putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
POŠALjITE KOMENTAR
KAKO SMO PUTOVALI
##DIVLICA##
Snimljeno: 21.09.2024
1.
Kultura-Objekt-Ugostiteljski
Stara mehana porodice Životić
O B J E K T
Ostaci kafane (1)
Ostaci kafane (2)
P O S E T I O C I
status:spomenik kulture; šifra:SK0708;
Objekt je već godinama u veoma lošem stanju
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Zgrada stare mehane Miroslava Životića u Orljevu sagrađena je sredinom XIX veka. Locirana je u samom centru sela, na glavnom seoskom drumu. Izvedena je kao prizeman objekat sa ukopanim podrumom sa južne strane i tremom na zapadnoj fasadi. Po veličini i funkcionalnoj organizaciji prostora pripada razvijenom tipu poslovno-stambene zgrade. Pravougaone je osnove dimenzija 19,70 H 13,35 m građena u bondručnom sistemu sa ispunom od čatme. Krov je na četiri vode pokrivenim ćeramidom. Zapadnu, uličnu, fasadu odlikuje otvoreni uvučeni trem sa lažnim moravskim lucima. Tavanica trema je od šašovca, a pod od nabijene zemlje. Tokom vremena mehana je pretrpela određene prepravke. Svi spoljni noseći zidovi su srušeni 1947. godine, ozidani pečenom opekom u krečnom malteru, olepljeni blatom i okrečeni. Prostorno je podeljena na tri celine po šemi srpske trodelne kuće. Izdvajanje ovih celina je naglašeno pružanjem poprečnih hodnika koji pregrađuju objekat po čitavoj širini i funkcionalno razdvajaju glavni centralni sadržaj koji čine kafana, kuhinja i ostava od prostorija prateće namene: pekare i soba za prenoćište na severenoj i mehandžijinog stana i prostorije iznad podrumskog ulaza na južnoj strani. U prostoriji gde je bila kafana nalazilo se opekom ozidano zatvoreno ognjište 'kamin'. Od starog kafanskog inventara gotovo ništa nije bilo sačuvano. Mehana je radila do Drugog svetskog rata, a zatim je u jednom delu bio postavljen mlin za mlevenje žita, dok je u drugom bila prodavnica. Objekat se danas nalazi u veoma lošem stanju, zapušten i ruiniran. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Na mesnoj kancelariji preko puta spomenika nalazi se spomen ploča identičnim spiskom imena boraca poginulih u Drugom svetskom ratu i sa delimičnim spiskom imena poginulih u Prvom svetskom ratu, očigledno postavljena znatno pre podizanja spomenika. ----- Pored spomenika, u centru sela se nalazi i nekoliko objekata koji čine etno park. U jednoj od kuća koje sada koristi udruženje žena, prema priči meštana, za vreme okupacije nalazio se bugarski zatvor.
Spomenik poginulima 1912-1918 i 1941-1945, Kladurovo
Snimljeno: 12.10.2024
3.
Priroda-Šuma-Stablo
Stablo hrasta sladuna, Kladurovo
O B J E K T
Stablo hrasta (1)
Stablo hrasta (2)
Krošnja (1)
Krošnja (2)
P O S E T I O C I
status:Spomenik prirode; šifra:SP289;
Stablo se nalazi u privatnom dvorištu, pored same ograde, tako da je dostupno oku i sa puta. Visoko je 22 m, staro oko 180 godina.
Prilazni put je dobar, makadamski.
Stablo hrasta sladuna, Kladurovo
Snimljeno: 11.06.2017
4.
Momenti-Pejzaž
Vidikovac u Melnici
P R I L A Z
Na putu za Petrovac
O B J E K T
Vidik (1)
Vidik (2)
Vidik (3)
Lepo uređeno imanje pored puta
P O S E T I O C I
Krenuli smo u manastir Vitovnica. Putem koji ide grebenom brda, lepi prizori se ređaju jedan za drugim. Ovo je jedan od takvih.
Izuzetno solidno građen objekt, spratna kuća sa zidovima od kamena. Žito se mlalo u prizemlju, sprat je služio za stanovanje. Vodenica je prvobitno pripadala Paulju Matejiću, buljuk baši iz Prvog ustanka. Možda je to razlog što je zidana kao tvrđava. Nalazi se uz asfaltni put, nedaleko od centra sela.
U muzeju u Petrovcu razgovarali smo sa mladom kustoskinjom koja je, na naše reči da nameravamo da obiđemo vodenicu, navela da vodenica pripada njenoj familiji.
Malo više od poprsja, da bi se naglasilo i opasano oružje. I nošnja - narodna, a gospodska.
Na ovaj spomenik smo prosto - naleteli. Nismo znali za Paulja Matejića, vlaškog vojvodu (bruka), nismo, naravno, ni planirali obilazak spomenika. Međutim, u jednoj blagoj krivini u centru Melnice, ovaj spomenik kao da čeka u zasedi.
Dva bliska stabla odvojena su zidom. Jedno se nalazi u dvorištu crkve Sv. Vaznesenja (25m i oko 300 godina), dok je drugo u dvorištu stare škole (25 m, oko 130 godina). Oba stala su markantna obimom i visinom, ali drugo dominira svojom široko razgranatom krošnjom.
Neobično da veoma velika i solidna zgrada stare škole, koja se nalazi u neposrednoj blizini centra, stoji prazna i neiskorišćena.
Dva stabla hrasta lu`waka, Petrovac
Snimljeno: 11.06.2017
9.
Kultura-Manastir
Manastir Vitovnica
P R I L A Z
Skretanje iz sela za manastir
Skretanje sa puta iz Petrovca
O B J E K T
Visoko, u zelenilu
Pred ulazom
Velike stepenice
Stena iznad manastira
Crkva
Stari deo crkve (1)
Stari deo crkve (2)
Stari deo crkve, detalj
O K O L I N A
Vrelo Vitovnice
Vrelo (2)
Reka Vitovnica
Izvor
Lepa građevina u zelenilu, na padini između dva brda, a ispod vertikalne stene
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0548;
Ispod manastira veliki, uređen parking. U okolini manastira puno sadržaja: reka Vitovnica, izletište, staze za pešačenje, izvor Svetog Jovana.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Manastir Vitovnica sa crkvom posvećenom Uspenju Bogorodice smešten je na desnoj obali istoimene reke, u blizini Kučeva, istočno od Petrovca na Mlavi. Prema predanju, mana-stir je izgradio kralj Milutin posle pobede nad bugarskim odmetnicima Drmanom i Kudelinom, između 1289. i 1291. Prvi pisani pomen o Vitovnici potiče iz 1537, iz vremena turske vlasti. Obnovljena je 1856, trudom igumana Hadži Stefana Bojovića. Tom prilikom, braća Ivan i Milija Marković izvela su živopis i slikanu dekoraciju ikonostasne pregrade. Uspenjska crkva, građena u stilu moravske arhitekture, malih je i skladnih proporcija, sažete trikonhalne osnove, sa konhama spolja poligonalnim, a iznutra polukružnim, i kupolom koju nose pilastri. Naknadno su dozidane spoljna priprata i kula-zvonik. Duž severne, istočne i južne fasade, ispod profilisanog krovnog venca, teče friz slepih arkada. Iznad severnih vrata nalazi se kamena ploča iz 1218. sa natpisom na starojermenskom i staroslovenskom jeziku, preneta iz crkve u Oreškovici, poznate kao Jermenska. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Restoran se nalazi uz prometnu ulicu i veliki trg. Svojom spoljašnjošću se ne izdvaja od savremenih objekata. Pretpostavlja se da ispod savremenih zidnih obloga još postoje likovi kosovskih junaka naslikanih rukom Đure Jakšića.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo U samom centru Petrovca na Mlavi, na raskrsnici istorijski nasleđenih komunikacija, puteva koji vode prema Požarevcu i Žabarima, na uglu današnjih ulica 8. oktobra i Srpskih vladara, nalazi se jedan od najstarijih, sačuvanih objekata u mlavskom kraju, Stara mehana Tasića. Po projektu poznatog arhitekte toga doba Františeka Zelenog, okružnog inženjera požarevačkog i njegovog pomoćnika, podindžilira Pavla Đorđevića, 1868. godine sagrađena je mehana Tasića. U svom izvornom obliku, ovaj objekat je imao složenu osnovu izvedenu u obliku latiničnog slova L sa uličnim krilima koja su imala istovetne dimenzije i gabarite. Nešto kasnije, po završenoj izgradnji, uz njeno istočno krilo dozidan je još jedan deo, stambene namene, čijom izgradnjom je zaokružen ukupni građevinski korpus objekta koji je tako poprimio svoj konačni oblik. U smislu prostorne dispozicije koja je proistekla iz nasleđene urbane matrice-položaja i oblika parcele, zgrada svojim uličnim fasadama prati pravce regulacionih linija dvaju ulica na čijoj se raskrsnici nalazi. Sastoji se od podruma, koji je u skladu sa konfiguracijom terena izveden samo ispod jednog dela objekta, prizemlja i potkrovnog prostora. Noseća struktura objekta, izvedena je u masivnom konstruktivnom sistemu sa temeljima i zidovima izrađenim od opeke starog formata koja je položena u malter. Krovna konstrukcija je drvena, krov je složene osnove, a krovne ravni imaju relativno blage nagibe. Tokom vremena, prvobitni krovni pokrivač je zamenjen falcovanim crepom. U svom izvornom obliku, fasade objekta su pilasterima, u relativno pravilnom poretku, po vertikali bile raščlanjene na fasadna polja u okviru kojih su se nalazili, u likovno oblikovnom smislu, istordono izvedeni fasadni otvori - vrata i prozori. Danas, u geometriji arhitekture i likovnosti fasada koja iz nje proističe, zgrada nije zadržala karakteristične i stilski čiste odrednice koje su se, usled brojnih intervencija koje su tokom proteklih vremena izvedene na objektu, skoro potpuno izgubile. Izvršena je adaptacija i dogradnja objekta u širokom obimu, u određenoj meri su promenjeni dispozicija i gabariti fasadnih otvora, a originalna stolarija je zamenjena novom, izvedenom od savremenih materijala. Pa ipak, bez obzira na promene koje su izvršene u relativno novije vreme, a bez kojih revitalizacija objekta u ovoj funkciji ne bi bila moguća, u svom ukupnom obliku koji i danas ima, mehana Tasića je sačuvala svoje osnovne arhitektonsko-urbanističke vrednosti. U istoriji ovog objekta, kao posebnost se ističe podatak da su u prošlosti u mehani odsedale poznate i istorijski važne ličnosti, među kojima je bio i čuveni slikar i pesnik Đura Jakšić. Po pričanju starih petrovčana, tokom jednog od svojih boravaka, Đura je na zidovima mehane naslikao nekoliko portreta kosovskih junaka. Za ovo zidno slikarstvo se pretpostavlja da je, zahvaljujući naknadno izvedenim i u novije doba postavljenim zidnim oblogama, ostalo sačuvano do danas. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Na desnoj obali reke Mlave, na terenu koji leži preko puta sela Svinje, 1859. godine osnovano je selo, koje je nedugo zatim postalo varoš Petrovac. Naselje je dobilo naziv po imenu tadašnjeg državnog savetnika Petrovića, ličnog prijatelja knjaza Miloša. U periodu od 1900-1908. godine, u centru varoši je podignut administrativni centar Mlavskog sreza. Ovaj kompleks impozantnih dimenzija, pogotovo za vreme u kome je nastao, činile su upravne zgrade Prvostepenog suda, Opštine i Pošte. ZGRADA SUDA je sagrađena u masivnom konstruktivnom sistemu sa zidovima izvedenim od opeke. Sastoji se od podruma, visokog prizemlja, sprata i potkrovnog prostora. Funkcionalno-organizaciona šema ovog objekta je zasnovana na ugaonom rešenju glavnog ulaza i centralno postavljenim stepeništem od koga se račvaju bočni, ulični traktovi naglašene horizontalne elevacije. Na mestu dodira dva ulična trakta, horizontalni tok je umiren formiranjem ovalnog pročelja nešto težih proporcija. Iznad krovnog venca pročelja, kao glavne arhitektonske dominante objekta, i bočnih rizalita koji svojom pozicijom naglašavaju njegov značaj, u najvišim zonama objekta izvedena je skladna atika sa elementima od kovanog gvožđa. U smislu posedovanja stilskih odrednica, zgrada Suda je projektovana i izvedena u skladu sa osnovnim načelima akademizma uz istovremenu primenu prvostepene i drugostepene dekorativne plastike, izvedene u duhu secesije. Shodno nameni zgrade, u likovnosti i arhitektonskom izrazu njenih fasada u celosti, istovremeno je u punoj meri ostvaren skladan odnos između reprezentativne likovnosti i mirne strogosti. ZGRADA OPŠTINE je projektovana po istom arhitektonskom principu i sa istom funkcionalno organizacionom šemom, međusobnim proporcijama, geometrijskom koncepcijom i dekorativnom plastikom koje su primenjene u oblikovanju fasada, zgrade Suda. U odnosu na osu simetrije prostora u okviru koga se nalazi kompleks, a koja je upravna na ulicu Srpskih Vladara, na regulacionim linijama ulica Srpskih Vladara i Davorjanke Paunović, po istim arhitektonskim principima koji su primenjeni kod zgrade Suda, skoro kao njen lik u ogledalu, podignuta je zgrada Opštine. U likovno oblikovnom smislu, zgrada Opštine je odredila suštinu istorodnosti arhitekture ovog kompleksa upravnih zgrada koji je zaokružen (u celosti) izgradnjom objekta Stare pošte. ZGRADA STARE POŠTE se nalazi između dva ulična trakta zgrada Suda i Opštine i svojom centralnom pozicijom je zatvorila uličnu stranu bloka. Iz funkcionalno-organizacione šeme objekta, razvijena je osnova skoro kvadratnog oblika. Teška forma, koja bi proistekla iz oblika osnove i punih vertikalnih gabarita objekta, skladno je olakšana dubokim povlačenjem centralnog dela sprata od ulice prema unutrašnjosti bloka. Vešto izvedenim smicanjem zidova, u prizemlju je formiran plitki centralni rizalit iznad koga je otvorena prostrana terasa. Ova terasa, koja zajedno sa rizalitom predstavlja glavnu arhitektonsku dominatu objekta, izvedena je identično sa krovnim atikama zgrada Suda i Opštine. U smislu posedovanja stilskih odrednica, uz istovremeno puno poštovanje načela akademizma, zgrada Stare pošte izvedena je u duhu secesije, istorodno sa objektima Suda i Opštine. NJenom izgradnjom završeno je stilsko usaglašavanje svih objekata koji se nalaze u okviru kompleksa. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kuća je demontirana 2006. godine i pripremljena za preseljenje u etno park na Tulbi u Požarevcu.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Stara kuća LJubiše T. Jankovića u Leskovcu sagrađena je sredinom XIX veka. Locirana je van centra sela na levoj strani puta Petrovac-Žagubica. Izvedena je kao prizeman objekat sa podrumom i isturenim tremom. Po svojim karakteristikama pripada razvijenom tipu moravske kuće. Osnove je u obliku ćiriličnog slova G, dimenzija 9,70 H 7,00 m. Građena je u bondručnom sistemu sa ispunom od prepletenog pruća, olepljena blatom i okrečena u belo. Krov je četvorovodan pokrivenim ćeramidom. Zapadnu, glavnu, fasadu odlikuje istureni trem sa lažnim moravskim lucima, zatvoren parapetom. Na njegovoj južnoj strani je ulaz do koga vode drvene stepenice. Po svojoj veličini i funkcionalnoj organizaciji prostora pripada razvijenom tipu kuće. Prostorno je podeljena na centralnu prostoriju tzv.'kuću', veću i manju sobu, trem i podrum ispod trema, ozidan lomljenim kamenom i blatom. Nekada su se u ovoj kući nalazili vredni predmeti materijalne kulture kao što su: drveni dolap, klupe, čiviluci, peć na mestu starog ognjišta u 'kući', kočije i čeze. Kuća je demontirana 2006. godine i pripremljena za preseljenje u etno park na Tulbi u Požarevcu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo U pretežno ravničarskom predelu između dve reke, Mlave i Busura, na blago uzvišenom potezu koji meštani nazivaju „Gradac“, nalaze se delimično očuvani ostaci rimskog utvrđenja. Smešteno je uz desnu obalu Busura na 2,5 km severozapadno od Velikog Laola i 4 km jugozapadno od Petrovca na Mlavi. Utvrđenje je gotovo pravilnog kvadratnog oblika, dimenzija približno 120 h 90 m. NJegov položaj je utvrdio još Feliks Kanic sredinom XIX veka, koji je tada video dobro očuvane bedeme i ostatke četiri kružne kule na uglovima utvrđenja. Danas su ostaci bedema, zbog rastinja kojim su pretežno obrasli, vidljivi u mnogo manjoj meri i to samo na osnovu konfiguracije terena, tragova građevinskog šuta i maltera. Delimično se naslućuju i tragovi objekata unutar utvrđenja i u njegovoj neposrednoj okolini. Na Pojtingerovoj tabli i Itinerarijumu Hijerosolimitanumu, koji beleže i rimski put koji je povezivao Singidunum (Beograd) sa Carigradom, posle stanice Municipium, koja se prilično pouzdano identifikuje sa arheološkim ostacima u selu Kalištu, ubeležena je i stanica (mutacio) Jovis Pagus. Prema oba kartografska izvora bila je udaljena od Municipiuma 10 rimskih milja (14,8 km), što se ne poklapa sa stanjem na terenu. Stoga ostaje izvesna rezerva u pogledu identifikacije utvrđenja Gradac sa rimskim Jovis Pagusom. Razlika može biti rezultat greške kartografa, ali i neistraženosti samog lokaliteta Gradac i drugih u široj okolini Petrovca. Prema oskudnim podacima sa kojima raspolažemo, pretpostavlja se da je prva faza utvrđenja iz II veka, sredinom IV veka je nastala prva fortifikacija i to je period najvišeg uspona, a nakon VI veka život na ovom lokalitetu zamire. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Poslednja vodenica u nizu na reci Bistrici u ataru ovog sela. Nalazi se iza fudbalskog igrališta. Vodenica je potpuno u funkciji.
Pored igrališta treba skrenuti na uzani prolaz između kuća, proći prvo domaćinstvo sa leve strane. Odmah po prolasku, dolazite u njive, a vodenica je sa desne strane na 50 m.
Ivkova vodenica
Snimljeno: 13.10.2024
18.
Kultura-Objekt-Zanatski
Vodenica Zdravkovića, Bistrica
O B J E K T
Zgrada vodenice (1)
Zgrada vodenice (2)
Zgrada vodenice (3)
Jedina od 9 u Bistrici koja ne radi
stanje:kompletna;
Do vodenice nas je vodio Radiša Rajković, unuk sestre Dragana Tomaševića. Reka leti presušuje.
Vodenica Zdravkovi}a, Bistrica
Snimljeno: 13.10.2024
19.
Kultura-Objekt-Zanatski
Vodenica Milisavčića, Bistrica
O B J E K T
Zgrada vodenice (1)
Zgrada vodenice (2)
Zgrada vodenice (3)
Zgrada vodenice (4)
P O S E T I O C I
Jedna od 9 u Bistrici
stanje:aktivna;
Do vodenice nas je vodio Radiša Rajković, unuk sestre Dragana Tomaševića. Reka leti presušuje.
Vodenica Milisav~i}a, Bistrica
Snimljeno: 13.10.2024
20.
Kultura-Memorijal-Spomenik
Spomenik poginulima 1912-1918 i 1941-1945, Bistrica
O B J E K T
Spomenik
Imena poginulih u balkanskim i Prvom svetskom ratu
Muzej Dragutina Tomaševića učesnika prve olimpijade na kojoj je Srbija imala predstavnike i požrtvovanog patriote, otvoren je nedavno. Otvoren je u kući koja je zamenila staru zgradu u kojoj je Dragutin rođen. Osnovao ga je unuk Dragutinove sestre, Radiša Rajković, svojim trudom i skromnim sredstvima. U muzeju je bogata faktografija iz života i doba Dragutinovog, šlem pod kojim je poginuo i nešto nameštaja iz stare kuće.
Imali smo sreću da čujemo priču iz kratkog, ali neverovatno bogatog života sportiste i patriote baš iz usta naslednika i bliskog rođaka.
Vodenica sa jednim kamenom. Nalazi se u centru sela. Vodenica je funkciji.
Dočekao nas je domaćin i otvorio vrata. U vodenici sve funkcioniše. Pitali smo za brašno, prodaju ga, ali nas je, korektno, upozorio da zbog slabe prošlogodišnje žetve ono nije najboljeg kvaliteta.
Julanska vodenica
Snimljeno: 10.03.2018
24.
Kultura-Objekt-Zanatski
Velika vodenica, Bistrica
P R I L A Z
Preko mostića
Firma
O B J E K T
Zgrada
Vodeničko kolo
Koš i kamen u radu
Unutrašnjost (1)
Unutrašnjost (2)
Mlin u radu
I Z B O R
Naš domaćin, Ljubiša Glišić
(video klip) Kako radi vodenica
P O S E T I O C I
Kako vodenica radi
pristup:putničkim vozilom; stanje:aktivna;
Vodenica je aktivna, zgrada je skoro renovirana. Ima jedan kamen. Vlasnik živi u kući do vodenice, tako da vam može otvoriti vrata u svako doba.
Imali smo sreću da nam Ljubiša Glišić, jedan od suvlasnika, otvori i pokaže vodenicu. Ljubiša nam je, takođe, podrobno opisao delove mehanizma i njihov rad.
Nekada davno na ovom mestu se nalazila vodenica. Sada je obnovljena i to na način koji nije uobičajen, podigli su je ortački pripadnici dve različite familije. Inače, suvlasnici svake bistričke vodenice su članovi iste familije.
Do vodenice nas je vodio Radiša Rajković, unuk sestre Dragana Tomaševića. Reka leti presušuje.
Milanova i Nedeqkova vodenica
Snimljeno: 10.03.2018
26.
Kultura-Objekt-Zanatski
Pavićevska vodenica
P R I L A Z
Firma
O B J E K T
Zgrada (1)
Zgrada (2)
Zgrada (3)
Kolo se ne vidi
O K O L I N A
Bazen jaza
Mala brana
Kaskada - vodopad u neposrednoj blizini
P O S E T I O C I
Nalazi se na oko trista metara od centra sela
pristup:putničkim vozilom; stanje:aktivna;
Vodenica radi. Zgrada je skoro renovirana. Ima lepo uređeni jaz. U proleće, oko nje je puno vode - bazen jaza, reka, prirodne kaskade i jedna na veštačkoj maloj brani.
Reka leti presušuje
Pavi}evska vodenica
Snimljeno: 10.03.2018
27.
Kultura-Objekt-Zanatski
Ružanska vodenica
P R I L A Z
Firma
O B J E K T
Zgrada (1)
Zgrada (2)
Zgrada (3)
Zgrada (4)
Kolo - nedostupno za pogled
Drveni zid
Jedna od 9 vodenica na Bistričkoj reci
pristup:putničkim vozilom; stanje:aktivna;
Zgrada je skoro renovirana. Spolja gledajući, nismo mogli da ustanovimo da li je u funkciji. U proleće, oko nje je puno vode - bazen jaza, reka, prirodne kaskade i jedna na veštačkoj maloj brani. Reka leti presušuje.
Sa D. Tomaševićem koji pokazuje kako se pravi raboš i R. Rajkovićem
Skriveno u šumi, pored reke, mesto za velike skupove i uživanje
stanje:savršeno; pristup:putničkim vozilom; status:prostorna kulturno istorijska celina od velikog značaja; šifra:PKIC0027;
Na uzvišenju je crkva sa etno postavkom. Niz padinu su klupe i nadstrešnice i nekoliko originalnih etno objekata. Plato se završava na obali reke. Prostor celog sela koji uključuje ostatke prethodne i noviju crkvu, seoske objekte, posebno vodenice i valjaricu, stavljen je pod zaštitu kao prostorna celina.
Do mesta se stiže iz centra sela uzanim putem sa tvrdom podlogom. Kada ima vode, a mi smo bili te sreće, Bistrička reka je pravi doživljaj. Brzog je toka, ima puno kaskada i malih vodopada. Nažalost, reka leti presušuje potpuno. Šuma je na padinama oko reke duž celog toka, od vrela do sela, a uz put su valjvica i četiri vodenice.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Staro selo Bistrica nastalo pored istoimene reke petnaestak kilometara jugoistočno od Petrovca na Mlavi pominje se prvi put u osnivačkoj povelji kneza Lazara manastiru Gornjak. Nešto više podataka o selu je iz vremena Austrijske uprave u prvoj polovini HVIII veka, a od prvih decenija HIH veka može se kontinuirano pratiti njegov razvoj naročito uočljiv krajem HIH i početkom HH veka kada je konačno uobličeno kao selo zbijenog tipa. Prirodni uslovi i privređivanje stanovništva presudno su uticali na strukturu i sadržaj ove celine, njene ruralne odlike i organizaciju. To se ogleda u odnosu starog i novog centra sa objektima javne namene, starog crkvišta sa ostacima manastirskog kompleksa i novosagrađene crkve iz 1936. kao i pojedinačnih objekata od kojih se pored stare kuće brvnare, polubrvnare, čatmare i zidanice od kamena, ističu mehana iz HIH veka, potkivačka i stolarska radionica i seosko groblje sa nadgrobnim spomenicima na kojima su natpisi iz HVIII veka i mlađi. Veoma zanimljivu grupaciju u gornjem toku reke čine deset vodenica potočara i tri valjavice podignute u HIH veku. Građene su u bondručnoj konstrukciji sa ispunom od drveta ili kombinovano: čatmom ili kamenom, pokrivene ćeramidom ili biber crepom. Kao gradnje narodne tehnike, od kojih su valjavice za pravljenje - valjanje sukna veoma retke, one predstavljaju posebnu vrednost ove celine. Konzervatorsko-restauratorski radovi izvedeni na valjavicama 1987 i 1988. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
pristup:putničkim vozilom,pešačenje do 200 m; stanje:funkcionalna; status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0570;
Zgrada je skoro renovirana. Batovi valjarice rade, ali nemaju šta da tuku - ovde se sukno više ne valja. U proleće, oko nje je puno vode - bazen jaza, reka, jedan veći i jedan manji vodopad. Reka, nažalost, leti presušuje.
Drakče Tomašević, suvlasnik, ljubazno nas je sačekao. Pokazao nam je prostor valjavice i okolinu. Na kraju nam je demonstrirao kako mehanizam radi, kao i kako se upisuje raboš. Prava je šteta da ovo služi samo za posete povremenih radoznalaca, jer - sukno odavno više niko ne radi na ovaj način.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo U selu Bistrici opština Petrovac u kraju zvanom Leštar nalazi se Valjavica. To je objekat za preradu sukna, nastao verovatno u drugoj polovini XIX veka. Objekat se sastoji od dve prostorije i nalazi se nedaleko od reke Bistrice. U jednoj prostoriji je soba za boravak, a u drugoj se nalaze stupe i maljevi sa ostalim delovima koji služe za preradu sukna. Deo valjavice koji služi za stanovanje zidan je lomljenim kamenom, dok je deo gde se nalaze stupe, napravljen je od brvana. Ceo mehanizam za valjanje sukna pokreće preko velikog točka voda iz jaza. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture; šifra:SK0827; stanje:urušena; nastanak:prva polovina 19. veka;
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Vodenica Dobrila Ivkovića na reci Mlavi u Malom Laolu nalazi se na samom izlazu iz sela putem za Veliko Laole. Sagrađena je pred kraj XIX veka. Osnova vodenice je u obliku ćiriličnog slova 'G', dimenzija 12.46x7.70x2.80m. Unutrašnji prostor se sastoji od vodenice i vodeničke sobe koja je dozidana 1963. godine. Temelji vodenice su od kamena, a vodeničke sobe od betona. Zidovi su bondručne konstrukcije, a ispuna zidova je od hrastovih talpi, dok je vodenička soba zidana opekom i nije malterisana. Krov je složen, a krovni pokrivač je ćeramida. U vodenici se nalaze četiri vodenička kamena sa potrebnim mehanizmom za mlevenje. Vodenički kamenovi su postavljeni u nizu, jedan pored drugog do južnog zida vodenice. Istovremeno kada i vodenica do same vodeničke brane, a na oko 20 m južno od vodenice, sagrađena je i vodenička štala. Vodenica pripada razvijenom tipu objekata ove vrste, jer se prvobitno u njoj nalazilo šest vodeničkih kamenova i kao takva predsatavljala jednu od najvećih vodenica u ovom kraju. Vodenica je danas prepokrivena savremenim crepom i u dobrom je stanju. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo U selu Malo Laole, u Gornjoj mahali, po narudžbini Živote Rajića podignuta je u drugoj polovini XIX veka kuća Jovana Rajića. Sagrađena je na blago nagnutom terenu, na najvišoj tački ograđenog dvorišta i u odnosu na sokak je povučena ka unutrašnjosti dvorišta, u kome se nalaze i zidani ekonomski objekti. Za vreme u kome je nastala, kuća ima veliku osnovu izvedenu u obliku pravilnog pravougaonika dimenzija 12m h 8m. Svojim punim obimom, kuća leži na masivnim hrastovim gredama-temeljačama, koje su preko krune temelja izrađenih od neobrađenog kamena sa vezivom od krečnog i blatnog maltera, položene u suvo. Kuća pripada tipu 'talpara' sa konstruktivnim sistemom izvedenim u vidu bondruka. Noseći drveni stubovi, koji čine osnovne konstruktivne elemente kuće, učepljeni su u temeljače i zajedno sa njima i venčanicama predstavljaju jednu vrstu skeltnog sistema. Zidna ispuna između stubova izrađena je od struganih hrastovih talpi, ujednačenih dimenzija i kvaliteta obrade. Krovna konstrukcija je drvena, krov je četvorovodan, krovne ravni su blagog nagiba, a krovni pokrivač je ćeramida. U smislu funkcionalne organizacije prostora, ovaj objekat pripada razvijenom tipu 'bogate' kuće narodnog graditeljstva iz druge polovine XIX veka. Sastoji se od centralno postavljenog prostora tzv. 'kuće' sa podom izvedenim od opeke i dve u odnosu na kuću simetrično postavljene sobe sa podovima od nabijene zemlje. Na pregradnim zidovima koji se nalaze između prostora 'kuće' i soba, jedan preko puta drugog, izvedeni su otvoreno ognjište i zidana peć. Ispred centralnog prostora 'kuće', u njenoj punoj širini, izveden je trem popločan opekom. Sa trema se ulazi i u pomoćnu prostoriju – 'ćiler' koja je u produžetku sobe postavljena tako da svojom dužom stranom zatvara trem. Precizna i na određen način rafinirano izvedena obrada za to doba, kao i ukupno ostvaren visok kvalitet izvedenih radova, govori o tome da su graditelji koji su zidali kuće, poznati kao 'Bugari', bili vrsni majstori svoga zanata. Kada je sagrađena, ova kuća je predstavljala ogledalo dobrostojećeg srpskog seoskog domaćinstva. Danas, usled nestručno izvedenih intervencija i neplanskog preziđivanja na 'moderan' način, izvedenog savremenim materijalima, izvorna arhitektura i likovno oblikovna svojstva kuće Jovana Rajića su u potpunosti devastirane. S toga, radi sprečavanja dalje devastacije i istovremeno u cilju očuvanja ovog vrednog primera narodnog graditeljstva, kući je neophodno vratiti izvorne arhitektonske vrednosti i spomenička svojstva koja je posedovala u svom autentičnom obliku. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U klisuri se mogu videti: - napušteni manastir u steni Blagoveštenje, - ostaci srednjevekovnog grada Drmana i Kudelina - ribnjak i riblji restoran - manastir Gornjak Takođe, za ljubitelje slobodnog penjanja postoje četiri sektora sa odrađenim smerovima za penjanje. Sve su u blizini puta, na 10 do 20 minuta hoda.
Klisuru čine sa obe strane srednje visoke stene, na pojedinim mestima velike strmine, ali, uglavnom bez zastrašujućih tesnaca. Mlava teče bez brzaka, skoro ravničarski, na pojedinim delovima okružena zelenilom. Uz put postoji prostor za parkiranje kod ribljeg restorana i kod izvora lekovite vode koji se nalazi ispod ostataka srednjevekovnog grada. Kod manastira Blagoveštenje (u steni), ne postoji parking; pored samog puta (koji nije širok) ima mesta za najviše dva vozila.
Na početku i duž prilazne staze postavljeni su informativni panoi. Lokalitet obuhvata kompleks nekoliko zgrada od kojih su bar dve bile znatnih dimenzija.
Prilazna staza je nelogično je postavljena - ide kroz šumu sa jakim usponom i nesigurnim rukohvatima, dok se pedesetak metara pre početka staze od magistrale odvaja makadamski put kojim se vrlo lako stiže do lokaliteta. Put je dovoljno dobar da se može prići i malo jačim autom.
Most je u skorije vreme renoviran, na njemu nema ni najmanjih oštećenja.
Most se vremenom utopio u okolno zelenilo. Sa jedne strane je potpuno zaklonjen olistalim granama, dok je sa druge delimično vidljiv kroz špalir visokih mladica.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Kameni most, kojim je premošćena Burovačka reka, nalazi se na putu koji od sela Burovac vodi prema Petrovcu na Mlavi. Ovaj u prošlosti veoma važan put, povezivao je stari Carigradski drum sa Gornjačkom klisurom i dalje sa Majdanpekom i Borom, velikim rudarskim centrima. Slučajni arheološki nalazi u neposrednoj blizini mosta, kao i istraživanja arhivske građe, potvrdila su da je na ovoj lokaciji, mnogo pre podizanja ovog Kamenog mosta, postojao neki stari most. U verodostojnost teze o postojanju mnogo starijeg mosta, koji se nekada nalazio na mestu današnjeg, i na čijim temeljima je po pričanju meštana 1910. godine podignut današnji Kameni most, upućuje i istorijski značaj komunikacije na kojoj se most nalazi. Relativno usko, ali prilično duboko korito Burovačke reke, premošćeno je masivnim kamenim mostom dužine 18.50m i širine 4.70m. Mostovsku strukturu čine dva zasvedena otvora za protok vode i između njih centralno postavljeni noseći stub. Iznad otvora za protok vode, izvedeni su poluobličasti svodovi, koje sa obe strane rečnog korita prihvataju obalni zidovi. Na sredini mosta, svodove prima centralni stub sa ugaonim ojačanjem izvedenim u vidu kljuna. Ovo ojačanje služi za razbijanje snažnog vodotoka. Most je izveden od pravilnih, fino obrađenih kamenih kvadera ujednačenih oblika i veličina. Sve spojnice, kako radijalne na čelima svodova, tako i dodirne na donjoj svodnoj površini-plafonu svoda, izvedene su precizno i ispunjene malterom. Kod oba svoda, linije intradosa i ekstradosa su pravilne i precizno izvedene, a sve spojnice propisno prevezane. Oporci svodova su naglašeni, u funkcionalnom smislu namenski obrađenim kamenim blokovima trapezoidnog preseka. Svodovi se završavaju horizontalnim podeonim vencem pravougaonog preseka koji istovremeno odvaja ogradu mosta, koja je izvedena od tankih nasatično postavljenih kamenih blokova, od završnog sloja šetne staze od makadama. Iako pripada mlađoj grupi kamenih mostova ovog tipa, konstruktivno rešenje mosta preko Burovačke reke se ističe posebno izvedenom kompozicijom masa svoda koje prihvata centralni stub, specifičnom konstrukcijom suprastrukture (od temena do temena svoda) i karakterističnom ravnom niveletom. Izuzimajući Stari kameni most u Smederevskoj Palanci, koji je danas potpuno zatrpan, most na Burovačkoj reci predstavlja jedini sačuvani kameni most na teritoriji Braničeva i Podunavlja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Grad su, udruženi, osvojili Milutin i Dragutin. Osvajanjem ovog grada, srpska vlast prvi put prelazi na desnu obalu Velike Morave. ---- Do samog objekta, od puta, ima samo 50-60 m visinske razlike, ali je velika strmina, gusto žbunje i nepostojanje oznake ili vidljive staze najava možda suviše velike avanture.
Nismo se peli do samog objekta, iako je do njega bilo samo 50-60 m visinske razlike. Velika strmina, gusto žbunje i nepostojanje oznake ili vidljive staze bili su dovoljan argument da odustanemo.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Sobrašica u selu Ćovdin nastala je krajem XIX ili početkom XX veka na prostoru nekadašnjeg centra sela, na putu prema Busuru. Sobrašica je jedna vrsta nadstrešnice u kojoj se nalaze klupe i sto po sredini. Bondručne je konstrukcije, sa stubovima i kosnicima bez ispune i krovom na četiri vode, pokrivenim ćeramidom. Objekat je služio za svečane ručkove, jedne ili više porodica u dane seoske slave ili nekog većeg verskog praznika koji je slavilo celo selo ili crkva. Ovakav objekat gradila je jedna porodica ukoliko je bila imućnija i imala veliki broj članova domaćinstva, ili više porodica zajedno. Dimenzije objekta su: dužina 9.75 m, širina 2.80 m, ukupna visina 3.30 m. Ova sobrašica se redovno održava i u dobrom je stanju. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Naslovna strana
