putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
Vodenica se nalazi na pola puta od sela do Vrmdžanskog jezera. Vodenica je aktivna, uz nju je i restoran domaće kuhinje, a uz potok i hladovina za uživanje. Put je makadamski, dobar.
Selo Vrmdža je, uopšte, izuzetno interesantno mesto. Ovo je samo delić toga što se ovde može sresti. Naravno, mora se čovek malo i potruditi da pronađe prave informacije.
Vrlo upečatljivo mesto. Selo vijuga između tri ili četiri grupe gromadnih stena, ne nižih od 50 m u odnosu podnožje. Iznad samih seoskih kuća je stena na kojoj se nalazio grad. Od grada je ostao samo jedan poveliki zid, priljubljen uz stenu. Na platou na vrhu nema vidljivih ostataka. Sada je tamo pozornica i mesto na kome se održava Vrmdža fest, kao i vidikovac. Sa platoa puca pogled nadaleko na jug. U blizini sela je jezero Vrmdža, nastalo nedavno, prirodnim putem. Jezero je u prijatnom ambijentu, neveliko, okruglo i idealno za obići jedan krug oko. Na putu do jezera je izvor Vrmdžanske reke, kao i Deda Mijina vodenica. Vodenica radi, može se kupiti brašno, a uz nju je prijatan restoran i mesto za odmor.
Vrmdža je jedino selo u Srbiji koje ima pozitivan priraštaj. To je posledica toga što se u selo doseljavaju stranci. Kupuju kuće i ostaju tu da žive. Meštani kažu da se u poslednjih petnaestak godina doselilo pedesetak porodica. Pitali smo ih da li znaju razlog, ali nisu znali da nam odgovore. Jedna od mogućnosti je da je mit da će svetsku kataklizmu preživeti samo planina Rtanj sa okolinom. Postoji i drugi mit - da u okolini ima zlata. Posledice ovih glasina su vidljive. Stena na kojoj se nalazio grad je izbušena kao sir, očigledno ne prirodnim putem.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Srednjevekovno utvrđenje Vrmdža nalazi se u istoimenom selu na 11 kilometara od Soko grada i 12 kilometara od Bovna. Smešteno je na uzvišenju zvanom Gradac, koje se uzdiže u sred prostrane kotline i tako ima izvanredan položaj sa koga se može u potpunosti kontrolisati čitava okolina prema Aleksincu i prema Soko Banji. Utvrđenje Vrmdža smešteno va vrhu uzvišenja Gradac pruža se u dužini 100 – 120 metara. Ostaci grada pružaju se u pravcu severoistoka – jugozapada. Sadašnji ostaci utvrđenja su skoro sasvim uništeni. Postoje samo fragmentarno očuvani zidovi utvrđenja, koji se mogu pratiti ali samo po ostacima kamena i maltera. Čitav stenoviti brežuljak Gradac bio je utvrđen jakim zidovima, koji su postavljeni niže u odnosu na najviši deo uzvišenja, tako da je ova tvrđava bila još nepristupačnija. Ostaci srednjevekovnog zida vide se na severnoj strani u dužini od 6-8 metara, a u visini su očuvani do 1 metra. Na najvišem kamenitom delu uzvišenja vidljivi su i sada samo manji delovi zidova donžon kule, sagrađene na veoma strmoj steni, koja predstavlja izvanredan prirodni zaklon. Dimenzije kule se teško mogu odrediti jer su njeni ostaci veoma malo očuvani ali je vidljivo da je donžon kula bila strateški postavljena na najvišem delu uzvišenja i da su njeni zidivi predstavljali produžetak strmih stena koje se spuštaju vertikalno. U središnjem delu utvrđenja nalaze se jedno prirodno ulegnuće sa većim zaravnjenim prostorom na kome nema očuvanih ostataka. Ali na kamenitom delu istoga prostora vide se fragmenti maltera i kamena i ostaci temelja neke pravougaone građevine. Pretpostavlja se da je bila kula stražara, tim pre što je na ovom mestu morala biti i ulazna kapija utvrđenja. Najbolje su očuvani ostaci jedne građevine pravougaone osnove, koja se nalazi na severozapadnoj strani tvrđave. Zidovi ove građevine – verovatno kule – očuvani su do visine od 1,5 metara, debljina zidova iznosi 80-90 centimetra, a dimenzije su 7 h 5 metara. Građena je od kamena i maltera, kao i čitavo utvrđenje, bez opeke, ali sa drvenim gredama.. Ova kula kontrolisala je zapadnu stranu, kroz koju protiče manja reka i njenu dolinu, gde je sada izgrađeno nekoliko desetina kuća. Po načinu gradnje utvrđenje Vrmdža je iz istog vremena kao i obližnje utvrđenje Bovan. Utvrđenje Vrmdža manje je očuvano u odnosu na utvrđenje Bovan, jer je odavde daleko više odnošen kamen i korišćen kao građevinski materijal. Tradicija grad Vrmdžu vezuje za despota Stefana, kao i za grad Bovan. Pretpostavlja se da je grad postradao 1413. godine kada je samozvani sultan Musa, ratujući sa svojim bratom Mehmedom razptio i Soko grad i Bovan. Takođe uz ovu pretpostavku ide i ta da je utvrđenje moralo stradati i prilikom turskog osvajanja ovih krajeva 1455. godine. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Spomen česma kneza Miloša (Trebička česma), nalazi se pored puta Aleksinac-Sokobanja. Potpuno je očuvan originalan natpis na česmi: «Miloš Obrenović I, Knjaz Srpski, podize ovaj istočnik za večiti spomen dolaska svog u Banju, 10 godine 1860.» Česmu je sagradio knez Miloš Obrenović 1860. godine kao uspomenu na svoj dolazak i boravak u Sokobanji, na desetom kilometru prema Aleksincu. Česma je sagrađena od pravilnih blokova kamena peščara, a sastoji se iz postolja i nadvišenog dela. U sredini nadvišenog dela mase stoji tabla sa istorijskim natpisom česme o njenom podizanju. Ambijentalno, prostor zajedno sa česmom deluje kao prijatna oaza u odnosu na čitavu saobraćajnicu i njenu okolinu u neposrednoj blizini. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U istom dvorištu nalaze se dva objekta različito numerisana. Spomen ploča je na objektu sa kućnim brojem 20.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Kuća Narodnog heroja Alekse Markišića nalazi se u Ul. NJegoševoj br. 20 i 24 u vlasništvu porodice Markišić, poreklom iz LJubotena kraj Cetinja. Kuća sa imanjem je u njihovom vlasništvu od 1920. godine kada su je kupili i doselili se. Na fasadi kuće prema ulici stoji mermerna tabla sa natpisom: 'Ovde je živeo, radio i organizovao sastanke na širenju ideja socijalizma komunistički borac, publicista i narodni heroj Aleksa Markušić, koji je poginuo 16. februara 1942. godine' Obe kuće u sastavu zajedničkog dvorišta građene su kao slobodni dvorišni objekt, ne tako velikih dimenzija. U kući obeleženoj brojem 20, živeo je Aleksa Markišić. Sastoji se od podruma i prizemlja bez naročito izdužene spoljne arhitekture, niti ostalih graditeljskih odlika bilo koje vrste. Druga kuća pod br 24. približno je istovetnih dimenzija kao prethodna, s tim što u spoljnjem izgledu deluje kao nova sa spoljnim zidovimau figovanoj opeci. Na fasadi stoji medaljon u bonzi sa likom Alekse Markišića u reljefu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zgrada Skupštine Opštine u Sokobanji locirana je u sklopu centralnog banjskog jezgra u Ul. Svetog Save br. 23. na katastarskoj parceli br. 5380 KO Sokobanja. Zgrada je masivno zidana sa soklom od lomnjenog kamena, prizemljem i spratom od opeke, kao objekat slobodan sa svih strana, koji izlazi direktno na regulacionu liniju ulice. Ulaz u zgradu smešten je u sklopu središnjeg rizalita, sa pasivnim lučnim otvorom i predvorjem u vidu plitkog ulaznog trema, iz koga se neposredno ulazi u centralni ulazni hol sa monumentalnim spratnim stepeništem, dekorativnim ogradama – nosećim stubovima od granita sa stilski obrađenim stopama i kapitelima. Osim centralnog, javljaju se u sklopu ulične fasade još dva simetrično raspoređena rizalita u odnosu na njega, a sa nadvišenim krovnim vencima u odnosu na ostale delove fasade. Neposredno ispod krovnih venaca, prisutni su frizevi, izvedeni dekorativno sa rasporedom keramičkih pločica modre-plave boje u čisto geometrijskoj podeli, a fasadni rizaliti, osim središnjeg počivaju na erkerima sa masivnim konzolama, udvojenim, tako da se s donje strane erker oblikuje svojom masom u vidu simetrične lučne površine. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada je u savršenom stanju, kupatilo u njoj radi. Usluge koje se nude su inhalacija prirodnim aerosolom i wellness program. Takođe, moguće je i razgledanje hamama, uz najavu.
Nažalost, suviše smo žurili da bismo iskoristili usluge hamama.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zgrada starog banjskog kupatila u Sokobanji, poseduje lokaciju u južnom delu centralnog banjskog parka, na katastarskoj parceli 5290 KO Sokobanja. Temelji da kojima leži najstariji deo banjskog kupatila iz rimskog perioda. Postojanje rimskih zidina oko kupatila ustanovio je jednom prilikom Feliks Kanic u XIX veku. Tokom XVII i XVIII veka dva puta je prelazila u ruke Austrijanaca. Austijski general Šmetaus govori da je banja dok je bila pod turskom upravom bila veoma posećena od Turaka iz svih delova carstva. Nakod oslobođenja ovog dela Srbije, pristupilo se obnovi banjskog kupatila 1834. godine. Za obnovu kupatila zaslužan je knez Miloš Obrenović. Godine 1880. kupatilo je prošireno.
Staro banjsko kupatilo ozidano je od kamena nepravilnog oblika, sa omalterisanim zidovima spolja. Stari deo sastoji se uglavnom iz dve prostrano funkcionalne celine, sa prostorijama ženskog i muškog bazena. Prostor ženskog bazena zasveden je centrično poluloptastim svodom potpuno i neposredno, tako da se na njemu, radi osvetljavanja unutrašnjeg prostora javljaju i određeni otvori u vidu manjih ravnomerno poređanih performacija. Donja zona unutrašnjih zidova sa prostranim ugaonim nišama sa sve četiri strane, gde se nalaze i dve česme sa slivnicima izvedenim u kamenu sa dekorativnom obradom.
Prostorija muškog bazena zasvedena je poluloptastom, kupolnom konstrukcijom iznad kvadratne osnove, sa otvorima za osvetljivanje kao kod ženskog bazena. U uglovima prostorije na prelazu u poluloptasti svod, javljaju se pandantifi na bodnom delu sastavljeni iz redova ravno u vidu strana i zupčasto poređanih opeka, naizmenično, dok su trougaoni sverični elementi izvedeni sa dekoracijom u vidu neke vrste jajastih arabeski. Prostorija bazena, sa koje se ulazi spolja, povezana je sa manjom prostorijom u kojoj je smeštena kada kneza Miloša. Prostorija kade zasvedena je poluobličastim svodom, a osvetljavanje se vrši putem otvora postavljenog odozgo. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Zgrada stare osnovne škole u Sokobanji, poseduje lokaciju u sklopu najstrožeg centra Banje na Trgu Oslobođenja br. 12. Nalazi se na katastarskoj parceli 5233 KO Sokobanja. Podignuta je kao zgrada osnovne škole 1894. godine. O vremenu podizanja crkve svedoči natpis koji potvrđuje 1894. kao godinu izgradnje škole. Podiže je beogradski Arhiepiskop Gospodin Mihail. Zgrada je prizeman objekat i sagrađena na ugaonoj parceli, tako da se u osnovi sastoji iz dva istovetna trakta po dužini u odnosu na Trg Oslobođenja i Ulicu Dositejevu. Raspored prostorija, učionica i kancelarija, duž oba trakta, odvija se na klasičan način duž hodnika. Glavni ulaz smešten je u okviru trakta sa Trga. Na prostoru između traktova pod uglom, formira se školsko dvorište. Sama zgrada je građena masivno od tvrdog materijala i debelih zidova, sa karakterističnim visokim prostorijama, čija se visina samim tim odražava i na spoljniji izgled građevine, te joj na taj način daje monumentalno obeležje. Glavne fasadne površine odlikuju se proporcijama, sa izraženim veoma skladnim ritmom u pogledu grupisanja prozorskih otvora sa visokim dvodelnim prozorima, uokvirenim profilacojom u malteru sa naglašenim temenima po vertikali sa središtima u imitaciji trapezastih blokova prozorskog završetka u malteru. Drvena kula na krovu podignuta je kao zzvonik za potrebe školskog zvona. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Konak kneza Miloša Obrenovića poseduje lokaciju u sklopu strogog centra Banje, na Trgu Oslobođenja br 14. preko puta Gradskog parka. Nalazi se na katastarskoj parceli 5328/1 KO Sokobanja . Zgrada Miloševog koknaka locirana je na širokom prostoru, pravougaone je osnove sa pružanjem u pravcu istok-zapad i građena je kao objekat slobodan sa svih strana. Sastoji se iz dve etaže, tj. podruma skoro u nivou prizemlja i izdignutog visokog prizemlja, dok koga se dolazi stepenicama sa spoljašnje strane, preko prilaznih tremova smeštenih u središtu zgrade Zgrada se u svojoj strukturi odlikuje masivnom gradnjom sa kamenim zidovima u podrumu i plitkim svodovima od opeke, dok su zidovu visokog prizemlja, izvedeni u opeci. U spoljašnjem oblikovanju ove zgrade vidno su prisutni uticaji domaće tradicije sa odlikama narodnog graditeljstva, što se vidi prvenstveno u rešenjima središnjih ulaznih tremova sa drvenim stubovima, plafonima i ogradom, kao i u izboru materijala za krovni pokrivač od ćeramide. Obejekat je u toku svog postojanja menjao namene i tako služio kao objekat za administrativne namene, školu, i ugostiteljski objekat. Značajan je kao materijalni dokument razvoja lokalnih vlasti i administracije prvih godina nakon oslobođenja Sokobanje od Turaka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Konak kneza Milo{a Obrenovi}a/Milo{ev konak, Sokobawa
Snimljeno: 03.09.2024
21.
Kultura-Objekt-Stambeni
Građanske kuće porodice Petković
O B J E K T
Jedna od kuća, zaklonjena zelenilom
status:spomenik kulture; šifra:SK0762; nastanak:posle 1880, 1909; adresa:Kralja Petra Prvog 2-4;
Dve zgrade nalaze se jedna do druge u istoj ulici na uzastopnim kućnim brojevima.
Zbog bujne ulične vegetacije, kuće je sa ulice prilično teško snimiti.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Dve kuće porodice Petković, nalaze se na istom imanju ka KP 5376 KO Sokobanja u Ul. Kralja Petra Prvog br. 2-4. Starija kuća br. 4 građena je u vremenu posle 1880. godine a novija br. 2 je građena 1909. godine. Obe kuće su prizemne, čije ulične fasade izlaze eposredno na regulacionu liniju . Kuća br. 2 sastoji se iz pravilnog gabarita dimenzija 12.00 h 15.00 metara u čijem je sastavu podrum i prizemlje izdignuto za 70 cm u odnosu na okolini teren. Zidovi podruma izvedeni su od kamenih blokova, pravilnog oblika u nivou sokle, a konstrukcija od plitkih segmentnih svodova u opeci, ojačanih gvozdenim rebrima. Raspored prostorija u prizemlju odvija se preko ulaznog hola sa predprostorom, u kome su prilazne stepenice, tako da su spoljna ulazna vrata sa bočne strane zajedničkog prilaza dvorištu, neznatno uzdignuta u odnosu na teren. U spoljnoj arhitekturi karakteristična je obrada fasade sa plastikom u duhu oblikovanja pod uticajem stilova koji su vladali u to vreme. Pored uobičajenih krovnih venaca sa frizom, na fasadi su prisutni još i nadprozorni venci, zajednički iznad svaka dva otvora na glavnoj fasadi, kao i pilastri na krajevima i središtu između svaka dva otvora, ovlikovani sa imitacijom fuga. Kuća br. 4 je pravougaonog oblika dimenzija 7.00 h 16.00 metara u čijem sastavu su prostorije prizemlja, izdignute na tri stepenika u odnosu na okolni teren, tako da se u zgradu ulazi sa bočnih strana, i delom iz dvorišta. Unutrašnji prostor je prostorijama podeljen na dva dela sa prostorijama male visine. U spoljnoj arhitekturi za razliku od prethodnog objekta prisutna je skromnost kada je u pitanju pre svega obrada fasade sa pojednostavljenim krovnim vencem, prozorskim okvirima u malteru i pulastrima grupisanim između svaka dva otvora i na krajevima. Površina fasade u celini izvedena je u malteru sa imitacijom rasporeda kamenih blokova sa fugama, pa je i sama sokla omalterisana. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture; šifra:SK0761; nastanak: 2. polovina 19. veka; adresa: Ul. Dragovićeva 20.;
Originalni objekt verovatno nije sačuvan (sudeći po tekstu na spomen ploči).
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Kuća u kojoj je odsedao za vreme svog boravka u Sokobanji književnik Stevan Sremac i umro u njoj 1906. godine poseduje lokaciju u sklopu šireg centralnog dela naselja, u Ul. Dragovićevoj br. 20 na KP 5594 KO Sokobanja. Kuća je veoma malih dimenzija, sagrađena u sklopu dvorišta, tako da se sastoji iz prednjeg dela veličine gabarita 5.00 h 12.00 sa predsobljem, dvema prostorijama i kuhinjom, simetričnog rasporeda u kome su stanovali vlasnici, dok se dvorišni deo po dubini parcele sastoji iz sobe i kuhinje, koga su tadašnji vlasnici izdavali banjskim gostima. U sobi ove dvorišne kuće boravio je kao gost i tu umro Stevan Sremac. Kuća se sastori iz niskog prizemlja sagrađenog u bondručnoj kokstrukciji sa isunom od čatme, sa zidovima obloženim prvobitno u blatnom malteru i sa četvorovodnim krovovima, sada pokrivenim falcovanim crepom. U obe kuhinje prvobitno je bio pod od opeke i stara viseća ognjišta. O borakvu Stevana Sremca svedoči spomen ploča na kući sa natpisom: 'U Sokobnji je 12. avgusta 1906. godine umro srpski pisac Srevan Sremac'. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Kuća u kojoj je živeo organizator Timočke bune u sokobanjskom kraju LJuba Didić, poseduje lokaciju u Ul. Dragovićevoj br. 25, na katastarskoj parceli 5414 KO Sokobanja. Vreme nastanka ove kuće datira iz sredine XIX veka. LJuba Didić bio je učesnik Timočke bune 1883. godine. Kao jedanog od vođa bune, Preki sud u Zaječaru ga je osudio na smrt, i 7. novembra 1883. godine streljan je na Kraljevici kod Zaječara. Kuća LJube Didića, sagrađena je slobodno u prostoru. Manjih je dimenzija od oko 53 m2 površine u osnovi, sa bondručnom konstrukcijom zidova, male visine. Krov je pokriven ćeramidom. Raspored prostorija sastoji se iz kuhinje, dve prostorije u funkciji soba i jednom manjom ostavom. U kuhinju se ulazilo spolja, i bila je direktno povezana sa ostale dve sobe.Kuća je je jednostavnog spoljnjeg izgleda, bez isticanja pojedinih graditeljsko estetskih detalja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Vila Dalmacija, poseduje lokaciju u sklopu najužeg centralnog banjskog jezgra u Ul. Vojvode Mišića br. 11 na katastarskoj parceli 5336 KO Sokobanja. Građena je 30-ih godina HH veka kao zgrada za odmor banjskih gostiju. Građena je slobodno u odnosu na dvorište i masivno sa soklom u visini podruma, odnosno suterena. Lice sokle je od kamenih blokova pravilnog oblika sa rustično obrađenim spoljnim vidljivim površinama, dok su zidovi prizemlja i sprata izvedeni u opeci. Sobe u prizemlju i spratu zgrade, gupišu se duž hodnika po hotelskom sistemu, obostrano u odnosu na hodnik. Svaka soba ima svoj balkon u svim etažama, sa dekorativnim gvozdenim ogradama. Krov je četvorovodno izveden. Krovni venci, kako na delu strehe same građevine, tako i na delu centalnog nadvišenja sa fasadnim balkonom izvedeni su u malteru bez naročito oblikovane profilacije, ali sa istaknutom dubinom same strehe, dok je podeoni venac između etaža izveden sa plitkom fasadnom profilacijom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš Hajduk Veljkova česma je nastala prvih decenija 20. veka kada se posle izgradnje paviljona Prvog terapeutskog dobrovoljnog društva za uređenje banje (danas Lovačkog doma) prostor ' Vrela' intenzivnije uređivao. Česma je na taj način ujedno podignuta i kao obeležje stogodišnjice iz vremena I srpskog ustanka kao uspomena na vojevanje Hajduk Veljka, koji je kao vojvoda ratovao u ovim krajevima i upravljao banjskom nahijom od 1808. do 1811. godine. Sazidana je od kamena u nivou donjeg postolja, a u nivou gornjeg kao nadvišenje od fugovane opeke, sa natpisom na jednoj kamenoj ploči ' Hajduk Veljko' Celokupna visina česme iznosi oko tri metra. Pored istorijsko memorijalnog značaja česma ima i ambijentalnih obeležja u sastavu 'Vrela' kao prirodne zelene oaze na poznatoj banjskoj uzvišici. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Otvor u steni podseća na žensku figuru koja u rukama drži dete
Nalazi se nedaleko od mostića na šetalištu pored reke. Po prelasku reke i skretanju ulevo, dolazi se u podnožje stene sa predstavom bogorodice koja u rukama drži dete.
Do udubljenja u steni od šetališta na izletištu ima samo pedesetak metara, ali vrlo strme i uske staze. Obujte patike sa tvrdim đonom.
Od ulaza u kompleks do uspona na Soko Grad vodi široka, uređena staza, pod hladovinom, pored reke Moravice.
Put do Soko Grada je izuzetno prijatan. Staza je pošljunčana, sa jedne strane je Moravica, a sa druge masivna stena i gusta šuma. Uz nekoliko odmorišta uz put. Za uživanje...
Šetalište pored reke u senci vertikalne stene, zatim uspon i - kula
pristup:pešačenje do 500 m,uspon, lak,uspon, srednji; status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0211; period:srednji vek;
Tvrđava se nalazi u okviru gradskog izletišta Lepterija, koje je zaštićeno kao Predeo izuzetnih odlika. Sa tvrđave se pruža pogled samo prema severu, ostali pravci su zaklonjeni višim brdima. ----- Ispod tvrđave je stena koju koriste slobodni penjači. Stena ima 6 smerova.
Šetalište kojim se dolazi do uspona na tvrđavu, je samo po sebi dovoljno atraktivno - šumica, prijatna hladovina, mirna reka i okolne stene čine nestvarni ambijent. Prilaz samoj tvrđavi je dosta strm i zadnjih nekoliko metara su bez rukohvata zbog čega je na tom mestu potreban poseban oprez.
Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš U kanjonu reke Moravice, oko 2 km južno od Soko Banje, na strmom i skoro nepristupačnom uzvišenju nalaze se ostaci srednjovekovnog utvrđenja. Utvrđenje je nepravilne osnove, većih dimenzija i verovatno je podignuto na temeljima antičkih građevina. Sastoji se od Donjeg i Gornjeg grada. Donji grad je uglavnom razrušen, sem delova bedema, četvorougaone kule i glavne kapije koja je najbolje očuvana. Gornji grad - citadela je na stenovitom grebenu koji je odvojen od Donjeg grada. U okviru Gornjeg grada nalazi se najviša četvorougaona kula sa otvorima - puškarnicama. Oko nje je dublji prokop. Postoje još dve pravougaone kule, nešto niže, povezane dužim zidom koji je imao otvore za topove. Ulaz u Gornji grad bio je kroz donju kulu. Očuvana je i cisterna za vodu, zasvedena kamenom i usečena u stenu. U njoj su nađene keramičke cevi za dovod kišnice. Utvrđenje je građeno tokom XIII i HIV veka da bi već početkom XV veka, tačnije 1412, bilo opustošeno i uništeno od strane odmetnika Muse. Postoje podaci da ga već sledeće, 1413. drže Turci. Arheološka istraživanja su vršena 1980, 1981. i 1982. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Vrelo čini ovalni bazen čijih nekoliko izvora, skoro nevidljivih, pumpa vodu kroz dno bazena. Okolo je uređeno izletište, a u neposrednoj blizini, pedesetak metara dalje nevelika, ali interesantna pećina.
Nije bila gužva kada smo došli. Zatekli smo samo tri momka iz Kragijevca, koji su nam rekli za pećinu u neposrednoj blizini. Bila je to srećna okolnost, jer sam ja imao pogrešnu informaciju da je kojih par stotina metara dalje, zbog čega smo mogli propustiti da je posetimo. Šteta što su merdevine, postavljene u pećini da bi se pristupilo u veću prostoriju istrulile, tako da se ona mogla posmatrati samo sa ivice prilaza.
Nije svejedno kada ćete doći, voda preko leta presušuje, ponekad i do kraja septembra. Ukoliko ipak naiđete po suši i to u sumrak, ceo predeo će pomalo ličiti na scenografiju nekog horor filma (videti slike).
Nismo imali sreće da vidimo vodopad u punom sjaju, ustvari, nismo ga videli uopšte. Bilo je sušno leto, pa čak ni krajem septembra ovde nije bilo ni kapi vode. Inače kako smo stigli u sumrak, bez vode i drugih ljudi, ceo predeo je pomalo ličio na scenografiju nekog horor filma.
Naslovna strana
