Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Zgrada hotela 'Rojal' podignuta je oko 1908. na mestu stare krčme, prema projektu segedinskog arhitekte Mađar Ede (1877-1912), autora nekoliko zapaženih ostvarenja početkom HH veka u Vojvodini. Neuspelom rekonstrukcijom (izmenom prozorskih otvora, prizemnih staklenih portala i uklanjanjem plastične dekoracije) i dodavanjem jednog krila 1967. devastirani su izvorni izgled i dekorativni elementi. U požaru 1990. krov je potpuno izgoreo, a sprat je bio delimično oštećen. Iz današnjeg stanja građevine naslućuje se secesijski koncept oblikovanja zidnih platana naglašenom vertikalnom razuđenošću plitkim širim pilastrima završenim atikom. Preostalu plastiku čini floralna ornamentika na atikama koja se trakasto produžava na pilastre (lovorov venac i girlande), kao i geometrijska profilacija krovnog venca. Konzervatorski radovi izvedeni su 1967. i 1990.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Podignuta je 1909. po projektima senćanskog arhitekte Berzenci Domokosa u vreme plebana Gozon Ištvana, u duhu istorizma sa elementima neobaroka i naznakom uticaja secesije. Ugao zgrade posebno je naglašen - na pilastrima završenim atlantima je balkon pentagonalne osnove, reljefno dekorisane ograde na kojoj stubovi nose arkade nadvišene kupolom. Na glavnoj fasadi je istaknut centralni rizalit atikom sa balustradom i bogato izvedenim ulaznim portalom od drveta i gvožđa, flankiranim pilastrima ukrašenim girlandama i atlantima koji nose balkon kao i konzole u obliku glava anđela. U prizemlju je niz velikih lučno zasvedenih prozora, centralnih delova natprozorskih lukova dekorisanih konzolama u obliku glava grčkih ratnika. Iznad profilisanog međuspratnog venca su udvojeni prozori sa po tri jonska pilastra na balustradama i timpanonom iznad sa anđelom u centru. U enterijeru je došlo do izmena u prostorima muzeja i kapele (smeštene u prizemlje Plebanije 1911. posle požara u crkvi sv. Ištvana). Unutrašnje stepenište ima bogato dekorisanu ogradu od kovanog gvožđa. Danas je u zgradi smešten Muzej. Konzervatorski radovi su izvedeni 1986.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 www.heritage-su.org.rs
 sr.wikipedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Sagrađena 1751, porušena u vreme Bune 1848, svoj današnji izgled dobila je u obnovi početkom XX veka. Koncipirana je kao jednobrodna građevina pravougaone osnove, sa spolja i iznutra petostranom oltarskom apsidom i pravougaonim pevničkim prostorima. Zapadnim pročeljem dominira visok barokni zvonik, prvobitno sa tri strane slobodan, naknadno uklopljen u arhitektonski sklop dodavanjem bočnih prostora. Skladnu fasadnu dekoraciju izvedenu u duhu klasicizma čine prislonjeni pilastri koji se ponavljaju u unutrašnjem prostoru deleći ga na tri traveja. Lukovi, sa originalnom plastikom na završecima, oslonjeni na pilastre, formiraju sferne svodove kojima je natkriljen prostor naosa. Uobičajeno je veća pažnja posvećena ukrašavanju zapadne fasade, gde glavni portal i oslikanu lunetu sa pretstavom patrona hrama iznad, uokviruju dva para pilastera potencirajući vertikalnu podelu. Oltarsku pregradu izrezbario je Mihajlo Janić 1851, a oslikao Pavle Simić 1859–62, koji je angažovan i na izradi ikona na južnim i severnim pevnicama, Bogorodičinog i Vladičanskog trona, balustrade hora i velike uljane slike na svodu. Dve kompozicije Jovana Isailovića, za koga se pretpostavlja da je autor prvobitnog ikonostasa, pronađene su prilikom restauracije zidnog slikarstva 1975. Konzervatorski radovi na arhitekturi izvedeni su 1980. i 1990.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 www.heritage-su.org.rs
 sr.wikipedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Književnik Stevan Sremac rođen je 1855. u kući broj 4, u ulici koja danas nosi njegovo ime. Osnova kuće je u obliku latiničnog slova L, sa širokom drvenom kasetiranom kapijom na uglu. Zidno platno je podeljeno horizontalno i zrakasto postavljenim fugama izvedenim u malteru. Na uličnoj fasadi su tri prozora iznad kojih je bogata floralna i zoomorfna plastika. Iznad svakog otvora su medaljoni sa inicijalima vlasnika. Ispod krovnog venca su ventilacioni otvori, sa dekorativnim rešetkama. Na prekretnici vekova izvršena je izmena fasade u duhu eklektike. Sremac ima istaknuto mesto u srpskoj književnosti. Književnim delom je dao svojevrsnu sliku društvenih prilika srpskog palanačkog života od Vojvodine na severu, preko Beograda do Niša na jugu. Tradicionalni, patrijarhalni ambijent bio je inspiracija i humoristička tema. Najpoznatija su mu dela: 'Ivkova slava', 'Pop Ćira i pop Spira', 'Vukadin', 'Zona Zamfirova' i dr. Mnoga dramatizovana dela su na stalnom repertoaru pozorišta. Pored književnih dela pisao je političke polemike, feljtone i satirične napise u političkim listovima liberalne stranke.Konzervatorski radovi izvedeni su 1987.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 www.heritage-su.org.rs

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Posle požara 1911. u kome je izgorela stara zgrada i konkursa za novu 1912, završena je 1914. Gradska kuća prema projektu arhitekte Friđeša Kovača, a pod nadzorom preduzimača Antala Seile iz Budimpešte. Četiri trakta građevine, povezana u pravougaonik obrazuju unutrašnje dvorište. Secesijski koncept razigranosti masa postignut je isticanjem isturenog centralnog rizalita ovalne osnove na glavnom traktu i kule na uglu glavnog i bočnog trakta. Doba arhitektonskih previranja uslovilo je rešenje bliže funkcionalizmu i uzdržanost u upotrebi bogatih dekorativnih elemenata secesije. Horizontalni venci, trake i frizovi stilizovane floralne i geometrijske ornamentike, pilastri i polustubovi sa kanelurama i naglašeni vertikalni otvori, veće staklene površine i staklene trake, detalji od kovanog gvožđa, stepenasto rešen krov centralnog rizalita sa lučno završenom atikom u kojoj je grb grada rezultat su traganja za osobenostima mađarske varijante secesije. Postavljanje visokog, masivnog tornja je romantičarsko zahvatanje u istorijske stilove, dok su detalji dekoracije secesije. Enterijer reprezentativnih holova, stepeništa i balustrada, plastičnih dekorativnih elemenata rađenih u štuku ima motive secesije.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 www.heritage-su.org.rs
 sr.wikipedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Vatrogasni dom (odnosno kasarna) sagrađen je 1904. godine. Projekat je uradio Lajta Bela, mađarski arhitekta najtalentovaniji sledbenik Odon Lechner-a. Kasarna je tipični predstavnik secesije sa elementima mađarske narodne umetnosti, značajana za izučavanje kako stila tako i elemenata mađarske arhitekture, ponikle iz narodne tradicije. Prema uličnom frontu su dve simetrične kule između dvorišne kapije, a unutar dvorišta je garaža sa četiri boksa, koje pojedinačno zatvaraju dvokrilna vrata. Krovni prekrivači od biber crepa oslanjaju se na složenu konstrukciju unakrsno postavljenih dvoslivnih krovova. Dekorativna ornamentika je izvedena u malteru i harmonično kolorisana. Pored dekorativnih elemenata i sve funkcionalne aplikacije, kao što su oluci, izrađene su po projektu i unikatno zanatski izvedene. Kasarna je u dobrom stanju i redovno se građevinski i zanatski održava. Konzervatorski radovi su izvedeni 1965. i 1992.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 www.heritage-su.org.rs
 sr.wikipedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Kuću krojača Krste Slavnića projektovao je početkom HH veka Bela Lajta, talentovani sledbenik Odona Lehnera idejnog tvorca mađarske varijante secesije. Arhitekta je prišao izvesnom odstupanju od uobičajenog rešenja, asimetrično deleći zidno platno postavljanjem ulaznog portala van ose simetrije, dok je smenjivanjem dvokrilnih i trokrilnih otvora postigao ritmičnost. Tragajući za karakterističnim izrazom istraživao je elemente mađarskih narodnih graditeljskih formi i motiva i u ovu građevinu uneo zaobljene oblike, srcolike detalje, čipkasto izrađene oluke i tavanske prozore, dimnjak sa petlom na vrhu, naglasio otvore ukrasnim trakama, modelovao zabat kao trolisnu detelinu. Kuća je projektovana sa dva stana i posebnim ulazima. Rešenje unutrašnjeg prostora je funkconalno. Konzervatorski radovi su izvedeni 1989.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 www.heritage-su.org.rs
 sr.wikipedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Reprezentativnu kuću u Ađanskoj 14, projektovao je arhitekta Vladimir Nikolić, kao svoju porodičnu kuću, na mestu starije kuće u kojoj je rođen. Kuća sa osnovom u obliku ćiriličnog slova 'P'je izgrađena na uličnoj regulaciji i sa stilskim odlikama zrelog istoricizma i elementima neobarokne ornamentike. Centralno postavljenom ajnfort kapijom, izvršena je simetrična podela prostora na dva velika šestosobna stana. Zidno platno je malterisano i ukrašeno plitkim, horizontalnim fugama. Svi otvori na objektu su polukružno zasvedeni, sa 'T' podelom okana i flankirani pilastrima. Iznad svakog otvora u neobaroknom zabatu je skoncentrisana dekorativna ornamentika- frontoni, kartuše sa školjkama, girlande sa plodovima vinove loze itd. Bogatu dekoraciju ima površina nad kapijom gde se nalazi i znak vlasnikovog zanimanja koji je predstavljen šestarom i trouglom.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 www.heritage-su.org.rs
 sr.wikipedia.org

 sh.wikipedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Godine 1883, Gradsko veće Sente donosi odluku o izgradnji šest salaških škola. Izgradnja ovih škola je započeta 1884. godine, a nastava je počela već sledeće godine. Za izgradnju svake škole kupljen je plac, površine po pola 'lanca' zemlje. Izvođenje radova je povereno Ištvanu Grundbeku, građevinskom preduzimaču. Od ovih šest škola, jedino je škola u ataru Ade zadržala prvobitnu funkciju. Od izgradnje do danas, škola nije pretrpela značajnije izmene, osim što je nakon velikog požara 1895. godine, krovni pokrivač od šindre zamenjen crepom. Objekat je građen po tada važećim uslovima, jedna učionica i stan za učitelja. Učionica zahvata jednu trećinu pravougaone osnove objekta, a dve trećine su zadržane za hodnik i učiteljski stan, sa dve prostorije, kuhinje, ostave sa tavanskim ulazom. Objekat je građen od naboja ili čerpića, što bi se naknadno utvrdilo. Bočna fasada zgrade ima sedam prozorskih otvora, te je po tome žitelji nazivaju 'škola sa sedam prozora'. Donji deo prozora su krila sa tri prozorska polja, dok su gornja krila sa dva prozorska polja koja se otvaraju u polje. Prozori su izrađivani po uobičajenom obliku seoske kuće, s tim da su dimenzije prozora prilagođene funkciji škole.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

 sr.wikipedia.org

 commons.wikimedia.org

Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica
Spomenik kulture u salašarskom naselju Kevi, podignut je 1912. godine prema tipskom projektu koji je potpisao Ćula Švab, arhitekta sa tehničkog odeljenja mađarskog Ministarstva za kulturu i obrazovanje. Ova je bila druga državna škola sagrađena u selu za koju je plac, kao i za prvu poklonila porodica Bilicki. Koncipovana je kao zgrada simetrične podele sa dve učionice povezane hodnikom i dva učiteljska stana. Građena je opekom, kao prizeman objekat pokriven biber crepom, u duhu skromnog seoskog neoklasicizma.
Naziv škole je menjan vremenom. Između dva rata ime škole je ,,Stevan Sremac,, nakon Drugog svetskog rata ,,Temerkenj Ištvan,, zatim ,,25 maj,, šta je naziv za sve škole u opštini do 1975. godine. Polovinom devedesetih škola ponovo dobija ime ,,Stevan Sremac,,.
Osim škole u dvorištu su i pomoćne zgrade: šupe, poljski nužnici i dve manje štale.
Kao redak primer očuvane tipske škole i danas u funkciji, koje su početkom 19. veka podizane u salaškim naseljima opštine Senta, ona predstavlja svedočanstvo o razvoju školstva na ovom području.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

 sr.wikipedia.org