putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
POŠALjITE KOMENTAR
KAKO SMO PUTOVALI
##DIVLICA##
Snimljeno: 22.10.2020
1.
Kultura-Objekt-Prostorna celina
Staro jezgro Banatskog Novog Sela
P R I L A Z
Oznaka zaštićene prostorne celine
O B J E K T
Zgrada u centru
Ulica u centru (1)
Ulica u centru (2)
Ulica u centru (3)
Ulica u centru (5)
Rumunska crkva
Srpska crkva
O K O L I N A
Česma sa posvetom streljanima od strane fašista
P O S E T I O C I
status:prostorna kulturno istorijska celina od velikog značaja; šifra:PKIC0050; stil:barok,klasicizam;
Blok zgrada u centru deluje kao deo mnogo većeg mesta. Pored crkve i spratnih objekata, tu je i niz skladnih, starovremskih kuća, široki trotoar i visoki drvored.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo U centru sela nastalog planskim zahvatom prema utvrđenoj šemi i sadržaju, na raskršću glavnih ulica koje čine osovinu ortogonalnog rastera ulične mreže situirani su, kao ugaoni ili paralelno sa regulacionom linijom, objekti javnog sadržaja: rumunska i srpska pravoslavna crkva, sedište mesnih paroha, mesna kancelarija, stara i nova škola, svratište sa magacinskim prostorom i kapijom između, i dva spomenika; palim ratnicima u I svetskom ratu sa posvetom V. Ilića Mlađeg iz 1923. i palim u II svetskom ratu iz 1954. Rumunska crkva, na južnoj strani ulice povučena od regulacione linije za prednji deo porte, zidana je u baroknom stilu visokog i dekorativnog tornja i bogate malterske plastike. Arhitektonski siromašnija i mlađa po nastanku je srpska crkva, na ugaonoj poziciji povučena od regulacione linije obeju ulica, zidana sa odlikama klasicizma 1877. Ulični front prati prizemna zgrada crkvene opštine, stara školska zgrada podignuta kao tipičan primer školskog objekta svoga doba klasicistički uprošćene fasade, dok je zgrada neka-dašnjeg svratišta ugaona, prizemna dvovodnog krova pokrivenog biber crepom. Vojnograničarska zgrada, nekadašnja opština a sada mesna kancelarija je masivno zidana opekom i krova pokrivenog biber crepom. Međusobni odnosi objekata, njihove pojedinačne arhitektonske vrednosti, lokacija i ujednačenost istorijskih i stilskih obeležja čine ovaj ambijent tipičnim za sela južnog Banata kojem i izvesna odstupanja daju specifičnu prostornu notu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Nalazi se u hladu drveta, ispred privatne kuće. Plaro na kome se nalazi je popločan i oivičen gvozdenim lancem. Neobičnog je oblika, a po izbrazdanoj površini se ne može zaključiti da li je na njemu bilo nekog tekstualnog ili simboličnog zapisa.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Jabuka je za vreme turskog perioda bila naseljena uglavnom Srbima. Sredinom 18. veka, dekretom Marije Terezije, naselili su se ovde i Nemci, isluženi vojnici i invalidi. Prilikom jednog prodora Turske u Banat, 1788. godine, mesto je bilo razoreno i spaljeno. Tom prilikom Nemci su se iselili iz Jabuke, a po isterivanju Turaka vratili su se nazad.
U spomen tog događaja, prema predanju, stanovništvo Jabuke u znak zahvalnosti, podigao je jedan veliki kameni krst. Ovaj krst danas se nalazi u ulici Žarka Zrenjanina, u blizini jednog velikog raskršća koje je moglo biti, u to vreme (18. vek), centar sela. Krst je napravljen od grubo klesanog kamena, neuobičajnih razmera i oblika. Visok je 1,90 m horizontalni raspon mu je 1,50 m, dok debljina iznosi oko 0,30 m. Zbog svog izgleda i istorijskog događaja kojeg simbolično obeležava, predložen je za zaštitu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Široki ozelenjeni prostor sa dugom stazom koja vodi do spomenika. Spomenik čine dve betonske "obale" nagnute jedna prema drugoj, svaka sa po četiri bronzane "brazde". Završavaju se "kapijom" koja vodi "u nepoznato". U centru postavke je velika bronzana ploča sa posvetom koju čine stihovi i religijska obeležja stradalih, kao i petokraka.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Na putu Pančevo - Jabuka, na šestom kilometru od Pančeva, nalazi se Stratište, grobnica više hiljada žrtava fašizma, koji su u periodu od 1941-1944. godine na tom mestu streljani i pokopani. Ovaj prostor je pretvoreno u gubilište u oktobru 1941. godine. Naredbom Gradske policije, kulučari, Srbi iz Gornjeg grada, kopali su rovove dužine 15 - 20 metara, širine 3 metra i dubine 1 metar. Dok su kulučari kopali rovove, svakog dana u toku pre podneva iz Beograda su pristizali kamioni puni zatvorenika. Žrtve su izvođene iz kamiona do samih raka, postavljane uz samu ivicu rovova, licem prema rakama. Vojnici su po komandi pucali na žrtve koje su se stropoštavale u rake. Ko na ovaj način nije bio usmrćen, prilazio mu je nemački oficir koji bi ga dotukao metkom u glavu. Ova streljanja su trajala u nedogled. Kada bi se jedna raka napunila, kulučari su silazili u raku da slože leševe i zatrpaju ih. Likvidacija je trajala sve dok zarobljenici dovedeni tog dana ne bi bili streljani. Streljanja su vršili nemački SS vojnici pod komandom svojih oficira. Kopanjem raka i drugim pripremama za streljanje rukovodio je šef policije iz Pančeva Kremling Rudolf i njegov zamenik Robert Varadi. Streljanje je vršeno svakodnevno, puna dva meseca. Dnevno je dovođeno i po deset kamiona, a za ta dva meseca pretpostavlja se da je na Stratištu streljano i sahranjeno preko 5.000 žrtava. Žrtve su dovođene iz pravca Beograda, iz beogradskih logora. Najviše je bilo Jevreja, Srba i Roma. Streljani su partizani, politički zatvorenici, taoci, đaci, deca. Sve žrtve kasnijih streljanja u Pančevu i okolini, takođe su sahranjivane na Stratištu. Nakon Drugog svetskog rata 'Anketna komisija za utvrđivanje zločina u Banatu' nije uspela da utvrdi tačan broj pogubljenih i sahranjenih na Stratištu. Po podacima Jevrejske zajednice iz Pančeva, samo Jevreja je na tom mestu pogubljeno i sahranjeno preko 8.000. Novi zločin koji su počinile specijalne jedinice nemačke vojske na Stratištu zbio se pred kraj Drugog svetskog rata, od 12. aprila 1944. Oni ni žrtve pobijene i pokopane na Stratištu nisu ostavili na miru, već su organizovali otkopavanje leševa i njihovo spaljivanje da bi se zatrli svi tragovi zločina. Puna tri meseca nad Stratištem se vio gust crni dim. Za otkopavanje leševa dovedeno je 40 političkih zarobljenika iz beogradskih logora, koji su žrtve vadili iz raka i u malim vagonima, za koje je bila postavljena i pruga, odvozili do naprave za spaljivanje, koja je trebalo da zatre sve tragove zločina, jer od leševa na taj način spaljenih, ostajala je samo mala količina pepela. Po opancima i ostacima delova nošnje, zarobljenici koji su vršili iskop, došli su do zaključka da su na Stratištu pogubljeni i sahranjeni Srbi iz različitih krajeva zemlje. Dok su uništavali leševe Nemci su nastavili sa streljanjem na istom mesto. Nove žrtve pripadnici Zonderkomande su odmah i spaljivali. Anketna komisija je u januaru 1945. godine rukovodila iskopavanjem na Stratištu da bi se došlo do tačnog broja pobijenih i načina ubijanja. Tom prilikom nije pronađen ni jedan ceo kostur, tako da se do danas ne zna tačan broj strljanih i pokopanih na Stratištu, ali po procenama to je između 10.000 i 12.000 nevinih žrtava fašizma. Na Stratištu je 1981. godine podignut spomen kompleks žrtvama fašizma. Spomenik je svečano otkriven 22. novembra 1981. godine. Investitor izgradnje spomenika je bio Pokrajinski fond za obeležavanje istorijski značajnih mesta iz narodnooslobodilačke borbe u Vojvodini. Idejni projekat uradio je arkitekta Nebojša Delja iz Beograda. Spomen obeležje čine sledeći sadržaji: Pristupna staza i pristupni plato; Skulpturalni deo obeležja, manifestacioni plato; Otvoreni anfiteatar sa scenom i gledalištem, i Čuvarska kuća. Ukupna površina spomen parka obuhvata 28.200 m2, dok se okruženje spomenika prostire na 1.700 m2. Spomenik kao kompoziciona celina simbolizuje zaoranu brazdu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Deo zgrade koristi privatno preduzeće, ostali deo objekta je bez namene i zapušten.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Zgrada se nalazi u ulici Aksentija Maksimovića, i jedna je od najstarijih u okolini Pančeva. Sagrađena je oko 1780. godine, neposredno posle osnivanja vojne granice. Sagrađena je za vojne svrhe, oficirske stanove, kancelarije, a u dvorištu su bile štale i poligon za 'egzercir'. Zgrada je interesantna i značajna zbog svoje nekadašnje namene, istorijskog značaja, kao i zbog toga što postoji mogućnost da je to, ne samo najstarija zgrada u Dolovu, nego i čitave komune Pančeva. Podignuta je odmah po osnivanju naselja, oko 1780. g. U jednoj anonimnoj belešci ova školsa zgrada (u to vreme sa drugom namenom) se ovako opisuje: 'Javna zdanja: sk. kancelarija šupa za egzaranjE (obučavanja) vojnika, od dobrog je materijala i sa dva unteroficira kvartara stana, snabdevanja'. Objekat je zidan, postavljen dužom stranom na uličnu liniju. Pokriven je dvoslivnim krovom sa pokrivačem od crepa. Osnovna zgrada jednostavno je rešena, što je slučaj i u pogledu detalja, tavanice, vrata i dr. Ova zgrada izgledom je istovetna sa većim administrativnih zgrada iz doba vojne granice, ali krovne konstrukcije, njen način gradnje, nosi karakteristike iskonske veštine gradnje. Isti je slučaj i sa izradom drvenih detalja (prozori, vrata) čiji su delovi spojeni drvenim 'čavlama'. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Istraženo je i dokumentovano 50 objekata iz antičkog perioda i srednjeg veka.
Na jednom delu nalazište skinut je gornji sloj i površina je bez zaštitinog pokrova. Ostalo je otkopano nekoliko sondi, kao i plitak nepravilan iskop cca 10 m2. Da li i ovo nalazište obilaze divlji kopači?
Selo je fizički radvojeno na dva dela dugom a neširokom udolinom, očigledno vododerinom koja je presekla široku lesnu terasu na kojoj selo leži. Udolina i nekoliko (meštani kažu 7, "kao Rim") niskih brežuljaka čine konfiguraciju sela vrlo živopisnom. Tri velike crkve na tri uzvisine kao da čuvaju mir sela.
Dolovo iz vazduha
Snimljeno: 09.04.2022
8.
Kultura-Hram-Crkva/Pravoslavna
Crkva Prenosa moštiju sv. Nikole - Mala/Gornja
P R I L A Z
Drvored na prilaznoj stazi
O B J E K T
Zgrada crkve (1)
Zgrada crkve (2)
Prostor crkve
Ikonostas
Oltarski ulaz
Ikone (1)
Ikone (2)
I Z B O R
Pogled na crkvu iz vazduha
P O S E T I O C I
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1426; nastanak:1888.; stil:barok,eklektika;
Uzdignuta je na brežuljku. Kratke stepenice i široka popločana staza kroz drvored vode do ulaza. Crkva je nedavno renovirana.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Podignuta je 1888. na uzvišenju iznad centra Dolova, zbog čega je dobila naziv Gornja. Ova skladna neoklasicistička građevina manjih dimenzija sazidana je na mestu starije crkve iz 1765, koja je srušena 1877. Mirna i otmena fasadna dekoracija, sa polukružnim slepim nišama i nizom arkada na konzolama, stvara utisak stare renesansne palate. Podjednako je obraćena pažnja na vertikalnu i horizontalnu podelu arhitektonske plastike. Zapadno pročelje je nadvišeno zvonikom na kome je, sa izuzetkom barokno rokajnih linija krovnog venca, ponovljena neoklasicistička dekoracija. Prema projektu Dragiše Milutinovića izrađen je ikonostas, za koji je slikanu dekoraciju izveo 1901. Paja Jovanović. To je jedna od retkih religioznih celina u Jovanovićevom opusu. NJegova prevashodna zainteresovanost za istorijsku i žanr sliku, čini da se kod predstava religioznog sadržaja oslanja na starije uzore, u ovom slučaju nazarene, kao i na eklektičan manir. Pretpostavlja se da su zidne slike u oltaru i naosu rad nekog od učenika Josifa Gojgnera. Konzervatorski radovi su izvedeni 1968. i 1972. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Spomenik je reljef na kamenom zidu. U neposrednoj blizini ne postoji nikakva informacija o spomeniku niti posveta. Na prostoru iza spomenika je bilo veštačko jezero u obliku granica SFRJ.
Nameštaj, servisi i stolnjaci iz 19. veka i stariji
Spavaća soba
Vezeni stolnjak sa Kosova velike starosti
Etno postavka u najstarijoj prostoriji - odžakliji
Silazak u vinski podrum
U vinskom podrumu
P O S E T I O C I
Sa našim domaćinom
Vredno nasleđe u staroj banatskoj kući
Stara kuća, koja je deo kompleksa, građena je 1763. godine. Novija je građena početkom 20. veka, od 1903 do 1909. Sve pripadajuće ekonomske zgrade, uključujući i vinski podrum, stare su između 100 i 200 godina. Kompletan nameštaj u staroj kući je iz 19. veka. U najstarijoj prostoriji, kuhinji/odžakliji smešterna je mala postavka predmeta domaćinstva i alatki slične starosti. Pored vredne zbirke odevnih predmeta, najvažniji u muzeju su Sveto pismo, retko izdanje iz 1903. godine, retka ikona Svetog Stefana, verovatno potekla iz nekog sibirskog manastira i vezeni stolnjaci doneti sa Kosova pretpostavlja se još u vreme velike seobe. U vinskom podrumu može se degustirati ili kupiti nekoliko vrst domaćeg vina.
Veoma ljubazni i razgovorljivi gospodin Stajić (doneto prezime Krstajić moralo je biti promenjeno, reč KRST je bila nepoželjna tadašnjim vlastima), učinio je da nam više od sat vremena boravka proleti u trenutku. U hodniku stare kuće, kao dokaz o starosti objekta, keramičke pločice poda kod ulaza u sobu su ulegle za nekoliko santimetara. Nisu utonule, komentariše domaćin, već su izlizane!
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1427; nastanak:1811.; stil:barok;
Iako se dve dolovačke crkve ne razlikuju ni po veličini niti po nadmorskoj visini mesta na kome se nalaze, ipak se jedna naziva Mala ili Gornja, a drug Velia ili Donja.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Izgrađena je 1811. u centru Dolova, kao barokna građevina jednobrodne izdužene osnove. Polukružni oltarski prostor od naosa razdvaja ikonostasna pregrada izvedena u klasicističko bidermajerskom maniru. Slikanu dekoraciju za bogato izrezbareni ikonostas stare dolovske crkve izveo je 1850. godine Jovan Popović. Primenjujući svoje slikarsko umeće, usavršeno u klasi Leopolda Kupelvizera na bečkoj Akademiji, Popović ostvaruje ovde jednu od najlepših religioznih celina u prvoj polovini XIH veka. Pod uticajem kasnonazarenskog slikarstva najviše pažnje obraća na preciznost crteža, skladnost komponovanja sa smelim skraćenjima i obradu draperija. Prema podacima iz letopisa, živopis oltara i naosa velike dolovačke crkve je rad nepoznatog nemačkog slikara. Izbor scena u oltaru navodi da se radi o luteranu. Prostrani naos je odvojen masivnim zidom sa tri polukružna otvora od priprate sa horom. Zapadnim pročeljem dominira visoki zvonik, nadvišen uskom limenom kapom. Fasadna dekoracija čistih linija i prečišćenih oblika, najbogatija na zapadnoj strani, naglašene je vertikalne podele. Konzervatorski radovi su izvedeni 1962. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1051; nastanak:1878.; autor:Svetozar Ivačković, arhitekta; stil:neovizantijski;
Svojim neovizantijskim stilom objekt se izdvaja iz miljea pravoslavnih hramova. Kupola velikih dimenzija i renesansni visoki toranj dominiraju nad građevinom, a unutrašnjost krase veliki mermerom obloženi i dekorisani stubovi.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Izgrađena je između 1873. i 1878, na mestu crkve s početka XVIII veka, prema projektu arhitekte Svetozara Ivačkovića. Koncipirana je u neovizantijskom stilu, nastalom kao posledica romantičarskog zanosa prema herojskoj prošlosti i realne potrebe da se uspostavi kontinuitet sa najslavnijim ostvarenjima srpskog srednjovekovnog graditeljstva. To je jednobrodna građevina krstoobrazne osnove sa kupolom monumentalne veličine i visokim zvonikom izdvojenim poput srednjovekovnog pirga. Precizno osmišljena fasadna dekoracija sa bogato profilisanim krovnim vencima, velelepnim višedelnim prozorskim otvorima, polukružno završenim i čipkastim rozetama, ističe reprezentativnost Preobraženjskog hrama. Za glavne neimarske poslove angažovani su Franja Erlmajer iz Beograda i Mihajlo Tomić iz Pančeva. Ikonostasnu pregradu, izvedenu prema projektu Milorada Ruvidića i Branka Tanazevića, oslikao je 1911. Uroš Predić u duhu akademskog realizma. Zidnim slikarstvom kojim dominiraju istorijske kompozicije Stevan Aleksić je ukrasio unutrašnjost crkve. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izgradio ju je Đorđe Vajfert od 1922. do 1923. godine.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Crkvu Sv. Ane podigao je Đorđe Vajfert kao porodičnu kapelu. Osvećena je 26. jula 1923. godine. To je jednobrodna građevina orijentisana sever - jug sa zvonikom i sakristijom koja se izdvaja iz osnovne mase. Stilski se može uvrstiti u eklektične građevine, tako da na pročelju zvonika i razuđenim krovnim površinama preovladava secesija, na zapadnoj strani (fasadi) i enterijeru oltarskog prostora neogotika, dok se na biforama uočavaju uticaji vizantijske arhitekture. Zabatni deo ulaznog trema obrađen je u plitkoj malterskoj plastici i završen sa dve figure anđela simetrično postavljene. Na zapadnoj fasadi objekta nalazi se trem sa neogotskim svodovima na zidanim stupcima. Otvori na tremu, po jedan na bočnim stranama i tri na prednjoj, polukružno su zasvedeni. Fasade crkve i zvonika dekorisane su elementom četvorolista. Prozori i rozete su zastakljeni tehnikom vitraža. Vajfertova kapela je sačuvala funkciju katoličke crkve. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zbirka sadrži preko 80 modela najpoznatijih svetskih proizvođača. Obuhvaćena je skoro cela istorija, počevši sa modelom iz 1926. godine. Svi modeli su u sjajnom stanju.
Nisam veliki ljubitelj motoristike, ali ovo što sam video je, pre svega prevazišlo očekivanja, a zatim podstaklo prisećanja na mlade dane i tadašnju tehniku, a zatim i fascinaciju razvojem tehnike u svim domenima.
Od svoje izgradnje 1875. godine, pa sve do kraja januara 1946. godine, zgrada je služila kao bolnica, ali sa različitom upravom ili namenom. Bila je vojna bolnica (različitih armija), a dugo i Ruska bolnica, odnosno sanatorijum u kome su lečili ruski lekari izbegli posle Oktobarske revolucije.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Zgrada Doma omladine izgrađena je 1875. godine kao vojna bolnica. Nakon ukidanja Vojne granice vojska je iseljena iz objekata u centru grada i izgrađen je kompleks zgrada za potrebe vojske među kojima je bila i Vojna bolnica. Do kraja Prvog svetskog rata tu je bila smeštena austrijska vojna bolnica. Po završetku rata u zgradi je formirana poljska vojna bolnica srpske vojske. Najznačajniji period za istriju zgrade vezuje se za vreme kada se u njoj nalazio Ruski sanatorijum Crvenog krsta Viteškog Kralja Aleksandra Prvog Ujedinitelja. Ruska bolnica počela je sa radom 10. marta 1920. godine i radila je sve do oslobođenja Pančeva u Drugom svetskom ratu, 6. oktobra 1944. godine. Uz pomoć predstavnika ruske Vlade u Jugoslaviji i Američkog Crvenog krsta, bolnica je opremljena najsavremenijom opremom i postala je vrhunska bolnica zahvaljujući stručnom kadru koji je u njoj radio a bio je sastavljen od ruskih lekara i bolničarki koji su izbegli u Pančevo za vreme Oktobarske revolucije. Bolnicom je rukovodio dr Levitski, profesor hirurgije na Medicinskom fakultetu u Moskvi. U okviru Ruske bolnice nalazili su se biblioteka i i kapela u kojoj je služilo rusko sveštenstvo. Neposredno pre završetka Drugog svetskog rata većina ruskih lekara i ostalog osoblja napustila je bolnicu plašeći se represije od strane sovjetske armije. Po oslobođenju Pančeva bolnica je pretvorena u Bolnicu lakih ranjenika koja je ukinuta krajem januara 1946. godine. Zgrada Doma omladine je slobodnostojeći jednospratni objekat na uglu ulica Svetog Save i Zmaj-Jovine ulice; jednostavnom strogom fasadom svedoči o svojoj vojnoj nameni i, šire, o vojničkoj prošlosti grada i okoline. Objekat je razvijene osnove u obliku slova 'E'. Zgrada je zidana opekom sa svodnom konstrukcijom u podrumu, dok je u prizemlju i na spratu sa drvenom međuspratnom tavanicom. Široka glavna fasada je urađena u mirnom ritmu prozorskih otvora sa trodelnom atikom iznad krovnog venca. Bočne fasade su takođe veoma jednostavne – sa ravilno raspoređenim prozorima, jednostavnim fasadnim vencem i soklom. Na delovima dvorišne fasade, levo i desno od središnjeg, nalazi se po 8 (4+4) prozora. Uz sam središnji krak, takođe sa desne strane, nalazi se natkriveno stepenište kojim se silazi u podrum objekta. Unutrašnje strane bočnih krila imaju po jedan sporedni ulaz i po 4 prozora u prizemu, kao i 4 (jugoistočno krilo) odnosno 5 (severozapadno krilo) prozora na spratu. Stepenište je dvokrako, centralno postavljeno, i povezuje dvorišni ulaz sa prizemljem, spratom i potkrovnim prostorom. Zasvođeno je celom dužinom. Manja stepeništa povezuju podrum sa dvorištem, kao i različite nivoe u okviru prizemlja. Prizemlje i srat imaju po jedan dugačak hodnik otvoren prozorima prema dvorištu. Prema glavnoj fasadi u prizemlju su postavljene kancelarije kancelarije, isto kao i u bočnim krilima, osim dve sale koje se nalaze u severozapadnom krilu. Na spratu se takođe nalaze kancelarije, ali i nešto veći broj sala (5). Ispod glavnog trakta objekta, tačnije ispodnjegove leve polovine gledano sa ulice, nalazi se podrum. Pristup podrumskim prostorijama je ostvaren preko stepenišza iz dvorišta. Krovna konstrukcija je složena od drvenih greda. Nad glavnim krilom, kao i nad bočnim, nalaze se dvoslivni krovovi pokriveni biber crepom. Zgrada Doma omladine u Pančevu nema stilskih obeležja. Izgrađena je kao tipski vojni objekat druge polovine devetnaestog veka, sa jednostavnom i strogom fasadom. Zgrada je nekada imala i arhitektonsku plastiku. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada poseduje ambijentalnu vrednost, jer se svojim izgledom uklapa u blok starih kuća u ulici Svetozara Miletića, kao i u ambijent ulice Dimitrija Tucovića na čijem se uglu nalazi.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Objekat Gajićeve apoteke u ulici Svetozara Miletića br 11 u Pančevu je ugaoni objekat sa pružanjem krila duž ulica Svetozara Miletića i Dimitrija Tucovića, sa visokim prizamljem i spratom. Na samom uglu visokog prizemlja nalazi se ulaz u apoteku. Na spratu na uglu se nalazi polukružni balkon sa balustradom. Ona se nalazi i na parapetima prozora pored balkona. Prozori na spratu su lučno zasvedeni sa istaknutim parapetnim pločama. Iznad centralnog ugaonog dela je atika u vidu balustrade sa dve vaze na visokim stopama i dve ženske figure. Objekat je građen od opeke i krečnog maltera. Krov je složen, sa pokrivačem od biber crepa. Objekat je građen 1926/27 kao delo pančevačkog arhitekte Bore Tomića. Objekat ima umetničke vrednosti - izrazite stilske odlike eklektizma. Ima značajne prostorno-urbanističke vrednosti. Nalazi se na regulacionim linijama dve stare pančevačke ulice Svetozara Miletića i Dimitrija Tucovića. Ima ambijentalne vrednosti jer predstavlja deo ambijentalne celine ulice Svetozara Miletića. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada je podignuta je za potrebe mađarske vojske. Preuzela ju je potom jugoslovenska kraljevska vojska, da bi posle Drugog svetskog rata dobila sadašnju namenu. Pri posleratnom renoviranju, fasada je izgubila autentičnu dekoraciju.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Zgrada Istorijskog arhiva u Pančevu podignuta je 1875. godine za potrebe mađarske vojske, u njoj je bila smeštena Sedma honvedska regimenta. Prvobitno to je bila Kasarna Franje Josifa, a između dva rata u njoj se nalazila kasarna Kralja Petra Prvog Karađorđevića. U gradu je poznata i kao Velika kasarna. Objekat ima osnovu u obliku nepravilnog ćiriličnog slova Š. Sastoji se od prizemlja i dva sprata. Na uličnoj fasadi su dva rizalita sa po tri prozora na svakom spratu, a u sredini je 11 prozora. Iznad krovnog venca se nalazi mala, jednostavna atika postavljena u sredini kao ukras. Između spratova se nalaze naglašeni venci. Na užoj strani objekta ima po dva prozora, a na krovu su polukružne baxe. Istaknuti rizaliti su obrađeni plitkom rustikom. Planovi zgrade iz 1931. godine su sačuvani sa njenim originalnim izgledom. Objekat danas nema taj izgled. U rekonstrukciji, koja je izvršena nakon Drugog svetskog rata, glavna fasada je očišćena od dekorativne plastike. Objekat Istorijskog arhiva u Pančevu ima istorijski značaj i svedoči o vojnoj istoriji grada. Pored toga to je objekat građen na regulacionoj liniji stare Nemanjine ulice pa ima i urbanističke vrednosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Nalazi se u porti Uspenske crkve, na mestu gde se do 1811. godine nalazila crkva brvnara.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik osnivačima pančevačke gimnazije nalazi se u porti Uspenske crekve u Pančevu, Dimitrija tucovića br. 8, na prostoru prvobitne crkve brvnare u kojoj je obavljana služba od 1798-1811. dok nije izgrađena Uspenska crkva. Spomenik je u osnovi četvrtastog oblika u vidu stuba koji se prema vrhu sužava. Na zapadnoj i istočnoj strani su dve ploče od Budimskog kamena sa reljefima i natpisima. Na prvoj je natps na staroslovenskom jeziku i posvećen je staroj crkvi brvnari koja se nekad nalazila na tom mestu: Tekst na staroslovenskom.....
Na drugoj, koja je posvećena osnivačima gimnazije na staroslovenskom, latinskom i nemačkom piše: Tekst na staroslovenskom....
'FUNDALORIBUS GYMNAZIUM PANCSOVIENZIS MDCCCXXXVI'
'DEN STIFTERN DES GYMNAZIUMO ZU PANCSOVA 1836.' Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1430; nastanak:1810.; stil:barok,klasicizam;
Crkva poseduje veoma vredan i bogato ornamentisan ikonostas. Dobrotvorni prilog za izgradnju dao je čak i Karađorđe. U porti, na mestu gde se pre izgradnje Uspenske crkve nalazila crkva brvnara, postavljen je spomenik osnivačima Pančevačke gimnazije.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Podignuta je između 1801. i 1810, prilozima narodnih dobrotvora među kojima je bio i Karađorđe Petrović. Za glavne zidarske i drvodeljske radove angažovani su Gasal i Fridrih Kverfeld i Anton Bahman. Koncipirana je u duhu baroka, sa naglašenim elementima klasicizma. To je jednobrodna građevina sa spolja i iznutra polukružnom apsidom. Zapadnim pročeljem dominira raskošan protal uokviren sa dva visoka izdužena, zvonika. Virtuozno izvedenu plastičnu dekoraciju fasada potencira horizontalna i vertikalna podela arhitektonskih masa. Smenjivanje snažnih stubova sa ugaonim stubićima i prislonjenim pilasterima doprinosi utisku stremljenja u visinu, na čemu su graditelji Uspenjske crkve najviše insistirali. Posebna pažnja je posvećena obradi višestruko profilisanog krovnog venca i otmenih korintskih kapitela. Slikana dekoracija ikonostasne pregrade iz 1832. prva je velika naruxbina Konstantina Danila. Barokni svetitelji, zaneseni silinom snage svoje vere, ustupili su mesto naglašeno idealizovanim likovima koji odišu posebnom sentimentalnom ljupkošću. Već na Uspenjskom hramu Konstantin Danil je pokazao sav klasicističko bidermajerski duh svog slikarstva. Autori jednog od najreprezentativnijih drvorezbarskih dela srpskog klasicizma su braća Janić iz Arada. Radove u gipsu je izveo Andreja Šnajdinger iz Titela. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kuture; šifra:SK1754; nastanak:druga polovina 19. veka; stil:klasicizam;
Vredan primer svojevremske gradske kuće uz značajne ambijentalne vrednosti
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture je kuća izgrađena u drugoj polovini 19. veka. Bila je vlasništvo poznatnog pančevačkog advokata Dude Boškovića i u njoj se nalazila njegova kancelarija. Zgrada je spratni objekat sa podrumom i tavanom, atrijumskog tipa, sa zatvorenim pravougaonim dvorištem. Duž većeg spratnog dela fasade iz dvorišta pruža se komunikacioni balkon. Na istočnoj strani balkon prerasta u verandu. Balkonska ograda je od livenog gvožđa i dekorativno je obrađena. Obrada ulične fasade izvedena je u stilu klasicizma.
Pored arhitektonsko-stilskih i istorijskih vrednosti, kao vredan primer gradske kuće stambene namene, nastale na ovom području u drugoj polovini 19. veka, ovaj spomenik kulture ima i značajne ambijentalne vrednosti. Nalazi se u neporednoj blizini Uspenske crkve i sastavni je deo graditeljskog nasleđa koje čini pristup crkvi i doprinosi valorizaciji istorijskog jezgra grada. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Fasada na zgradi je izmenjena utoliko što su dva prozora pretvorena u vrata da bi se dobio poslovni prostor za dva lokala.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture sagrađen je u drugoj polovini 19. veka kao prizemni objekat stambene namene, sa osnovom u obliku latiničnog slova 'L'. Dvorišno krilo je naknadno dozidano. Dekorativna obrada ulične fasade izvedena je u stilu secesije. Vrata su asimetrično postavljena na levu stranu i uokvirena bogatom plastikom koja se proteže do krovnog venca. Fasada ima četiri prozora koji su grupisani u parovima. Sva dekorativna plastika, floralna i geometrijska, industrijske je izrade.
Spomenik kulture poseduje izuzetne arhitektonsko-stilske vrednosti kao najizrazitiji primer secesije u Pančevu i redak primer graditeljskog nasleđa sa ovim stilskim karakteristikama na ovom području. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:Spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1428; nastanak:1838.; stil:klasicizam; autor:major Hajmana, građevinar;
Nalazi se na glavnom gradskom trgu. Zidana je za potrebe gradske uprave, a danas je u njoj smešten gradski muzej.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Sagrađena je u periodu između 1833. i 1838, po planovima graničarskog građevinara majora Hajmana, za zgradu Magistrata - upravno administrativni objekat sa dominantnim položajem na glavnom gradskom trgu. Danas se u njoj nalazi Narodni muzej Pančeva. Građena je kao reprezentativna masivna građevina, klasicistič ke stilske orijentacije, sa osnovom u obliku obrnutog ćiriličnog slova 'P', naglašenim glavnim korpusom orijentisanim prema Trgu i nešto nižim, kasnije dozidanim, bočnim krilima. Ima prizemlje i sprat. Horizontalna podela izvedena je kordonskim vencem, koji deli prizemni od spratnog dela, i potkrovnim vencem, a glavni akcenat simetrično komponovane ulične fasade je jako istaknuti centralni rizalit u osovini pročelja, sa portalima, stubovima koji nose balkon sa balustradom i timpanonom u čijoj niši je reljef sa figurama krilatih nimfi i satom. Prizemlje ima pravougaone prozore sa profilisanim okvirima i snažnim nadprozornicima, dok su prozori spratnog dela polukružni, sa lunetama ispod naglašenih arhivolti. Postorna organizacija i bogata dekorativna obrada enterijera dostigla je reprezentativnost i skladnost arhitektonskih oblika eksterijera objekta. Svečanu dvoranu dekorisao je 1838. Julije Sajdl, slikar iz Novog Sada. Konzervatorski radovi na uličnoj fasadi izvedeni su 1995-96. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1432; nastanak:1855.;
Zgradu je podigla Srpska crkvena opština. Ugaoni erker je izrazito naglašen.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Zgradu je 1885. podigla srpska Crkvena opština. Naredne, 1886, uz nju je sagrađen Svetosavski dom koji se sastoji od svečane dvorane, pravougaone osnove. Prvobitno je u zgradi bila smeštena biblioteka Crkvene opštine i Crkveno pevačko društvo, dok su lokali u prizemlju imali trgovačku namenu. Jedno vreme služila je za smeštaj Studentskog doma. Građena je kao ugaoni spratni objekat sa osnovom u obliku latiničnog slova 'L'. Na obe fasade prozori spratnog dela polukružno se završavaju, uokvireni su pilastrima, a nadprozornici su na konzolama. Na zarubljenom uglu objekta, iznad ulaza, nalazi se erker. Na fasadi iz ulice D. Tucovića nalazi se kapija sa kolskim prolazom i ulaz u svečanu salu Svetosavskog doma sa nadstrešnicom od kovanog gvožđa. U svečanoj sali tavanicu i bočne svodove oslikao je 1886. godine bečki slikar Eduard Klajn. Konzervatorski radovi izvedeni su 1977. i 1982. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1433; stil:neorenesansa; nastanak:1830.;
Zgradu je 1892. kupila Rimokatolička crkvena opština. Danas je u zgradi poslovni prostor.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Sagrađena je oko 1830, u vreme brigadira Mihaljevića. Poznata je pod nazivom 'Štabska zgrada'. Godine 1892. zgradu je kupila Rimokatolička crkvena opština, koja je prema planovima građevinara Karla Hefnera 1894. izvršila adaptaciju. Jednostavna i stroga obrada fasada, karakteristična za vojne objekte, tada je dobila dekorativne elemente neorenesanse, koji su naglasili reprezentativnost objekta. Danas je zgrada u funkciji poslovnotrgovinskog, ugostiteljskog i galerijskog prostora. Građena je sa osnovom u obliku obrnutog ćiriličnog slova 'P'. Glavni deo građevine, prema Trgu, ima tri kupole u obliku zarubljene piramide. Kupole imaju okuluse oivičene dekorativnim motivima koji se nalaze na atici iznad rizalita. Prizemni deo fasade obrađen je rustično. Vrata i prozori se polukružno završavaju rustično izvedenim lunetama. Rustikom su naglašena sva tri rizalita koji imaju balkone sa balustradom u spratnom delu. Prozori i vrata posebno istaknutog centralnog rizalita polukružno se završavaju, dok su svi ostali prozorski otvori spratnog dela pavougaonog oblika sa šambranama. U severnom krilu zgrade oslikani su svodovi prizemlja i tavanica stepenišnog dela slikarstvom iz 1896. Konzervatorski radovi na fasadi izvedeni su 1982, na adaptaciji unutrašnjosti zgrade 1992. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Legat koji čini ogromna fotodokumentacija i faktografija, nalazi se u prostoriujama Šahovskog kluba Svetozar Gligorić - Gliga. Adresa: Vuka Karadžića 4-6
Šahovski klub je, nažalost, bio zatvoren u vreme naše posete.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1434; stil:klasicizam; nastanak:1830.; autor:Mihovil Mihaljević;
Prvobitno je namenjena za sedište Magistrata, ali je pre useljenja namena izmenjena. Danas je u njoj sedište Opštinskog sindikalnog veća.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Zgradu je 1830. podigao Vartolomej Graf, po planovima brigadnog oficira Mihovila Mihaljevića, kao objekat poslovno stambene namene. Otuda i naziv 'Grafova kuća'. Prvobito je trebala da služi kao zgrada Magistrata, ali je 1834. Graf u njoj otvorio drugu apoteku u Pančevu - 'Kod Salvatora'. Danas je tu smešteno sedište Opštinskog sindikalnog veća. Građena je kao ugaoni spratni objekat sa osnovom u obliku obrnutog latinič nog slova 'L'. Arhitektonski je oblikovana sa stilskim odlikama klasicizma. Glavna fasada, sa Trga, simetrično je komponovana, sa glavnim ulazom na sredini i balkonom sa ogradom od kovanog gvožđa, iznad njega. Prizemni deo odvojen je od spratnog kordonskim vencem. Potkrovni venac ukrašen je rozetama i konzolama. Prozori prizemlja završavaju se polukružnim nišama, a na spratu pravougaonim poljima sa štuko dekoracijom i medaljonima sa muškim glavama, osim kod otvora iznad balkonskih vrata koji se lučno završava. Portal je naglašen profilacijom koja prati lučni svod. Konzervatorski radovi na fasadi i unutrašnjosti dela objekta izvedeni su 1993. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kuture; šifra:SK1755; nastanak:prva polovina 18. veka;
Objekt je očigledno vrlo star. Zidovi su čvrsti, ali je krov delimično oštećen. Metalni kapci na otvorima su kompletni. Pristup nije moguć, prostor ispred zauzimaju udžerice.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture je sagrađen u prvoj polovini 18. veka i jedan je od najstarijih objekata u Pančevu. Bio je deo grupe magacina od kojih je jedini sačuvan u neizmenjenom obliku. Zidan je u zoni uz reku i služio je za smeštaj robe, žita, soli i hrane. Ima podrum, prizemlje, dva sprata i korisni tavanski prostor. Osim svodne podrumske konstrukcije, svi ostali konstruktivni elementi su drveni. Najdekorativniji i najoriginalniji deo su polukružne krovne badže, postavljene u dva reda. Drugi red ima badže sa dekorativnom limenom kutijom.
Spomenik kulture ima izuzetnu dokumentatrno-istorijsku vrednost kao jedan od retkih sačuvanih objekata ove vrste koji svedoči o razvoju materijalne kulture i privrede na ovom području. Svojom funkcijom značajno je doprineo razvoju i napretku Pančeva u vreme kada su uvek puni pančevački magacini hranili stanovništvo Vojne granice i time ga štitili od gladi, kuge i rata. Zbog blizine Gimnazije i Minoritskog samostana ima i značajnu ambijentalnu vrednost kao sastavni deo graditeljskog nasleđa tog dela grada. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1749; stil:klasicizam;
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture sastoji se iz dva objekta - zgrade gimnazije i zgrade fiskulturne sale, koja je njen sastavni deo. Gradnja zgrade gimnazije započela je 1887. godine, a završena je sledeće, 1888. godine, kada je sagrađena i fiskulturna sala. Zgrada gimnazije je spratni objekat i sastoji se od tri isturena bloka povezana u dubini podužim delom. Zidana je opekom, sa svodnom konstrukcijom u hodnicima i arhitravnom u ostalim prostorijama. Drvena krovna konstrukcija ima dekorativne izbačene tavanjače. Glavna ulična fasada horizontalno je raščlanjena soklom, podprozornim i nadprozornim vencima i vencom između prizemlja i sprata, koji je najizraženiji. U pogledu stilskih karakteristika, u osnovnoj koncepciji i dekorativnoj obradi, poseduje elemente klasicizma. Zgrada fiskulturne sale je pravougaone osnove, zidane u opeci, sa dvovodnim krovom, jednostavnih fasada, bez dekoracije.
Pored arhitektonskih vrednosti izraženih u stilskim karakteristikama i dosledno sprovedenoj prostornoj organizaciji, podređenoj jasno definisanoj nameni, spomenik kulture ima i izuzetne kulturno-istorijske vrednosti. Kao prva i jedina pančevačka gimnazija već više od sto godina daje značajan doprinos razvoju kulture i obrazovanja u ovoj sredini. Među njenim đacima bili su Uroš Predić, Mihajlo Pupin, a jedno vreme u njoj je kao profesor službovao Miloš Crnjanski. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kuture; šifra:SK2000; nastanak:1940.; autor:V. F. Baumgarten
autor; stil:modernizam;
Prvobitno planiran kao zgrada hipotekarne banke, po završetku Drugog svetskog rata zgradu je preuzela PTT služba Pančeva. Predstavlja prvu moderno zidanu monumentalnu građevinu grada.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Objekat Stare pošte u Pančevu zidan je 1940. godine za potrebe Agencije Državne hipotekarne banke Jugoslavije, po projektima ruskih arhitekata V. F. Baumgartena i Anatolija Solodova. Nakon rata preuređen je za potrebe PTT službe grada Pančeva. Objekat je zidan na površini od 865,33 m2, a dvorište zauzima 695,67 m2 . Ima podrum, suteren, prizemlje i tri sprata sa preuređenim tavanom, dok je u krilu zgrade mezanin. Projektom su u podrumu i suterenu bili predviđeni kotlarnica sa prostorijama za gorivo, sklonište od napada iz vazduha, arterski bunar sa rezervoarom, hidroforom i pumpom, itd. U prizemlju su bile bančina sala sa trezorima i publičnim holom, glavni vistibil, odeljenja za kancelarije i sporedne prostorije za stražu, telefonsku centralu i garderobe sa toaletima za osoblje. U mezaninu je bio smešten ekonomat. S obzirom da je nakon Drugog svetskog rata u ovu zgradu smeštena služba PTT, najveći deoo prizemlja danas zauzima šalter sala sa ulaznim holom, dok su u ostalom prostoru smeštne kancelarije službenika pošte. Osim toga, u prizemlju je smešten i trezor za čuvanje vrednosnih pošiljki. Na spratu su uglavnom kancelarije službenika pošte. Prvobitno su na spratu bila smeštena odeljenja za bančine kancelarije, sa toaletima za osoblje, jedan stan za šefa Agencija na prvom spratu i jedan stan za poslužitelja na drugom spratu. Na tavanu je takođe bio stan za poslužitelja, vešernica i prostorije bančine arhive za toaletima za osoblje. Zgrada je zidana od opeke u cementnom malteru, sa nosećim stubovima od betona i armiranog betona. Konstruktivni noseći zidovi izvedeni su u betonu. Međuspratne i tavanske konstrukcije izvedene su od sitnorebraste armiranobetonske konstrukcije sa ravnim krovovima. Objekat je monumentalan i stabilan, sa posebno monumentalno obrađenim uličnim fasadama koje su izvedene od veštačkog kamena, dok su sokl zgrade, završne horizontalne ploče sokla, prozorski banci, stubovi glavne fasade i ulazno stepenište od prirodnog prvoklasnog jablaničkog crnog granita. Zidovi glavnog ulaza, vestibila i glavne sale, kao i patosi u tim prostorijama, u sporednom uzazu i hodnicima spratova obloženi su prirodnim mermerom. Brački krečnjak je korišćen u vidu ploča ispod prozora prvog sprata, između stubova, itd. Osim toga, obe fasade su obložene veštačkim kamenom, kao i unutrašnji zidovi objekta. Oko 100 m2 poda u unutrašnjosti je od teraca. Osim prozorima, glavna sala je osvetljena uz pomoć vrlo dekorativnog, kružnog staklenog plafona sa provodnim prizmama. Objekat ima dva ulaza: glavni iz Ulice Petra Drapšina i sporedni, skromniji iz Štrosmajerove ulice. Izgradnjom zgrade Stare pošte, nekadašnje Agencije državne hipotekarne banke na uglu Štosmajerove ulice i Ulice Petra Drapšina, odnosno na zapadnoj strani Trga Kralja Petra Prvog, u nekada najlepšem i najprometnijem delu grada, Pančevo je dobilo prvu moderno zidanu monumentalnu građevinu. Poslednje zabeleženo delo poznatog arhitekte Baumgartena nosi oznake kasnog modernizma: strogo kubična forma, monumentalni stubovi koji markiraju uzalz kroz više etaža, snažni krovni venac. S obzirom da se nalazi na jednom od dva gradska trga u Pančevu, objekat ima kako arhitektonske, tako i izrazite ambijentalne vrednosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Redak primer skulpture u slobodnom prostoru u ovom delu Banata. Postavljen je na uglu prometne raskrnice. Izliven je od gvožđa.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Kip Svetom Florijanu, zaštitniku vatrogasaca se nalazi na uglu Ulica Vojvode Radomira Putnika i Cara Lazara u Pančevu. Podignut je na zidanom postolju četvorougaonog oblika visine 177 cm. Visina same skulpture je 233 cm. Ona predstavlja sveca odevenog u kratak hiton sa dugim plaštom prebačenim preko ramena. Na glavi mu je kaciga sa perjanicom , a na nogama kratke čizme. O levom bedru mu visi težak mač. U levoj ruci pridržava zastavu na dugom koplju, a u desnoj malo vedro puno vode kojom gasi požar na modelu kuće koja je u plamenu. Model kuće se nalazi kraj njegove desne noge. Skulptura je izlivena od gvožđa, a na zadnjoj strani postamenta sa leve strane urezana je reč 'BLANSKO'. Pretpostavlja se da je reč o radionici koja je izradila skulpturu. Kip je ograđen ogradom sa 4 stuba koji su povezani lancima. Lance je izradio Anton Herman Gromberg, posle 1825. godine. Kip je postavljen na ovo mesto 1813. godine, kako i Mileker navodi u svojoj 'Istoriji grada Pančeva': ' Godine 1813. postavljene su dve statue. Prva, koja prikazuje Svetog Florijana, postavljena pred kućom Solje i 4. maja je osvećena...' Kip Svetog Florijana predstavlja redak primer skulpture u slobodnom prostoru u ovom delu Banata. Izlivena je od gvožđa što je takođe retkost. Vrlo je stara, s obzirom da je postavljena 1813. godine. Nalazi se u samom centru grada, zbog čega ima izrazite ambijentalne vrednosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Spomenik je posvećen meštanima Borče streljanim 23. septembra 1914. godine na ovom mestu.
Nismo našli podatke o povodu za streljanje ovih ljudi, kao ni razlog zašto je egzekucija izvršena petnaestak kilometara dalje od njihovog prebivališta.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik streljanim rodiljubima iz Borče nalazi se u Pančevu, na Trgu Mučenika, u neposrednoj blizini Železničke stanice - Pančevo – Tamiš. Podignut je u čast streljanih rodoljba iz Borče, koji su na tom mestu streljani 23. septembra 1914. godine. Izrađen je od cigala i izmalterisan. Na donjem delu, koji je četvrtastogoblika, na sve četiri strane ugrađene su ploče od crnog mermera sa ispisanim tekstom koji je posvećen ovom događaju.
Istočna strana: 'Spomen borčanima koji su streljani 23. septembra 1914. godine za vreme svetskog rata u u Pančevu'
Južna strana: 'Preki sud zapovedništva Mađarske kraljevske narodne ustaške brigade svojom presudom br. 3626/1914. osudio je na smrt streljanjem: Lazara Radomirova Savu Paskulja Georgija Stankova Živojina Ristića Mihajla Stankovića Iliju Obradovića LJubomira Horara Živojina Moldovana Stevana Aćimovića Jovana Žebeljana borčanske stanovnike zbog njihovog nacionalnog rada, a koji je po presudi okvalifikovan kao veleizdaja
Severna strana: 'Ovaj spomenik podigli su građani grada Pančeva Uz pripomoć opštine Borče kako bi se odužili senima streljanih narodnih mučenika.'
Zapadna strana: 'Streljanje je izvršeno 23. septembra 1914. g. u početrku krvavog svetskog rata na mestu na kojem je ovaj spomenik podignut. Senat samoupravnog grada Pančeva rešenjem svojim br. 11838/1920.g. nazvao je ovaj trg mučeničkim trgom kako bi se odužio senima narodnih mučenika.' Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgradu je podigao preduzetnik štampar i knjižar za svoje poslovne potrebe. Posle 1937. zgradu je isprva koristila banka, a zatim ogranak Sreskog zavoda za socijalno osiguranje. Danas je u zgradi filijala Republičkog fonda za zdravstveno osiguranje. Zgrada pored kulturno-istorijske poseduje i arhitektonsko-stilske vrednosti.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture sagrađen je krajem prve decenije 20. veka kao jednospratna impozantna građevina. Nalazi se na uglu ulica Vojvode Radomira Putnika i Mite Topalovića i poznata je pod nazivom 'Socijalno'. Nekada se u njoj nalazila poznata knjižara i štamparija. Zgradu je podigao Karlo Vitigšlager mlađi, štampar i knjižar koji je nakon smrti oca Karla Vitigšlagera starijeg sa uspehom nastavio njegov rad.Ta štamparija i knjižara radila je sve do1937. godine. Delatnost štamparije porodice Vitigšlager bila je velika, naročioto u štampanju nemačkih i drugih novina. Takođe, bila je pionir u štampanju razglednica. Nakon bankrotstva 1937. Godine u toj zgradi je radila pančevačka Komercijalna banka i štedionica, da bi zatim u njoj bio smešten Sreski zavod za socijalno osiguranje u Pančevu, a danas Republički fond za zdravstveno osiguranje, Filijala za Južnobanatski okrug, Pančevo. Spomenik kulture je objekat razuđenih arhitektonskih oblika, sa izlomljenim oblicima krova i brojnim otvorima. Na fasadama se uočavaju geometrijski detalji u plitkoj plastici, elementi mađarske secesije. Posebno je naglašen ugao palate sa šestougaonom kupolom, polukružnim balkonom i ulazom. Na spratu glavne fasade nalazi se trodelni balkon. Spomenik kulture poseduje arhitektonsko-stilske, kulturno-istorijske i ambijentalne vrednosti. S obzirom da se nalazi u glavnoj gradskoj ulici, u zoni zaštićenog starog jezgra grada Pančeva, predstavlja značajan doprinos istorijskom nasleđu grada. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1431; stil:barok; nastanak:1972.;
Na kraju malog trga izlazi na dve ulice. Interesantan je ugaoni deo sa naglašenim spratnim delom i balkonom.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Poznata pod nazivom 'Graničarska kuća', sagrađena je krajem HVIII veka sa stilskim obeležjima baroka i jedan je od najstarijih sačuvanih gradskih objekata u Pančevu. Građena je kao ugaona spratna građevina sa osnovom u obliku latiničnog slova 'L', stambenim prostorom na spratu i poslovnim u prizemlju. Krov je visok, prelomljeni, sa tavanskim prozorima. Obrada fasada je jednostavna, bez ukrasa. Spratni deo sačuvao je prvobitni izgled prozorskih otvora, pravougaonog oblika sa plitkim jednostavnim okvirom, dok je prizemlje u velikoj meri narušeno otvaranjem izloga za prodavnice. Gornji sprat šire ulične fasade podeljen je pilastrima na tri dela, sa po tri prozorska otvora, a uži deo fasade ima na sredini reprezentativan balkon sa ogradom od kovanog gvožđa, postavljen na konzolama sa floralnom ornamentikom, i po dva prozora sa strane. Jednostavnim plitkim kordonskim vencem odvojen je prizemni deo zgrade od spratnog. Konzervatorski radovi na rekonstrukciji dela objekta izvode se od 1997. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kuture; šifra:SK1758; nastanak:19. vek, druga polovina; stil:romantizam;
Kao i većina zaštićenih objekata na području stare industrijske zone, odnosno na pristupu luke na Tamišu, i ova zgrada-hotel predstavlja detalj slike života i ambijenta ovog kraja i njegovog razvitka kroz vreme. Zgrada se sada koristi kao poslovni prostor.
Kuća ima istorijski značaj, s obzirom da su u njoj boravili Milan Ćurčin i Branislav Nušić. Pored istorijskog značaja, poseduje i stilsko-arhitektonske vrednosti.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture je sagrađen 1878. godine kao jednospratna građevina sa osnovom u obliku latiničnog slova 'L', da bi joj ubrzo podužno dvorišno krilo bilo produženo prizemnim objektom i dozidano još jedno prizemno krilo. Ulična fasada je simetrično rešena, sa širokim ulazom u sredini i po tri lučno završena otvora - izloga, koji su nekad bili prozori, sa svake strane. Izgled otvora sa leve strane u potpunosti je izmenjen naknadnim intervencijama. Iznad kordonskog venca koji horizontalno deli fasadu, iznad ulaza, nalazi se balkon i po tri prozora sa svake strane. Dekorativna obrada fasade izvedena je u eklektičkom stilu, sa elementima neorenesanse.
Spomenik kulture ima stilsko-arhitektonske vrednosti kao izraziti primer eklektičke stilske orijentacije u graditeljskom nasleđu Pančeva. Pored istorijskog značaja, jer su u kući boravili Milan Ćurčin i Branislav Nušić, poseduje i ambijentalne vrednosti kao sastavni deo zaštićene celine Trga Slobode. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Sagrađena je krajem 19. veka, prema tipskom projektu koji je oblikovao većinu predratnih železničkih stanica u Vojvodini. Stanična zgrada je dobro očuvana. U nekadašnjoj putničkoj čekaonici izložena je muzejska postavka vezana za istoriju železnice koju je postavio Klub ljubitelja železnice 'Pančevo',
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Železnička stanica Tamiš sagrađena je krajem 19. veka prema tipskom projektu za objekte ove namene. Osnova je pravougana sa izbačenim ulaznim delom u obliku rizalita koji završava dvovodnim krovom. Spoljni izgled je ostao očuvan. Ulična fasada je horizontalno raščlanjena vencem u visini sokla i međuspratnim vencem. Iznad otvora su postavljeni dekorativni luci sa završcem u sredini. U nivou tavana na rizalitu je u sredini veći kružni otvor oivičen veštačkim kamenom. Fasada prema peronu nema rizalita, ali je krov na sredini formiran tako da potencira centralni deo objekta. U prizemlju se nalazi niz vrata koja odgovaraju prostorijama vezanim za rad na peronu. Na spratu je niz prozora isto obrađenih. Zidana je opekom, masivno sa arhitravnim konstrukcijama i drvenom krovnom konstrukcijom pokrivenom crepom. Bočne fasade su jednostavne, sa malo otvora i zidnom masom bez dekoracije. Objekat predstavlja ambijentalnu vrednost grada od većeg značaja. Objekat ima istorijsku i tehničku vrednost, s obzirom da se železnički saobraćaj nekada odvijao uz reku i doprinosio napretku grada. Od devedestih godina 20. veka u dobro očuvanoj staničnoj zgradi nalazi se Klub ljubitelja železnice 'Pančevo', koji je nekadašnju putničku čekaonicu preuredio u muzejsku postavku, a pored zgrade instalirao parnu lokomotivu i dva vagona kao muzejski eksponat. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Značajan - istorijski, arhitektonski i kao industrijska baština
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture sastoji se od dva objekta koji su tokom 19. veka izgrađeni kao pogoni za proizvodnju svile. Objekat br.1 izgrađen je 1836. godine, u njemu se nalazila prva tkačnica svile u Pančevu. Objekat br. 2 izgrađen je 1889. godine i opremljen je za to vreme najsavremenijim mašinama. Pančevo je krajem 19. i početkom 20. veka bilo regionalni centar za preradu svile. Početak proizvodnje svile u Pančevu vezuje se za 1733. godinu i imalo je veliki uticaj na industrijski razvoj grada. Pančevo se u to vreme nalazilo u Vojnoj granici, a austrijsko carstvo je potenciralo razvoj svilarstva na novodobijenim teritorijama. Vojnici graničari i njihove porodica bavili su se uzgojem svilene bube, a od prodaje čaura ostvarivali su dodatne prihode. Čaure svilene bube su se tokom 18. i početkom 19. veka ručno prerađivane u domaćinstvima koja su i gajila svilenu bubu. Industrijska proizvodnja svile u Pančevu otpočela je 1769. godine, kada je otvorena prva stanica za otkup čaura i osnovan zavod za odmotavanje. Od 1836. pa sve do Drugog svetskog rata u ovim objektima se duže od jednog veka proizvodila svila. Početkom Drugog svetskog rata nemačka okupaciona vlast je u ,,Svilari' osnovala logor. Prvi zatvorenici dovedeni su 22. juna 1941. godine. U logoru su bili zatvoreni svi potencijalni protivnici vlasti: komunisti, Jevreji, patriote i taoci. Logor ,,Svilara' je prvi nacistički logor u južnom Banatu. Svi zatvorenici logora ,,Svilara' mučeni su i zlostavljani najstrašnijim nacističkim metodama, od kojih su mnoge podsećale na srednjovekovne. Najvećim mučenjima bili su izloženi komunisti i pripadnici pokreta otpora. Posebne metode mučenja i ponižavanja primenjivane su za Jevreje u logoru ,,Svilara'. Mnogi od zatvorenika umrli su u najtežim mukama nakon nacističke torture nad njima. Među njima je i Marko Kulić, koji je 1953. godine proglašen za narodnog heroja. Zarobljenici logora odvođeni su na masovna streljanja i vešanja. Komanda grada Pančeva odlučila je da krajem oktobra 1941. godine rasformira logor ,,Svilaru' jer su se priče o zločinima u logoru pročule u gradu i mogle su da izazovu nepoželjne reakcije, što nacistima nije odgovaralo. Zatvorenici logora prebačeni su u logor u Velikom Bečkereku, dokumentaciju o logoru su Nemci zapalili. Za četiri meseca postojanja kroz logor ,,Svilara' prošlo je više od 800 logoraša od kojih je više desetina nakon mučenja streljano ili obešeno.
Po završetku Drugog svetskog rata u ,,Svilari' se ponovo pokreće proizvodnja svile, koja je trajala do šezdesetih godina 20. veka, kada je u Pančevu prestala proizvodnja svile. Nakon toga objekat br. 1 pretvoren je u stambeni prostor, a objekat br. 2 u magacin. U znak sećanja na žrtve logora ,,Svilara', na objektu br. 1, grad Pančevo je 6. oktobra 1951. godine postavio spomen ploču. Objekat br. 1 nalazi se uz ulicu Miloša Obrenovića. On je pravougaone osnove, spratnosti Po+P+1 građen u bondruk sistemu sa ispunom od opeke, sa drvenim međuspratnim tavanicama i dvovodnim krovom pokrivenim salonit pločama. Manji podrum se nalazi samo ispod centralnog dela objekta. U prizemlju se nalaze tri stana i jedan poslovni prostor, dok su na spratu tri stana. Na fasadi je vidljiva bondručna konstrukcija. Objekat br. 2 nalazi se u dvorišnom delu parcele i u njemu je magacinski prostor. On je spratnosti P+1+Pk građen od opeke sa drvenim međuspratnim tavanicama i dvovodnim krovom pokrivenim crepom. Krov ima složenu drvenu krovnu konstrukciju. Sa fasada je uglavnom otpao malter pa je ona danas većinom samo od opeke. Na podužnim fasadama se nalazi 11 pravilno rspoređenih stubaca, dok su na bočnim fasadama samo dva stubca, po jedan na svakom uglu i testerasti krovni venac. Oko prozora i vrata su ostaci ramova rađenih u malteru. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Mihaljevićeva/Ćurčinova kuća/Kuća sa sunčanim satom/Brigadirov stan/
O B J E K T
Ugaoni deo zgrade
Pročelje zgrade
Zid sa sunčanim satom
O K O L I N A
Ulica na kojoj se kuća nalazi
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1429; stil:klasicizam; nastanak:1792.;
Građena je kao sedište Banatske vojne granice. Prizemni deo usled adaptacije za poslovni prostor nije sačuvao autentični izgled.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Sagrađena je 1792. za sedište Banatske vojne granice, čiji je komandant bio general Mihovil Mihaljević, čovek koji je veoma zaslužan za urbanistički razvoj Pančeva. Poznata je pod nazivom 'Mihaljevićeva kuća', 'Kuća sa sunčanim satom', 'Brigadirov stan' i 'Ćurčinova kuća'. Građena je kao jednospratni ugaoni objekat sa osnovom u obliku ćiriličnog slova 'P'. Oblikovana je sa stilskim obeležjima arhitekture HVIII veka i detaljima bidermajerskog klasicizma. Obrada fasada je jednostavna, sa pravougaonim prozorskim otvorima u profilisanim okvirima i kordonskim vencem koji po horizontali odvaja prizemni deo od spratnog. Potkrovni venac je jednostavne profilacije, krov dvovodni, nešto viši nad delom zgrade koji je na glavnoj ulici, krovni pokrivač je biber crep. Ispod prozora su parapetne ploče sa pravougaonim udubljenima i lizenama sa strane. Ugaoni deo sprata ukrašen je kvaderima. Prvobitni izgled objekta izmenjen je adaptacijom prizemnog dela u lokale i prodavnice. Na južnoj fasadi nalazi se sunčani sat, a u polukružno zasvođenom ulazu u zgradu, na tavanici, medaljon sa naslikanim portretom generala Mihaljevića, rađenim prema originalu Konstantina Danila. Konzervatorski radovi na fasadi prema ulici Nikole Tesle izvedeni su 1995, na zameni krovnog pokrivača 1996. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izgrađena je i bila je vojna sve do ukidanja Vojne granice kada postaje građanska bolnica.
Između dva svetksa rata zvala se Varoška građanska bolnica.
U ovoj zgradi je rođena Olja Ivanjicki. Zgrada je sada mešoviti poslovno-bolnički objekt. Ispred zgrade je postavljen spomenik Stevanu Šupljikcu (rad Olje Ivanjicki), kao i bista Paje Marganovića.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture sagrađen je između 1830. i 1836. godine, tj. u vreme kada je donet prvi urbanistički plan Pančeva (1830-1833). Sve do ukidanja Vojne granice, 1872. godine, bolnica je bila vojnog karaktera pošto je prevashodno podignuta za potrebe vojske, da bi nakon toga postala građanska bolnica. Tokom 1894. godine u zgradi je uređena i osvećena katolička sobna kapela. U periodu između dva svetska rata nosila je naziv Varoška građanska bolnica. Spomenik kulture je monumentalna jednospratnica sa osnovom u obliku ćirirličnog slova 'P', sa centralnim korpusom i bočnim krilima. Izgrađen je u klasicističkom stilu i predstavlja deo kompleksa bolničkih zgrada koje su smeštene u parkovsko okruženje. Glavna fasada je simetrično komponovana sa naglašenim središnjim delom u vidu rizalita koji je izdeljen dorskim pilastrima i završava se trougaonim timpanonom u kome je sat i natpis rimskim slovima o godini izgradnje objekta. Pravougaoni prozori i na prizemlju i na spratu postavljeni su u osi. Prozori na prizemlju postavljeni su u stepenovane polukružne niše. Prizemlje je od sprata odeljeno jednostavnim kordonskim vencem dok je krovni venac bogato profilisan. Čitav kompleks nekada je bio ograđen ogradom od zidnih stubaca između kojih su polja od kovanog gvožđa. Deo te ograde postoji i danas u ulici Paje Marganovića. Na trgu ispred zgrade nalazi se skulptura koja predstavlja Stevana Šupljikca, postavljena 2001. godine, rad slikarke Olje Ivanjicki. Ispred spomenika kulture nalazi se i spomen-bista narodnog heroja Paje Marganovića, rad vajara Božidara Jovovića. Spomenik kulture ima značajne urbanističke, arhitektonsko-stilske i kulturno-istorijske vrednosti. Monumentalni objekat koji svojom osnovom i položajem formira trg na uglu dveju ulica, stilskim karakteristikama vezuje zgradu Magistrata i Grafovu kuću koje su sazidane u isto vreme. Predstavlja jednu od najstarijih ustanova Banata i značajan objekat iz prve polovine 19. veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U kolekciju su uključena i naša savremenih plovila. Na policama je i zbirka avionskih maketa. Radionica omogućava istovremeni rad četvoro-petoro modelara.
Ljubazni domaćin nije štedeo svoje vreme da nas, potpuno neupućene u modelarstvo, informiše o osnovnim pojmovima, kao i istoriji svakog modela, odnosno modeliranog broda za koji smo se zainteresovali.
Uzor projektu je bila crkva u Lajpcigu. Događaj, skoro nezabeležen, desio se pri gradnji: radovima su se priključio veliki broj meštana, bez obzira na nacionalno poreklo i versku propadnist.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1214; nastanak:1722.; stil:secesija;
Pivara je najstarija na Balkanu, a deo kompleksa koji čini zgrada sa dimnjakom izgrađena 1722. godine predstavlja najstariji industrijski objekt u Vojvodini. Pomenuti objekti čekaju na restauraciju, dok je upravna zgrada (novijeg datuma), nedavno renovirana.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Pančevačka pivara, osnovana 1722. godine, najstarija je na Balkanu i bila je poznata po 'vajfert' pivu. Zaostavština je najpoznatijeg Pančevca Đorđa Vajferta (1850-1937), industrijalca, pionira modernog rudarstva u Srbiji i prvog guvernera Narodne banke Kneževine Srbije. Vajfertova pivara, tačnije 'Pivara I.M. Vajfert' (od 1946. godine nazvana Narodna pivara) u izrazito uspešnom periodu između dva svetska rata imala je i važnu ulogu u kulturnom životu Pančeva. Zgrada narodne pivare u Pančevu predstavlja celinu objekata nastalih od 1722, do početka HH veka. Najstariji industrijski objekat na teritoriji Vojvodine, sazidan je 1722. godine, i čini uličnu zgradu sa centralnim delom u obliku visokog tornja, odnosno dimnjaka. Kompleks nekadašnje pivare obuhvata celinu oivičenu ulicama: Nikole Tesle, Kej Radoja Dakića i Dr Kasapinovića - u kojoj se nalazi najstariji objekat-pivara. U ul. Nikole Tesle je jednospratni poslovno-stambeni objekat iz prve polovine HIH veka. Početkom HH veka sazidan je ugostiteljski objekat sa baštom i senjakom, a nadovezuje se na spratni objekat koji ima ulaz sa nastrešnicom od kovanog gvožđa zastaklenim armiranim staklom izvedenim u secesijskom stilu. Kapija koja vodi u baštu polukružno je zasvedena i jednim delom se oslanja na objekat, a drugim na stepenasti zidani dovratnik. U luneti iznad kapije je reljef Sv. Đorđa, a na uglu niša sa statuom sv. Jana Nepomuka. Zgrada pivare je skoro potpuno uništena u požaru 2005. godine i nije obnovljena, a fabrika je prestala sa proizvodnjom piva 2008. godine. Danas se u Pivari održava najznačajnija gradska turističko-privredna manifestacija u Pančevu - 'Dani Vajferta'. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada je u privatnom posedu. U prostoru između zgrade i kapije iznikla je šumica koja potpuno zaklanja pogled na zgradu.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Spomenik kulture je sagrađen 1909. godine, po planovima arhitekte Antuna Šebešćana. Sastoji se iz jedne veće prizemne zgrade i više pomoćnih objekata. Glavna zgrada je razuđene osnove i sastoji se od centralnog dela nad kojim je plitka kupola i dva identična bočna krila kvadratne osnove sa prelomljenim četvorostranim krovovima. U njoj se nalazilo parno kupatilo, 25 kabina za svlačenje, jedan veliki bazen sa toplom vodom i dva manja sa hladnom vodom. U ostalim prostorijama koje su okruživale veliki bazen, nalazile su se prostorije sa parom, vrućim vazduhom, tuševima, prostorije za masažu, za odmaranje, šest prostorija sa po jednom ili dve sobe sa po dve kade, itd. U jednoj od pomoćnih zgrada, koje se nalaze ita glavne ulične zgrade, nalazilo se kupatilo za sirotinju koje se sastojalo samo od tuševa. Osim toga, u njoj je bio i parni kazan, dve prostorije za pranje i sušenje rublja, kao i razne mašine. Spomenik kulture je arhitektonski oblikovan sa stilskim obeležjima secesije. Elementi secesije su nekada bili daleko bogatiji u enterijeru glavnog objekta (obrada zidova, dekoracija na vratima, itd.), a danas se uglavnom nalaze na fasadama objekta (geometrijski detalji). Dvorišni deo bio je parkovski uređen i zaštićen ogradom od kovanog gvožđa sa secesijskom stilskom dekoracijom. Ovaj spomenik kulture poseduje arhitektonsko-stilske, kulturno-istorijske i ambijentalne vrednosti. Nalazi se izvan zone zaštićenog starog jezgra Pančeva, ali je lociran u ulici koja predstavlja pristupni ambijent staroj zoni Potamišja i predstavlja vredan doprinos istorijskom nasleđu Pančeva. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kuture; šifra:SK2130; nastanak:pre Prvog svetskog rata; namena:ugostiteljski objekt;
Objekt ima dokumentarno-istorijsku i ambijentalnu vrednost kao deo stare industrijske zone Pančeva građene oko luke na Tamišu.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Vodotoranj u Pančevu građen je pre Prvog svetskog rata, namenski kao rezervoar za vodu za polivanje ulica, po čemu i danas nosi ime. Pumpa pomoću koje se vukla voda iz bunara, koji se nalazio ispod vodotornja, kao i mehanizam za punjenje cisterni nalazili su se u prizemlju vodotornja i demontirani su osamdesetih godina 20. veka kada je vodotoranj pretvoren u ugostiteljski objekat. Oko vodotornja nalazili su se objekti za smeštaj cisterni i štale za konje koji su vukli cisterne za pranje ulica.Ti objekti su porušeni šezdesetih godina 20. veka kada je u neposrednoj blizini vodotornja izgrađen stambeni blok i dečije igralište. Osnova objekta je poligonalna sa četiri šire i četiri uže strane. Fasada je horizontalno podeljena na sokl završen vencem, prizemlje i sprat između kojih je kordonski venac. Krov je jako strm sa četiri tavanska prozora, na svakoj široj strani po jedan. Ispod krova je vrlo istaknut venac. Objekat je malterisan osim sokla koji je obložen fasadnom opekom. Na objektu postoje jedna ulazna vrata i prozori, u prizemlju lučno završeni, a na spratu pravougaoni. Između pravih prozora nalaze se lažni – niše. Objekat se više ne koristi kao rezervoar za vodu. Spomenik kulture ima dokumentarno-istorijsku i ambijenatlnu vrednost jer se svojim položajem, izgledom i prvobitnom namenom (rezervoar za vodu za polivanje ulica) uklapa u ambijent Stare industrijske zone Pančeva koja se proteže duž obale Tamiša. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izgrađen je u blizini luke, kao objekat za vojne potrebe i kao takav ima svoje značajne konstrukcione osobenosti. Do danas nije promenio namenu, i dalje se koristi kao magacin.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Objekat Crveni magacin u Ulici Ive Lole Ribara br. 2 u Pančevu je slobodno postavljen u blizini reke. Pravougaone je osnove, ima prizemlje i tri sprata, sa drvenom međuspratnom konstrukcijom. Krov je visok, dvoslivni. Sa severne i južne strane ima po četiri kontrafora, sa zapadne sedam, a istočne šest. Na dužoj strani ima 13 prozora na svakom spratu. Na prvom spratu su 12 prozora i jedna vrata za ubacvanje robe. Na užoj strani ima sedam prozora i dvoja vrata, i to na prvom spratu i u prizemlju. Svi prozori su pravougaonong oblika sa rešetkama, a vrata su masivna, gvozdena, bez ukrasa. Ima jedan dimnjak. Građen je opekom u krečnom malteru. Krovni pokrivač je biber crep. U enterijeru međuspratna drvena konstrukcija je vidljiva. Objekat je sagradio vojni erar za žito i nastao je 1785. ili 1787. godine. Zgrada do danas nije promenila namenu - magacinski prostor. Objekat ima dokumentarnu, istorijsku vrednost kao jedan od najstarijih objekata u gradu, koji svedoči i o delatnosti vojnog erara u njemu . Takođe poseduje tehničko dokumentarnu vrednost, jer je njegova drvena međuspratna konastrukcija vrlo vredna i jedna od retkih vidljivih međuspratnih konstrukcija do sada sačuvanih. Objekat ima i estetsku vrednost jer objedinjuje elemente industrijske i vojne arhitekture, a urbanističko prostorna vrednost ogleda se u tome što je magacin građen pre formiranja ulica Ive Lole Ribara i Keja Radoja Dakića. Od početka 20. veka u vlasništvu je Pučke banke koja ga je izdavala u zakup, za vreme Drugog svetskog rata koristile su ga nemačke okupacione trupe, a od 1944. godine skladište je Jugoslovenske narodne armije. Iako se i danas deo zgrade koristi kao magacinski prostor, Crveni magacin je bio prepoznat i kao prikladan za različita umetnička dešavanja. Dugi niz godina u ovom impozantnom prostoru sa ogromnim izložbenim površinama u tri nivoa priređivan je deo programa poznatog pančevačkog Bijenala umetnosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Poslovna zgrada Svilare pored istorijskog ima značaj i kao jedinstveno arhitektonsko i konstrukciono rešenje.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Kompleks Svilare sagrađen je 1899. godine. Nalazi se na levoj obali Tamiša i sastoji se iz tri objekta: Svilare (glavne predionice), Nadzorništva svilarstva i stana nadzornika svilarstva. Sva tri objekta kompleksa su glavnim fasadama pozicionirana na jednoj liniji, paralelno sa tokom reke. Svilara je odpočela sa radom 1900. godine, sa 150 radnika i proizvodnjom od 15000 - 17000 kg svile godišnje. Proizvodnja svile u Pančevu trajala je sve do sedamdesetih godina 20. veka, sa umanjenim kapacitetom, da bi 1967. godine potpuno prestala, a Svilara je pretvorena u fabriku za proizvodnju gume i plastike. Tih godina je i kultura gajenja svilene bube u Banatu i Pančevu, posle više od dva i po veka zamrla. Sve tri zgrade kompleksa građene su u stilu industrijske arhitekture, oplemenjene razuđenošću osnova, razigranim krovovima i skladno obrađenim i dekorisanim fasadama od fasadne opeke tamno oker boje, pri čemu je korišćeno šarenilo različitih slogova. Zgrada Svilare je razuđene osnove, koja bi se mogla svesti na oblik krsta. Paralelno sa rekom Tamiš pruža se glavno krilo predionice, dok se dva kraća kraka pružaju upravno na njega. Veći deo objekta ima prizemlje i sprat, dok krak prema Tamišu ima dva sprata. U prizemlju je skeletna konstrukcija sa betonskim i čeličnim stubovima na kojima postoji ugravirana godina gradnje, dok je na spratu trouglasta čelična krovna rešetka. Krov većeg dela zgrade je prekriven limenim pločama, dok je krov krila prema Tamišu složen, pokriven biber crepom. Svi prozori su velikih dimenzija, sa filunzima i ozidanim lucima. Kordonski venac je na krilu prema Tamišu visok i složen, dok je na ostalim delovima jednostavan sa konzolicama od iste vrste opeke. Druge dve zgrade su mnogo manjih dimenzija, zidane od opeke sa drvenom krovnom konstrukcijom i složenim krovom pokrivenim biber crepom. Pored istorijskih vrednosti vezanih za razvoj industrije u Pančevu i celom regionu Južnog Banata, spomenik kulture ima i izuzetano značajnu građevinsku strukturu, sa jedinstvenom arhitekturom i konstrukcionim detaljima, čeličnim stubovima i rešetkastom čeličnom krovnom konstrukcijom glavne predionice, koji datiraju iz 1899. godine, godinu dana pre nego što je rešetkasta konstrukcija priznata na Pariskoj izložbi. I pored niza godina neadekvatnog korišćenja i održavanja, kao i manjih prepravki i dogradnji, svi objekti kompleksa su u velikoj meri zadržali svoje autentične karakteristike. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1465; stanje:aktivni; nastanak:1909.;
Signalni farovi postavljeni su 1909. godine. Aktivno su radili do šezdesetih godina, kada su isključeni i počeli da propadaju. Spasla ih je restauracija izvedena 2000. godine. Zaštićeni su kao spomenik kulture i jedinstveni su u Srbiji. Nema ih više na našim rekama.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Sazidani su 1909. za potrebe bezbednosti vodenog saobraćaja. Ovi objekti, pored toga što su funkcionalni, sadrže intresantne arhitektonske detalje i simbol su vremena snažnog razvoja grada Pančeva, odnosno prerastanja u značajno raskršće suvozemnog i rečnog saobraćaja početkom HH veka. Kule-svetilje zidane su od žute opeke postavljene na kružnoj podlozi od zemlje ozidane kamenom. Zidane su u tri pojasa koji su deljeni po horizontali dekorativnim vencem od crvene, profilisane opeke, koja uokviruje i ulazna vrata kao i prozorska okna Na vrhu kula su terase natkrivene kupastim krovom, nosačima izvora svetla. Kao svetionici u paru jedini su te vrste duž čitavog toka Dunava. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1424; stil:barok;
Okružen petrohemijskim kompleksom i velikim poslovnim parkingom, jedva je vidljiv čak iz neposredne blizine. Šta više, fotografisanje nije dozvoljeno zbog osetljive industrije u susedstvu.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Prema predanju, manastir sa crkvom posvećenom Sv. arhanđelima Mihailu i Gavrilu kod Pančeva, osnovao je despot Stefan Lazarević. Pretpostavlja se da je jedna od šest povelja, koje je despot Stefan izdao raznim manastirima 1405. i povelja o osnivanju Vojlovice. Najstariji pisani pomen nalazi se na kraju prve stranice Zbornika Božidara Vukovića, štampanog u Veneciji 1536-8. i glasi 'Ja grešni jeromonah Partenije, iguman manastira Vojlovice, kupio sam ovu knjigu ... 7050. godine od stvaranja sveta a 1542. godine od rođenja Hrista'. Jednobrodnoj crkvenoj građevini sa polukružnom oltarskom apsidom, pravougaonim pevničkim prostorima, osmostranim kubetom nad naosom i slepim kubetom nad pripratom, dozidana je 1752, za vreme igumana Pajsija Milutinovića, još jedna priprata. Prilikom izgradnje visokog baroknog zvonika sa delom nove priprate 1836. zapadni zid Pajsijeve priprate je uklonjen. Baroknom izgledu crkve, pored karakterističnog zvonika, doprinosi i niz polukružnih arkada na stubićima iznad kordonskog venca na Pajsijevoj priprati. Krajem XVIII veka, za vreme igumana Joanikija Miljkovića, izgrađeni su konaci, oslikani unutrašnji zidovi hrama i načinjen visoki barokni ikonostas, kome se kao autor pominje moler Aksentije iz Pančeva. U periodu od 1964. do 1987. manastir je bio neaktivan zbog okruženja Rafinerijom nafte Pančevo. Obnova i rekonstrukcija, započete 1987. a završene 1991, udahnule su mu život. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Položaj nalazišta - u polju iza reda kuća preko puta Rafinerije
O B J E K T
Replika boravišta
Unutrašnjost kolibe
Komentar savremenika - spaljene i porazbijane replike kolibe i grnčarije
I Z B O R
Patkice u kanalu
Replika neolitskog naselja uklonjena zbog huligana
pristup:pešačenje do 100 m; posete:svakodnevno; period:stariji neolit; status:arheološko nalazište od izuzetnog značaja; šifra:AN0104;
Replika naselja se sastoji od tri kolibe, centralnog trga i nešto grnčarije. Do naselja se stiže putničkim vozilom, a zatim nešto malo pešice. Kolima se iz seoske asfaltirane ulice skretanjem kroz omanju ulicu/prolaz između dve kuće stiže do mostića na kanalu. Tu treba parkirati, a dalje - peške (oko 200 m). ---------- Replika je, nakon nekoliko "intervencija" nesavesnih lica, uklonjena 2019. godine. Umesto toga, u lokalnom muzeju je uređena postavka vezana za ovaj lokalitet.
Bili smo iznenađeni da tako značajan lokalitet nije bolje obeležen i pristupačan, odnosno da ne privlači veću pažnju, iako se neko potrudio da napravi jednostavnu i primerenu prezentaciju - malo naselje. Još gore, bili smo šokirani vandalskim činom - jedna od tri kolibe je bila spaljena, a sva grnčarija u njoj polupana.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Nalazi se na levoj obali Dunava, severozapadno od sela Starčeva, 8 km jugoistočno od Pančeva. Zbog izuzetnog značaja otkrivenih nalaza na ovom lokalitetu, kultura starijeg neolita na prostoru centralnog Balkana dobila je ime starčevačka kultura. Na ovom lokalitetu otkrivene su jame-zemunice elipsoidnog i kružnog oblika, prečnika 2-6 m, od kojih su dve sadržale peći. U samom naselju je među zemunicama otkopano nekoliko grobova sa pokojnicima u zgrčenom položaju. Pored velikog broja kamenog i koštanog oruđa i oružja, glavna odlika stračevačke kulturne grupe su posude slikane belom, crnom i crvenom bojom. Proučavanje ovih posuda i njihove veze sa slikanom keramikom neolitskih kultura u Podunavlju, Grčkoj i Bliskom Istoku omogućava da se reše problemi porekla i pravaca kretanja prvih nosioca neolitskih kultura u našim oblastima. Starčevačka kultura je nesumnjivo najstarija kulturna grupa neolita koja je u svojoj najmlađoj fazi bila paralelna sa vinčanskom, odnosno sa vinčansko-tordoškom fazom I. Prva sistematska iskopavanja započela su 1928, sondažna istraživanja 1931. i 1932. izvedena su u saradnji Narodnog muzeja u Beogradu i Harvardskog univerziteta, a reviziona iskopavanja vršena su 1969. i krajem 20. veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Na lokaciji su otkriveni ostaci crkve, kao i naselja i groblje u njenoj okolini.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Najznačajniji nalazi su ostaci temelja jednobrodne crkve sa polukružnom apsidom, južno od crkve ostaci temelja građevine od opeke i maltera u obliku bazena za vodu, a oko crkve naselje i groblje iz perioda XII–XIII veka. Crkva je imala jedan brod i duboku, potkovičastu apsidu. Dužina crkve je 12 m, a širina 6,4 m, orijentisana je u pravcu severoistok–jugozapad. Temelji crkve su širine 1,1–1,3 m i otkriveni na dubini od 30–40 cm od površine tla, neposredno ispod sloja oranja. Oko crkve istraženo je 158 grobova. Pokojnici su ukopavani u grobne rake pravougaonog oblika. Značajnu karakteristiku groblja čine prilozi: novac koji je najčešće stavljan pokojniku u usta ili u vrećicu od kože pored glave, kao i nalazi naušnica, prstenja i ogrlica od perli. Otkriven je do sada nepoznati tip naušnice na teritoriji Srbije – od srebra sa filigranski ažuriranim jagodama i dve kupe od tordirane žice sa granulama. Izgradnja i trajanje crkve i vreme sahranjivanja određeni su na osnovu nalaza novca i nakita u period druge trećine XII i prve polovine XIII veka, a crkva je srušena u vreme najezde Mongola 1242. godine i više nije obnovljena. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo Zgrada se nalazi u Ulici JNA br. 1 (Vojvode Živojina Mišića br. 1) u Omoljici. Sagrađena je u periodu postojanja Vojne granice (1763-1873.), najverovatnije krajem 18. veka. Po predanju bila je 11. Zgrada koja je podignuta u mestu posle osnivanja vojne granice. Sluižla je kao sedište štaba 12. regimente, ili možda kasarna, što se ne može tačno sa sigurnošću utvrditi. Zgrada je vojnograničarskog tipa sa visokim krovom i zasvođenim podrumskim zidovima. Tokom vremena pretrpela je izvesne spoljne i unutrašnje adaptacije, ali je u celini veoma bliska svom prvobitnom izgledu. Na 200 godina od boravka Vuka Stefanovića Kardžića u Omoljici 1813. godine, na ovoj zgradi je u znak sećanja na taj događaj postavljena spomen ploča od belog mermera sa medaljonom sa likom V.S. Karadžića od bronze, rad vajara Svetlane Karović-Deranić iz Pančeva. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Ponjavicu čini izuzetnom specifičnost terena u odnosu na vodenu površinu koja stvara špalir raznovrsnih biljnih zajednica. Područje ima izuzetne uslove za razvoj rekreativnog i edukativnog turizma. (tekst iz knjige) Područje je zaštićeno kao park prirode (3. kategorija zaštite).
Naslovna strana
