godina XVIII i jedna je od najstarijih sakralnih građevina u Novom Sadu. Zadužbina je uglednih trgovaca, Nedeljka Bogdanovića i njegove braće. Crkva je stradala u Buni 1849. godine pa je obnovljena između 1860. i 1862. godine, zalaganjem velikih dobrotvora Jovana i Marije Trandafil, koji su i sahranjeni u ovom hramu. U to vreme oslikani su zidovi i ikonostas. Na fasadi crkve sačuvan je zapis u kome se prvi put pominje naziv grada-Novi Sad. Crkva je manja jednobrodna građevina, ima pravougaonu osnovu sa polukružnom apsidom na istočnoj i četvorostranim zvonikom na zapadnoj strani. Uz zvonik osnova ovog hrama proširena je sa dve manje podzvonarske prostorije. Površine fasadnih zidova i apside oživljene su jednostavnim lezenama, niskom soklom i malterskim ramovima oko prozora, kao i profilisanim vencem na krovnom nadzidku. Krov je naglašene visine i nadvišen kupolom kruškastog oblika koja je pokrivena limom. Nad apsidom je pokrivač u formi polukalote. Zapadni zid impozantne debljine sa poluobličasto konstruisanim portalom naknadno je dozidan. Na zapadnom delu naosa podignut je 1899. godine hor sa gvozdenom ogradom. Na površinama zidova ovog prostora sačuvane su kompozicije i pojedinačne figure svetitelja koje su slikane tehnikom ulja. Na prozorima hrama 1933. godine postavljene su vitražne kompozicije koje je radio Vladimir Kuročkina, slikar ruskog porekla. Ikonostas je skromnih dimenzija i jednostavno je rezbaren. Predpostavlja se da je rad Georgija Devića iz Bačke Palanke. Ikone na ikonostasu radio je veliki srpski slikar, nazarenskog slikarstva, Pavle Simić 1861/62 godine. Ikone pripadaju zreloj fazi njegovog stvaralaštva. Ikonostas crkve stavljen je pod zaštitu rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS broj 1282. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1160; stil:neorenesansa,eklektika;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Nalazi se u ulici Zlatne grede br. 4. Sagrađena je 1900. godine, po projektu arhitekte Vladimira Nikolića, na mestu Srpske pravoslavne velike gimnazije iz druge polovine HVIII veka. Locirana uz Sabornu crkvu i Vladičanski dvor, koje je projektovao V. Nikolić, po osnovnom rešenju podseća na Patrijaršijski dvor u Sremskim Karlovcima istog autora. Građena je sa osnovom u obliku ćiriličnog slova 'P', glavnim frontom okrenutim prema parku i bočnim krilima. Ima podrum, visoko prizemlje i sprat. Oblikovana je u duhu eklekticizma, sa elementima karakterističnim za srpsku romantičarsku arhitekturu. Osnovna dekoracija izvedena je vertikalnom gradacijom rustike i ukrasa toskanskog tipa. Prizemni deo je izveden u imitaciji tesanih kvadera, na način neorenesansnih građevina. Posebno je akcentovana glavna fasada, raščlanjena sa tri rizalita koji su nadvišeni kupolama. Centralni rizalit je širi, ima pravougaoni portal između dva polustupca i niski trougaoni zabat, dok su bočni rizaliti uži. Horizontalna podela naglašena je spratnim, podprozorskim i krovnim vencem. Enterijer građevine, raspored prostorija, kabineta i učionica, prilagođen je nameni objekta. Lepotom i bogatstvom štuko dekoracije izdvaja se svečana sala na prvom spratu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zadužbina Platona Atanackovića, vladike i jednog od predsedavajućih u Matici srpskoj
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Današnji izgled ugaone, dvospratne zgrade (koji se pripisuje arhitekti Aleksandr Bugarskom) nastao je u poslednjoj četvrtini XIX veka, prepravkom zgrade koja se na tom mestu pominje još u XVIII veku. Naziv 'Platoneum' nosi po vladici bačkom Platonu Atanackoviću koji je 1861. godine zgradu kupio od potomaka Serviskih, a potpm poklonio fondu gimnazije sa namenom za 'srbski akademski institut'. Tokom vremena zgrada je menjala namenu i korisnike, predstavljajući sedište značajnih crkvenih i svetovnih institucija (Matice Srpske, bačkih episkopa, Srepske čitaonice, gimnazije, bolnice, univerziteta). Danas se u njoj nalazi ogranak SANU u Novom Sadu. Zgrada je osnova u obliku ćiričnog slova P, zasvedenog podruma i prizemlja, dvovodnog krovišta i prozora u ravi nadzidaka. U nju kao i u pravougaono dvorište se ulazi kroz visoka dvokrilna vrata iz ulice Svetozara Markovića ili kroz dvokrilnu drvanu kapiju pod lukom i zasvedenim prolazom iz ulice Zlatne grede. Krila pešačkog i ajnfort prolaza su kasetirana dekorativnim rozetama. Pravilnim rasporedom prolaza na svim etažama naglašena je horizontalna podela na fasadama, potencirana vencima koji neprekinuto prate njihovu ukupnu širinu. Na fasadi iz ulice Svetozara Markovića je jedanaest prozorskih osa, a na fasadi iz ulice Zlatne grede sedam. Nad prozorima su frontoni bogato ornamentisani. Na tavanskom nadzitku su otvori tipa rozeta. Iznad glavnog ulaza nalazi se balkon sa četiri konzole sa ogradom od kovanog gvožđa, na kojoj preovladava geometrijska ornamentika. Na vratima balkona je u plastici izveden grb vlasnika koji je gradio kuću, grb porodice Serviski. Dvorišna fasade su bez ornamentike. Na prvom i drugom spratu su komunikativni balkoni na konzolama i sa ogradom. Na ogradi galerije drugog sprata ukomponovana je godina 1852. i inicijali GS. Reprezentativnom izgledu unutrašnjosti zgrade posebno doprinosi jednokrako zavojito stepenište, plitkih gazišta, građeno od ružičastog kamena. Ograda od kovanog gvožđa izvedena u bogatoj kombinaciji viti časte ornamentike predstavlja dragoceno delo primenjene umetnosti. Današnji izgled ugaone, dvospratne zgrade (koji se pripisuje arhitekti Aleksandru Bugarskom) nastao je u poslednjoj četvrtini XIX veka, prepravkom zgrade koja se na tom mestu pominje još u XVIII veku. Naziv 'Platoneum' nosi po vladici bačkom Platonu Atanackoviću koji je 1861. godine zgradu kupio od potomaka Serviskih, a potom poklonio Fondu Srpske gimnazije. Tokom vremena zgrada je menjala namenu i korisnike, predstavljajući sedište značajnih crkvenih i svetovnih institucija. Danas se u njoj nalazi ogranak SANU u Novom Sadu. Zgrada je osnove u obliku ćiričnog slova P, zasvedenog podruma i prizemlja, dvovodnog krovišta i prozora u ravi nadzidaka. U nju kao i u pravougaono dvorište ulazi se kroz visoka dvokrilna vrata iz ulice Nikole Pašića ili kroz dvokrilnu drvanu kapiju pod lukom i zasvedenim prolazom iz ulice Zlatne grede. Krila pešačkog i ajnfort prolaza su kasetirana dekorativnim rozetama. Pravilnim rasporedom prolaza na svim etažama naglašena je horizontalna podela na fasadama, potencirana vencima koji neprekinuto prate njihovu ukupnu širinu. Na fasadi iz ulice Nikole Pašića je jedanaest prozorskih osa, a na fasadi iz ulice Zlatne grede sedam. Nad prozorima su frontoni bogato ornamentisani. Na tavanskom nadzitku su otvori u obliku rozeta. Iznad glavnog ulaza nalazi se balkon sa četiri konzole sa ogradom od kovanog gvožđa, na kojoj preovladava geometrijska ornamentika. Nad vratima balkona je plemićki grb porodice Serviski. Dvorišna fasade su bez ornamentike. Na prvom i drugom spratu su komunikativni balkoni na konzolama i sa ogradom. Na ogradi galerije drugog sprata ukomponovana je godina 1852. i inicijali GS (Georgije Serviski). Reprezentativnom izgledu unutrašnjosti zgrade posebno doprinosi jednokrako zavojito stepenište, plitkih gazišta, građeno od ružičastog kamena. Bogato ornamentisana ograda od kovanog gvožđa predstavlja dragoceno delo primenjene umetnosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1125; stil:barok,neobarok; nastanak:20. vek, početam;
Crkva je postojala još početkom 18. veka. Zamenjena je novijom, koja je više puta obnavljana. Sadašnji izgled hram je dobio početkom 20. veka.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Prvi podaci o sabornoj crkvi sačuvani su u jednom dokumentu iz 1734. u kome se govori o procesu njene izgradnje. Navedeno je da se crkva gradi od kamena i opeke i da je slična bazilici sa visokim tornjem. Prvobitni izgled hrama nije u potpunosti sačuvan. Nakon stradanja u Buni 1849. velika obnova od 1851. do 1855. tada je po projektu Gustava Šaibe, graditelja iz Pešte, izgrađen nov toranj, podzvonarski prostor izjednačen je sa kotom krova broda hrama i na njemu je otvoren još jedan par prozora. Vremenom je crkva oronula. Crkveni odbor doneo je 1902. odluku da se obnova izvede po projektu Mihajila Harminca, arhitekte iz Budipešte. Obnova Saborne crkve završena je do uskrsa 1905. Harminčev projekat (nedavno ceo pronađen) znatno je izmenio dekorativni sistem plastike na fasadama, ali je i dalje ostala sačuvana osnovna arhitektonska kompozicija uspostavljena gradnjom sa početka XVIII veka. Monumentalni zidovi formiraju izduženi brod sa pevničkim ispustima na podužnim zidovima i tročlanim apsidnim zidom na istočnoj strani. Najradikalniji graditeljski korak učinjen je gradnjom novog, visokog zvonika u koji su ugrađena zvona, čija je izrada bila posebno naručena u Budimpešti. Od knjižno-arhivskih spomenika u crkvi se nalaze 23 stare knjige i više crkveno-administrativnih protokola. Najstarije među njima su iz XVI veka: dva Praznična mineja Božidara Vukovića iz 1538. godine iz Venecije i Četvorojevanđelje štampano u Mrkšinoj crkvi 1562. godine. Vitraži na prozorima Saborne crkve postavljeni su 1905. godine kada se velika obnova privodila kraju. NJihov autor je Želer Imre koji je u Budimpešti imao veliki atelje za izradu vitraža. Bavio se i slikarstvom. Svi svetitelji i istorijske ličnosti na prozorima hrama rađeni su kao stojeće, frontalno postavljene figure sa svojim uobičajenim atributima. Veću površinu prozorskih otvora zauzima slikana barokizirana dekoracija. Od svetitelja na prozorima hrama date su figure sv. Ćirila, sv. Metodija, sv. Nikole, sv. Jovana Zlatoustog, sv. Rđa, sv. Vasilija Velikog i kompozicija Vaznesenja Hrista, a od istorijskih ličnosti cara Uroša, sultanije Olivere, kneginje Milice, sv. Stevan Dečanskog, kraljice Jelene i despotice Angeline. Danas je crkva jednobrodna građevina, sa netipičnom tročlanom oltarskom apsidom i visokim neobaroknim zvonikom nad zapadnim pročeljem. Tri portala izvedena su u formi portika sa trougaonim timpanonima. Fasade su raščlanjene, po vertikali, pilastrima sa bogato ornamentisanim kapitelima, a po horizontali, visokom soklom i stepenasto profilisanim krovnim vencem. Zidne kompozicije na svodovima i u luneti zapadnog zida hora naslikao je 1904. godine slikar Stevan Aleksić. Slikarstvo je svetlog i živog kolorita, sa elementima realizma. Rezbarenu konstrukciju ikonostasa uradila je radionica 'Retej i Benadek' iz Budimpešte, a ikone je naslikao slikar Paja Jovanović između 1903. i 1905. godine. Ikone su rađene u stilu akademskog realizma, uz primenu veće kolorističke slobode i skonosti sa dekorativnosti. Svi svetitelji i istorijske ličnosti na prozorima hrama rađeni su kao stojeće, frontalno postavljene figure sa svojim uobičajenim atributima. U porti Saborne crkve nalazi se monumentalni kameni krst koji je izrađen u XVIII veku. Krst se prvobitno nalazio na uglu Miletićeve i Zmaj Jovine ulice, gde je stajao do 1911. godine kada je zbog uvođenja tramvaja premešten ispred Vladičanskog dvora. Tu se nalazio do 1927. godine kada je premešten u portu Saborne crkve. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Vladičanski dvor u Novom Sadu izgrađen je na raskršću najstarijih uličnih pravaca - Glavne (nekadašnje Pijace), Đurčijske i Dunavske ulice, na mestu starog dvora koji je 1741. godine podigao bački vladika Visarion Pavlović. Zajedno sa Sabornom crkvom Sv. Georgija i zgradom Velike srpske gimnazije (Zmaj Jovine gimnazije danas), ovaj deo grada predstavlja duhovno središte novosadskih Srba. Pošto je stari dvor bačkog episkopa stradao u Buni 1849. godine, arhitekta Vladimir Nikolić uradio je projekat za novi dvor. Nova zgrada dvora bila je gotova i osvećena 1901. godine. Svojim arhitektonsko-stilskim rešenjem jednospratna zgrada dvora predstavlja jedan od najupečatljivijih simbola grada. Osnova je u obliku razvučenov ćiriličnog slova P sa nešto kraćim levim krilom, uslovljeno blizinom Saborne crkve. U oblikovanju je posebna pažnja poklonjena rešenju glavne čeone fasade, koja ima naglašeno reprezentativan karakter. Nad otvorima u vidu monofora, bifora i trifora smešteni su polukružni frontoni sa zanimljivim ornamentima. Krov je nizak, gotovo zaklonjen ogradom balustera, pokriven eternit pločama. U prizemlju su dugački komunikacioni hodnici sa kancelarijama u nizu. Spratni deo, uslovljen drugačijom namenom prostora, ima izmešten raspored u odnosu na prizemlje. Fasade imaju oplatu od oker keramičkih pločica. Arhitekta Vladimir Nikolić je objekat projektovao koristeći stilizaciju vizantijskih i srpskih srednjovekovnih elemenata. Pored brojnih pokretnih stvari od kulturnog i istorijskog značaja (stilskog nameštaja, kaljevih peći i predmeta primenjene umetnosti) u Vladičanskom dvoru se nalazi i zbirka sa 16 umetničkih slika-portreta. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1110; stil:neorenesansa,eklektika;
Ranije Dom JNA, pre toga kafana pa hotel.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Nalazi se na Trgu slobode br. 5, u nizu objekata na severoistočnoj strani Trga. Sagrađena je 1892. na mestu gde se od polovine HVIII veka nalazila kafana, kasnije hotel 'Zeleni venac'. Vlasnik novoizgrađene zgrade bio je Emerih Majer, 1916. Lazar Dunđerski, 1947. postaje hotel 'Sloboda', 1953. Dom JNA. Ima dva sprata i jednoslivni složen krov, nadvišen kupo-lom. Oblikovana je u eklektičkom duhu sa dominacijom neorenesansnih elemenata. Glavna fasada ima centralni rizalit sa dva otvora u prizemlju, tročlanim otvorom na balkonu sprata i triforu na drugom spratu. Rizalit je flankiran dvostrukim polustubovima u visini prvog i drugog sprata, ima visok venac, dekorativnu atiku i piramidalnu kupolu koja nadvisuje bočne delove krova. Prozori prvog sprata su pravougaoni, dok su na drugom lučno završeni. Bogat plastični ukras fasade čine festoni od granja, plodova i traka. Nad prozorima prvog sprata izvedena je dekoracija sa stilizovanim satirskim glavama i palmetama, a nad prozorima drugog sprata su glave žena u školjkama nad monoforama i nešto veće glave muškaraca nad biforama. Pored arhitektonsko-stilske vrednosti, zgrada Doma JNA ima i kulturno-istorijsko-sociološki značaj. U njoj je za vreme Bune 1848. bilo sastajalište napredne srpske omladine, 1918. je tu održana Narodna skupština Vojvodine, a kasnije, u dvorani hotela 'Sloboda' su održavane i predstave Srpskog narodnog pozorišta. Konzervatorski radovi rađeni su 1983, 1988 na kupoli i 1994-96. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Dom Vojske, Novi Sad
Objekt nismo obišli
20.
Istorija-Mesto bitke
Đule iz 1848. godine
P R I L A Z
Zgrada na početku Dunavske ulice
O B J E K T
Prozori i đule (1)
Prozori i đule (2)
Moguće drugo đule (iznad prolaza iz Zmaj Jovine) (1)
Moguće drugo đule (iznad prolaza iz Zmaj Jovine) (2)
P O S E T I O C I
Dva đuleta ispaljena tokom Mađarske revolucije 1848. godine zauvek su ostala u zidu kuće u Dunavskoj i kuće u Zmaj Jovinoj.
Tražili smo i drugo đule u navedenom prolazu i našli odgovarajuće ispupčenje na zidu iznad prolaza (doduše prekrečeno), ali niko od prisutnih nije mogao da nam potvrdi da je to baš ono što tražimo.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1163; nastanak:1808.; stil:barok,barok,klasicizam;
Mirna, decentno ukrašena fasada gleda na trg ispunjen ugostiteljskim objektima. Krov je karakterističan za zgrade sa prelaska iz 18. u 19. vek.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Jednospratna građevina sagrađena 1808. godine u baroknom stilu. Zidana je u opeci i malteru. Osnova zgrade rešena je na taj način što se kroz sredinu zgrade pruža hodnik, koji je u prizemnom delu deli po širini na dva dela. Na kraju hodnika, sa desne strane je pravo trokako stepenište za sprat. Zgrada je po dužini podeljena jednim užim hodnikom. Na spratu je u centarlnom delu svečana sala, sa plafonom ukrašenim gipsanom dekoracijom. U hodnicima su polukružni svodovi, mestimično ojačani lučnim rebrima, a prostorije prizemlja imaju zaobljene svodove. Zgrada ima po tri para dvokrilnih prozora sa svake strane i jedan prozor iznad ulaznih vrata. Središnji deo zgrade sa vratima i po jednim prozorom sa strane, izvučen je iz ravni zida. Ovaj istureni, središnji deo izdeljen je sa četri plitka pilastra, sa kitnjastim kapitelima. Do donje ivice pokrovnog venca, zidno platno je ukrašeno girlandama. Na sredini zgrade, iznad srednjeg prozora na prvom spratu je medaljon. Na fasadi su dva sokla, jedan od veštačkog kamena, a drugi u malteru. Na dvorišnoj fasadi se jasno vide naknadno dozidani stupci sa lukovima koji nose zatvorenu terasu na prvom spratu. Krov je na dve vode, pokriven crepom. Stil objekta je sa prelaznim odlikama baroka (konstrukcija, visok krov) i klasicizma (fasada) u 'copf' varijanti. Rimokatolička župa osnovana je 1718. godine i njeno delovanje vezano je za novosadsku rimokatoličku zajednicu pri crkvi Ime Marijino. Prizemlje je po sredini, hodnikom, podeljeno na dva jednaka dela i tu se nalaze kancelarije i arhiva crkve. Na spratu, u centarlnom delu, je svečana sala, sa plafonom ukrašenim gipsanom dekoracijom i privatne odaje crkvenih ličnosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1156; nastanak:1774.; stil:barok;
Veliku vrednost ima na visokom umetničkom i zanatskom nivou izrezbaren i pozlaćen ikonostas.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Gradnja crkve je počela 1765. godine i trajala je do 1772. godine, uz veliki trud sveštenika Mihajla Ostojića. Dunđerske poslove je obavio Johanes Lang, a zidarske izvodio Martin Bulf. Uređenje enterijera potrajalo je do kraja XVIII veka. Uspenska crkva je izgrađena kao jednobrodni hram sa polukružnom apsidom na istočnoj strani, i dva plića pevnička ispusta na severnom i južnom zidu. Na zapadnoj strani je visok, prislonjeni zvonik koga nose četri masivna stupca. Fasadna platna crke oživljena su pilasterima i izuzetno bogato profilisnim vencima, što predstavlja njenu specifičnu i prepoznatljivu dekoraciju. Na zidovima hrama su polukružno konstruisani prozori. U brodu je na zapadnoj strani hor na dva masivna stupca, časna trpeza od ružičastog kamena i ikonostas razvijenog tipa. Predpostavlja se da su ikone na njemu slikali Janko Halkozović i mladi Vasa Ostojić,mada je uočljiva i ruka još jednog slikara (možda Halkazovićevog sina Dimitrija). Slikarstvo nosi odlike zoografskih tradicija i novoprihvaćenih baroknih. Raspored ikona: Susret Marije i Jelisavete, Hrist i Samarićanke (sokla); sveti Grigorije Blagoslov, Bogorodica sa Hristom, Blagovesti, Isus Hristos i sveti Vasilije Veliki (prva zona), sveti Andrija, Sveti Petar, Tajna večera, sveti Pavle i sveti Jakob (niz nad prestonim ikonama); Krunisanje Bogorodice (iznad Tajne večere), a deno i levo od njega Svet apostoli (u dve zone); Raspeće (na vrhu pregrade) i desno i levo Starozavetni prorci. Izuzetno vredu rezbariju na konstrukciji ikonostasa radili su čuveni novosadski rezbari Marko Gavrilović sa sinovima Aksentijem i Arsenijem Markovićem. Zidno slikarstvo može se svrstati u nekoliko celina, a autori su, pretpostavlja se, bili isti oni koji su oslikali i ikonostas. Na svodovima crkve slikali su ciklus Hristovih muka sa 13 kompozicija i Bogorodični ciklus čije su kompozicije postavljane u četvorolatične slikane okvire. Na potrbušju likova su medaljoni sa starozavetnim sižeima, a na ogradi hora još tri kompozicije koje je slikao paroh crkve Jovan Marković, učenik Arse Teodorovića. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Pored zgrade u Beogradu, ovo je najveći Sokolski dom izgrađen pre Drugog svetskog rata. U okviru zgrade nalaze se: gimnastička sala, kupatila, velika dvorana za priredbe, prostorije za sastanke, prostor za muzej sokola, a ranije i restoran.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Monumentalna zgrada Sokolskog doma u Novom Sadu nalazi se u starom centru grada, okružena ulicama Ise Bajića, Ilije Ognjanovića, Konstantina Danila i Ignjata Pavlasa. Podignuta je u periodu od 1934 do 1936. godine, po projektu arhitekte Đorđa Tabakovića, a na molbu i za potrebe novosadskog Sokolskog društva. Osnova objekta je u obliku veoma razvučenog pravougaonika, koji je flankiran sa dva poprečno postavljena krila aneksa. Glavna fasada okrenuta je ka ulici Ignjata Pavlasa. Istovremeno kada i objekat izgrađen je sportski teren, na dugačkom, pravougaonom međuprostoru. Rešenje gabarita odredilo je i volumen objekta čija se završna kontura modernistički projektuje u krovnoj horizontali i strogim pravim uglovima tri visinski naglašena kubusa objekta. Upečatljiv vizuelni ton objektu dat je rešenjem centralnog dela ulične fasade sa glavnim ulazom u parternom pojasu. Armirani beton, velike zastakljene površine, veštački kamen u kombinaciji sa toplim tonom opeka na fasadnim površinama i modernistički oblikovanim gvozdenim funkcionalnim elementima, kvalitetno doprinose tada aktuelnoj estetici modernista. Koncepcija rasporeda u enterijeru bila je sva u funkciji sokolskih aktivnosti: gimnastička sala, garderoba sa kupatilima, velika dvorana za priredbe i skupove, prostorije za sastanke, čak i prostor za muzej sokola. U suterenu se nalazio restoran. Snažan utisak ostavlja širina ulaznog hola sa dobro osmišljenim stepeništima i galerijama. Zgrada Sokolskog doma zauzima značajno mesto u autorskom opusu Đorđa Tabakovića i jedan je od najznačajnijih objekata podignutih u stilu moderne. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Veoma upečatljiva fasada. Pročelje je izdeljeno horizontralnim podelama i vertikalnim elementima do krajnjih granica, a malo slobodnih površina ispunjeno je dekorativnom plastikom. Utisak dopunjuju elementi na krovu, a tačku na sve daje centralna kula.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Zgrada magistrata u Novom Sadu podignuta je 1894. godine na glavnom trgu, po projektu Georga Molnara iz 1874. godine. Prvi magistrat u Novom Sada ustanovljen je 1. februara 1748. godine kada je Novi Sad dobio status slobodnog kraljevskog grada. U realizaciji izgradnje Gradske kuće učestvovali su i poznati graditelji: Karl Lerer i Jožef Cocek. Gradska kuća je monumentalna dvosprtna zgrada, osnove jedva vidljivog trapeza sa dubokim ispustom na sredini prizemlja i rizalitima pri uglovima. Središte objekta je osmišljeno kao atrijumski prostor koji je danas pokriven i pretvoren u šalter-salu. Zidno platno fasade izvedeno je u imitaciji kvadera sa otvorima polukružne i arhitravne konstrukcije. Na bogato dekorisanoj glavnoj fasadi, dominira duboki ispust sa arkadama u prizemlju i stubovima na spratu koji su ukrašeni štuko plastikom. Prozori na prvom spratu posebno su naglašeni balustrskim nizom na parapetnim poljima i slobodnostojećim alegorijskim figurama mladih žena. Autori plastike na fasadama su Julije Anike i Jovan Kistner. Rešenje krova je složeno: na uglovima su četvorovodne kupole delimično zaklonjene niskim atikama, a celim objektom dominira visok toranj opasan platformom-balkonom i lanternama na vrhu. Dvorišne fasade objekta su jednostavne, bez dekorativnih elemenata, sa nizom prozora koji hodnicima na spratu omogućavaju dnevnu svetlost. Raspored prostorija unutar objekta je u funkciji administrativnog poslovanja. Iz krstasto zasvedenog hola sa stubovima u prizemlju, na sprat vodi reprezentativno stepenište sa ogradom od zidanog balustera. Svečana sala na prvom spratu je kasetiranog plafona, bogato ukrašenih zidova štuko-dekoracijom i slikanim kompozicijama novosadskog slikara Pavla Ružičke iz 1911. godine. Zidne kompozicije prikazuju raznovrsne ljudske delatnosti: radove u polju, fabrike sa dimnjacima, kola sa senom i dr. Zgrada je dobro očuvana i održavana u celini. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Široki prostor, okružen palatama i markantnim zdanjima, a karakterišu ga zgrada Gradske kuće, Crkva Imena Marijinog, palata Tanurdžić i spomenik S. Miletiću.
status:spomenik kuture; šifra:SK1529; nastanak:19. vek, prva polovina,1900.,1901.; stil:secesija;
Kompleks čine tri zgrade: jedna Zmaj Jovinoj 4, druga u Ilije Ognjanovića 22 i treća podignuta u slobodnom prostoru između prve dve.
Ambijent ovog prostora je starovremski, potpuno autentičan. Posebna je priča zgrada u kojoj se nalazio bioskop, institucija za koju smo mi, malo stariji, nostalgično vezani.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Kompleks starog bioskopa čine tri objekta izgrađena u različito vreme i sa različitim stilskim karakteristikama, koji pored arhitektonsko-stilskih vrednosti svedoče i o kontinuitetu gradnje na ovoj parceli. Najstariji objekat koji pripada kompleksu bioskopa je kuća u ulici Zmaj Jovina broj 4, poznata pod imenom Svojina. Sagrađena je u prvoj polovini XIX veka: Dvorišna fasada ovog objekta je vidljiva već na graviri iz 1830. godine koja se čuva u Muzeju Vojvodine. U zgradi su delovali Srpska crkvena opština, prvi gradski odbor i okružni sud. Velika dvospratna kuća osnove u obliku slova P, izgrađena je na uličnoj regulaciji u nizu. Bogato dekorisana fasada razuđena je na četrnaest prozorskih vertikala i prolazom u sredini. Levo i desno od njega u prizemlju su ulazi i izlozi od lokala. Nad prozorima prvog sprata su trougaoni frontoni, a nad prozorima drugog sprata arhitravni frontoni na konzolama. Dominantni dekorativni detalj na fasadi je visoka polukružna atika. Prolaz koji prizemlje deli na dva jednaka dela zasveden je svernim svodovima. Prostorije u prizemlju, sa ulice, zasvedene su krstastim, a one ka dvorišnim sfernim svodovima. Duž dvorišnih krila su tremovi sa širokim poliobličastim svodovima. Iznad njih, na spratu, je hodnik za komunikaciju do koga se stiže trokrakim stepeništem. Ograda od stepeništa je jednostavna, od kovanog gvožđa. Još dva stepeništa, građena od drveta, smeštena na kraju dvorišnih krila. Parcela na kojoj je kuća izgrađena podeljena je pre 1885. godine na dva jednaka dela, pa je kuća u kasnijem periodu kalkanskim zidovima dvorišnih krila postala dodirna sa prizemnim objektima iz susedne ulice - danas ulice Ilije Ognjanovića 22, formirajući između njih prostarno dvorište atrijumskog tipa. 1901. godine je u sredini dvorišta izgrađen fotografski atelje, po projektu Antona Tikmajera. Od 1912. do 1930. godine u zgradi se nalazio prvi novosadski bioskop Korzo. Ovaj namenski građen dvorišni objekat, je parterna zgrada izdužene pravougaone osnove, sa dva ulaza na podužnom zidu i glavnim na čeonom zidu. Glavna fasada je netipično dekorisana i nadšivena niskom, polukružnom atikom. Podužni zidovi su ojačani prislonjenim stupcima, po principu kontrafora. U velikoj sali objekta je svodna konstrukcija sa pojačanjima u vidu polulukova na čijem je potrbušju secesijska štuko - plastika. Pri uglovima su pravougaone ploče sa predstavama puta u plitkom reljefu. Treći objekat koji pripada ovom kompleksu je kuća u ulici Ilije Ognjanovića broj 22. Podignuta je u periodu od 1885. do 1900. godine na donjem rubu parcele, prema tada postojećem velikom jezeru, na samom kraju centra grada (danas Dunavski park). Visoka prizemnica ima osnovu u obliku slova P, sa dugim dvorišnim krilima. Na sredini ulične fasade je veliki kolski prolaz koji vodi u delimično popločano dvorište. Levo i desno su po osam dvokrilnih prozora, po donjem rubu spojeni istaknutim solbankom. Iznad prozora su arhitravni frontoni. Na soklu, a u osi svakog prozora su položeni pravougaoni podrumski otvori visoko postavljeni zbog blizine vode i opasnosti od poplave. Na dvorišnoj fasadi su polukružni otvori takođe visoko postavljeni i ulazna vrata do kojih se stiže zidanim stepeništem van osnovnog gabarita kuće. Enterijer nekadašnjeg stana znatno je osavremenjen. Podrum ispod uličnog fronta kuće zasveden je poluobličastim i bačvastim svodovima čije su visinske kote znatne. Visinom podrum i parternog dela, objekat je jedinstveni graditeljski primer arhitekture Novog Sada. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1165;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Spomenik je otkriven 1939. godine. Rad je vajara Ivana Meštrovića. Koncipiran je kao monumentalni javni spomenik, lociran na centralnom delu Trga slobode. Posvećen je Svetozaru Miletiću, značajnoj političkoj ličnosti srpskog naroda u Habsburškoj monarhiji druge polovine HIH veka, advokatu, piscu brojnih članaka revolucionarnog duha i republikanskih težnji, gradonačelniku Novog Sada u dva navrata. Miletić je prikazan u natprirodnoj veličini, gologlav, sa pelerinom i uzdignutom desnom rukom. Figura je izlivena u bronzi i postavljena na četvrtasti postament od sivog granita. U realizaciji je naglašena smirena statička monumentalnost, pojednostavljena stilizacija, promišljen stav i projekcija u prostoru, uz zapostavljanje realističkih detalja da bi se dobilo na jedinstvenosti i celovitosti utiska. Spomenik je bio uklonjen sa Trga za vreme okupacije, na inicijativu istoričara Vase Stajića vraćen je 1944. godine, ali na postamentu nižem od originalnog. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Nisam nikad bio stanovnik Novog Sada, ali često sam ga posećivao. Još u detinjstvu. Verovatno zato, pri pomenu ovog parka prva asocijacija su mi labudovi na malom jezeru. Za park me vežu i uspomene na obližnji komision u Dunavskoj. U vreme srednje škole, a i kasnije, kao student, pošto sam kolekcionar ploča, bio sam čest posetilac, komision je uvek imao dobar izbor uvoznih ploča.
Nekada je u ulicu Modene ukrašavao drvored istih. Stablo je zaštićeno kao spomenik prirode 1. kategorije, ali malo koji od stalnih prolaznika to i zna.
status:prostorna kulturno istorijska celina od velikog značaja; šifra:PKIC0045; nastanak:1909.; autor:Lipot Baumhorn; stil:secesija;
Kompleks obuhvata zgradu Sinagoge, Jevrejsku školu i Opštinu.
Nažalost, ulično pročelje objekta je potpuno zajlonjeno zelenilom.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Nalazi se u ulici JNA u Novom Sadu i obuhvata objekte Sinagoge, Jevrejske škole i Jevrejske opštine. Kompleks Sinagoge sa pratećim zgradama škole i opštine građen je od 1906. do 1909. godine, prema projektu budimpeštanskog arhitekte Lipota Baumhorna. Središnji deo kompleksa predstavlja Sinagoga, sa osnovom trobrodne bazilike sa pripratom, dvema kulama kvadratne osnove na pročelju i tročlanim apsidalnim delom. Koncipirana je u tradicionalnom duhu, sa stilskim obeležjima secesije i vezuje se za najbolja ostvarenja bečkih i peštanskih arhitekata. Fasadna površina izvedena je u žutoj klinker opeci. Na glavnoj fasadi dominira istureni portal sa zabatom, zajedno sa dva niža u ravni zida, uklopljen u monumentalnu arhivoltu sa rozetom. Ornament, rubovi prozora i vrata izvedeni su ispuštanjem opeka iz zidne ravni. Pojedine partije zidova malterisane su i svetlooker obojene. Centralna kupola naglašena je kontraforima i zabatima između njih, a na vrhu kalote ima lanternu. Kupola i brojne rozete i prozori ukrašeni su fino rađenim vitražima. Zgrade Škole, dovršena 1907, i Jevrejske opštine, dovršena 1908, nalaze se bočno od hrama, rađene su od istog materijala, sa stilski ujednačenom ornamentikom fasadnih površina, ali sa skromnijim ukrasom. Između uličnih fasada bočnih zgrada je metalna ograda sa zidanim stupcima. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Palatu, jedinstvenu i daleko ispred svog vremena, kreirao je naš čuveni arhitekta Dragiša Brašovan. Građena je od 1939. do 1941. godine. U zgradi je danas Pokrajinska vlada Vojvodine.
Ogromna bela lađa plovi ravnicom.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Kompleks Banovine u Novom Sadu čine zgrada Banovine i Većnice (danas Izvršnog veća i Skupštine Autonomne Pokrajne Vojvodine), arhitekte Dragiše Brašovana (1887 - 1965), autora najznačajnih dela stila moderne kod nas. Reprezentativni objekat palate Banovine građen je za upravu Dunavske banovine u periodu od 1936. do 1939. godine. To je objekat izdužene, zatvorene potkovičaste osnove sa suternom, parterom i dva sprata, koji na zapadnoj strani završava polukružnom formom, a na istočnoj visokom kulom kvadratnog preseka. Ovo Zdanje impozantnih dimenzija, dužine 180 m i širine 44 m, sa horizontalno potenciranim nizovima prozora i osam ulaza, fasadama obloženim dalmatinskim belim polumermerom, funkcionalno organizovanim enterijerom sa hodnicima u kružnom toku i kancelarijama u nizu, dominantnim svečanim holom, rešenim u kombinaciji mermera, metala i drveta, predstavlja vrhunsko delo evropske moderne arhitekture. Na Bulevaru Mihajla Pupina nalazi se reprezentativni ulaz u zgradu, koji je posebno istaknut. Iznad njega, u prostoru iznad balkona, su medaljoni sa likovima dva srpska kralja (Petar I Karađorđević i Aleksandar Karađorđević) i četiri vojvode (Stepa Stepanović, Živojin Mišić, Radomir Putnik i Petar Bojović). Ovi bareljefi urađeni su po ugledu na originalne, koje je radila novosadska vajarka Zlata Baranji i koji su se tu nalazili do 1945. godine. Današnji medaljoni su postavljeni 2007.godine.U zaleđu zgrade Banovine izgrađeni su Banski dvori ili Većnica, objekat sa nešto prisutnijim elementima klasične provincijencije. Projektovana istovremeno kada i Banovina, kao deo jedinstvenog graditeljskog ansambla, podignuta je nešto kasnije. Danas služi za zasedanje Skupštine AP Vojvodine. Građevina dužine 96 m i širine 61 m neklasične krstobrazne osnove, ima suteren, parter, sprat i potkrovlje. Na 2.200 m2 korisne površine je 147 prostorija sa svečanom salom u središtu, visine 10, 5 metara. U zgradi kompleksa se nalazi 260 pokretnih kulturnih dobara, umetničkih dela iz XX veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada je namenski projektovana za galerijski prostor. U zgradi je poslovni prostor nekoliko firmi. Na zgradi nema nikakve informacije o postavci zbirke.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Zgrada Galerije je izgrađena u periodu od 1958. do 1961. godine po projektu arhitekte Ive Kurtovića, koji je na jugoslovenskom konkursu ocenjen kao najprikladniji da po njemu bude podignut objekat za funkciju galerije. Galerija Pavle Beljanski je spratni objekat, pravougaone osnove sa manjim četvorostranim ugaonim aneksom i balkonom obrađenim rustičnom oplatom od sivog kamenog mozaika. Ostale površine fasade izvedene su kombinacijom ploča pulskog mermera i stakla. Krov je ravan. Na glavnoj fasadi ka Trgu je reprezentativan ulaz u staklu. Uz dobar odnos rasporeda volumena, horizontalna i vertikalna, kombinacije upotrebljenih materijala na površinama eksterijera, visok estetski nivo je postignut i u rešenju enterijera, dobro osmišljenog da zadovolji funkciji. Likovna dela, koja su poklon zbirka Pavla Beljanskog, po zastupljenim autorima, stilovima i kvalitetu predstavljaju osnov za proučavanje umetnosti prve polovine XX veka. Popunjavanje fonda završeno je 1965. godine i sastoji se od 185 dela 36 umetnika. Spomen-zbirka Pavla Beljanskog je prva zgrada u Novom Sadu, namenski građena za potrebe galerijskog prostora, u periodu od 1958. do 1961. godine, prema prema projektu arhitekte Ive Kurtovića, u stilu moderne. Galerija je spratni objekat, pravougaone osnove sa manjim četvorostranim ugaonim aneksom i balkonom obrađenim rustičnom oplatom od sivog kamenog mozaika. Ostale površine fasade izvedene su kombinacijom ploča pulskog mermera i stakla. Krov je ravan. Na glavnoj fasadi ka Trgu galerija je reprezentativan ulaz u staklu. U njoj se nalazi jedna od najznačajnijih zbirki srpskog slikarstva prve polovine XX veka, koju je gradu poklonio kolekcionar i diplomata Pavle Beljanski. Pored slikarskih dela, u fondu stalne postavke nalaze se skulpture i tapiserije, kao i slike, nameštaj, knjige i dela primenjene umetnosti u izložbenoj prostoriji-Memorijalu Pavla Beljanskog. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:prostorna kulturno istorijska celina od velikog značaja; šifra:ZM0030; period:Drugi svetski rat;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad U Novom Sadu, na Keju koji danas nosi ime Moše Pijade, fašistički okupator je u takozvanoj 'januarskoj raciji' od 21. do 23. januara 1942. izvršio masovno streljanje više od hiljadu nedužnih građana Novog Sada. Na tom mestu podignuta je bronzana kompozicija 'Porodica', visoka 4 m , posvećena žrtvama palim u ratu od 1941 do 1945. Spomenik je izveo vajar Jovan Soldatović. Otkrivanje Spomenika na Keju orsganizovano je 1971. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Prvobitno podignuta za potrebe Novosadske produktne berze, danas čuva likovni fond Matice Srpske. U međuvremenu, tokom Drugog svetskog rata bila je sedište mađarske tajne policije.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Zgrada je podignuta 1926. godine po projektu arhitekte Lazara Dunđerskog za potrebe Novosadske produktne berze. Za vreme II svetskog rata u zgradi se nalazilo sedište mađarske tajne policije, da bi od 1944. do 1956. godine postala sedište Uprave državne bezbednosti. Odlukom Grada 1956. ustupljena je za smeštaj likovnog fonda Matice srpske. Prilagođavanje zgrade 'Berze' potrebama Galerije po svetskim muzeološkim standardima povereno je arhitekti Ivanu Zdravkoviću sa saradnicima. Galerija Matice srpske otvorena je za publiku 1958. godine. Zgrada ima pravougaonu osnovu sa atrijumskim prostorom u sedištu (danas pokriven izložbeni prostor). Na trgu je glavni, reprezentativni ulaz naglašen masivnim prislonjenim stepenicama u imitaciji kvadera. Iznad je plitki balkon sa ogradom od balustera. Fasada ima 11 prozorskih osa sa rustično rešenim površinama u prizemlju. Vertikalna podela fasade naglašena je plitkim pilastrima sa stilizovanim jonskim volutama. Prevashodnu vrednost Galerije Matice srpske predstavlja likovni fond koji se u njoj čuva i sastoji se od 4240 dela umetnika od kraja XVII do početka XX veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Vrlo šarmantan neveliki objekt, zaobljenih uglova i uvučenog portala sa tremom. Neobično rešenje i pročelja i zadnjeg ulaza. Prvobitno podignuta kao stambeni objekt, sada je galerija. U Galeriji je izložena poklon zbirka Rajka Mamuzića.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Zgrada je podignuta 1922. godine kao stambena zgrada porodice Radulović, po projektu Filipa Šmita. Nakon adaptacije (projekat arhitekte SAve Forkapića), Galerija se otvara za javnost 1947. godine. Galerija likovne umetnosti - poklon-zbirka 'Rajka Mamuzića'je ugaona kuća, soliterno postavljena, koja svojom složenom osnovom, rasporedom masa i otvora, kao i zstupljrnom dekoracijom na fasadi predstavlja unikatan primer vile na teritiriji grada.Na zasečenom uglu je glavni ulaz sa dubokim balkonom iznad, koga nose dva masivna stupca. Rajko Mumuzić je poklonio svoju zbirku gradu 1972. godine. Ona se sastoji od 446 umetničkih dela, 35 eminentnih jugoslovenskih autora. Njihov rad predstavlja presek likovnih stremljenja u posleratnom i današnjem periodu. Zgrada je podignuta 1922/23. godine kao porodična vila porodice Radulović, po projektu Filipa Šmita, u stilu secesije. Nakon adaptacije (po projektu arhitekte Save Forkapića), Galerija se otvara za javnost 1974. godine. Galerija je ugaona kuća, koja svojom složenom osnovom, rasporedom masa i otvora, kao i zastupljenom dekoracijom na fasadi, predstavlja jedinstven primer vile na teritiriji Grada.Objekat ima suteren, visoko podignuto prizemlje, sprat i znatno uvučeno potkrovlje. Na zasečenom uglu je glavni ulaz sa dubokim balkonom iznad, koga nose dva masivna stupca. Ispred ulaza nalazi se skulptura, rad Jovana Soldatovića. Rajko Mumuzić je poklonio svoju zbirku Gradu 1972. godine. Njen osnovni fond se sastoji od umetničkih dela, eminentnih jugoslovenskih autora iz prve polovine XX veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Pre više od veka drvoredi koprivića su krasili nekoliko centralnih novosadskih ulica. Danas, par stabala su jedino što je preostalo. Iako pomalo liči na hrast, koprivić pripada porodici konoplje.
Vrlo interesantno pročelje. Na zidu od žute cigle, izdašna bela plastika uokviruje sve otvore. Poseban ukras - beli balkon na sredini prvog sprata. U zgradi je smeštena gradska uprava.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Reprezentativna zgrada-palata 'Matičarsko zdanje' nalazi se na starom trgu koji je u Novom Sadu formiran u prvoj polovini XVIII veka. Izgrađena je u periodu između 1885-1889. godine za novosadskog plemića i velikog župana feliksa Parčetića (1830-1889). Početkom XX veka njen vlasnik postaje Armin Kosovac koji 1914. godine u objekat uvodi vodovod i grejanje. Danas je u njoj smeštena Matičarska služba grada. Matičarsko zdanje je spratna zgrada 'P' osnove, simetričnih krila koja su po donjem dvorišnom rubu zatvorena zidanom ogradom. Na uličnoj fasadi u središtu je rizalit, sa velikim ulazom u prizemlju i masivnim zidanim balkonom iznad. Na fasadi ima devet osa otvora polukružne konstrukcije sa bogato ukrašenim partijama iznad i oko prozora kao i na krovnom nadžitku. Od dekorativnih elemenata preovladavaju volutasti frontoni, balusteri, dekorativni završci, pseudo gipsane vaze i dr. Posebno je zanimljiva srednja konzola koja nosi balkon i predstavlja malu figuru starca u kratkom haljetku i pastirskim šeširom na glavi. Nad uličnim frontonom je niža atika, iznad koje je između voluta izveden plemićki grb prvog vlasnika zgrade. Na kraju krstasto zasvedenog kolskog prolaza, levo, je ulaz u objekat sa stepenišnim prostorom. trokrako stepenište vodi na sprat gde su prostorije u uličnom delu objekta organizovane po dubini, u dva reda, dok su u dvorišnim krilima prostorije u nizu. Stepenišni prostor, svečana sala na sredini uličnog dela i još jedna sala u njenoj pozadini dekorisane su štuko-plastikom u obliku lavljih glava, maski, krilatih anđela, vaza sa cvećem, vegetabilnih elemenata i dr. Autor ove dekoracije je novosadski vajar - gipsar Julije Anika. Prilikom obnove (1995/96) na plafonima dve prostorije otkrivene su i restaurirane likovne kompozicije sa figurama anđela i bogatim dekorativnim frizovima, za sada nepoznatog autora. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kompleks se sastoji od glavne zgrade, male drvene zgrade koja je dobijena kao ratna reparacija, a služila je za stanovanje zaposlenih, četiri biste zaslužnih medicinara i okolnog parka. Mala kuća je ponekad služila i za smeštaj medicinara koji su ujele životinje pri davanju vakcine.
Nismo bili u mogućnosti da obiđemo postavku, bio je neradni dan.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Kompleks Pasterovog zavoda u Novom Sadu sastoji se od zgrade Pasterovog zavoda, drvene kuće tzv. 'Hemptove kuće' koja se nalzi u neposrednoj blizini zgrade Zavoda i spomen-biste Luja Pastera koja se nalzi ispred zgrade Pasterovog zavoda. 1. Zgrada Pastrovog zavoda je slobodno stojeći objekat visine S+P+ , namenski izgrađen 1921. godine u blizini kompleksa Gradske bolnice. Pravougaone osnove, kraćim stranama postavljen ka istoku i zapadu. Današnji izgled objekta nastao je nakon dogradnje uz zapadni zid tokom 1931. godine. Krov je na četiri vode, pokriven biber crepom sa lanternom nad istočnim delom. Podužne fasade izvedene su u dve širine, sa ravno malterisanim zidnim platnom i bez dekorativne ornamentike. Glavni ulaz smešten je na sredinu istočnog zida, sa zidanim pristupnim stepeništem izbačenim iz osnovnog gabarita objekta. Osnovni raspored u enterijeru rešen je postavljanjem hodnika po sredini i prostorija u nizu, na svim etažama. Konstrukcija nad prostorijama suterena i prizemlja izvedene su ravnim tavanicama i pruskim svodovima, a nad spratom samo ravnim tavanicama. Najvredniji delo enterijera Pasterovog zavoda su sačuvani kabinet osnivača Zavoda dr. Hempta i dve prostorije u kojima se nalzi namenski urađena biblioteka. 2. Drvena kuća koja se nalazi u neposrednoj blizini glavne zgrade Zavoda, jedini je objekat sačuvan iz grupe 'Dekerovih baraka' dobijenih na račun ratnih recesija posle Prvog svetskog rata od Nemačke. One su bile namene za smeštaj ujedenih prilikom davanja vakcine, alli i za stanovanje zaposlenih u Zavodu. Kuća je građena po tipskom projektu - građena je u horizontalnom daščanom sklopu (fasadna oplata) i zidanim partijam (enterijer). Visoki, strmi krov je pokriven falcovanim crepom. Na njemu je jedna veća mansardna badža sa dva dvokrilna prozora. Na jugozapadnom uglu je trostrani zastakljeni ispust, a na jugoistočnom pokrivena ugaona terasa. 3. Spomen-bista Luja Pastera je postavljena 1986. godine ispred zgrade Zavoda. Skulptura je rad vajara Milorada Jovanovića iz 1932. godine. Izvedena je u bronzi (dim. 76x33x62 cm) na visokom postamentu od crnog granita (dim. 142x40x50 cm). Epohalno otkriće Luja Pastera (1822-1895) - vakcine protiv besnila 1885. godine dovelo je do osnivanja mreže instituta širom sveta. Osnivač i prvi direktor Pasterovog zavoda u Novom Sadu bio je dr Adolf Hempt i sam veliki naučnik, autor nove metode primene antirabične vakcine. Pasterov zavod u Novom Sadu je jedina specijalizovana naučna ustanova ove vrste medicinskog delovanja u zemlji, koja poseduje bogatu biblioteku, dragocenu arhivsku građu, foto dokumentaciju i dokumentaciju o najvažnijim događajima i ličnostima vezanim za istoriju Zavoda. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kompleks čine dve zgrade, veća je u Futoškoj, a novija u Školskoj ulici. Ceo objekt je velikih dimenzija, a sam centralni deo (rizalit) veće zgrade je vizuelno objekat za sebe. Završava se kupolom u obliku piramide. Zgrada je značajna kako po arhitektonskoj tako i po kulturno-istorijskoj vrednosti. Škola koja koristi prostorije je jedna od važnijih institucija u istoriji školstva Srbije.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Zgrada u Ulica Futoška broj 17 , Školska broj 2, izgrađena je 1912. godine kao mađarska gimnazija. Projekat nije pronađen, ali su na osnovu izvora moguće pretpostavke o dva potencijalna autora, Bela Paklo i Štrob Mikša. 1. Dvosprana zgrada, impozantnih dimenzija, osnove slova 'Pˮ postavljena je uz rubove prostrane pravougaone parcele. Kompoziciju glavne fasade sa ukupno 17 osa otvora dopunjuje zidana atika nad centralnim rizalitom i niža zabatna polja, nad ugaonim. Nad središtem uličnog krila dominira snažna piramidalna kupola. Raspored enterijera je u funkciji školske ustanove – široki hodnici i učionice u nizu. Bogata secesijska dekoracija prisutna je kako na fasadama tako i u enterijeru, a naročito u prostranom stepenišnom prostoru i svečanoj sali. 2. Zgrada u ulici Školska broj 4 izgrađena je 1921. godine kao namenska zgrada Građevinske direkcije. Projektant je bio Juraj Nikolajevič Šreter, a graditelj inženjer Konstantin Petrovič Parizo de la Valet. Zgrada je slobodnostojeća, pravougaone osnove sa nešto naglašenijim centralnim delom glavne fasade. Namenski projektovana, izvedena je sa prostorijama u nizu i širokim hodnicima. Ugaoni rizaliti pročelja, nad krovnim vencem, potencirani su trougaonim zabatima sa ovalnim otvorim u središtu polja. Svi vertikalni ispusti na fasadama ojačani su imitacijom kamenih kvadera. Najnovijom prostornom reorganizacijom ove dve zgrade su funkcionalno povezane tako da formiraju jedan prosvetni kompleks. Spomenik kulture, sastavljen iz dva stilska raznorodna objekta, poseduje arhitektonsko-stilske i kulturno-istorijske vrednosti. Predstavlja značajno ostvarenje u graditeljskom nasleđu Srbije, a u istorijskom kontekstu značajan doprinos u istoriji školstva Srbije. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Na teritoriji mesne zajednice Veternik nalazi se kopija bosanske brvnare koju je vlasnik Ostoja Simić sagradio da bi u njoj izložio i čuvao zbirku muzičkih instrumenata i predmeta umetničke vrednosti i narodne kulturne baštine poreklom iz Bosne i Hercegovine, Crne Gore i pojedinih delova Srbije i Hrvatske. Materijal je godinama prikupljan i gotovo je u potpunosti kompletirana zbirka predmeta narodne radinosti za svakodnevnu upotrebu u domaćinstvu. Zbirka sadrži 210 predmeta starih od 60 do 200 godina. Vlasnik se brine za dalje prikupljanje, proširenje i kompletiranje zbirke. U zbirci se nalazi i više predmeta sa istom namenom, ali iz različitih oblasti. Ovako kompletirana zbirka pruža mogućnosti za proučavanje izvorne materijalne kulture naših naroda i preobražaj navika od upotrebe predmeta zatečenih prilikom doseljavanja u novu sredinu. Revizijom rešenja iz 1993. godine utvrđeno je da se broj predmeta kućnog inventara povećao na 216. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:prostorna kulturno istorijska celina od velikog značaja; šifra:PKIC0042; stil:akademizam; nastanak:1908.; autor:Viljem Franček, arhitekta;
Podignuta je kao jodno kupatilo sa statusom lekovite banje. Danas se u kompleksu nalazi Specijalna bolnica za reumatske bolesti.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Banja je nastala otkrivanjem tople vode kopanjem arterskog bunara 1897-98. Zainteresovanost za korišćenje lekovite vode uslovila je izgradnju prvih drvenih baraka, stradalih već 1900. u požaru. Iste godine osnovano je privatno akcionarsko društvo kao vlasnik banje, čiji je prvi upravnik Vilt Vilhelm, inicijator 1906. izgradnje zgrade Jodnog lekovitog kupatila. Artersko kupatilo podignuto je prema projektu arhitekte Imre Frančeka (1864-1920) iz 1907. u Futoškom parku, uređenom kao engleski park. Reprezentativnom izgledu glavne i dvorišne fasade doprinela je bogata plastična dekoracija (oko i iznad glavnog ulaza atika sa okulusom uokvirenim vencem, dve nimfe, ribe, sa obe strane po jedna kartuša sa godinom početka i završetka gradnje). Nad centralnim delom zgrade je četvorostrana kupola sa lanternom, flankirana dvema manjim, završenim profilisanim šiljcima. Složena osnova je u obliku slova T. Uz istočnu fasadu postavljen je hotel Park 1929. po projektu arhitekte Đorđa Tabakovića, nepravilne pravougaone osnove, rešenja podređenog eklek-tičkom akademizmu zbog usaglašavanja sa arhitekturom kupatila. Zgrada bazena je visoka parterna, pravougaone osnove, oslonjena na središnji rizalit dvorišne strane kupatila. Danas su ovde smeštena tri odeljenja Instituta za medicinsku rehabilitaciju Medicinskog fakulteta u Novom Sadu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Objekt spolja odlikuje jedinstveni ugaoni deo sa izraženim kubetom ukrašenim bogatom masivnom platikom. Najveću vrednost objektu daje spolja oslikana ornamentika koja se trenutno krije ispod kasnije malterisanih površina.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Visoka parterna stambena zgrada podignuta je na uglu ulica Petra Drašpšina i Laze Kostića, u jugozapadnom delu grada. Ova porodična kuća podignuta je pred sam kraj XIX ili na početku XX veka, na mestu porušenog starijeg objekta. U zemljišnim knjigama iz 1906. godine, kuća je upisana na ime Levenbergera Moroa. Autor projekta nije poznat, ali je sasvim sigurno da je bio blizak kreativno-estetskom krugu arhitekte Hermana Bolea, koji je svojom arhitektonsko-dekorativno eklektičkom simbiozom, baziranom na gotičkim uzorima i na elementima renesanse obeležio čitavo jedno razdoblje. Dekorativnim elementima koji si zastupljeni na fasadi (gotički trolist, preplet i prelomljeni luk na otvorima, konzole po ugledu na renesansu, tordirani pilastri uz prozorske otvore-po ugledu na barok) zgrada predstavlja objekat na kome je sprovedena klasična eklektička kompilacija. Ugaoni deo kuće naglašen kupolom, projektovan je sa posebnom pažnjom kako bi bio istaknut reprezentativni karakter tog dela objekt. Ulazna vrata na sredini fasade iz ulice Petra Drapšina takođe su konstruktivno i dekorativno jedinstveno rešena. Ono što ovaj objekat posebno izdvaja iz sačuvanog graditeljskog fonda Novog Sada a i šire je, slučajno otkriveno, zidno slikarstvo na fasadama. Tokom osme decenije prošlog veka, ispod partije opalog maltera pojavila se slikana floralna ornamentika. Radilo se o likovno neuobičajenom zidnom slikarstvu u urbanom miljeu Novog Sada kao i o kvalitetnom zanatskom radu. Skidanjem kompletnog malterskog sloja i obnovom zidnog slikarstva kuće u ulici Petra Drapšina broj 48 predstavljaće raritetan objekat u čitavoj našoj zemlji. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Javorolisni platan u dvorištu škole Miloš Crnjanski
P R I L A Z
Ulaz u školu
Info pano
O B J E K T
Stablo platana (1)
Stablo platana (2)
Krošnja
List
P O S E T I O C I
status:spomenik prirode;
Ogromni platan u centru školskog dvorišta. Lep ukras, prijatna hladovina.
Javorolisni platan u dvori{tu {kole Milo{ Crwanski
Snimljeno: 25.04.2021
49.
Kultura-Memorijal-Spomenik
Spomenik Momčilu Tapavici
O B J E K T
Spomenik (1)
Spomenik (2)
Spomenik (3)
P O S E T I O C I
Prvi naš čovek sa olimpijskom medaljom
Biografija Momčila Tapavice je impresivna. Pored toga što je bio višestrani sportista, bio je značajan i kao arhitekta. Na prvoj savremenoj olimpijadi, 1896. godine, osvojio je bronzanu medalju u tenisu. Nastupao je za Mađarsku, jer je kao Novosađanin bio državljanin Austrougarske, a Austrija i Mađarska su tom prilikom imale odvojene ekipe.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1164; nastanak:1408, 1799, /1901/;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Nalazi se nedaleko od Novog Sada, kraj Begeča. Imanje se prvi put pominje 1408. i bilo je deo futoškog vlastelinstva. Od 1805. do 1925. je u vlasništvu grofovske porodice Kotek, a od 1925. u vlasništvu porodice Kovačević. U okviru imanja kao specifičnog ambijenta sa značajnim i vrednim karakteristikama vojvođanske celine nalaze se glavna zgrada sa pokretnim inventarom, ekonomski objekti i prostrano dvorište. Glavna zgrada je sagrađena 1901-2. prema projektu budimpeštanskog arhitekte Đule Komora, na mestu kuće ucrtane na planu iz 1779. godine. U zgradi se nalaze raznovrsne i vredne zbirke: zbirka umetničkih slika iz XVIII i XIX veka, zbirka grafika, bakroreza i litografija, sa poveljama, diplomama i planovima iz XVIII i XIX veka, zbirka arhivalija od 130 fascikli raznorodne građe, bogata biblioteka sa oko 15.000 knjiga, zbirka periodike, zbirka dekorativnih i upotre-bnih predmeta od porculana, metala i stakla, zbirka upotrebnih predmeta za domaćinstvo kao i zbirka poljoprivrednih i zanatskih alatki. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izgrađena je 1777, zaštićena je kao spomenik kulture. U dvorcu se danas nalaze prostorije poljoprivredne škole. U susedstvu je veoma žive Futoške pijace.
Osim što u samu zgradu nismo ulazili, obišli smo ceo kompleks škole. Posed je poveliki i obuhvata prostor za konje, krupnu i sitnu stoku i pernate životinje. Puno toga i puno praktične nastave i zabave za učenike škole.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Dvorac u Futogu sagradio je 1777. godine grof Andreas Hadik, austrijski general i predsednik Dvorskog saveta. U prvim decenijama XIX veka u deo poseda Futoškog vlastelinstva ulazi porodica Kotek, koja vremenom postaje vlasnik celog poseda (jednog od najvećih u južnoj Ugarskoj) i to do propasti Austro-ugarske monarhije. Udajom ženskih članova porodice Kotek 1922. godine vlasnik poseda postaje austrijski grof Franc Šenborn, a u vreme Drugog svetskog rata grof Aleksandar Palavičini. U to vreme tu je bila smeštena bolnica, a od 1948. godine do danas u zgradi se nalazi Srednja poljoprivredna škola 'Dr. Siniša Stanković'. Kotekov dvorac je reprezentativni spratni objekat pravougaone osnove, izgrađen na prostranoj parceli i zznatno povučen od ulične regulacije. Koncipiran je po pravilima baroka, ali sa izmenama načinjenim za vreme obnove 1805. godine, što se pre svega odnosi na fasadu. Objekat ima tri ulaza. Na glavnoj podužnoj fasadi je ulaz sa pristupnim stepeništem a iznad njega, na spatu, nalazi se pravougaona terasa sa bogato ornamentisanom ogradom od kovanog gvožđa koju nose četiri vitka stuba od livenog gvožđa. Krov je masivan, četvoroslivan. Uz bočne fasade su parterni aneksi, od kojih je onaj na desnoj strani verovatno nekada bio porodična kapela. Organizacija prostorija u enterijeru izvedena je hodnikom po sredini objekta i prostorijama u nizu. Na kraju hodnika nalazi se monumentalno stepenište sa ogradom od kovanog gvožđa. Na spratu je svečana sala sa delimično sačuvanom štuko-dekoracijom i stolarijom u duborezu. Uz zapadni aneks prislonjen je parterni, dugački objekat sa drvenim tremom, rezbarene drvene konstrukcije koja ima funkciju pokrivenog prolaza-hodnika do manjeg pomoćnog objekta. Zgrada Kotekov dvorac je u vremenu od 1948. godine pretrpela više neprimerenih intervencija, koje se sastoje prvenstveno u pregrađivanju enterijera i izgradnji privremenih montažnih objekata. Međutim, u poslednje vreme vidljiva je briga o tekućem investicionom održavanju zgrade. Dvorac u Futogu sagradio je 1777. godine grof Andreas Hadik, austrijski general i predsednik Dvorskog ratnog saveta. U prvim decenijama XIX veka u deo poseda Futoškog vlastelinstva ulazi porodica Kotek, koja vremenom postaje vlasnik celog poseda (jednog od najvećih u južnoj Ugarskoj) i to do propasti Austro-ugarske monarhije. Udajom ženskih članova porodice Kotek 1922. godine vlasnik poseda postaje austrijski grof Franc Šenborn, a u vreme Drugog svetskog rata grof Aleksandar Palavičini. U to vreme tu je bila smeštena bolnica, a od 1948. godine do danas u zgradi se nalazi Srednja poljoprivredna škola 'Dr. Siniša Stanković'. Kotekov dvorac je reprezentativni spratni objekat pravougaone osnove, izgrađen na prostranoj parceli i znatno povučen od ulične regulacije. Koncipiran je po pravilima baroka, ali sa izmenama na fasadi u stilu klasicizma, urađenim za vreme obnove 1805. godine. Objekat ima tri ulaza. Na glavnoj podužnoj fasadi je ulaz sa pristupnim stepeništem a iznad njega, na spatu, nalazi se pravougaona terasa sa bogato ornamentisanom ogradom od kovanog gvožđa koju nose četiri vitka stuba od livenog gvožđa. Krov je masivan, četvoroslivan. Uz bočne fasade su parterni aneksi, od kojih je onaj na desnoj strani verovatno nekada bio porodična kapela. Organizacija prostorija u enterijeru izvedena je hodnikom po sredini objekta i prostorijama u nizu. Na kraju hodnika nalazi se monumentalno stepenište sa ogradom od kovanog gvožđa. Na spratu je svečana sala sa delimično sačuvanom štuko-dekoracijom i stolarijom u duborezu. Uz zapadni aneks prislonjen je parterni, dugački objekat sa drvenim tremom, rezbarene drvene konstrukcije koja ima funkciju pokrivenog prolaza. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1155; stil:barok,pseudogotika;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Futoški posednik grof Hadik podigao je 1776. rimokatoličku crkvu i župni dvor. Crkva je porušena, a na njenom mestu sagradila je grofica Kotek novi hram posvećen Srcu Isusovom. Prema projektu Ferenca Veningera hram je u pseudogotskom stilu izgrađen između 1906. i 1908. Iznad glavnog ulaza je ktitorski natpis pisan goticom na latinskom jeziku. Građevina krstoobrazne osnove ima glavnu sedmougaonu i dve bočne petougaone apside. Naos je pokriven dvoslivnim, a apside petoslivnim krovovima. Na mestu njihovog sučeljavanja postavljen je uzani dekorativni toranj. Uglovi apsida i bočni zidovi poduprti su kontraforima. Uz bočne strane glavne apside pripojene su po dve četvorougaone prostorije u koje se ulazi spoljnim stepeništima. I uz bočne apside prizidane su dve manje prostorije sa spoljnim ulazima. Dva visoka zvonika što flankiraju pročelje završeni su visokim i uskim šestougaonim piramidama, sa ulazima sa bočnih strana. Na zapadnom, timpanonom završenom zidu između tornjeva nalaze se glavni portal i velika rozeta. Portal je flankiran stepenasto uvučenim kolonetama koje su nadvišene linetom i timpanonom. Kao arhitektura, i unutrašnjost hrama sa crkvenim mobilijarom oblikovani su u pseudogotskom stilu. U hramu se nalazi pet slika Jozefa Ferenca Falkonera, umetnika baroknog opredeljenja koji je živeo i stvarao krajem HVIII i početkom HIH veka. Župni dvor, sagrađen takođe 1776, jednospratna je četvorougaona građevina sa karakterističnom plastičnom dekoracijom ispod prozora u obliku zastava s kićankama i balustradom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1155; stil:barok,pseudogotika;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Futoški posednik grof Hadik podigao je 1776. rimokatoličku crkvu i župni dvor. Crkva je porušena, a na njenom mestu sagradila je grofica Kotek novi hram posvećen Srcu Isusovom. Prema projektu Ferenca Veningera hram je u pseudogotskom stilu izgrađen između 1906. i 1908. Iznad glavnog ulaza je ktitorski natpis pisan goticom na latinskom jeziku. Građevina krstoobrazne osnove ima glavnu sedmougaonu i dve bočne petougaone apside. Naos je pokriven dvoslivnim, a apside petoslivnim krovovima. Na mestu njihovog sučeljavanja postavljen je uzani dekorativni toranj. Uglovi apsida i bočni zidovi poduprti su kontraforima. Uz bočne strane glavne apside pripojene su po dve četvorougaone prostorije u koje se ulazi spoljnim stepeništima. I uz bočne apside prizidane su dve manje prostorije sa spoljnim ulazima. Dva visoka zvonika što flankiraju pročelje završeni su visokim i uskim šestougaonim piramidama, sa ulazima sa bočnih strana. Na zapadnom, timpanonom završenom zidu između tornjeva nalaze se glavni portal i velika rozeta. Portal je flankiran stepenasto uvučenim kolonetama koje su nadvišene linetom i timpanonom. Kao arhitektura, i unutrašnjost hrama sa crkvenim mobilijarom oblikovani su u pseudogotskom stilu. U hramu se nalazi pet slika Jozefa Ferenca Falkonera, umetnika baroknog opredeljenja koji je živeo i stvarao krajem HVIII i početkom HIH veka. Župni dvor, sagrađen takođe 1776, jednospratna je četvorougaona građevina sa karakterističnom plastičnom dekoracijom ispod prozora u obliku zastava s kićankama i balustradom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U ovoj kući je osnovana prva mesna organizacija SKOJ-a. Kuća nema stalne stanare, ali je u dobrom stanju.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Ilija Nešin se već kao srednjoškolac, a kasnije i kao student Medicinskog fakulteta u Beogradu, uključio u rad naprednog radničkog pokreta. Aktivno je učestvovao u radu naprednih studenata u okviru Vojvođanske studentske menze. Član KPJ postao je 1940. godine. Pred rat je izabran za člana Okružnog komiteta SKOJ-a za južnu Bačku. Nakon okupacije aktivno radi na organizovanju narodno-oslobodilačkog pokreta u Novom Sadu, Kovilju i drugim mestima južne Bačke. Poginuo je u sukobu sa fašističkom patrolom 2. avgusta 1942. godine na putu između Mošorina i Iđoša. Kuća tipično seoska sa dvovodnim krovom proste konfiguracije, koji je pokriven biber crepom. Ulična fasada je jednostavna sa zabatom, sa dva mala dvokrilna prozora i drvenim vratima kroz koja se ulazi na dvorišni trem patosan ugaonim ciglama. Ima tri prostorije: kuhinju i dve sobe. U produžetku kuće se ranije nalazila štala, a sada manji stan. Dvorište je ograđeno bedemom od cigala sa velikom drvenom kapijom. Kuća je kao objekat NOB-a značajna još po tome što je u njoj 1940. godine osnovana prva mesna organizacija SKOJ-a. 15. oktobra 1981. godine kuća je pretvorena u spomen-kuću i otvorena za javnost. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1157; stil:barok,eklektika;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Crkva svetih lekara Kuzmana i Damjana podignuta je 1776. Monumentalnim dimenzijama i vitkom siluetom zvonika crkva dominira vizurom mesta. To je građevina izduženog naosa, sa polukružnom apsidom u širini broda, plitkim pravougaonim pevnicama i baroknim zvonikom izdignutim iznad pročelja na zapadnoj strani. Udvojenim pilastrima unutrašnji prostor podeljen je na traveje. U zapadnom delu naosa je noviji hor oslonjen na visoke i tanke gvozdene stubove. Naos je presveden poluobličastim svodom koji je poduhvaćen lukovima što se oslanjaju na pilastre izgrađene na podužnim stranama broda. Na pilastrima su kapiteli sa karakterističnim plastičnim ukrasom u obliku zavesa sa kićankama. Pevnice imaju spolja trougaone timpanone. Tri portika sa stubovima dozidani su 1908. na zapadnoj, severnoj i južnoj strani hrama. Ikonostas u futoškoj crkvi slikao je Arsenije Teodorović 1799. Na ovom ranom Teodorovićevom delu primetni su uticaji kasnobaroknih eklektičkih shvatanja, nastalih ugledanjem na ostvarenja Teodora Ilića Češljara. U hramu se čuva i značajna zbirka ikona Pavla Simića koja je preneta posle rušenja Blagoveštenjske kapele na starom Vašarištu. U hramu se nalaze i oslikani tronovi i pevnice. Zidno slikarstvo pripisano je, prema stilskim odlikama, radionici Janka Halkozovića. Na svodu su kompozicije marijanske tematike što simbolišu zaštitničku ulogu Bogorodice. U kontekstu evharističke simbolike u oltaru je naslikana Tajna večera, dok je na zapadnom zidu slika Strašnog suda kao opomena o kažnjavanju greha i nagrađivanju vrline. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Podignut je od strane Češke radi skladištenja proizvoda koji se otpremaju Dunavom. Danas se i magacinski objekti štite kao kulturno dobro (industrijsko nasleđe) pošto su imali svoju određenu ulogu u industrijskom razvoju zemlje. Objekt je u dobrom stanju i u upotrebi je. Sada služi kao skladište knjiga Biblioteke Matice srpske.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad 'Češki magacin' je industrijski objekat izgrađen 1921. godine na namenski parcelisanom prostoru u jugoistočnom delu Novog Sada, uz samu obalu Dunava. Podigla ga je češka država za potrebe skladištenja poljoprivrednih proizvoda koji su kupovani u gradu i okolini a potom Dunavom transportovani na sever. 'Češki magacin' ima pravougaonu osnovu sa podrumskim prostorom i tri etaže, naglašeno dugačke podužne fasade sa dvanaest vertikala otvora. Na istočnoj, bočnoj fasadi su tri portala i dva okulusa, dok je uz zapadnu istovremeno dozidan parterni aneks sa krovom na jednu vodu. Svi otvori na objektu građeni su u konstrukciji plitkog segmenta i obezbeđeni gvozdenim rešetkama. Na južnoj, glavnoj fasadi nalaze se četiri monumentalna dvokrilna portala i pokriven drveni trem. Na fasadama je, izuzev one uz koju je izidan aneks, zidno platno potencirano arkadnim sistemom u koji su smeštenia dva niza prozora. Enterijer objekta je u potpunosti planiran prema funkcionalnim potrebama prostora za skladištenje robe. U sredini je pravougaoni prostor za dizalicu - teretni lift, oivičen gvozdenim profilima i mat staklom. Sva primenjena konstrukcija je od čelika, gde po jedanaest vitkih stubova u nizu nose čeličnu konstrukciju plafona, sa gornje strane obloženu fosnama. Krovna konstrukcija je drvena. Objekat 'Češki magacin' je u dobrom stanju. Na enterijeru i eksterijeru nisu vršene skoro nikakve izmene. Sada se u objektu nalazi skladište knjiga Biblioteke Matice srpske. Jedno vreme ovde se nalazio i popularan novosadski klub 'NS Time'.. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Nalazi se u parku u centru mesta. Nad spiskom poginulih ratnika postavljen je manji krst. U centru istog parka je i veliki krst na postamentu bez natpisa koji treba razlikovati od spomenika ratnicima.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Spomen-krst posvećen srpskim ratnicima iz Prvog svetskog rata, od opeke i betona, visine 390 cm, sa pločama od sivog granita 138 x 76, rad nepoznatog autora (zidara, kamenoresca), postavljen na Trgu solunskih dobrovoljaca (park u centru Kovilja). Na spomeniku je uklesan tekst koji govori o ratnicima koji su položili svoje živote za kralja i otadžbinu, a potom sledi spisak od 50 poginulih Koviljčana. Više decenija je spomenik bio prepušten zubu vremena, a tokom proteklih nekoliko godina, izvršena je promena naziva trga, a sam park u kom se spomenik nalazi je hortikulturalno uređen. Spomenik je obnovljen, a tekst na spomeniku je osvežen. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U ovoj kući Laza Kostić je rođen i živeo je u njoj do svoje četvrte godine. U kući trenutno niko ne živi i objekt nema drugu namenu. Meštani se trude da regulišu status objekta i preduzmu mere da se renovira i privede nameni.
U razgovoru sa meštaninom (kraj sam kuće), saznajemo interesantan podatak: jedan pd prvih fudbalskih klubova u Vojvodini bio je Šajkaš, klub iz Kovilja. Mnogo poznatiji FK Vojvodina bio je formiran kasnije, a prva utakmica koju je odigrao, bila je utakmica protiv koviljskog Šajkaša.
Kuća je pretrpela velike izmene i njena fasada više nije autentična.
Na zgradi se ne uočava ni jedan detalj koji bi upućivao na njenu veliku starost. Čekamo eventualnu rekonstrukciju.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad To je prizemna zgrada, zidana kao visoki parter, sa osnovom u obliku slova 'g'. Na fasadi ima šest lezena, između kojih je po jedan dvokrilni prozor sa naglašenim plastičnim okvirom i klupčicom. Prozori se otvaraju sa spoljne strane. Nekada je postojao ulaz u zgradu sa ulične strane (sa desne strane, ispod prozora), lučno završen. Kasnije je taj zazidan (utvrđeno prilikom obijanja maltera na fasadi). Sadašnji ulaz u zgradu, takođe lučno završen, je sa dvorišne strane, preko manjeg stepeništa. Dvorišna strana je nekad imala hodnik-trem sa stupcima, između kojih su bili lučni otvori, na ulazu su dvokrilna drvena vrata obložena gvožđem, na kojima su karakteristični ukrasi od livenog gvožđa u obliku manjih rozeta. Jedna ulična prostorija zasvedena je poluobličastim svodom sa svodnim rukavcima. U podrumu zgrade, koji je zasveden poluobličastim i sfernim svodovima, je na jednom bočnom zidu mali krst i cifre 1743, što ukazuje na vreme nastanka kuće, koja je nekad imala barokni izgled.Fasada kuće je potpuno osavremenjena (devastiran prvobitni izgled) - potrebna rekonstrukcija. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Rada Stević, Mirko Vujošević, Mile Ćirić, Bojan Džigurski
Rimska trđava, sarmatska i srednjevekovna nekropola
status:arheološko nalazište od velikog značaja; šifra:AN0114; period:srednji vek;
Na lokalitetu Kuva otkriveno je rimsko vojno utvrđenje Castellum Onagrinum, podignuto u 4. veku. Otkriveni i istraženi ostaci obuhvataju kulu sa temeljima polukružne osnove, severni odbrambeni bedem, kasno antičku grobnicu. Uz severni bedem nalazila se sarmatska nekropola, dok masivne temeljne stope uz obalu Dunava, otkrivaju postojanje pristaništa. ("Arheološka nalazišta rimskog perioda u Vojvodini" Maja orđević)
Na licu mesta - nikakve oznake ili informacije, samo njive i livade.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Ostaci antičkog utvrđenja sa pristaništem (Castellum Onagrinum) nalaze se na levoj obali Dunava, u naselju Begeč, na potezima Kuva i Acke. Podignuto je krajem III veka kao deo utvrđenog kontralimesa, nasuprot utvrđenju Bononia (Banoštor). Manja arheološka iskopavanja obavljena su 1902, dok su istraživanjima 1967. i 1974-75. otkriveni delovi južnog bedema, kule i temeljne stope delova pristaništa na obali Dunava. Na južnoj strani kompleksa nalazi se kasnosrednjovekovna nekropola i grobovi iz doba seobe naroda, a na pretpostavljenom severnom bedemu sarmatska nekropola. Priobalni deo utvrđenja prekriven je 1965. odbrambenim nasipom za zaštitu od poplava. Na preostaloj površini na osnovu konfiguracije terena mogu se uočiti tragovi bedema i drugih građevina u okviru utvrđenja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1124; stil:barok;
Veliki kompleks ima spoljno i unutrašnje dvorište. U spoljnom je veliki lepo uređeni park sa širokom stazom između dve kapije. I u unutrašnjoj porti ima lepo negovanih stabala. Oko crkve u centru prostor zatvaraju tri velika konaka i toranj sa zvonikom.
Našli smo se ovde tokom liturgije, tako nismo fotografisali unutrašnjost. Par fotografija smo napravili krajnje diskretno.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Novi Sad Manastir se nalazi na levoj obali Dunava, nedaleko od Novog Sada. Prvi put se pominje 1651. godine kada mu je živopisana crkvica. Oštećen za vreme austro-ugarskih ratova, obnovljen je 1705. i 1707. godine. Nova crkva, posvećena Sv. Arhanđelima, je trobrodna građevina sagrađena od kamena krupnih dimenzija, sa tri oltarske i dve pevničke apside (iznutra polukružne, spolja šestostrane), srednji viši brod zasveden je ovalnim kalotama, a bočni poluobličastim svodom. Ima tri osmostrana kubeta bez kubičnog postolja. Uglovi apsida obloženi su kolonetama. Zidovi su spolja podeljeni horizontalnim vencem - gornji deo je ukrašen slepim arkadama i dvodelnim prozorima. I pored baroknih elemenata u ornamentici, crkva deluje potpuno tradicionalno. Manastirski konaci zauzimaju prostor sa južne i zapadne strane crkvene porte. Zgrade su čvrsto građene od opeke i maltera, verovatno u XIX veku. Ikonostas je rezao nepoznati majstor 1867. godine a slikao ga je Aksentije Marodić 1871. Ikone u soklu, u pravougaonim okvirima (dim. 78x45 cm) su: Hristos blagosilja decu, Hristos izgoni trgovce iz hrama, Hristos u kući Marte i Marije, Hristos isceljuje oduzetog, Hristos u kući Simona i Rođenje Jovana Krstitelja. Sve prestone ikone imaju pozadinu pokrivenu ornamentima koji su mnogo jednostavnih linija i oblika nego što je to na ikonama XVIII veka: sv. Nikola, arhanđel Mihalo, Bogorodica sa Hristom, Isus Hristos, arhanđel gavrilo, Jovan Krstitelj. Na dverima su predstave slikane direktno na drvetu. Na severnim dverima: arhiđakon Stefan, na južnim: sv. Georgije, na carskim Blagovesti. Iznad severnih dveri: Hristos sa učenicima na moru, iznad južnih: Vaskresenje Lazarevo, nad carskim: Tajna večera. Praznične scene sa leva na desno su: Silazak sv. Duha, vasresenje, Krštenje Hristovo, vaznesenje Hristovo, Krunisanje Bogorodice, Sretenje, Preobraženje, Rođenje Hristovo, Vaznesenje Bogorodice. III zona: u sredini: Hristos u Gestimanskom vrtu, sa strane. po 4 u donjem redu i 2 u gornjem šest stojećih figura apostola između njih gore Bogorodica i Jovan Bogoslov a na krajevima ikonostasa po jedna poveća ikona sa scenom iz Hristovog stradanja. Ikonostas se završava raspećem. Ikone: 1. D. Bačević: Sv. Jovan Krstitelj, tempera na dasci, 15 x 7 cm, sa natpisom 1763. godine; 2. D. Bačević: Sv. Nikola, ulje na platnu, 142 x 95 cm, jako oštećena; 3. A. Marodić, Sv. arhanđel Mihailo (sa kopljem ubija aždaju), ulje na drvetu, 60x120 cm (urešenju je bez autora); 4. A. Marodić, Sv. arhanđel Gavrilo (sa krunom u ruci), ulje na drvetu 60 x 120 cm (u rešenju je bez autora); 5. Nepoznati: Isus Hristos (kao Pantrokrator), ulje na drvetu, 54,5 x 86,5 cm (u rešenju su dim. 80 x 61 cm); 6. Nepoznati: Bogorodica sa Hristom, ulje na drvetu, 61 x 87 cm, (u rešenju su dim. 80 x 61 cm). U zbirci predmeta primenjene umetnosti u manastiru nalaze se: nabedrenici (1), jevanđelja (1), putiri (2), jedan krst, kadionice (3), darohranilice (1), petrohlebnice (1) i jedna plaštanica. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Naslovna strana
