putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
Ostaci tvrđave se nalaze na plavnim površinama Dunava i pristupačni su kad to vodostaj dozvoli. Oko ostataka i na gornjem platou preostale strukture rastinje je vrlo gusto. Zbog toga je nemoguće kratkom posetom proceniti oblik osnove i funkciju pojedinih zidova. Deo koji smo obišli, a izgleda da to nije cela slika, nepravilnog je oblika, veličine cca 40 × 30 m. Ono što sasvim laički procenjujemo da smo videli su dve kule, bedem imeđu njih i bedem prema istoku. Interesantno je da smo naišli na bunker (građen tokom ili posle 2. sv. rata) i na nekoliko betonskih ploča (1 × 1 m) povrh starih zidina.
Objekt je od nasipa udaljen oko 300 m, preko šumskog prohodnog terena, ali prvo treba nekako pregaziti plitki rukavac koji se formira odmah ispod nasipa, a dubina zavisi od sezone. Kad smo ga mi prelazili, bio je širok 2, a dubok pola metra.
44.714797, 21.021827, 1. ( 0:2; 9.80m) Nasipom se vozi do ove velike krivine, 03.10.2019,15:08, 93.2m; 44.714788, 21.021791, 2. ( 0:2; 9.60m) Kosina nasipa prema vodi, 03.10.2019,15:08, 93m; 44.715052, 21.028905, 3. (+6263:20;-0.30m) Bedeni kule, 11.26.2019,14:26, 83.1m
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Utvrđenje Kulič nalazi se u neposrednoj blizini ušća Velike Morave u Dunav, nedaleko od istoimenog naselja. Ostalo je izvan prostora zaštićenog nasipom, pa je naročito posle izgradnje HE 'Đerdap' periodično preplavljeno i često nepirstupačno. Pouzdanu sliku o njegovom istorijskom i arhitektonskom razvoju teško je sklopiti, zbog oskudnih istrijskih podataka i nedovoljne arheološke istraženosti. Danas vidljivi ostaci utvrđenja mogu se datovati u vreme tursko-austrijskih sukoba, krajem XVII i početkom XVIII veka. Zidano je pretežno od kamena, ali je korišćena i opeka, a kao vezivo krečni mlater. U osnovi ima poligonalni (najverovatnije šestougaoni) oblik, sa dve kapije i više topovskih otvora. Sa svih strana je opasano vodenim rovom, povezanim sa Dunavom. Ima prečnik od približno 70 m i bedeme očuvane do visine od 5 m. S obzirom na značajan strateški položaj važan za kontrolu kopnenih i vodenih puteva, koji su se ovde ukrštali, pretpostavlja se da je prvi vojni objekat sagrađen već početkom rimske kolonizacije Podunavlja (I-II vek n.e.) i formiranja vojne granice (limesa) duž desne obale Dunava, koju je činio sistem različitih vojnih objekata povezanih putem. U ranovizantijsko doba car Justinijan (527-565) je uz brojna druga utvrđenja, verovatno obnovio i Kulič grad, a i tokom srednjeg veka i u periodu turske vlasti je uz različite prepravke bilo aktivno vojno uporište. Korišćeno je i tokom velikih svetskih ratova u XX veku, kada je izgrađeno nekoliko betonskih bunkera. Unutar utvrđenja se do sredine osamdesetih godina XX veka nalazilo seosko groblje, kada je izmešteno na zaštićenu lokaciju bližu današnjem naselju. Postepeno je zbog gustog rastinja i vode postalo gotovo nepristupačno i teško sagledivo. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Šumu čini preko dvesta stabala starosti između 200 i 300 godina. Skoro sva stabla su u životu. Posebno su atraktivna u periodu bez lišća, deluju kao horda zastrašujućih divova.
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja,arheološko nalazište; šifra:SK0538,AN0005; period:srednji vek;
Tvrđavu je izgradio despot Đurađ Branković, između 1427. i 1430. godine.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Smederevska tvrđava nalazi se na desnoj obali Dunava, na ušću reke Jezave. Dunav, Jezava i Petijevski potok uslovili su trougaonu osnovu tvrđave koja je u prostornom smislu podeljena na Mali i Veliki grad. Sagradio ju je despot Đurađ sa namerom da u nju smesti sedište civilne i crkvene vlasti. Posebno je obraćana pažnja na bedeme prema kopnenoj - lako pristupačnoj strani, stoga na toj strani imaju najviše kula. Mali grad je posebno utvrđeni vladarski dvor, sa svih strana optočen vodom. U njegovom centralnom delu nalazi se kamenom zidani bunar, a ulazilo se sa jugozapadne strane, kroz dvojni sistem kapija. U Velikom gradu postojao je mitropolijski kompleks sa pratećim prostorijama i građevine za stanovništvo. Na varoškom bedemu bile su dve kapije. U Malom gradu nalazi se šest kula, od kojih je na jednoj natpis iz koga se jasno vidi da je grad podigao Đurađ Branković. Veliki grad opasuje devetnaest kula. Kule su široke oko 11, a visoke oko 20 m . Rađene su od lomljenog kamena u dobrom krečnom malteru. Debljina zidova dostiže i do 4,5 m . Najdeblji su bedemi prema kopnenoj strani. Smederevska tvrđava zauzima prostor od oko 11 ha. Turci su 1480. dozidali po jednu poligonalnu kulu na sva tri ugla, kao i kulu na sredini varoškog bedema. Kule su bile obezbeđene topovima. Smederevska tvrđava se arheološki istražuje više decenija, a izvođeni su i konzervatorsko-restauratorski radovi. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Nakon Beogradskog kreditnog zavoda i Prve srpske banke, osnovana je 1871. godine Prva smederevska kreditna banka. Imajući u vidu da je Smederevo tada bila pogranična varoš, u kojoj se obavljala velika trgovina između Srbije i uglavnom Austrougarske, osnivanje novčanog zavoda imalo je za cilj da omogući što efikasnije transakcije u ekonomiji. Nakon dogovora postignutog na slavi trgovačke porodice Rašić 1870. godine, između najuglednijh smederevskih trgovaca, predstavnika krupnog kapitala i tadašnje građanske klase u nastajanju, došlo je do osnivanja banke. Prvi predsednik Privremenog odbora banke bio je trgovac Mata Popović, član deputacije koja je 1858.god. vratila Miloša Obrenovića u Srbiju, a potpredsednik Dina Mančić, trgovac, a kasnije i dobrotvor grada Smedereva. Uz njih, osnivači su bili: Janaćije Konstantinović, vlasnik prvog mlina u Smederevu i potonji narodni poslanik i predsednik opštine, Georgije Nuša, Jovan Špartelj, Jefrem Marić, Stojan Rašić, kafedžija Anastas Tomić-Kalkaljera, poslanik i predsednik opštine Gavrilo Čupić, advokat Mihajlo Stojkovac, Đorđe Pavlović i Tasa Stojanović. Po projektu inž. Jovana Banića i Dimitrija Miloševića iz Smedereva, u glavnoj ulici koja vodi od centralnog gradskog trga do pristaništa, u periodu 1903-1904. godine, podignuta je zgrada Prve smederevske kreditne banke. Reprezentativna i masivna, izgrađena u duhu eklekticizma s početka XX veka, svojom arhitekturom zasnovanom na renesansnim načelima primene principa pune simetrije spada u stilski vredna ostvarenja. Objekat ima osnovu složenog oblika izvedenu u obliku slova T. Sastoji se od podruma, visokog prizemlja i tavanskog prostora. Glavna ulična fasada nešto težih gabarita, dobrih proporcija sa naglašenim centralnim delom, oblikovana je u duhu neorenesanse, sa primesama neobaroka. Na centralnom rizalitu, bogatsvo i otmenost dekorativne plastike, došli su najviše do izražaja. U enterijeru, vestibil i ulazno stepenište su nekada bili reprezentativno i raskošno obrađeni. O ugledu, ekonomskoj snazi i poslovnoj moći Prve smederevske kreditne banke svedoči i podatak da je imala svoju filijalu u jednom od najlepših spomeničkih zdanja starog Beograda, palati Milana M. Stefanovića na Terazijama br.39. Ovaj reprezentativni objekat raskošne arhitekture i velikih umetničkih vrednosti, sagrađen 1910-1912.godine, zadržao je naziv Smederevska banka na Terazijama do danas. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0545; stil:klasicizam; nastanak:1888.; autor:Aleksandar Bugarski, arhitekta;
Zgrada dominira centralnim trgom grada.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Uz glavni gradski trg podignuta je u duhu evropske arhitekture jedna od prvih značajnih građevina u Smederevu. Zgrada Sreskog načelstva (danas Okružni sud) izvedena je između 1886-1888. prema projektu arhitekte Aleksandra Bugarskog. Akademski je oblikovana sa elementima klasicizma i renesanse. Arhitektonska koncepcija je zasnovana na simetričnoj kompoziciji sa osnovom u obliku slova E. Ima prizemlje i jedan sprat, a samo nad središnjim rizalitom centralnog trakta i drugi sprat. Naglašena je horizontalna podela fasada. U prizemlju je fasada rustično obrađena imitirajući kvadere i lukove iznad polukružnih prozora. Centralni rizalit, isturen 3 m , ima dva masivna stupca u prizemlju, balkon sa balustradom i lučnim prozorima na spratu, arhitravno završenim prozorima drugog sprata i visokom atikom iznad krovnog venca. Svi uglovi zgrade posebno su naglašeni (kao i centralni rizalit) rustično obrađenim kvaderima i atikama. Enterijer je skromnije izveden (profilisani venci i okviri na bočnim zidovima i plafonu), osim ulaznog hola i velike svečane sale (čija dekoracija nije sačuvana). Obimnije intervencije na objektu izvršene su 1963. godine. kada je postavljen i mozaik R. Gligorijevića na centralnom stepeništu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Visoka tavanica sa kupolama, masivni mermerni stubovi, u vizantijskom stilu osmišljen i dekorisan prostor, nama, nenaviklim na prizor, deluje tajanstveno i fascinantno.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Crkva Svetog velikomučenika Georgija u Smederevu spada među najveće hramove XIX veka u Srbiji. Izvedena kao prva reminiscencija jednog srpskog srednjevekovnog spomenika, crkve Svete Trojice manastira Manasije, predstavlja lep primer vrhunca ranog romantičarskog istoricizma. NJen protomajstor bio je poznati makedonski neimar i zograf Andreja Damjanov iz Velesa, koji je po nešto izmenjenom planu arhitekte Jana Nevole zidao crkvu u periodu od 1850. do 1854. godine. Po svom arhitektonskom sklopu ona predstavlja kombinaciju trikonhosa, razvijenog upisanog krsta sa pet kupola i trobrodne bazilike. Unutrašnjim prostorom dominira naos na koji se nadovezuju na istočnoj strani trodelni oltarski prostor, pevničke konhe na severnoj i južnoj i na zapadnoj strani priprata sa galerijom. Iznad galerije podignut je barokni zvonik. Fasadu crkve odlikuje bogata plastična dekoracija izvedena kao spoj srpske srednjevekovne tradicije, baroka i islamskog uticaja. S obzirom da nije bila oslikana, dok je prvobitan ikonostas stradao za vreme Prvog svetskog rata, Upravni odbor Crkvene opštine Smederevo 1935. godine zaključuje Ugovor o živopisanju hrama i izradi ikona za ikonostas sa Andrejom V. Bicenkom, akademskim slikarem iz Beograda. Živopis i ikone na ikonostasu predstavljaju izuzetno vrednu slikarsku celinu, stilski izvedenu kao kompromisno rešenje između srpske tradicionalne religiozne slike, savremenog bogoslovlja, ruske tradicije i akademskog stila. Iz slikanog programa posebno se izdvajaju kompozicije Prenos moštiju Svetog Luke u Smederevo i Propoved na gori kao predstave sa snažnim istorijskim i versko-političkim karakterom, upotpunjene portretima autentičnih istorijskih ličnosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Bela mermerna figura srpskog vojnika na visokom postamentu ispisanom brojnim imenaima poginulih, nalazi se na centgralnom gradskom trgu u blizini crkve.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Na predlog opštinskih odbornika i 'Udruženja dobrotvora', koji su poklonili plac i delimično učestvovali u finansiranju izgradnje, po projektu koji je 1926. godine izradio čuveni arhitekta carske Rusije, akademik Nikolaj Krasnov, u samom centru grada, na pravilnim regulacionim linijama nekadašnjih ulica Vožda Karađorđa i Kralja Aleksandra, podignuta je 1928. godine zgrada bivšeg Opštinskog doma u Smederevu. Ovo zdanje se odlikuje masivnom i reprezentativnom arhitekturom sa naglašenom horizontalnom elevacijom. Objekat ima složenu osnovu, a sastoji se od podruma ispod jednog dela zgrade, prizemlja i sprata. Ulični frontovi su nejednake dužine i okrenuti su ka Trgu Republike, odnosno delu sadašnjeg proširenja Trga Republike, na kome je fontana sa skulpturom 'Kupačice' rad vajara Aleksandra Zarina. Likovnost objekta ostvarena je jedinstvenim tretmanom fasadnih frontova i zasnovana je na snažnom kontrastu horizotalnog i vertikalnog. Pravilan ritam podele po vertikali i na taj način naglašena vertikalnost fasadnih polja unutar kojih su formirani otvori, postignut je primenom teških udvojenih pilastera sa izraženim horizontalnim fugama. Uz uočljivo odsustvo horizontalnih podeonih venaca, objekat svojim gabaritom i masama, kao i istaknutim krovnim vencem sa balustradom ima naglašenu horizontalnost kao osnovnu likovnu determinantu čitavog objekta. Posebnost arhitekture objekta predstavlja ugaono koncepcijsko rešenje sa glavnim ulaznim delom koji je naglašen sa četri visoke figure u kontrapostu. Ove skulpture su postavljene na balustradi i predstavljaju personifikaciju pravde, rada, nauke i kulture. Specifikum ukupne arhitekture enterijera objekta, čini nekada skupštinska, a danas bioskopska sala, prostor koji u projektantskom smislu predstavlja izuzetno elegantno i svrsishodno rešenje izuzetnih akustičkih svojstava. U celosti, arhitektura Opštinskog doma odiše duhom zrelog i na jedan poseban način inovativnog eklekticizma dvadesetih godina prošlog veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Veliki dobrotvor Smedereva Dimitrije Dina Mančić (1827-1882) zaveštao je testamentom deo svoga imanja sa kafanom zv. 'Markićeva' za podizanje Gimnazije smederevske. Po skicama znamenitog arhitekte Milorada Ruvidića iz 1904. godine, na mestu nekadašnje kafane podignuta je Gimnazija. Evropski obrazovan, otmen i elegantan, Ruvidić objekat projektuje u skladu sa prirodom svog bića. Testamentalni uslov izgradnje, bio je da se na zgradu stavi nadpis 'da je istu gimnaziju podigao on Dina za spomen njegov i njegove žene LJubice'. Ovaj natpis nikada nije postavljen. Od izvorno projektovanog i izvedenog spratnog objekta skladnih i elegantnih proporcija (sa naglašenim ugaonim rizalitima), koncepcijski zasnovanog na doslednoj primeni renesansnog principa pune simetrije i rustično obrađenim prizemljem, iznad koga je sprat bogato dekorisan vučenom i livenom plastikom izvedenom u duhu klasicizma (sa primesama uticaja secesije), do danas je ostalo sačuvano samo krilo u Ulici Save Nemanjića. Tokom dogradnje velikog obima izvedene 1934-1935. godine, izgradnjom još jednog krila, masivnog centralnog rizalita sa glavnim ulazom i svečanom salom na spratu, i u skladu sa tim, uvođenjem nove-glavne ose simetrije, suštinski je promenjena izvorna funkcionalna koncepcija objekta. Neoklasicistički izveden, teški rizalit sa naglašenim stubovima i pseudobaroknom atikom ukrašenom muškom i ženskom figurom u poluležećem položaju, na antički način izvedenim, postao je glavna arhitektonska dominanta zgrade. Primena načela akademizma, ogleda se u doslednoj primeni strogog ritma i pravilnoj smeni punog i praznog, na objektu u celosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0540; nastanak:15. vek, prva polovina(?);
Crkva se nalazi na gradskom groblju. Svaki detalj na njoj potvrđuje da se radi o objektu iz srednjeg veka.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Nalazi se na smederevskom groblju. O ktitoru i vremenu izgradnje hrama nema istorijskih podataka, pa se datovanje u prvu polovinu XV veka određuje na osnovu stilske analize arhitekture. Crkva pripada spomenicima moravske graditeljske škole. U obliku je trikonhosa, sažete varijante upisanog krsta. Krstoobraznost osnove ne ogleda se u sistemu krovova. Na preseku krakova krsta izdiže se kupola osmostranog tambura na čijim su uglovima prislonjene kolonete povezane lukovima. Sve tri konhe spolja su petostrane, a na njihovim stranama, kao na tamburu, prislonjene su slepe arkade povezane kolonetama. Fasade su po horizontali ukrašene soklom i kordonskim vencem, a na potkrovnom vencu nizom zupčasto postavljenih opeka. Iznad kordonskog venca na bočnim zidovima su slepe arkade, a iznad sokla prozorski otvori u vidu okulusa, monofora i bifora. Na otvorima je postavljena plastična dekoracija u vidu geometrijskog prepleta i tordirane trake. Crkva je zidana kvaderima kamena u alternaciji sa tri reda opeke. Hram je živopisan znatno kasnije, prema stilskim odlikama najverovatnije početkom HVII veka. U inače standardnom programu pažnju privlači ilustracija 149. psalma. Pre 1808. Nikola Apostolović naslikao je ikone za ikonostas. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Vila Mitinac nalazi se na Plavincu, na padini iznad desne obale Dunava, pored puta za Beograd. Sagradio ju je 1900. godine smederevski trgovac Dimitrije - Mita Stefanović kao porodičnu kuću za odmor u prirodnom okruženju vinograda i voćnjaka. Vila je podignuta na padini, usled čega je jednim delom prizemlje ukopano. Pravougaone je osnove sa prizemljem i spratom. Više puta je pretrpela izmene, ali bez bitnog narušavanja izgleda. Godine 1925. dograđen je veliki drveni trem uz istočni zid, kao i jedno manje stambeno krilo uz severni zid. U prizemlju su hodnik, kuhinja, kupatilo i dnevna soba, a na spratu su salon, veća spavaća i tri manje sobe. Glavna fasada zgrade simetrično je rešena, tako da je u prizemlju u centralnom delu ulazni trem sa velikim lučnim otvorom, a sa obe strane ulaza nalazi se po jedan lučno zasveden prozor. Na spratu su troja dvokrilna vrata sa naglašenim lučnim završecima i balkon sa ogradom od kovanog gvožđa. Raznovrsnost dekorativnih arhitektonskih elemenata, posebno koloristički nijansirana fasadna dekoracija u malteru i drveni elementi koji ukrašavaju krovni venac i trem po ugledu na švajcarske vile izdvajaju je od ostalih kuća za odmor u ovom kraju. Kao verovatan uzor za izgled ove vile bio je Letnjikovac kralja Aleksandra Obrenovića koji se nalazi nedaleko od ovog objekta. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Jedan od reprezentativnih objekata Vlade Republike Srbije
posete:nisu moguće; status:spomenik kulture; šifra:SK2021; nastanak:1865; stanje:reprezentativni državni objekt;
Izgrađen je 1865, korišćen je kao letnji dvor. Zgrada danas pripada državnoj upravi i koristi se kao reprezentativni državni objekt. Posete po najavi.
Samo par fotki ispred kapije
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo U izuzetnom okruženju, na padini desne obale Dunava sa šumom u zaleđu i pogledom na vinograd, reku i banatsku ravnicu, smestio se letnji dvor dinastije Obrenović, koji je u istoriji dugoj blizu dva veka pretrpeo značajne promene. Vinograd sa voćnjakom, livadom i kućom 'sa tri ložišta za parno kupatilo' knez Miloš je kupio 1827-1829. godine od turskog spahije, da bi na imanju uskoro podigao podrum sa konakom i time trajno vezao dinastiju Obrenović za ovaj prostor. Knez Mihailo je 1865. godine ovde izgradio skroman jednospratni letnjikovac, takozvani 'Salon' kojim započinje uspostavljanje vladarske letnje rezidencije u Smederevu. Kraljica Natalija je sa arhitektom Jovanom Ilkićem 1897. godine unela značajne izmene sa idejom formiranja letnjeg dvora za mladog kralja Aleksandra. Tada su letnjikovcu dograđena dva bočna rizalita, a dekorativni elementi izvedeni su po ugledu na švajcarske vile. Romantičarski izgled letnjikovca iz ovog perioda sačuvan je samo na starim razglednicama i fotografijama. Nakon Drugog svetskog rata 'Kraljev vinograd u Smederevu' postao je državna imovina, a letnjikovac pretvoren u vilu zatvorenog tipa 'Zlatni breg', tako da je skromni letnji dvor dinastije Obrenović pretvoren u luksuzno opremljenu reprezentativnu vilu za potrebe protokola. Povodom održavanja Prve konferencije nesvrstanih zemalja u Beogradu izvršena je radikalna rekonstrukcija vile u periodu 1957-1961. godine prema projektu arhitekte Bogdana Bogdanovića. Tada je njen izgled potpuno izmenjen dobivši odlike klasicističkog zdanja. Salon je dobio mermerni pod i kamin od belog mermera, a opremanje enterijera umetničkim predmetima i nameštajem iz raznih epoha obavili su slikari Peđa Milosavljević i Miodrag B.Protić. Ispred vile postavljena je fontana sa bronzanom skulpturom Lede s labudom, rad slikarke Olje Ivanjicki. Danas je Letnjikovac Obrenovića jedan od reprezentativnih objekata Vlade Republike Srbije. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda Lokalitet Goli breg nalazi se neposredno do lokaliteta Beli breg, sa leve strane puta Beograd – Smederevo. Prostire se od ušća potoka Sastavaka, pa do Belog brega. Ovde su konstatovani ostaci naselja i nekropola sa materijalom neolitskog, rimskog i ranoslovenskog perioda. Ovaj lokalitet poznat je i pod imenom Orešac. Otkriveni arheološki materijal sa ovog lokaliteta pohranjen je u Narodnom muzeju i Muzeju grada Beograda. Na ovom lokalitetu do sada nisu vršena arheološka istraživanja, a na osnovu rimskog i ranoslovenskog materijala može se vezati za Beli breg sa kojim bi predstavljao celinu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda Arheološki lokalitet Beli breg nalazi se na trideset osmom kilometru puta Beograd – Smederevo, sa desne strane, u ataru sela Brestovik. Ovde su prilikom radova na putu 1948. godine otkriveni ostaci jedne grobnice, zidane od opeka. U samoj grobnici nisu nađeni prilozi, ali su oko grobnice, u sloju, otkriveni jedan veći, tri manja suda i šest žižaka. Na osnovu ovog materijala, određena je starost grobnice. Pretpostavlja se da datira iz III veka n. e. Prilozi iz grobova, koji su nastali u X ili XI veku, a potiču sa istog lokaliteta, ukazuju na mogućnost postojanja ranosrpske nekropole. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Verovatno jako lep objekt sa lučnim tremom i velikim krovom od ćeramide. Utisak je nemoguće proveriti, pročeljnje je zaklonjeno olupinama vozila, a ostatak zelenilom.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Sagrađena je početkom devetnaestog veka i pripada tradicionalnoj narodnoj arhitekturi moravskog tipa. Ima pravougaonu osnovu dimenzija 12h7 m, sa unutrašnjim prostorom podeljenim na 'kuću', dve sobe i uvučeni trem sa moravskim lucima. Građena je na visokim temeljima od opeke u bondručnom sistemu sa ispunom zidova od pletera, sa četvorovodnim krovom pokrivenim ćeramidom. Podovi su od nabijene zemlje, tavanica je u 'kući' od šašovaca, a u sobama od kolenika, malterisane blatnim malterom i krečene. U osnovi kuća pripada razvijenom tipu naše narodne arhitekture, gde se pored glavne prostorije 'kuće' u kojoj gori vatra i vrše se svi važniji dnevni poslovi i porodična okupljanja, javljaju i dve sobe. Prva, veća soba je gostinska, odnosno za 'slave, prela i opela'. Druga, manja soba je pored spavanja prvenstveno namenjena za čuvanje vrednijih stvari i opreme. Trem pored toga što je izuzetno praktičan, kući daje posebnu toplinu i prepoznatljivost. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Višeslojno nalazište, od halštada (800 - 500 pne) do kasnog Rima (3 - 4. vek). Najznačajniji otkriveni objekt je zidana grobnica. Na lokaciji se nalazi i humka (tumul) sa ostacima kule na njoj.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Nalazi se na zapadnom obodu sela Vranova, uz levu obalu reke Jezave i nedaleko od seoskog groblja. Zauzima dominanatan položaj prema prostranoj dolini Velike Morave, koja se prostire severno i istočno od ovog lokaliteta. Ime nalazišta potiče od naziva za istoimeni potez Ornice. Do otkrića arheoloških nalaza došlo je pretežno slučajno prilikom obavljanja poljoprivrednih radova. Reč je o složenom višeslojnom nalazištu, koje ima kontinuitet življenja na ovom području u rasponu od starijeg gvozdenog doba (halštata 800 – 500 godina p.n.e.) do pozno-rimskog perioda (III-IV vek n.e.). U okviru ovog prostora nalazi se i manje uzvišenje (verovatno tumul), koje meštani nazivaju Umka, na kome su otkriveni ostaci manjeg zidanog objekta od kamena, verovatno kule stražare iz rimskog perioda. Prema položaju imala je važnu ulogu u kontroli puta duž leve obale Jezave, paralelne sa Moravskom dolinom. Najznačajniju pojedinačnu celinu predstavlja opekom zidana grobnica sa dvovodnim krovom, koja je iznutra bila obložena hidrostatičkim malterom i oslikana floralnim motivima. Na osnovu tipa grobnice i pokretnih nalaza otkrivenih u njoj, može se datovati u period s kraja II i početka III veka n.e. Slične grobnice otkrivene su u blizini, unutar kompleksa Nove železare, prilikom njene izgradnje i u okviru nekropola Viminacijuma. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Stablo se nalazi u kompleksu železare u velikom zelenom parku. Srećom, stablo raste uz samu ivicu kompleksa, tako da se može videti iza metalne ograde kompleksa.
Dužinom kompleksa prolazi magistralni put uz koji nema pešačke staze. Ipak, ima mesta za zaustavljanje kola, doduše na travnatoj traci uz sam put s jedne i plitki jarak sa druge strane.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Kuća pripada narodnoj arhitekturi, sagrađena je polovinom devetnaestog veka kao spratni objekat sa ukopanim podrumom u delu prizemlja i zatvorenim tremom na južnoj strani spratnog dela. Ima pravougaonu osnovu dimenzija 12.10x7.70 m. Temelji su od opeke, zidovi u bondručnoj konstrukciji sa ispunom od čatme, krov je četvorovodan pokriven biber crepom. Streha je ispuštena oko 1m i opšivena šašovcem koji je velikim kovanim ekserima prikovan za rogove i grede. Prizemlje je prvobitno bilo namenjeno za štale, a sprat za stanovanje, ali je ubrzo i prizemlje pretvoreno u stambeni prostor. Kuća je 1912. godine renovirana, kada je dobila današnji izgled. Tada je zamenjena stolarija, oštećeni delovi konstrukcije, krovni pokrivač i zastakljen trem na spratu. Kuća je u jednom periodu neposredno nakon Drugog svetskog rata služila kao stanica milicije. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kompletno seosko domaćinstvo 19. i 20. veka čine sačuvani stambeni i ekonomski objekti i novija kuća rađena po gradskim uzorima. Kompleks je ostavljen bez namene, pa pojedini objekti polako propadaju.
Kompleks je ostavljen bez namene, pa pojedini objekti polako propadaju. Jedini stanar celog kompleksa je Nikola, izbeglica iz ustaničke Korenice u Hrvatskoj.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Kompleks porodice Milosavljević jedan je od retkih primera sačuvanog kompletnog seoskog domaćinstva devetnaestog veka i svojevrstan mali etno muzej tipova objekata i načina gradnje u ovim krajevima tokom jednog stoleća. Porodica Milosavljević jedna je od najstarijih u Drugovcu i ustupila je svoje zemljište za izgradnju crkve, a kasnije je i škole u Drugovcu. Pouzdano se zna da je novu kuću sagradio Živa Milosavljević, a kako on nije imao potomaka, kompleks je nasledila Veronika Klonfer. Ona je bila vlasnik u vreme utvrđivanja za kulturno dobro, tako da se negde pominje i pod njenim imenom. Kako ni ona nije imala potomaka, kompleks je nakon njene smrti ponovo postao vlasništvo porodice Milosavljević, potomaka Živinog rođenog brata. Komplek se sastoji od više objekata: dve kuće, jedne sa početka i druge sa kraja devetnaestog veka, mlinskog magacina, koša pletara, kačare, furunare i štale. STARA KUĆA, podignuta početkom devetnaestog veka, pravougaone je osnove 13,90h9,12 m, bondručne konstrukcije, pokrivena ćeramidom. Osnova je razvijenog tipa i karakteristično je da su se na kući zadržala dvoja naspramna vrata. Prvobitno je imala veliki trem koji je kasnije zatvoren. NOVA KUĆA podignuta 1891-92. godine, pravougaone osnove 16,20h12,70 m, predstavlja tip gradske kuće koje su krajem devetnaestog veka počeli da grade i bogatiji ljudi u selima. Ima visoko prizemlje, podrum ispod jednog dela zgrade, pokrivena je biber crepom. U sobama su sačuvane oslikane tavanice. MLINSKI MAGACIN podignut je polovinom devetnaestog veka. Pravougaone je osnove 14,00h5,60 m građen hrastovim talpama na uzdignutom temelju od opeke. Krov je dvovodan, pokriven biber crepom. KOŠ PLETAR podignut je u prvoj polovini devetnaestog veka. Osnova koša je 7,98h2,13 m, sa tremom 7,98h3,30 m. Bondručne je konstrukcije sa ispunom od prepletenog pruća, sa uzdignutim temeljom od opeke. KAČARA je podignuta u prvoj polovini devetnaestog veka. Dimenzija 12,60h9,60 m. Po konstrukciji je čatmara, kasnije prepokrivena biber crepom. FURUNARA je iz polovine devetnaestog veka, dimenzija 5,30h4,00 m. Bondručne je konstrukcije sa ispunom od opeke. U njoj se nalazi zidana furuna za pečenje hleba. ŠTALA je izgrađena približno kad i nova kuća. Zidana je opekom i služila je za jahaće konje. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Polovina objekta je potpuno srušena. Velika kafana građena sredinom 19. veka, značajni objekt na prometnom putu i zaštićeni spomenik kulture, danas stoji prepolovljen i bez ikakvih atributa svog značaja.
Ranije je bilo: idemo u kafanu po zaborav, sada: zaboravi kafanu, nema ih.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Stara kafana porodice Šterić sagrađena je polovinom devetnaestog veka kao drumska mehana na značajnom putnom pravcu Carigradskog druma, na samoj raskrsnici puteva ka Smederevu, Požarevcu i Velikoj Plani. U vreme nastanka vrlo značajan objekat narodne arhitekture, znatnih dimenzija pravougaone osnove (25h18m). Građena je u bondručnom sistemu sa ispunom od opeke starog formata, sa četvorovodnim krovom pokrivenim ćeramidom. Ka ulici je celom dužinom imala trem sa drvenim stubovima, a ispod većeg dela objekta podrum. Tokom vremena objekat je pretrpeo više promena, a krajem dvadesetog veka polovina objekta je srušena do temelja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0547;
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Stara drumska mehana porodice Mladenović u Saraorcima, u ulici Maršala Tita br. 112, nedaleko od Smedereva dobro je očuvan primerak drumske mehane iz druge polovine HIH veka. Pretpostavlja se da je podignuta pre 1830, i da je prvobitno bila menzulana, koja je u turskoj carevini služila kao poštanska stanica u kojoj su se čuvali odmorni konji za tatare-poštare. Ovaj termin zadržao se i u Kneževini Srbiji za objekte iste namene. Mehana je prizemna, dimenzija 30h15 m , podignuta uz nekadašnji Carigradski drum. Sagrađena je u bondručnom konstruktivnom sistemu, sa dvovodnim krovom pokrivenim ćeramidom. Ima osam prostorija, dva hodnika i trem centralnog tipa, sa lažnom moravskom arkadom. Lukove arkade nosi sedam drvenih stubova sa manjim proširenjima u gornjem delu, bez detalja i profilacije. Jedan deo objekta danas ima stambenu namenu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Naslovna strana
