putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica U poslednjoj trećini XVIII veka kada je Subotica postala slobodni kraljevski grad, izrađuje se više katastarskih karata o gradu i okolnim pustarama. U ovom periodu nastalo je nekoliko karti o pustari Kelebija. Prvu je izradio Karl L. Kovač 1778. godine. Na ovoj karti još nema naznačenih salaša, ali su na njoj zabaleženi najvažniji putevi sa toponimima, među kojima je naznačena i danas postojeća ulica (salaški šor) Krnajski put. Ovaj toponim potvrđuje da je porodica Krnajski već sredinom XVIII veka živela na Kelebiji. NJihova porodična zadruga je već tada formirala salašarski šor. Druga mapa koja potiče iz 1788. godine već naznačava i salaš i bunare. Đermovi koji i danas postoje u ulici Ištvana Kizura bušeni su tokom XVIII veka, to nam potvrđuje i spomenuta karta. Bunari nisu iskopani na ledini, kao što je običaj na salašima, nego su na regulacionoj liniji ulice ili tačno ispred stambene zgrade. U XVIII veku jedan bunar je vredeo više nego dva salašarska objekta. Đermovi su slične visine. Sami đermovi su visoki u proseku 7 metara, dužina soje je u proseku 4-4,5 metara, a dužina šibe zvisi od dubine bunara. Rovaš su ranije izrađivali od dasaka, a u novije vreme od betona. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Jezero je male širine i jedva primetno - više liči na mali vodeni tok. Međutim, voda iz jezera je, u odsustvu bilo kakve industrije u okolini, izuzetno čista.
Okruženo barskim zelenilom, skoro je nevidljivo posmatraču na zemlji. Do njega se iz Kelebije dolazi prvo makadamskim i potom atarskim putem.
Pre urušavanja, ovo je bila reprezentativna kuća panonske kulture. Iza stambenog dela, u nizu su išle ostava sa konjskom opremom i potrebnim alatom i konjušnica (obe su i danas sačuvane). Tradicija porodice je bila uzgoj konja. U istoj nekada su postojali planski postavljeni bunari na đeram, koji je bilo 13. Iako su zaštićeni, danas ne postoje.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Kuća Krnajskih je nastala u XIX veku kao trodelna kuća sa tremom, građena nabojem i pokrivena trskom. Kuća panonskog tipa u nekadašnjem bratstveničkom šoru familije Krnajski, ona ukazuje na proces formiranja ušorenog salaša od spontano nastale aglomeracije. Stambena zgrada je postavljena u pravcu jugo-zapad/sever-istok, okrenuta dvorišnom stranom ka jugu. Prvi deo se sastoji iz tipične trodelne osnove panonske kuće, dograđene sobe, trema i letnje kuhinje. U nastavku stambenog dela je komora sa manjim predsobljem koja spaja kuću sa štalom. Ispred štale je krupara, a u zadnjem delu iza štale, smešteni su kokošinjci i otvorena ostava za alate. Trem je formiran prepuštanjem krovne strehe sa dvorišne strane. Poduhvaćen je sa pet drvenih stubova koji su ojačani nabojem od čerpića i ilovače. Sa trema se ulazilo preko stepenika u kuhinju, a odatle levo i desno u sobe. Fasadno platno je premazano blatnim malterom i okrečeno. Ulična fasada oker boje je u delu trema proširena zatvorenim zidom. Sokl se ističe bojom opeke kao i zabat koji je od vertikalno postavljenih dasaka. U zabatu su dva pravougaona otvora za ventilaciju. Zabat i ravna fasada bez dekoracije odvojeni su horizontalno postavljenom daskom u potkrovnom vencu. Dva prozorska otvora su dvokrilna, sa otvaranjem ka spolja i unutra. Krov je dvovodan na raspinjače sa rogovima koji se uklapaju u tavanjače. Prekriven je trskom i ima dva dimnjaka. Dimljak nad pododžakom je od opeke, natkriven sa četiri otvora, a noviji iznad letnje kuhinje istaknut je opšavom na vrhu. U slemenom delu trščani krov je ojačan sa pet redova falcovanog crepa kojim su prekriveni letnja kuhinja i trem. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zaštićena je kao predeo izuzetnih odlika. Flora i fauna ovog područja, a to se odnosi i na bliske Selevenjske pustare (Horgoška peščara) i Tavankutsku peščaru, su izuzetno bogate, raznovrsne i specifične. Mnoge vrste su jedinstvene za Srbiju ili retke u svetu, a pronađena je vrsta slepog kučeta za koje se verovalo da je izumrlo svuda, osim u uskom području Karpata.
Nismo zalazili duboko u peščaru, delimično zbog nedostatka vremena, a i zato što nismo imali ideju šta da tražimo. Znali smo jedino za eko-kamp, njega smo obišli, ali - objekt je u zapuštenom stanju, očigledno nije odavno korišćen.
Izgrađen je 1920. od strane vlasnika vinarske firme, kasnije stradalih u pogromu Jevreja tokom Drugog svetskog rata. Dvorac se nalazi unutar poseda privatne firme. Zgrada dvorca je jako interesantna mešavina stilova, kao uostalom i sve na Paliću. Iako golih zidova i razbijenih prozora, izgledala bi sasvim solidno da nije teškog oštećenja iznad samog ulaza koje preti da se uruši u povuče veći deo krova sa sobom.
U prvoj poseti naišli smo u nedelju, kada je sve bilo zaključano. Sledeću posetu je ugovorila moja prijateljica iz Beograda sa prijateljem koji je zakupac prostora, tako da smo imalu obezbeđen obilazak.
Više stabala u parku i dva drvoreda u stambenom bloku
status:spomenik prirode;
Obuhvata tridesetak stabala raspoređenih u parku i dva drvoreda u stambenom bloku Palića. Drvored u ulici uskoj Bele Bartoka deluje nestvarno, hrastovi su vrlo visoki. Na trgu, na kome se nalazi više stabala, hrastovi su izmešani sa ostalim vrstama drveća.
Stabla hrasta lu`waka, Pali}
Snimljeno: 08.07.2017
10.
Istorija-Arheološki lokalitet
Lokalitet Pereš, Hajdukovo
P R I L A Z
200m od puta Subotica - Horgoš
O B J E K T
Livade na kojima su vršena istraživanja (1)
Livade na kojima su vršena istraživanja (2)
Livade na kojima su vršena istraživanja (3)
P O S E T I O C I
Život je ovde bujao pre 10000 godina
status:arheološko nalazište od velikog značaja; šifra:AN0190; period:mezolit;
Arheološko nalazište, predstavlja spomenik kulture od velikog značaja. Svrstava se u period mezolita, odnosno 8000 do 7000 godina pre nove ere.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Lokalitet se nalazi na peskovitom uzvišenju pored Ludoškog jezera, severo-istočno od Subotice. Prilikom istraživačkih radova 1951. godine ustanovljeno je da je nalazište u sloju lesa u kome se zapažaju tragovi vatrišta. Peščano tlo oko jezera načeto eolskom erozijom uslovilo je da se na površini pojavljuju arheološki predmeti različite kulturne pripadnosti. Između ostalih, to su i predmeti mikrolitske industrije sa karakterističnim geometrijskim oblicima, koji se poređenjem sa sličnim nalazima iz Mađarske datuju u period mezolita, 8000-7000 p.n.e. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1836;
Veruje se da je naš poznati slikar i ikonopisac rođen u ovoj kući.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica U subotičkoj ulici Vatroslava Lisinskog br. 9 nalazi se kuća u kojoj je, prema verovanju, rođen Aksentije Marodić (1838–1901), naš poznati slikar, portretista i ikonopisac. Svoje prve slikarske pouke dobio je u Senti, kod Petra Pilića kod koga je učio četiri godine. Nakon toga odlazi da uči kod Nikole Aleksića, ali se ubrzo ponovo vraća u Sentu kod Pilića. Početkom šezdesetih godina XIX veka odlazi na studije u Beč, gde ostaje četiri godine. Pilićev uticaj je najevidentniji na prvim slikama urađenim u Subotici, portretima bračnog para Manojlović (danas u Gradskom muzeju u Subotici). Radi na relaciji Bečej-Novi Sad-Subotica, svaki posao prihvata tako da često obnavlja i stare ikone. Tih godina se oslobađa Pilićevog i pada pod uticaj Nikole Aleksića i italijanskih renesansnih majstora. Vremenom je sve više kopirao njihov stil, tako da nikada nije razvio vlastiti slikarski izraz. Prvi značajniji rad nakon završene akademije bio je ikonostas za koviljski manastir Svetih arhanđela Mihaila i Gavrila, izrađen 1871. Kasnije se i nastanio u Kovilju. Ostao je upamćen kao prvi subotički akademski slikar. Pored slikarstva bavio se i književnim radom. NJegovi članci predstavljaju značajan doprinos nacionalnoj umetničkoj estetici i teoriji. Od prvobitnog izgleda njegove rodne kuće, koja ima dve prostorije sa dograđenim delom za kuhinju, sačuvan je deo dvorišnog zida sa prozorom. Gabarit kuće je izmenjen, a sa ulične strane ugrađena su dva veća prozora sa šestodelnom podelom okana. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Od izgradnje (krajem 19. veka) do danas, zgrada nije menjala namenu. U njoj se i danas nalazi školski centar. Za lakše snalaženje - zgrada se nalazi odmah do pijace.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada škole je podignuta prema projektima arhitekte Titusa Mačkovića. Izgradnja je završena prvog septembra 1892. godine, Osnova je u obliku nepravilnog ćiriličnog slova 'P' sa ukupno trinaest učionica, prostorijom za obavljanje prakse, zbornicom, fiskulturnom salom i dva stana za domare. To je samostojeći ugaoni jednospratni objekat kojem je naknadno neadekvatnom dogradnjom podignut i drugi sprat. Objekat je reprezentativnog izgleda, građen je od čvrstog materijala žutom fasadnom opekom koja mu ujedno daje i dekorativnu notu. Danas je u objektu smeštena škola i dom za gluhonemu decu i omladinu. Pored arhitektonsko-urbanističke vrednosti, škola predstavlja prvi reprezentativni objekat u gradu namenjen potrebama školstva i od posebnog je kuturnog, obrazovnog i istorijskog značaja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Jezero je zaštićeno područje kao Park prirode. Potpuno obraslo trskom koja je takođe pod zaštitom. Pristup do vode je uređen samo sa platoa uz Vizitorski centar. Sa platoa ide mol za pecaroše, a tu je i ugostiteljski objekt i unikatni kip - kip komarca. Debelo se namažite protiv insekata ako dolazite ovamo uveče.
Prespavali smo na Rokinom salašu koji se nalazi, potpuno izolovan, uz samo jezero.
Na samoj stanici naišli smo na grupu radnika na pauzi. U trenutku smo započeli vrlo živu konverzaciju o fotografisanju, stanju radova i situaciji u svetu.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Prvi voz na liniji Subotica – Segedin, na kojoj se nalazi letovalište i banja Palić, prošao je 11. septembra 1869. godine. Izgradnja železničke stanice usledila je 1887. g. Objekat je uz male izmene, sačuvao izvorni izgled. Stanica po stilskim karakteristikama predstavlja skladan spoj klasicističkih formi i romantičarskog duha. To je manji prizemni objekat, pravougaone osnove, sa peronom podužno postavljenim uz prugu. Ovaj mali, skladno koncipiran objekat prilagođen je do detalja svojoj nameni. U osnovi je sproveden troćelijski raspored prostora, uobičajen za letnjikovce Palića, sa tremom na pročeonoj strani, duž celog objekta. Klasicistički kanon je osnov kod osmišljavanja fasada, a romantičarski duh sa elementima dekoracije u drvetu, tada tako pomodnog 'švajcarskog tipa kuće' prisutan je kao i na vilama na Paliću kod rešavanja drvenarije trema i zabata, izvedenom rezbarenom dekoracijom u drvetu. Zidovi objekta građeni su opekom starog formata, krovište je drveno, četvorovodno, a konstrukcija trema je takođe drvena. Zidno platno sve četiri fasade je glatko, omalterisano, razbijeno otvorima i zidnom plastikom od terakot opeke. Vrata i prozori su u ritmičkom, funkciji podređenom nizu, a skromna arhitektonska dekoracija izvedena je na fasadi opekom terakot boje, pri bazi, ivičnim pilastrima, potkrovnom vencu i u vidu pervaza oko otvora. Severna podužna fasada sa tremom je u izvornom obliku imala četvoro dvokrilnih zastakljenih vratnica i dva dvokrilna prozora. Na bočnim fasadama, bila su, kao i sada po dva dvokrilna prozora. Na južnoj podužnoj fasadi u izvornom obliku objekta, bila su široka ulazna vrata u centralno postavljen glavni prolaz ka peronu. Na početku prolaza bile su sa obe strane blagajne, a u produžetku ka peronu, iz prolaza je bila ostvarena veza sa čekaonicama. Na istoj fasadi i sada je ulaz u stan šefa stanice, ostvaren preko dvokrilnih zastakljenih vrata. Kompozicija fasade osmišljena je u klasicističkom kanonu, sa obostrano bočno postavljenim rizalitnim delovima, završenim u vidu zabata, koji su dekorisani elementima rezbarenog drveta, sa po jednim kružnim slepim otvorom opšivenim opekom terakot boje. Na rizalitnim delovima je po jedan dvokrilni prozor. Na svim fasadama povišena sokla obložena je fasadnom terakot opekom, a oko svih otvora završenih segmentnim lukom teče dekorativna traka od iste opeke. Vrata su dvokrilna sa bazom od drveta, gornje partije su zastakljene sa kasetiranom podelom okana, a nadsvetlo je sa podleom okana u vidu rešetke. Uz ivice fasada je široka traka (u vidu pilastra) od baze do krovišta. Od fasadne opeke koja zaokružuje koloristiku i dekorativnu celinu svake fasade. Potkrovni venac obrađen je nizom koso ugrađene terakot opeke, u vidu cik-cak trake. Pročeoni deo nema potkrovni venac, već je neposredno ispod strehe postavljena nadstrešnica drvene konstrukcije najednu vodu nad peronom, prekrivena pocinkovanim limom. Nadstrešnicu nose drveni stubovi na koje se oslanjaju drveni rogovi sa rezbarski obsrađenim konzolama. Između stubova učvršćena je drvena ograda. Mada jedan od starijih objekata Palića, železnička stanica je do današnjeg dana opstala u svom izvornom obliku, uz manje intervencije tokom vremena, s obzirom na izmenu funkcije dela objekta, te njegovo pretvaranje u stambeni deo. Smanjivanjem frekvencije železničkog saobraćaja, stanični deo objekta je tokom vremena smanjivan, te danas pored njega egzistiraju i dva stambena prostora. Izmena funkcije je prouzrokovala intervencije unutar objekta u smislu probijanja novih otvora, pomeranjem zidova, ubacivanjem novih pregradnih zidova i sl. Izmena funkcije su se manifestovale i na izgledu tj. fasadama objekta, u vidu pretvaranja vrata u prozore i obratno. Te intervencije su jasno čitljive sa fasadnog platna s obzirom da su gabariti izvornih ovora zadržani. Usled nove funkcije ukazala se potreba za formiranje određenog dvorišnog prostora, te je uz objekat podignuta visoka zelena živa ograda. Usled dotrajalosti orginalnog krovnog pokrivača, biber crep je zamenjen žljebljenim. Objekat je konstruktivno-statički u doborm stanju. Usled dotrajalosti, crvena fasadna i opeka je prevučena sojem crvene farbe, koja je mestimično oštećena. Malter je delimično opao sa fasadnog platna. Orginalna stolarija je dotrajala. Zamenjena stsolarija odstupa od orginalne po pojedinim dimenzijama i profilaciji-pojednostavljena je. Drveni dekorativni rezbareni ukrasi na zabatima južne fasade su zadržani u orginalu i u relativno dobrom stanju. Peronska drvena nadstrešnica je obnovljena 1989. godine. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Kuća na Trgu Sinagoge br.3 u Subotici, O Subotica Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica U periodu od 1910-1912. godine zavaršena je velika izgradnja banje Palić, koja predstavlja jedinstven urbanističko-arhitektonski poduhvat, a obuhvatio je regulaciju i uređenje parka sa uvođenjem vodovoda, kanalizacije, elektrike, urbanom opremom, kao i izradu novih i restauraciju pojedinih postojećih objekata. Vodotoranj predstavlja jedan od objekata po projektu Marcela Komora i Dežea Jakaba, arhitekata iz Budimpešte. Završen je 1910. godine. Lociran je na ulazu u park, odnosno na novoformiranoj aleji koja vodi od Horgoškog puta do obale jezera. Vodotoranj je izrgrađen kao višenamenski objekat-kapija letovališta, tramvajska stanica i vodotoranj. Objekat je izgrađen u stilu nacionalne secesije-mađarske varijante, po ugledu na arhitekturu drvenih kapija u Erdelju (Transilavanija), ali se vešto uklapa parkovski ambijent banje. Karakteristika ovog objekta je razuđenost, rašlanjenost po funkcijama, nadalje obilata upotreba drveta za konstruktivne elemenete kao i krovni pokrivač-šindra. Objekat je oslobođen suviše pridodate dekorcije, već sama konstrukcija čini ujedno dekorativne elemenat. Jedina dekoracija se javlja u vidu rezbarenih biljnih motiva na drvenim konstruktivnim elementima. Dve arhitektonske celine-tornja sa jedne i nižeg paviljona sa druge strane povezuje u jednistvenu celinu široki konkavni luk. Obe arhitektonske celine su kružne osnove postavljene na betonske temelje, dok je toranj, dodatno ojačan masivnom betonskom pločom na koju naležu trakasti temelji. Toranj je po visini sastavljen iz tri pojasa. Baza je kvadratne osnove sa akcentiranim lučnim ulazom u toranj. Jedina dekoracija zidnog platna se javlja u vidu sokle od drvene opeke i u kontinuitetu obavija lučni ulaz. Iz kvadratne baze izrasta monumentalni korpus pravilnog valjka sa osam rebara, pojačanja, koji se širi prema vrhu. Toranj je završen kupastim krovom, ispod kojeg je mala terasa sa drvenom ogradom, profiliranom u vidu nizova srca. Krovni kubus završava se sa dekorativnim šiljkom od kovanog gvožđa (visina tornja je 31,75 m). Druga celina je otvoreni paviljon rešen u vidu nadstsrešnice, koja osim drvenih kružnih stubova sa vertikalnim narodnim rezbarenim motivima, nosi zaobljeni kupasti krov pokriven šindrom. Objekat je izgubio svoje dve prvobitne funkcije-vodotornja i tramvajskog stajališta, te danas egzistira kao kapija-simbol Palića. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Leović palata je sagrađena 1893. godine prema projektima arhitekata Edena Lehnera i Đule Partoša, za Simona Leovića, javnog beležnika, u vreme prodora novog stila-secesije koji je najavljivao epohu moderne arhitekture. Građen je kao jednospratni objekat sa visokom prizemljem i suterenom, razuđene osnove sa funkcionalnim rasporedom prostorija. Pročelje je izvedeno u žutoj ,,svilenoj,, fugovanoj cigli, a otvori su markirani blagim talasanjem prozorskih okvira izvedenih u kamenu. Razigranosti oblika doprinose atike sa cvetnim završecima na vrhu, u formi trolista, česte na francuskim građevinama ranijih stoleća, zatim osmougaoni toranj, lanterna na krovu, ritam prozorskih otvora i balustrada spratne terase. Dekorativni elementri su prirodni, trajni materijali, opeka, kamen, ,,žolnai,, crep i drvo kapije akcentovano željezom. Palata sa svojim skladnim oblicima, njihovim ritmom, kolorističkim sazvučjem autentičnih materijala, svrstava se u reprezentativna dela arhitektonskog nasleđa grada Subotice. Po arhitektonsko-stilskim vrednostima predstavlja jedan od izrazitih Lehnerovih međaša na putu u karakterističnu arhitekturu na prelazu vekova. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Palata je sagrađena 1898. godine, po projektima Titusa Mačkovića iz 1897. godine, za Šimegi Ferenca. Arhitektonski je oblikovana sa stilskim odlikama neogotike. Građena je kao ugaona, jednospratna građevina, uvučena od ulične regulacione linije, sa osnovom u obliku ćirilićnog slova ,,G,, . Fasada iz ulice Lenjinov park ima jako naglašen centralni rizalit, sa po tri velika otvora u obliku prelomljenog, gotskog luka, u spratnom i prizemnom delu objekta, dok fasada iz ulice Bose Milićević ima plitki centralni rizalit, sa ritmičkim nizom udvojenih gotičkih otvora. Prozori su udvojeni, u prizemnom delu se segmentno završenim opšavom, osim onih na centralnom rizalitu koji su identični prozorima spratnog dela, sa opšavom prelomljenog luka. Na zasečenom ugaonom delu objekta, u prizemlju, smešten je ulaz u poslovni prostor, dok je spratni deo sa konzolnom terasom natkrivenom izduženim piramidalnim tornjem. Dekorativnost objekta naglašena je oko otvora, na tornju i u potkrovnom vencu. Plastična dekoracija oko prozora izvedena je u vidu mrežišta, geometrijskih i floralnih ornamenata, sa čestom primenom grba. Dvorišne fasade su jednostavne obrade, različitih otvora. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Objekat je podignut 1904. godine prema projektima Marcel Komora i Deže Jakaba, arhitekata iz Budimpešte, u mađarskj varijanti secesije. Objekat je centralnom fasadom okrenut ka ulici Dimitrija Tucovića, a u sklopu je porte Sinagoge. Fasada zgrade je zadržala tradicionalnu trodelnu podelu na srednji naglašeniji deo ispada i dva krajnja rizalita. Ovakva podela fasade se očitava sa rasporeda otvora kao i sa naglašene trolisno izdužene centralne atike. Ritam prozora takođe naglašava trodelnu podelu fasade. Objekat počinje sa širokom ulaznom kapijom na krajnjem desnom delu fasade za kojom sledi jedan lučno zasvedeni prozor. Na središnjem delu su grupisana tri lučna prozora, od kojih je centralni za jedno prozorsko krilo širi od dva krajnja dvokrilna. Krajnji rizalitni deo sadrži samo dva identična dvokrilna prozora. Svi otvori prizemlja obuhvaćeni su okvirom talasastih linija izvedenim u malteru. Svi prozori sprata su oblikovani pravougaono, dvokrilni su i sa 'T' podelom okana. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Jedina u svetu preostala art-nuvo jevrejska građevina
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1035; stil:secesija; nastanak:1902. ;
Sinagoga je zaštićena kao spomenik kulture od izuzetnog značaja. Jedina je u svetu preostala art-nuvo jevrejska građevina. Kada su napravljene ove fotografije, bila je u završnoj fazi rekonstrukcije. Nedavno je svečano otvorena.
Kada smo je obišli, sinagoga je bila u završnoj fazi rekonstrukcije. Nadavno smo čuli da je svečano otvorena.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Završena je 1902. prema projektu budimpeštanskih arhitekata Marcela Komora (1868-1944) i Deže Jakaba (1864-1932), saradnika arhitekte Edena Lehnera, tvorca mađarske varijante secesije. Skladna monumentalna građevina sa kupolom nad centralnim delom obogaćena je konstruktivnim inovacijama - kupola počiva na gvozdenoj konstrukciji koju nosi 8 gvozdenih stubova. Tri ulazna portala vode u narteks iznad koga je prostor za žene, a četiri stepeniš ta na galeriju. U rešavanju fasada uočavaju se tri horizontalna pojasa: prvi - ulaznih portala i horizontalne apside oko njih, drugi u kome su zabat sa glavnim vitražem i u uglovima dva niža tornja i treći - tambur kupole sa dvostrukom kalotom. U umerenoj dekorativnosti, iako je osetan uticaj Lehnera, narodne umetnosti i istoka, na ravnim površinama zidova floralni ili zoomorfni ornament samo prati portale, prozore, atiku, a u enterijeru se potcrtavaju konstruktivni elementi. Korišćena je opeka i bojena žolnai keramika. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1218; nastanak:1903, (2002); namena:galerija; stil:secesija; autor:Ferenc Rajhl;
U zgradi se nalazi Galerija moderne umetnosti.
Po mom, laičkom, mišljenju, zgrada je u okviru Srbije, jedinstvena. I u celini i u detaljima.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica U Lenjinovom parku broj 7 arhitekta Ferenc Rajhl (1869-1960) projektovao je 1903. svoju porodičnu palatu sa biroom i kuću za izdavanje. Poznavalac dela Edena Lehnera, rodonačelnika mađarske varijante secesije zasnovane na motivima narodne umetnosti, Rajhl vajanjem građevine kao skulpture ostvaruje sintezu umetnosti. Maštovitim komponovanjem zaobljenim linijama i valovitim potezima autor je sproveo ideju o potpunom umetničkom oblikovanju prostora. Autentičnost i kreativnost u detaljima fasada postignuta je zatalasanim atikama, koloritom, ekspresionističkom organizacijom masa, kao i naglašavanjem kontrasta ravnih, uvučenih i isturenih delova. Posebno je naglašen deo ulaza sa portalom i balkonom uklopljenim u duboku nišu. Fasadni ukrasi u reljefnoj polihromiji izvedeni su u žolnai keramici. Entrerijer je delimično sačuvan (mobilijar je uništen). Danas se u zgradi nalazi Galerija savremene umetnosti Likovni susreti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U prizemlju zgrade nalaze se dva lokala. Oba lokala su savremeno uređena, bez ikakve umetničke dekoracije.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Enterijer lokala 'Papilon', Subotica, Ul. Dimitrija Tucovića br.11, O Subotica Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1215; nastanak:1767.;
Velika gotska građevina pri samom centru grada. Istorija crkve i samostana je tesno vezana sa istorijom Bunjevaca doseljenih krajem 17. veka.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Franjevački samostan i crkva posvećena sv. Mihajlu nalaze se na mestu subotičke tvrđave, podignute 1439. trudom Janka Sibinjanina, dugo jedne od najvažnijih strategijskih tačaka u borbi protiv Turaka. Sve do 1773. predstavljali su jedinu župu u Subotici, što je odredilo njihovu ulogu u istoriji čitavog kraja, posebno kada su u pitanju katolički vernici. Crkva je podignuta 1730, proširivanjem kapele koju su 1695. osnovali franjevci u velikoj dvorani prizemlja subotičke kule. Ostatak prostorija pretvoren je 1716. u samostan. U njega se ulazi iz podnožja južnog tornja crkve, sagrađenog za vreme turske okupacije. Sastoji se od prizemlja i sprata koji formiraju prostran atrijum pravougaone osnove. Duž oba nivoa pružaju se hodnici zasvedeni sfernim svodovima. Odsustvo fasadne dekoracije uobičajeno je za rezidencijalne objekte franjevačkog reda. Izuzetak je kordonski venac koji deli zidove na dva dela. U samostanu je otvorena 1731. prva osnovna škola u Subotici, 1747. prva gimnazija, a nešto kasnije i viša škola retorike i filozofije. Jaka prosvetna delatnost uticala je da se odluka cara Josifa II o ukidanju franjevačkih samostana ne primeni. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
"Stabla tise" (Tadžus baccata) su izuzetni predstavnici dendroflore koji se svrstavaju u kategoriju spomenika prirode. Inicijativu za utvrđivanje prirodnih vrednosti dva stabla tise pokrenuo je Palićki kulturni klub "Bagojvar" iz Palića u toku 2004. godine, dok su valorizacija i studija zaštite izrađeni u toku 2011. godine. Na osnovu vitalnosti i dekorativnosti pojedinih primeraka utvrđeno je da je Spomenik prirode "Stabla tise" na Paliću smešten u sklopu ulice "Biskupa Lajče Budanovića" ispunjava sve uslove za zaštitu kao zaštićeno područje lokalnog značaja III kategorije, dok se prema načelima IUCN – "Međunarodne unije za zaštitu prirode" svrstava u Naturalmonument/Naturallandmark–Spomenik prirode. Nije predviđen za međunarodnu zaštitu. U prostornom pogledu zauzima površinu od 211 m2. Dva stabla tise visine od 7 m odnosno 8 m, prema ovom, visinskom obeležju svrstani su u nisko drveće (III reda), prosečne starosti od 60 godina. (ODRŽIVI RAZVOJ PARKA PRIRODE "PALIĆ"– ŽELjA ILI REALNOST Stefan Denda, Univerzitet u Beogradu, Geografski fakultet, 2014.)
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada se može datovati u period oko 1870. godine, kada su i ostali objekti u tek formiranoj varoši podizani u stilu klasicizma, sa pročišćenom, jednostavnom i skromnom fasadnom dekoracijom. Ova ugaona zgrada u najneposrednijoj blizini istorijskog jezgra grada odiše jednostavnošću i tihom mirnoćom klasicizma. Fasada je obrađena jednostavno sa centralnim blago naglešenim rizalitom. Otvori prizemlja su zasvedeni blagim segmentnim lukovima. Kapija je postavljena u desni bočni deo rizalita, a ne prati centralnu osu objekta, što je bilo uobičajeno za to vreme. Zasvedena je identičnim segmentnim lukom kao i izlozi. Preostale, manje delove fasade, čine krila objekta koja sadrže po dva izloga između kojih je manji razmak nego na srednjem rizalitu – zbijeniji su. Prvi sprat je odvojen od prizemlja ravnim, profilisanim vencem. Spratom se niže jednoličan niz pravougaonih prozora sa krstastom podelom okana i plitkim opšavom izvedenim u malteru. Na srednjem rizalitu je pet prozorskih otvora postavljenih po osi, a na bočnim krilima su po dva. Ritmički raspored prozora nije na celom fasadnom platnu ujednačen, nešto je veći razmak na centralnom rizalitu. U potkrovlju je niz manjih okulusa. Krov je dvovodan i pokriven je biber crepom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture; šifra:SK1831; nastanak:prva polovina 18. veka; stil:barok;
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica ,,Najstarija kuća Subotice,, nalazi se u predelu gde se razvijala drevna Subotica u neposrednoj blizini nekadašnje gradske kule sa kraja 15. veka. Krajem 17. veka ovaj prostor još uvek je bio dominirajući u strukturi grada. Prema pisanju Ištvana Ivanjija, kuća je podignuta istovremeno kada i samostan, tj. u prvoj polovini 18. veka. Građena je u stilu provincijskog baroka, kao porodična kuća Sučića, koja je zbog pregradnje same kule morala da se iseli. Izvorni objekat je imao pravougaonu osnovu, ali je godinama deo po deo dograđivan, tako da danas kao samostalna zgrada ne postoji. Naknadnim dogradnjama nastali objekat je dobio osnovu u obliku ćiriličnog slova 'Š' jednom svojom stranom okrenut Trgu. Kuća je prizemna, građena od opeke, debelih zidova i veoma čvrstih temelja. Sa ulične strane su lokali u koje se ulazi kroz nekoliko stepenika u delu od crkve. Negde u poslednjoj trećini sadašnje zgrade lokali su niži. Detaljnim ispitivanjem unutrašnjih prostora, tavana i podruma može se veoma lako utvrditi etapna izgradnja. Dvorišni krak sadašnje zgrade nesumljivo predstavlja prvu najstariju zgradu, postavljenu u pravcu istok-zapad uzdužno sa tremom okrenutim jugu na kome je bilo pet polukružnih otvora. Ispod zgrade je prostrani podrum zasvođen polukružnim svodovima. Svod ispod pomenutog kraka zgrade građen je od opeke, koje se razlikuju od ostalog materujala korištenog u drugim delovima podruma. U tom delu podruma među opeke je ulagano i kamenje, verovatno iz zidova nekadašnje tvrđave. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Masivna, monumentalna ,,Prokeš palata,, zauzima celokupan urbani blok. Izgrađena je tokom 1887. godine po projektima subotičkog arhitekte Geze Kocke. Ova dvosptratnica se proteže na tri ulice i to Engelsovu, ulicu Borisa Kidriča i ulicu Đure Đakovića. U osnovnoj koncepciji odgovara stilu italijanske renesanse, koju karakteriše masivno prizemlje sa grubom obradom fasadnog platna i lučnim portalima. Spratni deo je već izdiferenciraniji i lakši. Po njemu se proteže jednostavni niz pravougaonih prozora uokvirenih antičkim formama polustubova sa korintskim kapitelima i timpanonima na visokom arhitravu. Središnji niz prozora prvog sprata nadkriljuju lučni timpanoni. Svaki prozor je razdvojen plitkim pilastrom. Na prvom spratu međuspratna konstrukcija je razdvojena nizom balustrada ispod prozora, a na drugom frizom zvanim «pasji skok». Prozori drugog sprata zaključeni su ravnom arhitravnom pločom. Uglovima objekta dominiraju četvorougaone kupole položene na niske balustrade.,,Prokeš palata,, je najveća najamna zgrada u gradu i čini logičan završetak korzoa koji je sastavljen od niza upravo ovakvih zgrada namenjenih izdavanju. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Jednospratni objekat u nizu, izvučen na regulacionu liniju građen je u stilu neorenesanse. Prizemlje je obrađeno u vidu kamenih kvadera, koji su u lučno zasvedenim prozorima zrakasto postavljeni. Jedinstvo fasadnog platna prizemlja narušeno je igrom rizalitnih delova, asimetrično je koncipirano, dok se na spratnom delu poštuje simetrija u rasporedu otvora. U prizemlju je po jedan lučni otvor smešten na nešto istaknutije bočne rizalite, a još tri identična prozora razbijaju zidno platno, od kojih su dva smeštena između kapije i levog bočnog rizalita. Veća kolska dvokrilna kapija smaknuta je udesno, ima lepo obrađene vratnice, te kasetirano nadsvetlo. Sprat je od prizemlja odvojen ravnim profilisanim vencem. Ritam otvora je isti kao na prizemlju, a ivični delovi su naglašeni rustičnom obradom. Dok su portali prizemlja lučni, prozorski otvori sprata su pravougaoni sa trougaonim i segmentnim timpanonskim završetkom koji se oslanja na plitke polupilastre-doprozornike, urađene u malteru. Prozori imaju krstastu podelu okana. Nad objektom dominira masivno, dvoslivno krovište koje svojim gabaritom izlazi iz ravni zidnog platna i čini usku nadstrešnicu na čijem gornjem delu je niz konzolica koje asociraju na drvene grede krovne konstrukcije. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada je prvobitno podignuta kao jednospratna najamna palata u stilu neorenesanse, prema projektima Mihalja Tota iz 1878. godine. Naručilac je bio Alajoš Poljaković zemljoposednik i gimnazijski profesor. Početkom 20. veka zgradu je kupila banka, koja je 1912. godine podigla još jedan sprat, prema projektima budimpeštanskih arhitekata Marcela Komora i Dežea Jakaba. Ovaj dvospratni ugaoni objekat rešen je u stilu neorenesanse, sa dekorativnim elementima secesije, i mnoštvom vegetabilne ornamentike. To je tipičan primer poslovne zgrade sa naglašenim monumentalnim srednjim rizalitom i sa dva manja bočna rizalita. U središnjem rizalitu, na spratnom delu su kanelirani, masini polustubovi sa jonskim zaršetkom i balkoni od kovanog gvožđa. Nose dekorativne elemente kao i centralna ulazna vrata koja su pomerena iz vertikalne ose udesno, a levo su četiri kanelirana polustuba sa dorskim kapitelima. Središnji rizalit u krovnoj zoni je naglašen ravnom atikom ukrašenom vazama na bočnom delu. Visoko krovište je dvoslivno, pokriveno žljebljenim crepom. U objektu je sačuvan celokupan enterijer prizemlja sa neobično lepo izrađenim mobilijarom od rezbarenog drveta. Današnju fasadu objekat je dobio sredinom sedamdesetih godina 20. veka, prema projektima Gorana Martinovića Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica U Subotici je 1912. godine na gradskom šetalištu podignuta za Subotičko deoničarsko društvo prva robna kuća. Neobična zgrada poznata po nazivu 'Blizanci' sastavljena je iz dva identična dela, kao slika u ogledalu, razdvojena otvorenim centralnim pasažom koji je vodio u dvorište. Projektant je bio arhitekta iz Budimpešte Žigmonda Siklaia (Sziklai Zsigmond). Krajem godine zgrada je završena, ali je vlasnik dobio dozvolu za useljenje tek krajem 1913. godine. Objekat nije imao obeležja koja su tipična za robne kuće građene u tom periodu sa jedinstvenim unutrašnjim prostorom i centralnim stepenište. Projektom je bilo predviđeno dvadeset manjih trgovačkih lokala, nanizanih u prizemnom i spratnom pojasu oba bloka, ali je došlo do izmene, pa je spratni deo dobio stambenu funkciju. Zgradu 'Blizanci' karakteriše jednostavnost oblika i geometrijska sažetost forme, kao i upotreba jasnih i jednostavnih linije. Prizemljem dominiraju veliki zastakljeni izlozi razdvojeni vertikalnim pilastrima, a na spratu su višedelni pravougaoni prozori koji svojim oblikom podsećaju na prozore bečke secesije. Objekat je jedinstven i po skeletno konstruktivnom sistemu i ravnim krovom koji je neuobičajen za početak XX veka pa deluje nedorečeno, kao da mu je izgradnja zaustavljena na pola. Na levom delu objekta dograđena su 1997. godine dva sprata prema uslovima MZZSK Subotica. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Jednosratnu najamnu palatu projektovao je Geza Kocka oko 1890. godine za bogatu porodicu Halbror (Halbrohr). Objekat je izgrađen sa stilskim odlikama eklektike i sa dominantnim elementima neorenesanse i neobaroka. U prizemlju su četiri portala, rustično obrađena. Simetrija pročelja je dosledno sprovedena sa centralnim rizalitom, centralno postavljenom kapijom i balkonom na spratu. Na spratu dominiraju slobodnije, lučne forme baroka koje se ogledaju u formi timpanona ispunjenim dekoracijom u vidu školjke. Na krajevima objekta su udvojeni prozori sa prekinutim timpanonom. Na mestu prekida timpanona je bogata barokna ornamentika koja izrasta iz male središnje kartuše. Krov je na dve vode pokriven biber crepom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Kuća Simona Dominusa je u nizu sa kućom Halbrorovom i slično je koncipirana. Projektovao ju je Titus Mačković 1891. godine u njemu prepoznatljivom stilu eklektike, sa dominantnim elementima renesanse. To je jednospratni objekat kod kojeg je prizemlje izvedeno u masivnoj rustici sa četiri lučno popstavljena portala. Simetrija pročelja je dosledno sprovedena, sa centralnim rizalitom, centralno postavljenom kapijom i balkonom na sprtatu. Spratni deo nije tako strogo klasicistički rešen. Ovde dominiraju slobodnije, lučne forme baroka koje se ogledaju u formi timpanona ispunjenim dekoracijom u vidu rastvorene barokne školjke. Na krajevima objekta su udvojeni prozori sa prekinutim lučnim timpanonom. Na mestu prekida timpanona je bogata barokna ornamentika koja izrasta iz male središnje kartuše. Krov je na dve vode pokriven biber crepom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kad je zgrada izgrađena u njoj je poslovao hotel Nacional. Danas je zovu kafana Zagreb, po lokalu koji se u njoj u međuvremenu nalazio.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Objekat je izgrađen kao hotel 'Nacional'za vlasnika Mora Halbrora, a po projektima Geze Kocke iz 1882.godine. Tokom iste godine projektant je u dvorišnom delu isprojektovao štale i naslam za kola sa kafanom orijentisanom ka ulici Branislava Nušića. Tokom 1905. godine je parcela u potpunosti zatvorena (ivično), odnosno izgrađen je spratni objekat osnove u obliku latiničnog slova 'L', u neorenesansnom stilu, sa primesom vegatabilne ornamentike secesijskog stila, sa društvenim prostorijama hotela (svečanom salom, salom za kartanje i čitanje), a prema projektu Ferenca Rajhla. Pročelje je simetrične podele, sa centralnim rizalitom i dva bočna. U prizemlju je zidno platno horizontalne podele sa nizom lučno zasvedenih portala i izloga. Glavni ulaz markiraju udvojeni pilastri, a na bočnim se javlja po jedan pilastar sa svake strane. Na rizalitima na spratnom delu su masivni balkoni sa kasetiranom balustradom, a podržavaju ih bagato dekorativne konzole. Rizalitni prozori lučno završavaju, dok su ostali ravni sa segmentnim timpanonom. U krovnoj zoni rizaliti završavaju ravnim atikama. Gipsana dekoracija u vidu girlandi, vegatabilnih motiva, te simbola zanimanja projektanta, svedena je u vertikalna međuprozorska polja spratnog dela objekta, a javlja se i na polukapitelima. U potkrovlju teče venac u vidu niza konzola. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Objekat Gimnazije izgrađen je 1896-1900. godine po projektu Ferenc Rajhla. Gimnazija je dvostrano orjentisana sa dijagonalno zasečenim uglom i sa stilskim karakteristikama kasnog baroka.Ugaoni pristupni rizalit bogatsvom zidne plastike i svojim kubusom dominira objektom. Prizemni pojas je rustične obrade, koja se povlači i prema ivicama rizalita. Bogata zidna malterska plastika je skoncentrisana oko otvora. Centralni deo rizalita je uvučen od ravni fasade i akcentiran sa dva korintska stuba koji se proteže kroz dva sprata. Na ovom delu zidnog platna se nalazi bogata figurativna plastika, odnosno stojeća figura nagog mladića koji je rukama oslonjen na barokne volute dva grba. Jedan grb predstavlja grb grada a na drugom je predstava zmije. Inače figura mladića ima simboličnu predstavu- nekada je to bila muška gimnazija. Figura dečaka napravljena je od gipsa. Pročeoni rizalit je završen kupolom i prekriven limenim pločama. Na vrhu pročeone kupole nalaze se dve sedeće figure anđela koje pridržavaju globus, nalik Atlantima. Skulpture i globus su rađeni od cink lima, kovanjem, a zatim ofarbane sivom bojom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Nekadašnja zgrada banke, završena je 1912. godine. Građena je u stilu secesije, ali ne i običajenoj Lehnerovoj varijanti mađarske secesije koja dominira Suboticom.. Ona je proizvod nastojanja jedne grupe tzv. ,,mladih,, mađarskih arhitekata koji su pokušali spojiti stil secesije sa konstrukcijom narodnih kuća. Projektant zgrade je Alfred Hajoš (1878-1955) iz Budimpešte. Objekat je neobičan već po pristupu obradi lokacije na kojoj je smešten. To je ugaona zgrada koja nije arhitektonski klasično formulisana i ne stvara ugao-ćošak, nego je lučna, a u središnjoj osi luka koji čini prelaz sa Trga Republike na Trg cara Jovana Nenada je smešten ulaz u zgradu. Zbog ovog lučnog tretiranja ne postoje dve fasade nego samo jedna, simetrično obrađena. Objektom dominiraju tri vertikalne ose ulazni, centralni deo sa visokim dvostrukim piramidalnim krovištem i dve vertikale na stranama objekta koje se ističu ravnim atikama.. Po horizontali je zgrada izdeljena na donji poslovni prostor i dva sprata sa stanovima. Arhitekta je homogeno fasadno platno razbio igrom prozorskih otvora a ne nanošenjem bogate dekoracije. Jedini dekorativni element su pravougaona polja između spratova,ispunjena vencima girlandi i festona iznad prozorskih otvora,i dekoracija oko prozora u vidu puta koji drže preplete girlandi. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Neobična palata u stilu francuske renesanse, sa elementima cvetne gotike, koju je 1893. godine projektovao građevinski majstor Janoš Jedlička, izdvaja se u šarenilu eklektičkih zgrada koje se nižu duž Korza. Na objektu se pojavljuje neuobičajena arhitektonska kompozicija tlocrta, plastične dekoracije, kao i kolorističkog rešenja fasade.U prizemlju dominiraju lučni otvori koji čine masivni, arkadni niz. Na spratnom delu se smenjuju prozori u ritmu bifore i jednokrilnih otvora nad kojima su blagi gotički lukovi završeni motivom francuskog ljiljana. Ovaj dekorativni motiv se proteže na svim detaljima zgrade ili u vidi opšavne trake ili kao samostalna dekoracija. Prozori su oivičeni pilastrima horizontalne podele sa fugama, a polja između završavaju cvetnom ornamentikom stilizovanog ljiljana. Na ovom objektu je veoma karakterističan središnji erker koji se proteže duž oba sprata. Koncipiran je u vidu trougla sa ivicom koju markira tordirani stub, dok je centralno postavljena jedna slobondostojeća figura muškarca sa štitom i jednom podignutom rukom u kojoj je držao koplje. Ispod krovnog pokrivača je venac sastavljen od niza konzola i nizom ljiljana smeštenih u trolisne forme.Nad trougaonim erkerom se uzdiže visoki toranj, a mansardni otvori su oivičeni tordiranim stubićima i trougaonim krovićem. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Sredinom 19. veka, tačnije 1857. godine izgrađen je 'Hotel Jagnje', drugi po redu hotel i gostionica u gradu. Prvu veliku adaptaciju doživeo je 1886. godine, u stilu eklektike, kada je vlasnik Andraš Lihtnker angažovao subotičkog arhitektu Gezu Kocku koji je objektu podigao sprat. Drugu po redu adaptaciju objekat je doživeo 1904. godine. Tada je potpuno preuređen u stilu minhenske secesije prema projektu subotičkog arhitekte Titusa Mačkovića. Prizemlje je tada rešeno velikim lučnim ovalnim arkadama, koje su u gornjem delu bile ispunjene vitražom, dok je fasada bila isprepletana viticama secesijskih linija, motivima cveća i srca. Treća po redu adaptacija objekta bila je 1985-86. godine kada je fasada prema Korzou rekonstruisana, dok je ostali deo objekta porušen i dograđen novi, u funkciji Doma JNA. Prilikom poslednje adaptacije nestali su i vitraži koji su se nalazili u gornjim pojasevima lučnih portala. Objekat je već duže vreme bez funkcije. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1223; stil:eklektika; nastanak:1881.; autor:Titus Mačković;
Jedan od dva objekta koje je posedovala porodica Manojlović, oba u glavnoj ulici.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Izvedena je 1881. po projektu arhitekte Titusa Mačkovića (1851-1919) za Stanka Manojlovića. Jednospratna građevina, postavljena na ugao dveju ulica (B. Kidriča 8), izvedena je akademski, u duhu eklektike, sa elementima renesanse. Prizemlje je obrađeno u rustici, svi otvori su završeni profilisanim lucima, a ulaz flankiran pilastrima koji nose arhitrav i bogato dekorisanu trouglastu atiku, na čijim spoljnim stranama su skulpture. Na bočnim rizalitima, na spratu, balkone sa klesanom kamenom ogradom, nose dekorativno obrađene produžene konzole. Profilisane lučno završene otvore balkona flankiraju po dva pilastra sa arhitravima na koje se oslanjaju dve figure u dubokom reljefu. Spratni prozori centralnog rizalita nadvišeni su trougaonim atikama na konzolama. Nad plitkoreljefnim krovnim vencem je mansardni krov sa zaravnjenim četvorostranim kupolama nad isturenim rizalitima, završenim gvozdenom ogradom, i lantrenama nad centralnim rizalitom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1225; stil:klasicizam; nastanak:1848.;
Spratna zgrada širokog pročelja nalazi se na glavnom gradskom trgu. Zasenjna je drvoredom, a hladovinu koriste prijatni lokalni kafići. Jedinstvenu građevinu čine ustvari dva objekta građena u razmaku od godinu dana.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada na Trgu Republike br. 4 - 6 ima isklesanu godinu gradnje 1848. na balkonu dela sa brojem 4. Pretpostavlja se da je projektovao arhitekta Janoš Škulteti sa prizemljem i spratom, u duhu klasicizma, svedenih dekorativnih elemenata. Zidno platno dele na pet delova dva istaknuta rizalita, naglašena balkonima sa ogradama od kovanog gvožđa i nadvišena trougaonim zabatima. Na sredini građevine je široka blago lučno zasvedena kapija sa kartušom. Prepravkama 1907. prema projektu arhitekte Geze Kocka znatno je izmenjena, dobila je secesijsku dekoraciju i pretvorena je u dva objekta. Konzervatorskim radovima 1984. vraćen je izvorni Škultetijev koncept. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Palatu subotičke trgovačke banke projektovali su 1907. godine Marcel Komor i Deže Jakab, sa stilskim odlikama mađarske varijante secesije. Osim banke, u prizemlju se nalazio restoran, a na spratovima stanovi. Zgrada banke je smeštena na ugaonoj parceli, osnove latiničnog slova 'L' sa malim unutrašnjim dvorištem. Na ovoj zgradi su prvi put u Subotici primenjene velike staklene površine umesto masivnog prizemlja, i tu su bile smeštene prostorije banke. Nakon toga sledi mezanin- polusprat, a nakon toga dva sprata gde se nalaze stanovi. Na fasadi okrenutoj glavnom gradskom šetalištu dominira ulaz u kancelarije i stanove na spratu, naglašen polukružnim kamenim stubovima oblikovanim u drvo života, koji nose mali krov od Žolni crepova. Motivi na fasadama- sunce, košnica,paunova pera u raznim bojama, zatim veverice i sove imali su za cilj da prikažu vrlinu štedljivosti. Oko prozora na prvom spratu nailazimo na niz stilizovanih sova koja izdaleka liče na srca. Sova je poznati simbol mudrosti. U istoj ravni sa prozorima prvog sprata se javlja predstava veverice - ugravirana u kameni opšav prozora. Veverica kao vredni sakupljač žirova takođe je simbol štedljivosti .Na ovoj fasadi izrazito je zanimljiv i primer žene na prozoru koja nalakćena sa rukama ispod brade posmatra prolaznike. Devojke su urađene u prirodnoj veličini i veoma su značajne jer dodatno oživljavaju fasadu i čine je posebnom. Figure su izgrađene od Žolnai keramike. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Jednospratna ugaona zgrada podignuta za Jovana Dimitrijevića 1881. godine. NJen projektant je bio subotički arhitekta Titus Mačković, koji je svojim radovima u stilu eklektike, sa preovladavajućim neorenesansnim karakteristikama, dao glavni pečat čitavom ovom uličnom potezu. Objekat je intimna jednospratna, privatna palata simetrično koncipirana sa dva bočna rizalita. Centralno je postavljen pešački ulaz markiran sa dva stuba, postavljena na visoke postamente, a u gornjoj zoni podržavaju ravnu arhitravnu gredu. Ivični rizaliti su u prizmlju akcentovani rustičnom obradom fasade, a nad dvokrilnim vratnicama je nadsvetlo zrakaste podele. Prizemlje je sa staklenim izlozima segmentnog završetka, osim na rizalitima gde su lučno zasvedeni ulazi u objekat. Po horizontali, prizemlje od sprata deli kordonski venac kojim, osim ravne profilacije teče i niz dentikula. Fasadno platno spratnog dela je izdeljeno horizontalnim fugama i ritmičkim nizom identičnih prozora. Prozori rizalita imaju kamenu balustradu. Prozori optočeni plastičnim ravnim opšavom imaju trougaone ili segmentne timpanone, koji se naizmenično smenjuju. Potkrovni venac čine ravne profilacije, niz cvetnih motiva svedenih u povezane krugove iznad kojih je zupčasti niz na koji naležu konzole što podržavaju krov. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Čovek koji je bio ubeđeni antifašista, optužen je da je četnik, izdajica i izrabljivač radničke klase
status:spomenik kulture; šifra:SK1541; pristup:nije ograničen; stanje:nije u funkciji; nastanak:1900.,1900; stil:secesija,barok,eklektika,neobarok;
U okviru poseda su vila i prostor na kome je nekada bio teniski teren. Duboko u dnu (ili je to drugi plac, bez ograde) nalazi se prizemna stambena zgrada. Posed od ulice odvaja ograda kojoj nedostaje metalni deo i improvizovani snopovi šiblja kao zamena za ogradu.
Sa zgrade polako otpada farba i malter, ali sama zgrada nije (još) ugrožena i dala bi se lako renovirati. Mislimo da ličnost vlasnika, Vilima Konena, zaslužuje dostojno pamćenje.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Poznati subotički industrijalac Vilmoš Konen 5. maja 1900. godine dobija dozvolu za gradnju vile, istočno uz sam Veliki park. Projektant vile je Ferenc Rajhl (1869-1960) koji će se tek nešto kasnije proslaviti kao arhitekta novog stila u arhitekturi – secesije. Mada se na prekretnici vekova na Paliću još uvek gradi karakterističan 'švajcarski tip' vile njegovo usmerenje ka secesiji se već na ovom objektu ispoljava u organizaciji masa se približno engleskim slobodno stojećim kućama, ali je u obradi fasada još uvek opterećen eklektikom. Organizacija funkcionalnog sklopa je trodelna, dvoredna ali u smaknutom poretku. Trpezarija i dalje egzistsira kao centralni prostor, sa direktnim prodorom od pročenog ka začeonom tremu. Trpezarija je u dirktnoj vezi sa dve bočne sobe, dok je pristup u kuhinju i kupatilo ostvareno sa trema. Spavaća soba ima direktnu vezu sa kupatilom. Objekat je asimetričan, razuđen kako u osnovi tako u vertikali. Pročelje je naglašeno centralnim rizalitom sa dominantnim neobaroknim zabatom sa elementima moderne, koja se očituje po konturama i linearnoj dekorativnoj plastici izvijenih secesijskih kontura stilizovane ornamentike. Razigranost zidnog platna naglašeno je horizontalnim kvaderima u malteru sa akcentom iznad centralnog lučnog otvora u vidu lepeze i dva mala lučna zastakljena tavanska otvora. Centralni portal je sa osmodelnom podelom okana i dvokrilnim vratima. Otvorena terasa je u visini kamene sokle isturena u polje, pravougaone osnove sa prilazom na šest stepenika. Bočna krila su asimetrična u osnovi sa po jednim prozorskim otvorom identične dekoracije u vidu eklektičnog opšava sa svedenim stilizovanim stupcima sa arhitravom i zupcem u centru. Zidno platno je glatko. Asimetričnost objekta je naglašena na uvučenom bloku, koji u podkrovnom pojasu ima u vidu venca, drvenu kasetiranu dekoraciju sa izvijenim dijagonalnim obrisima. Začeona fasada je sa terasom u visini sokle pravougaone osnove sa bočnim stepenicama. Trem je isturen sa drvenim trougaonim, na vrhu zarubljenim zabatom, koji je ukrašen valovitim apliciranim drvenim trakam. Levo je postavljen toranj na kvadrtnoj bazi, kja se u visini strehe lomi i prelazi u osmougaonu osnovu. Toranj ima drvenu apliciranu dekoraciju u visini podkrovnog venca i dva mala pravougaona prozorčića a ispod je mali lučni otvor. Desno krilo je identične dekoracije kao pročelje sa jednim prozorom. Bočna fasada je sa dva prozora i nadkrivenim podrumskim ulazom u centru, nad kojim je mansardni krov kvadratne osnove. Krovište je na četiri vode sa šiljkom od lima i lučnom dekorativnom atikom. Ovaj blok krase konzole od drveta. Leva bočna fasada je istureni blok sa trougaonim zarubljenim zabatom i drvenom apliciranom dekoracijom, naglašen trokrilnim erkerom sa bakarnim šatorastim krovom. Prozori erkera su izduženi sa roloima i kao svi prozori sa držačima za cveće od kovanog gvožđa. Centralna krovna konstrukcija je razuđena, na četiri vode, nepravilnih stranica, prekriven crepom. Arhitektonski sklop je opterećen različitim oblicima i materijalima, a akcenat i dalje ostaje na terasama, zabatima i tornju, izvedenom u drvetu. 10. januara 1956. godine je urađen projekat rekonstrukcije reprezentativne vile i projekat centralnog grejanja, dok je februara 1957. godine urađen projekat elektrike, kada se i jednostruki prozori zamenjuju dvostrukim, zatvaraju se terase, zastakljuju. Pomoćni objekat dobija funkciju soba za goste-dve prostorije sa malim hodnikom. Projektant je bio arhitekta De Negri. Gotovo u istom obliku vila je i danas sačuvana. 1995. godine po uslovima ovog Zavoda izvršena je adaptacija objekta. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1220; nastanak:1854 (1926);
Zgrada se nalazi na glavnom gradskom trgu i izlazi na dve ulice. Veliki ugaoni portal toliko je upečatljiv da predstavlja opšteprepoznatljiv zaštitni znak ove zgrade.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Prema projektu arhitekte Janoša Škultetija iz 1845. izvedena je monumentalna zgrada dvostruke namene - hotel sa gostionicom (krilo podignuto 1853) i pozorište (drugo krilo - završeno 1854). Osnova zgrade prilagođena je parceli, ali je Škulteti izvršio i regulaciju senćanskog i segedinskog puta da bi klasicističko pročelje imalo na trgu naglašen portik sa šest stubova. Dva krila posebnih funkcija objedinjena su raskošnim foajeom, dok je trokrako svečano stepenište ka spratu vodilo do dvorana (pozorišne - velike i male sale). Mnogobrojnim intervencijama zgrada je izmenjena, a najočuvaniji je središnji pročeoni deo. Rekonstrukcija Pozorišta je obavljena 1904. i promenjen je natpis na timpanonu (Hotel Pešta u Narodno pozorište). Požar 1915. uništio je drugi enterijer, pa su se predstave neko vreme igrale u balskoj dvorani hotela. Prvobitno tradicionalno gledalište potkovičastog oblika sa galerijama u tri nivoa, izmenjeno je. Sledeća obnova usledila je 1926. po projektu inženjera Koste Petrovića. Andrija Denegri je 1952. projektovao kružnu pokretnu pozornicu. Devastiranje je nastavljeno vađenjem sedišta iz sale 1986. Konzervatorski radovi će biti započeti tokom 1998. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Gradsko jezgro Subotice je zaštićeno kao prostorna kulturno istorijska celina. Zaštitom je obuhvaćen Trg Republike sa ulicom Korzo i obodnim blokovima zgrada.
Po meni, ovo je najlepše gradsko jezgro u Srbiji.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Na raskrsnici drumova ispred južne kapije utvrđenja (danas franjevačkog samostana) formiralo se izduženo naselje, ne menjajući bitno urbanu matricu kroz vreme. Prvi pisani izvor iz 1391. pominje grad Zabotka, koji je pripadao sagedinskom sandžaku do 1526. Evlija Čelebija opisuje podeljenost na unutrašnji i spoljni grad. U HVIII veku dobijanjem statusa trgovišta 1747. (kada se zvao Sv. Marija) i 1779. dobijanjem statusa slobodnog kraljevskog grada (pod nazivom Marijaterezijapolis) počela je intenzivnija gradnja. U HIH veku grad se širi i razvija, posebno izgradnjom pruge Segedin-Subotica 1869. U prvim decenijama HIH veka izrađuju se planovi uređenja grada, izvodi regulacija ulica, kanalisanje vodotokova, isušivanje bara. Izgradnju je odobravala Komisija za ulepšavanje grada. Najviše je građeno u periodu 1880-1914. Stambeno-poslovne jednospratne zgrade podizane su u centralnom području, dok su po obodu zgrade sa visokim prizemljem. Javne građevine, podignute na prelazu vekova su dvo-ili trospratne. Pečat izgradnji grada dali su arhitekti Janoš Škulteti (Pozorište, Ostojić palata), Titus Mačković (dve palate za Manojloviće, kuća Zlatna dinja, Trošarina), Ferenc Rajhl (Biblioteka, Gimnazija, porodične stambene palate), Marsel Komor i Deže Jakab (Sinagoga, Gradska kuća, Banka). Konzervatorski radovi izvođeni su na pojedinim delovima celine. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od izuzetnog značaja; šifra:SK1036; stil:secesija; nastanak:1910.;
Impresivan objekt razigranih masiva na pročelju i bogato dekorisanim fasadama. U centru je visoka kula - osmatračnica.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Izgrađena je na glavnom gradskom trgu 1908–12, posle konkursa iz 1906, prema projektu budimpeštanskih arhitekata M. Komora (1868–1944) i D. Jakaba (1864–1932) u duhu mađarske varijante secesije. Monumentalno dekorativna kompozicija zgrade je sinteza arhitekture i umetničkih zanata, romantičarske nacionalne mađarske ornamentike i savremene modelacije, težnje za usklađivanjem forme i materijala. Novo shvatanje ogleda se u arhitektonskoj koncepciji, rešenju osnove (pravougaona, simetrična sa četiri unutrašnja dvorišta), funkcionalnom rasporedu prostorija (hodnici prema dvorištu, kancelarije ka ulici), arhitektonskim i dekorativnim detaljima, primeni novih materijala ili tehnologija (zidne žolnai keramičke obloge, vitraži, rezbareno drvo, kovano gvožđe). U prizemlju su projektovani lokali i gradska kafana, a na spratovima većnice, kancelarije velikog župana i gradonačelnika, administrativne kancelarije, policija i istražni zatvor. Severna strana sa arkadama izvučenim pred zidno platno u centralnom delu ima vestibil, sa obe strane oivičen manjim prostorijama, podnožjem dva nejednaka tornja. Motivi dekoracije i ornamenti (listovi, cvetovi lala, srca, paunovog pera, floralne trake) inspirisani su tradicionalnim elementima narodne mađarske umetnosti. Na prozorima glavne većnice su vitraži najpoznatijeg mađarskog slikara secesije Šandora Nađa. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Objekat na uglu ulica Branislava Nušića i Cara Dušana, projektovao je 1913. godine arhitekta Pal Vadas. Naručilac objekta bio je Slobodni kraljevski grad Subotica, a svrha objekta je bila najamna zgrada u kojoj su bili smešteni elitni stanovi koje je Gradski senat izdavao i ubirao najamninu. Ovaj dvospratni, ugaoni objekat, osnove koja prati nepravilni oblik parcele, građen je u stilu bečke secesije kod koje je mnoštvo vegatabilne ornamentike zamenjeno čistijim, elegantnijim, izduženim geometrijskim formama koje je zastupao Jozef Hofman. Glavni gabarit objekta se proteže Nušićevom ulicom sa fasadom skoro simetrično koncipiranom, osim odstupanja koja se vide jedino na prizemlju i na ugaonim tornjevima. Fasadu karakterišu vertikalno usmereni otvori koji su veoma interesantno grupisani po parovima. Prizemljem se ritmično niže osam pari, a spratom šest pari otvora, na način da su po dva otvora obuhvaćena u jednu celinu. Fasada iz ulice Cara Dušana komponovana je kao i glavna, samo je kraća za dva para prozora. Na donjoj strani erkera su medaljoni intezivno plavo-crvene boje sa prikazom labudova i ptica. Krovište je masivno, šatorasto, ima svetlarnik, karakterističan detalj secesije, a markiraju ga muške figure. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1219; stil:barok,eklektika; nastanak:1896; autor:Ferenc Rajhl;
Izuzetno interesantno, potpuno razigrano pročelje, žuto-zeleno, ispresecano horizontalnim linijama sa balkonom koga pridržavaju dve antičke figure.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada Nacionalne kasine (danas Gradske biblioteke) sagrađena je po projektu Ferenca Rajhla (1869-1960) na mestu nekadašnje barokne kurije porodice Skenderović u ulici Cara Dušana br. 2. Podignuta je 1895-96. kao ugaoni objekat (centralni deo je na Trgu Slobode, a drugo krilo u ul. B. Radić) u duhu eklektike. Monumentalnim načinom obrade posebno je naglašeno pročelje sa ulazom flankiranim atlantima (vajara Ede Telča) koji nose balkon sprata. Sprat pročelja ima u središnjem delu trodelne otvore nadvišene reljefnom kompozicijom, a završen je zabatom sa edikulom i skulpturom u vrhu. Krov nad pročeljem je u obliku sarkofaga i ima lanterne. Profilisani krovni venac nose konzole. Pročelje flankiraju dve kružne kule, na koje se nadovezuju bočna krila. Bočne fasade su oživljene erkerima iznad kojih su zabati sa okulusom u sredini. Dekorativni elementi su barocizirane forme girlandi i cvetni motivi rađeni u štuku. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Vrlo prijatan prostor sa puno negovanog cveća i zelenila
Već prvi pogled sa prilaza i kapije vrta mami vas da posetite ovaj prostor, ako ne zbog životinja samih, a ono zbog vrlo privlačnog ambijenta. Šta se nalazi u okviru vrta, proverite sami.
Nismo imali ukalkulisano vreme za obilazak zoo vrta. Tražili smo, i dobili, dozvolu da uđemo na 5 minuta i napravimo par fotki.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1217; stil:neorenesansa;
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Na mestu na kome je oko 1695. Tekelijina vojska pobila trideset subotičkih građana, podignuta je 1738. kapela posvećena sv. Roku, zaštitniku od kuge, koja je te godine odnela mnogo života i u Subotici. Obnovnjena je 1753, a 1773. joj je dodata nadstrešnica. Tada preuzima ulogu župne crkve, do izgradnje hrama sv. Tereze Avilske. Svoj današnji izgled dobila je 1884. Prema projektu Titusa Mačkovića izvedena je kao mala jednobrodna građevina sa polukružnom oltarskom apsidom, natkriljena masivnom kupolom. Lučno zasveden ulaz uokviruju prislonjeni pilastri sa profilisanim kapitelima. Fsadna dekoracija u neorenesansnom stilu karakteriše sve Mačkovićeve radove. Konzervatorski radovi su izvedeni 1950. i 1981-82. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Spomenik palim borcima i `rtvama fa{izma, Subotica
Snimljeno: 05.03.2022
57.
Kultura-Saobraćaj-Vazduhoplov
Spomenik Ivanu Sariću
O B J E K T
Spomenik na malom trgu (1)
Spomenik na malom trgu (2)
Sa elisom i biciklom
Konstruktor i pilot - na svom avionu
nastanak:1985.; autor:Oto Logo, vajar;
Ivan Sarić je bio impresivna ličnost. Svestrani sportista (atletika, rvanje, boks, fudbal), veoma uspešan kao takmičar biciklista. Osim toga, pionir vazduhoplovstva, konstruktor i pilot na sopstvenoj letilici. Prvi put je poleteo 1910. godine u Subotici.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1216; nastanak:1798.; stil:barok;
Katedrala se rekonstruiše, u lošem je stanju jer jedna strana objekta tone (mart 2020.).
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Sagrađena je između 1773. i 1797. u duhu prelaznog barokno - klasicističkog stilskog perioda. Svojim monumentalnim razmerama i skladnim kompozicionim rešenjima arhitektonskih masa dominira jednim od glavnih gradskih trgova. Izvedena je kao jednobrodna građevina trikonhalne osnove sa polukružnom oltarskom apsidom i bočnim sakristijama. Dva visoka dvospratna zvonika dominiraju zapadnom fasadom. Polje između njih je završeno timpanonom. Višestruko profilisani pilastri uokviruju glavni portal. Unutrašnji prostor prekrivaju sferna polja koja grade lukovi, naspramno spajajući pilastre prislonjene uz podužne zidove. Naglašena koloristička dekoracija imala je za cilj reprezentativnost. Oslikavanje centralnog oltara povereno je Jožefu Šaftu iz Pešte od 1802. do 1820. Zidne slike, nastale u poslednjim decenijama 19. veka, rad su Kaspera Šlajbnera i Klauzena Janoša, za koga se pretpostavlja da je autor i zidne ornamentike. Izuzetno prefinjenom izradom odlikuje se kamena stela na grobu plemićke porodice Perčić, iz 1824. Hram je obnovljen 1912. o čemu svedoči zapis na bočnom zidu levog zvonika. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Stabla su izuzetno brižljivo označena i ograđena. Oba stabla štiti ograda od punog gvožđa oko metar visine, a informacija o zaštiti stabla je izlivena na vrlo uočljivoj bronzanoj ploči. Međutim, jedna od dve ploče je već netragom nestala.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Velika terasa predstavlja centralni objekat nekadašnje banje, kako po svojoj lokaciji, dimenzijama, arhitekturi i funkciji. Izgrađen je u periodu od 1909. godine 1912. godine po projektima Marcela Komora i Dežea Jakaba arhitekata iz Budimpešte u stilu mađarske varijante secesije. Lokacija objekta je uz Aleju formiranu od segedinskog puta do obale jezera – novom pristupu banji, a bliže jezeru, na mestu gde parkovski deo prelazi u parterno rešenje uz obalu. Aleja prolazi kroz objekat, odnosno velika terasa je nadkriljuje centralnim prodorom. Izgrađena je kao Vigado-višenamenski objekat namenjen kulturi, zabavi, ugostiteljstvu i trgovini. U prizemnom pojasu centralni prodor razdvaja levu celinu – kafanu sa poslastičarnicom od desne celine-restorana, obe sa velikim terasama koje se otvaraju ka jezeru, ka parku su bila orijentisana dva apsidalno rešena bazara u funkciji berbernice, prodavnice igračaka i papira (porušene su 70-tih godina 20. veka). Bočnim stepeništem se pristupa na spratni pojas, koji povezuje dve odvojene celine prizemlja u jedinstvedni kubus. Tu je locirana velika višenamenska sala, koja je služila za balove, zabave, koncerte i pozorišne predstave. Orijentisana je ka parku sa terasom iznad bazara. Glavna pozornica sa jednom manjom iza nje, je locirana ka jezeru. Bočno od pozornice su smeštene prostorije za umetnike, a uz njih je sa jedne strane kafe-poslastičarsnica, a sa druge restoran. Obe su sa priručnom kuhinjom u kojoj su smešteni liftovi za hranu kao veza sa prizemljem i suterenom-kuhinjom. Ka jezeru se otvaraju dva manje terase. Arhitektura objekta je nastala poo ugldu na narodno graditeljstvo Erdelja uz obilnu upotrebu drva idekorativnih biljnih motiva. Karakteriše ga simetrija sa dominantnim centralnim prolazom, drvenim terasama ka jezeru i visokim krovištem. Osnovni oblik Velike terase je četvorougao ali je on sa dodatnim dekorativno funkcionalnim elementima modifikovan. Fasadom ka parku dominirala dva apsidalno bondručno rešena ispada, dok je lučni prolaz u krovištu akcentovan sa zrakasto drvenim rasporenim rezbarenim motivima inspirisnai mađarskim narodnim motivima. Lučni erkeri se pojavljuju na ugaonim delovima spratnog pojasa, a ka jezeru su dve velike terase razuđene osnove sa zasebnim krovištem prekriveniim biber crepom. Krov je razuđen, jednovodni sa centralnim tornjem, pokriven eternitom. Dekoraciju objekta predstavljaju drveni konstruktivni elementi kao i rezbareni biljni motivi u okviru njih naglašeni koloritom žut, zelene i plave boje u okviru 'palićko crvene boje'. Enterijer i mobilijar su jedinstveno rešavani sa eksterijerom. Konsturktivni sklop objekt je klasično rešen opekom i drvenom krovnom konstrukciojom, dok su pregradni zidovi rešeni rabic konstrukcijom sa dvostranim malterisanjem, kao i svod velike sale i ostalih prostorija. Mada su arhitekti arhitekturu Erdelja (Transilvanija) preneli u jedno sasvim drugčije podneblje, objekat se vešto uklopio u parkovski prostor banje. Izgradnja Velike Terase u stilu secesije je završena 8. jula 1911. godine, a imala je više namena (poslastičarnica, restoran, spratni deo je bio namenjen zabavama i balovima). Centralni deo sprata je bio rezervisan za veliku balsku dvoranu. Osnovni oblik Velike terase je četvorougao, ali je on dodatnim elementima modifikovan. Kao glavni akcenat ove linije je veliki parabolični luk u glavnoj osi prizemlja, koji deli objekat na dva dela i čini prolaz ispod objekta do samog jezera. Luk je izdenjen na pet jednakih segmenata, a pod njegove svodove su smešteni ulazi u podrumske delove. Na fasadi prema Vodotornju su bili smešteni apsidalno zaobljeni delovi do visine sprata, u kojima su i našli lokaciju kiosci za prodaju. Ovi delovi su 70-tih godina srušeni. U spratnom delu je balkon sa nizom otvora i lučnom rezbarenom atikom. Sa prednje strane objekat ima ve velike otvorene terase restorana i poslastičarnice, sa rezbarenom ogradom. Stubovi na račve nose krovnu konstrukciju terase, pokrivenu biber crepom sa tornjem u središtu krova. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Vilu je podigao Lajoš Vermeš na svom imanju, 1892. godine. U vili se sada nalazi ugostiteljski objekt. Smeštena je pored samog jezera. U njenoj blizini je Sovina kula (Bagojvar) i spomenik zajedničkom vlasniku Lajošu Vermešu čuvenom zaljubljeniku, zanesenjaku i svestranom sportisti.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada u Ul. Maksima Gorkog br. 21, Subotica, O Subotica Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
U ovom objektu su bili smešteni učesnici prvog velikog takmičenja u više sportskih disciplina na tertoriji Srbije, koje kolokvijalno zovu i prvom olimpijadom. Takmičenje je na svoj trošak organizovao Lajoš Vermeš, sportski zaljubljenik.
Objekt nije otvoren za posete. Pored kule se nalazi bista Lajoša Vermeša, kao i ploča sa posvetom.
Veoma je inspirativno sresti se sa biografijom poput Vermešove. Malo je ljudi koji su posvetili i život i bogatstvo plemenitim delima. Takvi ljudi su moji heroji. Ne znam čiji je propust (bruka), ali ja za ovog čoveka nisam znao, sve dok nisam došao da posetim Bogojvar.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1226; stil:neorenesansa; nastanak:1883.; autor:Titus Mačković;
Menjala je namene. Od štedionice, zatvora i mučilišta tokom Drugog svetskog rata, zatim sedište Gestapoa, pa Državne bezbednosti. Danas je mađarski Učiteljski fakultet.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada Štedionice Narodne banke, ranije u Štrosmajerovoj 11, danas u Aginoj 13, podignuta je između 1880 -1883. prema projektu subotičkog arhitekte Titusa Mačkovića (1851-1919). Jednospratna neorenesansna građevina projektovana za novčani zavod, primila je vremenom i druge namene, što je donosilo i izvesne devastacije i promene (otvaranje novih ulaza - koji su danas zatvoreni). Monumentalni središnji rizalit u spratnom delu ima šest stubova sa kompozitnim kapitelima. U prizemlju je fasada obrađena rustikom, a prozori su zalučeni, dok su na spratu arhitravno završeni. Zgrada je značajna za istorijske događaje iz I svetskog rata. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Spomen česma je podignuta 1912. godine u čast završetka izgradnje niza objekata u gradu i na Paliću, po projektu poznatih mađarskih arhitekata Marcela Komora i Dežea Jakaba. Spomen česma je izvedena po najskromnijem idejnom rešenju, u ali najuspešnije uklopljenom u novo formirani ambijent šetališta ispred Velike terase i Muzičkog paviljona, koji gabaritom i stislim odlikama daje udarni akcenat aleje do same obale jezera. U ove svrhe grad je obezbedio 3000 kruna, te je kao najpovoljniji izvođač, radove izvela kamenorezačka radionica 'Marvanjipar' iz Subotice, od krečnjaka. Po želji tadašnjeg gradonačelnika Karolja Biroa, Spomen česma je izvedena od dva bazena, spoljašnji zasađen cvećem, i unutrašnji, više u koji teče voda iz skulptura soma, divlje patke i liske. Skulpture su postavljene na centralni monolit, prateći prolisnu osnovu bazena, oslonjeni na kružen polustubove sa floralnim polukapitelima. U međuprostoru su niše sa tekstom istorijata Palića. Prvobitno su tu bili stihovi poznatog mađarskog pesnika Dežea Kostolanjija. U međuratu je tekst izmenjen, i sada je istovetan na ćiriličnom, latiničnom i mađarskom pismu, o istorijatu Palića. Iznad niša su isklesane kao i skulpture, u visokom reljefu, glave devojaka sa raspletenim uvojcima, a ceo monolit je opervažen secesijskom ornamentikom. Na vrh monolita je postavljena vaza, zaobljene profilacije kao bazeni. Šezdesetih godina ova spomen česma je bila izveštena na lokaciju ispred Ženskog kupatila, a na mesto nje je postavljena skulputra 'Krila' rad vajarke Ane Bešlić. Godine 1981. Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture, Subotica, je izvršio premeštanje Spomen česme, na prvobitnu lokaciju, a skulptura 'Krila', je postavljena na čelo poluostvra. Tom prilikom je izvedena nova vodovodna instalacija, kao i rekonstrukcija glava ptica u veštačkom kamenu sa zatvorenim kljunovima zbog prirode materijala. Usled učestalih lomljenja glave ptica su više puta obnavljane. Zavod je 1995. godine izveo ponovnu restauraciju, sa izmenom materijala za skulpture (bronza kao najadekvanije rešenje za formu skulpture u visokom reljefu i samih glava ptica, dok je riba celo vreme ostala neoštećena). Fragmenti, skulpture sa reljefnom podlogom su demontirani, a same skulpture su u autentičnom obliku prevedene u bronzu. Ovog puta priroda materijala je dozvoljavala da se glave ptica rekonstruišu sa otvorenim kljunovima. Na samu kamenu pozadinu sa secesijskom ornamentikom su montirane bronzane skulpture, na kojima je zadržana tekstura kamena i prilagođena novom materijalu. Manja oštećenja na glavama devojaka su restaurirana, a kompletna površina očišćena od naslaga kamenca, dok je ispravna vodovodna instalacija sačuvana, sa izvornim mlaznicima kroz otvorene kljunove ptica i usta ribe. Izmena materijala za skulpture je doprinela da se sačuva autentičnost, i da nova likovna i estetska vrednost, a sama Spomen česma zaštiti od mehaničkih oštećenja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Ovde su tokom 50-tih godina 20. veka vršena obimna istraživanja. Okolina brega obiluje nalazima iz neolita, dok veliki breg još uvek krije pravi razlog svog nastanka.
Breg je sada pod šumom, u okviru privatnog poseda. Na njemu nisu vidljivi tragovi ranijih istraživanja. Pristup kroz njive je slobodan. Mi smo zamolili domaćina kuće čije dvorište je ispred brega, sa ulične strane i on nas je ljubazno propustio da prođemo.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada mašinsko-elektrotehničkog školskog centra, Subotica, O Subotica Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Zgrada je podignuta prema projektu Dežea Jakaba 1894. godine u stilu eklektike. Osnova je u obliku latiničnog slova 'L'sa fasadama koje se protežu na dve ulice. Zidno platno je horizontalne podele izvedene plitkim fugama, sa ritmičkim nizom prozorskih otvora, te kapijama, malom na pročeonoj fasadi i velikom kolskom kapijom prislonjenom na krilo građevine u Bledskoj ulici. Objekat je sa blago naglašenim ivičnim rizalitima i blago zaobljenim uglom. Iznad bočnih rizalita u krovnoj zoni je atika u vidu balustrade sa atičkim vazama na ivičnim stubcima, povezanim zaobljenom atikom kod koje je izveden plastičan dekorativni detalj u vidu glave puta koji podržava girlande. Ugaoni korpus objekta na rizalitnom delu je sa dva jednokrilna prozora svedena u tip bifore. Bogata puna plastika, lakih rokajnih linija u vitičastom spletu skladno je ukomponovana u nadprozorna polja i zaokružena baroknim timpanonom. U potkrovnom vencu su pravougaoni otvori koje estetski dopunjuju lake girlande kao centralni motiv. Fasada u Bledskoj ulici je znatno skromnije obrađena, ali dosledno je zadržala isti stilski tretman. Na objektu su vršene minimalne intervencije tokom vremena. Ulična fasada je sačuvana u autentičnom obliku sa zidnom plastikom i drvenarijom. U centru malog, intimnog dvorišta je fontana. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Objekat je građen oko 1910/12. za obrazovne namene, sa stilskim karakteristikama secesije. To je još jedan objekat u nizu objekata visokih gabarita i osnove u obliku obrnutog latiničnog slova 'L'. Ulična fasada je asimetrično koncipirana sa bočno lociranim rizalitom koji se završava atikom, dok je na drugoj strani postavljena kolsko pešačka drvena kapija sa lučnim nadsvetlom podeljenim na kvadratna polja. Drvena kapija je ukrašena jednostavnim detaljima girlande. Zidno platno prizemlja i rizalit su obrađeni malterskom plastikom horizontalne podele i sa ritmičkim nizom prozorskih otvora ravnog završetka i šestodelne podele okana. Ravni kordonski venac deli prizemlje od spratnog dela u kojem je vertikalizam naglašen međuprozorskim pilastrima. Rizalit u krovnij zoni se završava atikom bočno markiranom globusima kao dekorativnim elementom. Ispod, kao i u podkrovnom delu ulične fasade, nižu se stilizovane konzole, a u donjim uglovima je stilizovana grančica. Sva malterska i gipsana plastika svedena je u parapetnom delu spratnih otvora, a nešto je naglašenija na rizalitu. Krov je dvoslivni sa limenim otvorima za provetravanje i pokriven žljebljenim crepom. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Škola je sagrađena prema projektu Janoša Bobule 1893/94. godine za potrebe Učiteljske škole. Projekat je prepravio i prilagodio Titus Mačković, a gradnja je završena 1898. godine. Građevina je oblikovana u duhu eklektike kao dvospratni objekat sa osnovom u obliku latiničnog slova 'V'. Skladnih je proporcija, sa glavnim lučno zasvedenim ulazom smeštenim na reprezentativnom zasečenom pročelju. Iznad ulaza na prvom spratu je trokrilni ravno završen prozor sa trougaonim timpanonom, a na drugom spratu centralno postavljena trifora sa gotskim lukovima. U krovnom delu pročelje se završava baroknom atikom, markiranom pri vrhu volutama, sa koje nedostaju ukrasni vrh. Bočni rizaliti se završavaju geometrijski oblikovanim atikama. Dekorativna obrada fasada svedena je oko otvora, izvedena u eklektičkom duhu, primenom elemenata više stilskih pravaca, a sve u cilju postizanja naglašene reperezentativnosti. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Voda na jezeru nije pogodna za kupanje. Radi se sanacija koja će potrajati još dugo. Na jezeru nema kupanja, ali ima šta da se vidi. Pored divnih vila, daha starih vremena i stilova, tu su i sećanje na čuvenog svestranog sportistu i sportskog promotera Vermeš Lajoša, jako lepo uređeni zoološki vrt i šetalište pored jezera. Područje jezera je zaštićeno kao park prirode, zbog geološke i ekološke izuzetnosti.
Nosilac mnogobrojnih medalja sa takmičenja u brzom hodanju
Spomenik ovom značajnom atletičaru podigli su njegovi naslednici.
Uvrstio sam ovaj spomenik u spisak iz, po meni, značajnog razloga. Stantić se bavio jednim posve skrajnutim sportom - brzim hodanjem. Pošto se već više decenija rekreiram istom tehnikom, mogu da potvrdim mišljenja da je ovaj način brige za zdravlje mnogo efikasniji od proste šetnje, takođe manje rizičan od trčanja, pogotovo za nas u godinama. Proverite.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Kuća Janoša Brauhlera, stolara i industrijalca drvetom, podignuta je 1902. godine po projektu P. Beraneka iz Sremskih Karlovaca. To je prizemni stambeno-poslovni objekat, izvučen na regulacionu liniju ulice i sa osnovom u obliku ćiriličnog slova 'G'. Kuća je izgrađena sa stilskim odlikama neobaroka. U dvorišnom delu parcele nalazila se radionica, dok su se u uličnom kraku objekta nalazila četiri radnička stana.Fasada objekta je simetrična sa drvenom kapijom postavljenom po sredini i sa po šest prozora sa svake strane. Bogata dekoracija skoncentrisana je oko otvora. Iznad kapije u poluležećem položaju, smeštene su dve figure anđela sa krilima opervažene floralnom pozadinom. Kanelirani pilastri uokviruju polja u kojima su smeštena po dva prozorska otvora sa bogatom dekoracijom iznad u vidu školjki. Ispod prozora u pravougaonim poljima dekoracija je u vidu balustrade. Ovakva obilna dekoracija koristila se radi postizanja reprezentativnosti objekta i isticanja statusa vlasnika. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1221; nastanak:1890.;
U zgradi se sad nalaze prodajni lokali, ispred je auto-plac, a na širokom okolnom prostoru - buvljak. Originalna fasada proviruje tek po negde kroz relkame i gomile poslagane robe.
Ova poseta je bila malo življa od uobičajenih. Svuda okolo gužva, prepuno pijačne robe i polovnih automobila, dok smo na kraju nagovoreni da obiđemo salon sa tepisima. Moj saputnik je stručno konstatovao da je ponuda u salonu vrlo široka.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Posle odluke o preseljenju stočne pijace izvan Somborske kapije 1889, po projektu gradskog inženjera Titusa Mačkovića (1851-1919) izvedena je 1890. u ulici JNA bb, prizemna građevina na mestu ranije trošarine - nova pasošarnica. Bila je deo nekadašnje zapadne kapije Subotice. Podužna građevina, isturenih bočnih traktova, uvučenog glavnog trakta sa tremom plitko-lučnih otvora, skladne arhitekture, značajna je kao jedini preostali primer trošarinskih zgrada, građenih uz pijace i saobraćajnice, ali i kao delo značajnog subotič kog arhitekte. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Nalazi se u delu grada zvanom Senta, ulica je nekada bila deo senćanskog puta. Izuzetno visoka građevina u neogotskom stilu, toranj je visok 45 metara.
Široko dvorište i mnoštvo objekata - stambenih i ekonomskih
Pored samog Ludoškog jezera
(video klip) Panorama salaša
O B J E K T
Kuća 1 - Domaćinska
Kuća 2 - Gostinska
Kuća 3 - Muzej
Kuća 4 - Etno zbirka
Kuća 4 - tzv. čista soba
Kuća 5 - Trpezarija
Prostor za odmor, igru i sport
O K O L I N A
Ludoško jezero odmah pored
(iz vazduha) Kuće na salašu
(iz vazduha) Okolne njive
(video klip) Salaš, jezero i njive
I Z B O R
NoĆni ugođaj
Deo etno postavke
Čista soba (2)
P O S E T I O C I
Sa domaćinima - bračnim parom Hulo
Sa domaćinima - bračnim parom Hulo
Muzej, ekološka radionica i ugostiteljski objekt - sve u jednom
Četiri tipične seoske kuće uz običajene pomoćne objekte čine izvornim ambijent ovog prostora. U dve kuće su smeštene etnološka i arheološka zbirka, a na otvorenom je nova-starinska peć i prostor za pripremu pečenja. Uz sve to - čisto jezero pored samog salaša.
Rokin sala{/Roka tanya
Snimljeno: 05.03.2022
81.
Kultura-Memorijal-Spomenik
Spomenik Osmoj vojvođanskoj brigadi
P R I L A Z
Posveta
O B J E K T
Spomenik (1)
Spomenik (2)
Figura
I Z B O R
Idealno mesto za odmor
P O S E T I O C I
period:Drugi svetski rat;
Na ovom mestu su brojni maldi Subotičani obukli uniformu i 12. septembra 1944. godine kod sela Jabuka se uključilo u upravo formiranu Osmu vojvođansku udarnu brigadu. Tokom četiri godine, u narodnooslobodilačkoj borbi poginulo je oko 7500 Subotičana.
Izgrađen krajem 19. veka, po stilu je najava moderne u arhitekturi.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Mlin su podigli Gaborom Smolenski i Mihajlo Muić 1907.godine. Narednih godina dogradili su i pomoćne zgrade. Objekat je poznat u kao 'Smolenski mlin' i to ime zadržava i nakon promene vlasnika. U periodu između 1909. i 1916. godine, mlin i upravna zgrada pored njega, dobijaju nadgradnju od dva, odnosno jednog sprata. Sredinom dvadesetih,ovaj mlin je najveći u gradu, zapošljava i do 70 radnika. Prema sećanjima, krajem rata, fašisti su jevrejske porodice sakupljene u bačkim naseljima ovde skoncentrisali i držali ih danima, bez hrane i vode, među krajnje neljudskim uslovima, da bi ih posle prebacili u logore u Poljskoj i Nemačkoj.Tu neslavnu ulogu je mlin nastavio i posle završetka rata; komunisti su isto ovde držali svoje zarobljenike i većinu njih odavde odvodili na stratišta. Mlin je jedan od retkih trospratnih objekata, nastalih početkom XX veka u Subotici, fasada mu je sa malo dekorativnih elemenata. Drugostepena plastika objekta sastoji se od podele fasade pilastrima od žute fasadne opeke na simetrična polja u odnosu na vertikalnu osu fasade. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kompleks Mini Jugoslavije se nalazi u turbulentnom stanju - prihodi ne pokrivaju troškove, pa se dugovi namiruju prodajom delova poseda. Svakodnevno dežurstvo nije organizovano.
Kompleks Mini Jugoslavije smo zatekli u jadnom stanju - prostor se očigledno ne koristi, oprema je zapuštena ili propala. U zgradu nismo ni ulazili - bila je zakatančena. Ovih dana (početak 2018) čitam vesti da se kompleks obnavlja i - radujem se.
Prostor na kome su objekti je podeljen na dva dela - katolički i pravoslavni. Granica koja deli vodice je obeležena niskom ogradom pored ulazne staze sa katoličke strane. Originalni izvor se nalazi na toj strani, ali postoji izvor i na pravoslavnoj. Vodice su kultno mesto sa učestalim posetama i skupovima. Izgrađene su dve kapele, jedna zidana i jedna pod natstrešnicom, dva objekta za smeštaj, prostor za skupove na otvorenom, kao i drveni most preko malog kanala. Sa obe strane se nalazi po jedan izvor sa pumpom.
Kod nas nikad kraja podelama. Čak i pijaću vodu razdvajamo.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Kulturno dobro se sastoji iz pravoslavne kapele sa bunarom i krstom, i katoličke kapelice sa bunarom i raspećem. Pravoslavna kapela je izgrađena 1885. godine, a renovirana je 1900. godine. Kapela je nanovo izgrađena u stilu neovizantije 1940. godine, prema projektima Dragutina Molcera. Ovo je poslednji neovizantijski hram na tlu severne Bačke, koji je građen pre Drugog svetskog rata. Katolička kapelica je izgrađena 1900. godine u stilu provincijskog neobaroka. Kompleks vodica zajedno sa prirodnim okruženjem je jedinstven primer sakralnog narodnog graditeljstva obe konfesije na tlu Vojvodine. Pravoslavna crkvica je postavljena u pravcu istok – zapad, dok je katolička u pravcu sever – jug. Prethodne kapelice su građevinski bile vrlo slične, malih gabarita, dvovodnog krova i sa zabatom po uzoru na rustični barok. Specifično je to što su obe kapelice otvorene, sa pročeljem koje se naslanja na svod povećan sa dva stuba čineći mali trem. Ispred svake kapelice je krst, odnosno raspeće sa natpisima: U slavu Božju Melanija Dra, Vladislava Manojlovića 1914 (pravoslavci), Isten dicsőségére emeltette Sándor Község Katolikus Közössége 1893. Novi hram se uklapa u postojeći ambijent. Projektant je vešto iskoristio blagu zatalasanost terena i po funkciji i po gabaritu napravio skladnu denivelaciju crkve u dva nivoa. U gornjem nivou je zatvoreni prostor sa tipičnim kvadratnom osnovom, sa apsidom i kubetom iznad naosa. U donjem nivou je otvoreni trem koga definišu neovizantijski stubovi i kućište za vodu. Osnova je razuđena, vertikalni gabarit takođe. Krovni pokrivač je blagih nagiba od ćeramide, zidovi od opeke, malterisani i presvučeni hirofom, sokl od veštačkog kamena. Plato oko kapele je od betona, a prilazna staza od opeke. Unutra je kapela okrečena u dve boje: glatki zidovi u svetloplavo, dok je lučni deo apside naglašen jarkom ružičastom bojom. Kapela nema ikonostasa, u apsidi je samo časna trpeza. Na bočnim zidovima su porodične ikone, darovi vernika. U porti crkve su spomen table sa imenima darodavaca iz 1940. i 1960, koji su omogućili izgradnju i obnovu kapele. U katoličkoj kapelici je reljef Bogorodice, a u apsidi su zahvalne tablice. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK1126; nastanak:1818.; stil:klasicizam;
Ikonostas je prema pretpostavkama radio poznati slikar Jovan Popović.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Prema Šematizmu M. Kosovca izgrađena je 1818. To je skladna jednobrodna građevina, sa polukružnom oltarskom apsidom i pevničkim prostorima, spolja pravougaonim a iznutra polukružnim. Zasvedena je poluobličastim svodom. Masivni zvonik sa galerijom, flankiran zabatom iskošenih linija, nadvisuje zapadno pročelje. Glavni portal je naglašen pilastrima koji ga uokviruju. Polje iznad ulaza je ukrašeno slikanom pretstavom patrona hrama. Vertikalna podela podužnih zidova fasade postignuta je plitkim pilastrima, između kojih su smešteni polukružno završeni prozorski otvori. Prečišćena dekoracija i svedeni ukras ukazuju na klasicističke uzore. Iz subotičke crkve Vaznesenja preneta je 1910. ikonostasna pregrada, izrezana i oslikana 1766. Da bi se uklopila u novi enterijer izvršena su skraćenja. Preostale ikone apostola Petra i Pavla danas se čuvaju u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu. Oslikavanje ikonostasa pripisuje se baroknom slikaru Jovanu Popoviću, koji je sličan kolorit, zvučnih tonova i izraženih valerskih gradacija upotrebio na oltarskoj pregradi Nikolajevske crkve u Segedinu. Aleksandrovske slike, kojima se dugo nije mogla naći analogija, spadaju u sam vrh baroknih ostvarenja kod Srba. Konzervacija je izvedena 1963, 1966,1969-70 i 1994-97. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Humka Debelo brdo sada je već izorana do neprepoznatljivosti. Nalazi se na krajnje južnoj tački Ludaškog jezera. Na pedesetak metara od humke uređen je pristup jezeru sa dva mola koji premošćuju okolnu trsku (trska je ovde zaštićena kao i ostala barska flora).
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Salaš Orluškov je nastao krajem XIX veka kao salašarsko stanište sa jednom zgradom-salašem, koja je ujedno korišćena u stambene i ekonomske svrhe. Pod istim krovom nalazile su se štala i kuća podignuta oko 1870. godine. Izgradnjom nove salašarske zgrade 1900. godine, štale i drugih pomoćnih ekonomskih zgrada: podruma, čardaka i golubarnika, uz kasniju izgradnju letnje kuhinje, salaš dobija karakterističnu, zatvorenu organizaciju parcele. Vremenom je zemlja oko salaša dokupljivana, te je danas salaš okružen sa 34 jutara zemlje (dva maksimuma) i privatnim letnjim putem povezan je sa saobraćajnicom koja vodi u selo. Karakteristike narodnog graditeljstva izražene su kroz jedinstvo oblika, funkcionalnost i korišćenje prirodnih materijala: zemlja, trska, drvo, što zajedno sa mobilijarom i poljoprivrednim alatima čini ovaj salaš jedinstvenom celinom bogatog sadržaja. Zgrade na salaškoj okućnici su postavljene jedna naspram druge, ostavljajući otvoren prostor na sredini dvorišta. Stara salašarska zgrada naspram nove, a košara naspram letnje kuhinje, iza koje su podrum, kokošinjci i golubarnik. Čardak je sa leve strane ulaza, iza njega se nalazi svinjac, a van ograde tor za ovce. Bunar je iza podruma. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Vrlo savremeno projektovana zgrada, moglo bi se pretposaviti da nije starija od pola veka. Brojni su koloseci u stanici, ovo je vrlo frekventna pruga. Po stanju oko stanične zgrade izgleda da se na stanici ne zaustavljaju putnički vozovi.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Tokom prve decenije XX veka, stanične postaje uz rasute salaše u okolini Subotice dobijaju svoje stanične objekte. Godine 1910. izrađeni su projekti za tipske stanične objekte. Jedna od takvih sačuvanih i danas u funkciji je stanična zgrada Naumovićevo.Ovaj objekat po stilskim karakteristikama pripada strujanjima mađarske varijante secesije, koja oko 1910. godine prihvata sve više koncepcije evropske Moderne uz eliminisanje elemenata narodnog folklora. Objekat je po arhitektonskoj konstrukciji, skladnom rasporedu masa i naglašenim vertikalizmom, estetskim elementima i znalački sprovedenim dekoracijama zidnih površina, svakako jedno od uspelijih rešenja tipskih staničnih objekata sa funkcionalnim rasporedom prostora. Prizemlje je isključivo predviđeno za poslovni prostor i za komunikaciju putnika, dok je spratni deo stambeni prostor. Glavna komunikacija putnika je u centralnom delu koji je na fasadama, pročeonoj i začeonoj strani naglašen rizalitima sa portalima i u spratnom delu sa vertikalnim trakama u dekorativnoj fasadnoj opeci. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Voda u jezeru je čista, ribe ima u količinama, a ukras čine mnogobrojna jata ptica. Na jezeru je odnedavno postavljena brana, tako da je sada podeljeno na dva dela.
Dva vrlo stara objekta, dve stogodišnje kuće, još se uvek dobro drže. Ceo ambijent, sa ekonomski objektima i živinom po dvorištu, prava je, nedirnuta, slika davnašnjih poljoprivrednih okućnica. Danas stoji usamljen u širokom polju, a nekada je bio potpuno okružen salašima familije Kujundžić.
Iako je na Verušiću preostalo samo nekoliko, međusobno dosta udaljenih salaša, već kod prve kuće smo dobili pravu informaciju i traženi salaš lako pronašli. Najstariji iz loze više nisu živi, ali na salašu žive i rade dve generacije. Zatekli smo ih u poslu, ali je ljubazni domaćin našao vremena da nam potanko ispriča istoriju i događaje na imanju. Na kraju smo pozvani na kafu, ali smo odbili, imali smo još lokacija na spisku za obilazak. Jožef, subotičanin koji nas je pratio, upozorio nas je kasnije da to ovde može biti uvreda za ukućane. Ostaje nam da se iskupimo pri sledećem obilasku Subotice.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Stambena zgrada i štala (košara) izgrađene su 1911. godine. U vreme kada su nabijani zidovi, iskopan je bunar i podignut đeram. Mala kuća, hlebna peć i nekoliko šupa podignute su 1923. godine. Treća faza je iz 1960. godine kada je zazidan trem i izmenjena stolarija u prednjoj sobi, dok je pododžak odvojen od predsoblja. Prvobitni trščani krov je ostao netaknut, s tim da je preko njega postavljen falcovani crep. Uz košaru su izgradili šupu za haptiku. Deset godina kasnije napravljen je svinjac i kokošinjac. Kuća, štala i letnja kuhinja u osnovi zatvaraju trougao. Na kraju ove celine je đeram sa pojilom i hlebna peć. Iza ove situacije, poređane su u polukrugu ostale privremene ekonomske zgrade, razne šupe za poljoprivredne alate i tor za ovce. U ovom krugu naspram čiste sobe je čardak. Guvno je u trećem krugu iza privremenih zgrada. Salaš je izgrađen na jednom jutru zemlje. Jedna trećina je bila namenjena za stanovanje i gazdovanje, dok je veći deo dvorišta bila livada. Stambena zgrada je trodelna sa tremom. Sa trema se ulazilo u kuhinju, u prednju i zadnju sobu. Kuhinja se sastoji od dva dela. Prednji deo je služio za komunikaciju, dok je zadnji deo sa pododžakom, bankom i katlankom i odvodom služio za kuvanje. Prvobitni trem je bio otvoren, a u drugoj fazi razvoja kuće, deo trema ispred čiste i stajaće sobe je pretvoren u sobicu i ostavu. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izgradnja značajnog i velikog objekta u sredini koja nema brojno stavništvo, kao što je to područje salaša, kvalifikuje ovaj objekt za zaštitu u rangu spomenika kulture. Objekt je zidan nabijenom zemljom.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Salašarska crkva posveđena Uznesenju Bogorodice u Bikovu, O Subotica Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Sveto Trojstvo je prvi javni spomenik u Bajmoku, sagrađen 1878. godine. Podigla ga je porodica Volf iz Bajmoka. Nalazi se u centru Bajmoka. Do četrdesetih godina ovog veka nalazio se ispred katoličke crkve sv. Petra i Pavla. Serijski izrađene skulpture od peščara izvedene su u zanatskoj radionici sakralnih skulptura u Budimpešti, u stilu prelaznog baroka ka klasicizmu. Pravougaoni postament je postavljen na trostepeni pristupni plato. Izveden je sa kasetama za tekstove i u ravnoj profilaciji. Postament nosi četiri skulpture u peščaru: Bezgrešno začeće, sv. Pavla, sv. Petra i sv. Ivana Krstitelja, postavljene oko centralnog kvadratnog stuba, koji se završava ravnom profilacijom i nosi skulpture: Oca, Sina i Sv. Duha. Spomenik kulture ima kulturno-istorijski značaj. Prvi je javni spomenik u Bajmoku i svedoči o angažovanju bogatijih porodica s kraja XIX veka u podizanju sakralnih javnih spomenika. Iako serijski zanatski rad, skromnih umetničkih kvaliteta, ova grupna skulptura bila je glavni akcenat na seoskom trgu fomiranom u XIX veku. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Kalvarija se nalazi kod starog groblja. Za uzvišenje nije sigurno da li je humka ili tel. U blizini se nalaze ostaci srednjovekovne crkve, kao i ostaci stare ciglane (čiji je vlasnik bio Jevrejin). To je svakako najstariji deo tog kraja. Uz šor ima zanimljivih starih seoskih kuća sa tradicionalnim sunčanim zabatom. (Jožef Dožai)
Pri poseti Čantaviru, dobili smo potpuno pogrešnu informaciju da humka više ne postoji. Na sreću, Jožef Dožai koji se dugo bavi fenomenom humki, reagovao je i ispravio dezinformaciju koju smo i mi preneli.
Izvor: Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica Štalu je projektovao, na prekretnici XIX i XX veka, arhitekta Đula Vaci iz Subotice, dok je izvođač bio Jožef Karius, zidar, takođe iz Subotice. Projektant i vlasnik izabrali su, za to doba, najmoderniju i najracionalniju varijantu za ekonomsku zgradu. Vaci je koristio elemente kasne eklektike za projektovanje portala kako bi prikrio prozaičnost štale ali pri tom nije zaboravio na funkcionalnost objekta. Lokacija objekta je istok-zapad. Površina zida je fugovana, a pilastri, šest pari segmentnih prozora, pet tesanih dvokrilnih vrata, rizalit i ulaz na tavan dele fasadu na asimetrične jedinice. Kružni otvori na fasadi i ventilacioni otvori na tavanu su sastavni deo pročelja. Objekat ima dvovodni krov čija je konstrukcija rešena kao vešaljka, a za krovopokrivač je korišćen biber crep. Objekat je imao više funkcija: veći deo je korišćen kao štala za goveda, a manji deo za smeštaj konja. U zapadnom delu objekta smeštena je šupa i štala za ždrebad. Ispod tavanskog prostora bilo je smešteno skladište gde je držana oprema za konje. Tavan je bio ostava za zrnastu hranu. Štala je bila predviđena za 40 goveda, 12 volova, 12 konja i za četvoro do petoro zaprega, dok je na tavanu moglo da se smesti 10 vagona žitarica. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Naslovna strana
