putnike, radoznalce, istraživače, avanturiste, ljubitelje, bicikliste, motoriste, pešake, planinare, fotografe, putopisce, profesionalce i amatere, omladinu i penzionere, kao i sve nepomenute, knjiga
Pravac Srbija
Prikaži mapu
KOMENTARI
KOMENTARISANO
VAŠ KOMENTAR (poželjna je bilo kakva identifikacija)
POŠALjITE KOMENTAR
KAKO SMO PUTOVALI
##DIVLICA##
Snimljeno: 31.08.2019
1.
Istorija-Tvrđava/Stari grad-Rimski
Lederata rimsko utvrđenje
O B J E K T
Pogled na zaravan na kojoj se Lederata nalazila
(iz vazduha) Pogled na zaravan na kojoj se Lederata nalazila
Rimski tragovi između turske i keltske tvrđave
status:arheološko nalazište od velikog značaja; šifra:AN0102; period:rimski;
Nalazi se u blizini novoobnovljene ramske tvrđave, na širokoj lesnoj zaravni koja se uzdiže odmah iza seoskih kuća stisnutih između zaravni i Dunava. Vidljive su osnove bedema i jedne kule, ali ne u periodu vegetacije. Izgrađena je u prostoru ranijeg keltskog, nešto većeg opiduma. Do tvrđave se stiže kolima - 2 km makadamskog puta, zatim peške, oko 0,8 km.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Na desnoj obali Dunava, nizvodno od sela Rama, nalaze se ostaci Lederate, jednog od najvećih auksilijarnih kastela na ovom delu dunavskog limesa, podignutog krajem I veka n. e. na stenovitom platou iznad reke. Izuzetno povoljan strategijski položaj uslovio je osnovnu funkciju utvrđenja – zaštitu prelaza preko reke. Pretpostavlja se da je u vreme I dačkog rata, 101. godine, jedan deo Trajanovih trupa na ovom mestu prešao preko pontonskog mosta na neprijateljsku teritoriju. Lederata, dimenzija oko 200x145 m, sa kvadratnim defanzivnim kulama na uglovima i kapijama, sa rovom čiji se ostaci i danas naziru na terenu, ima značajnu funkciju u doba ranog Carstva. Sa promenjenom političkom situacijom, u drugoj polovini II i tokom III veka, prilično je zapuštena. U vreme Dioklecijanovih vojnih reformi reducirana je na manje unutrašnje utvrđenje tipa quadriburgium, približnih dimenzija 50x50 m, podignutog u severoistočnom uglu starog utvrđenja. Justinijanovom obnovom Limesa ponovo dobija na značaju. Bedemi starijeg, Trajanovog, uklapaju se u novo utvrđenje sa kružnim kulama na uglovima i kapijama i dvostrukim bedemom na južnoj strani, gde se nalazi i glavna ulazna kapija. Sondažna iskopavanja zaštitnog karaktera obavljana su 80-tih godina, a konzervatorske intervencije vršene su na dve očuvane kule quadriburgiuma i na jednoj kuli utvrđenja VI veka. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Na ovom mestu stajao je keltski opidum dimenzija 250 dž 400 m. Bio je znatno veći po površini od Lederate nastale po dolasku Rimljana. Duž celog obima utvrđenja uočava se linija kojom je išao bedem. Uočava se i nekoliko uzdugnutih delova, kao i mesto na kome se nalazio ulaz u utvrđenje (obeleženo markerom).
Izvanredno mesto i van zanimljive arheologije. Odavde puca pogled na Dunav, kanal DTD, banatsku ravnicu, selo Ram i okolna brda. Kolima se može prići do na 300 m. Ostalo peške, nisko rastinje i žbunje još uvek nisu ovladali.
status:spomenik kulture od velikog značaja; šifra:SK0541; nastanak:15. vek, kraj; period:turski;
Turci su je izgradili krajem 15. veka, a nedavno je temeljno renovirana uz pomoć turske agencije. Uzdiže se iznad pristaništa u Ramu. U neposrednoj blizini su ostaci starog karavansaraja, a nedaleko od sela i ostaci rimskog utvrđenja Lederata. --- Renoviranje objekta koje je finansirala Turska, završeno je 2020. godine.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Tvrđava Ram nalazi se na 30 km severoistočno od današnjeg Požarevca, na desnoj obali Dunava. Podignuta je na steni koja se sa severozapadne strane spušta ka Dunavu. Prilaz tvrđavi bio je sa jugoistoka, a u nju se ulazilo kroz donžon kulu. Ram je sagradio Bajazit II 1483, odmah posle podizanja grada Kuliča. Osnova tvrđave je nepravilna, u obliku poligona sa pet strana. Veličina unutrašnjeg prostora iznosi 25h35 m . Pored donžona tvrđava ima još četiri kule, gotovo ravnomerno raspoređene, različitih osnova, ali sličnih po arhitektonskoj koncepciji. Sve kule su imale prizemlje i tri sprata. Na svakom spratu bio je po jedan otvor za top. Šetna staza bedema i kula je sa spoljne strane imala parapet sa zupcima za zaklon vojnika-stražara. Tvrđava Ram je građena kao tipično vojničko artiljerijsko utvrđenje od lomljenog kamena u dobrom krečnom malteru, a korišćena je i opeka za svodove. Širina i debljina bedema je različita od 1,87 m do 3,35 m . U centralnom delu tvrđave nalaze se ostaci džamije. Tvrđava je opasana rovom sa dva manja spoljna bedema. U neposrednoj blizini tvrđave je karavan saraj koji je sagrađen istovremeno sa njom. Arheološka istraživanja vršena su 1980. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Oko temelja rimske tvrđave uočavaju se ostaci zemljanog bedema dimenzija 250 × 400 m. Stotinak metara istočno nalazi se viši prostrani plato. Na lokaciji se uočavaju tri levkasta udubljenja, udaljena međusobno po desetak metara. Dva su manja, prečnika oko 2,5 m, dok treće ima oko 4-5 m. Za ova udubljenja je pretpostavljeno da su služila žrtvenim obredima, što je i potvrđeno analizama koje su ustanovile fosilizovanu krv životinja na kamenom dnu levaka (prema navodima kustosa na tvrđavi Ram).
Izvanredno mesto i van zanimljive arheologije. Odavde puca pogled na Dunav, kanal DTD, banatsku ravnicu, selo Ram i okolna brda. Kolima se može prići do na 300 m. Ostalo peške, nisko rastinje i žbunje još uvek nisu ovladali.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Na velikoj dunavskoj adi 5 km zapadno od Velikog Gradišta i 1,5 km severoistočno od današnjeg sela Ostrova, nalazi se Arheološki lokalitet Ostrovo. Površinski nalazi otkriveni na više lokacija u severnom i istočnom delu Ade svedoče o trajanju života na ovom prostoru u širokom vremenskom rasponu od gotovo 2000 godina. Tokom 1967. godine obavljena su sondažna arheološka istraživanja na potezu „Tavan“ i potvrdila su rezultate na koje su ukazivali površinski nalazi. Otkriveni su tragovi naselja iz starijeg gvozdenog doba (800-600 godina pre nove ere). Uglavnom je reč o poluukopanim zemunicama sa zidovima od pletera, oblepljenim blatom i brojnim pokretnim nalazima grnčarije karakteristične za prostor Vojvodine. Nalazi iz antičkog perioda su sporadični (najviše je keltskih) i govore o prolaznom, kratkotrajnom naseljavanju, dok je u periodu IX-X veka nedaleko od praistorijskog, postojalo i srednjovekovno naselje, sa zemljanim kućama i velikim kalotastim pećima građenim u kombinaciji kamena i zemlje. Srednjovekovna faza je takođe obilovala grnčarijom kuhinjskog tipa (lonci, zdele), tamne boje sa ukrasima u vidu višestrukih valovitih linija. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Grad se nalazio na ušću Peka u Dunav. Mesto na kome se grad nalazio je potopljeno. Deo grada na tom mestu i danas nosi ime Pinkum.
Iako nema starih zidina, mesto je interesantno za obilazak, samo za sebe. Širok Dunav, pogled na drugu obalu, puno ribolovaca i - puno ptica na močvarnom terenu obraslom trskom.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Uz levu obalu Peka u zoni ušća u Dunav, nalaze se ostaci rimskog utvrđenja i manjeg naselja Pinkum (Pincum), koje je ime dobilo po antičkom nazivu za reku Pek - Pinkus (Pinkus). Današnje naselje Veliko Gradište, koje se formiralo na ostacima antičkog naselja u korenu svog imena Gradište nosi svedočanstvo o tragovima starog naselja koji su ranije bili mnogo vidljiviji. U predrimsko vreme ova oblast je bila naseljena Pikenzima, čija etnička pripadnost nije precizno utvrđena, a samo ime se vezuje za keltski, ilirski ili trački jezik. Prema rimskim itinerarima Pinkum je na putu duž dunavskog limesa bio udaljen od Viminacijuma 13 rimskih milja (19,2 km) što odgovara ubikaciji na mestu današnjeg Velikog Gradišta. Skromni podaci iz rimskog vremena ne pružaju dovoljno argumenata za pouzdano zaključivanje o njegovom nastanku i trajanju, tako da nam u tome pomažu različiti arheološki nalazi u užem gradskom jezgru, epigrafski spomenici i istorijske okolnosti. Po svemu sudeći već u ranom periodu romanizacije nastaje prvi vojni objekat, koji je u periodu od II do V veka svakako bio znatnije utvrđenje, zbog posebnog položaja u rudarsko-metalurškoj oblasti Metala Aeliana Pikensia (Metalla Aeliana Picensia), koja je obuhvatala oblasti u slivu Peka i Mlave. U doba cara Hadrijana (117-138) imao je poseban značaj i tada je u njemu kovan i poseban novac. U vreme kada je krajem XVII veka L. F. Marsilji obilazio Veliko Gradište zabeležio je utvrđenje dimenzija 45,5 h 45,5 metara, kvadratne osnove sa kružnim kulama na uglovima. U poznijim vremenima putopisci vide samo delove tog utvrđenja, a danas je s obzirom na građevinske aktivnosti i podizanje nivoa Dunava, vidljiv samo deo bedema na krajnjem severoistočnom delu urbanog jezgra Velikog Gradišta pored Dunava. Poslednji istorijski podaci se vezuju za period Justinijanovih (527-565) obnova starih utvrđenja. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Na zapadnom obodu prostora koji je nekada verovatno obuhvatao antički Pincum, blizu obale Dunava, na tadašnjem Žitnom trgu podignuto je oko 1904. godine zdanje Starog sreskog načelstva, po projektu Milorada Ruvidića, jednog od najvećih arhitekata Srbije s kraja XIX i početka XX veka. U okviru istog objekta, bili su smešteni još i pošta i telegraf. Zgrada ima složenu osnovu koja prati pravce pružanja regulacionih linija Trga i ulica Miroslava Tirše i Sarajevske. Osnovna arhitektonska koncepcija objekta je zasnovana na primeni renesansnog principa pune simetrije u odnosu na osu ugaonog rešenja pozicije glavnog ulaza u objekat. Bočni-ulični traktovi zdanja se u svojoj punoj dužini sastoje od prizemlja i sprata, sa posebno naglašenim ovalnim ugaonim prelomima iznad kojih su izvedene vitke kupole. Za razliku od njih, centralni rizalit, koji predstavlja osnovnu arhitektonsku dominatu objekta, izveden je u obliku kule oktagonalnog preseka. U odnosu na bočne traktove, ova kula ima još jedan sprat iznad koga je, u formi osmostrane zarubljene piramide, izvedena kupola nešto težih proporcija. Likovnost svih uličnih fasada, koje su otmeno lepe i bogato dekorisane, zasnovana je na akademistički pravilnom poretku neprekinutih lizena koje su ispod krovnog venca završene krupnom dekorativnom plastikom izvedenom u duhu čiste secesije. Između lizena su fasadna polja koja su po horizontali podeljena drugostepenom parapetnom plastikom izvedenom u vidu stilskih festona sa motivima secesije. Za razliku od sprata, gde je dekorativna plastika oko fasadnih otvora zadržala duh svedenog klasicizma, u prizemlju objekta, plastika je poprimila skoro potpuno svedene forme, vrlo bliske secesiji. U okviru ukupnog fonda graditeljskog nasleđa koje se nalazi na teritoriji opštine Velikog Gradišta, zgrada Sreskog načelstva predstavlja jedan od najvrednijih primera profane arhitekture čija reprezentativna likovnost u potpunosti odgovara nameni objekta. U skladu sa takvim vrednovanjem zgrada Starog načelstva nedavno je dobila novi izgled kada su završeni obimni konzervatorsko-restauratorski radovi na fasadama zgrade. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Kompleks Stare elektrane je izgrađen u periodu 1909-1914. godine. Po redosledu izgradnje, ovo je bila trinaesta elektrana koja je podignuta u Srbiji toga doba. Po završenoj izgradnji imala je snagu od 120 hp. Kompleks koji predstavlja zaokružen proizvodni sistem, sastoji se od brane, dovodnog i odvodnog kanala, glavne hale i upravne zgrade. Ispod brane, koja je izrađena od drveta, nalazi se sistem stepenica izvedenih od betona. Zatvarači na brani su od drvenih talpi. NJihovim podizanjem ili spuštanjem, regulisan je nivo vode u akumulaciji. Posebnim betonskim kanalom dovodila se voda od akumulacije do turbine koja se nalazila u glavnoj hali. Odvodnim kanalom, voda se od turbine vraćala u hidrosistem elektrane. Glavna, pogonska hala je izvedena od opeke i podignuta po svim pravilima izgradnje objekata te vrste. U njoj se, osim turbine, nalazio komandni pult i prostor sa odeljenjem za trafo stanicu i distribuciju električne energije. Zbog potrebe da unutrašnji prostor hale bude slobodan, krovna konstrucija je rešena primenom kosih stolica i čeličnih zatega. Unutrašnjost hale je osvetljena sistemom velikih fasadnih otvora i izdignutih krovnih prozora. Sa njene istočne strane, naslonjena na glavnu halu, nalazi se upravna zgrada koja je sagrađena od opeke i izvedena kao spratni objekat. Zgrada ima složeni krov, izdignute vitke krovne prozore i pokrivena je biber crepom. Prostorije na spratu imaju kose tavanice koje prate geometriju krovnih ravni. Stara elektrana je bila u funkciji do 1960. godine. Danas se kompleks nalazi u degradiranom i zapuštenom stanju. Sistemske konstrukcije, oprema i postrojenja su demontirani i uklonjeni u celosti, sistem kanala za vodosnabdevanje je krajnje zapušten usled nekorišćenja, a teren u okviru kompleksa u potpunosti prepušten dejstvu prirode. Izvorno podignuti građevinski fond do danas je relativo dobro očuvan. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Zgrada je prilično velika. Vodenica je radila sa 4 kamena. Sada ne radi. Noseći delovi, tavanska kontrukcija i drveni zidovi su u solidnom stanje, iako su pod i krov puni rupa.
Ovako lepa i velika vodenica ne sme biti prepuštena propadanju.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Vodenica Vojislava Stefanovića nalazi se na reci Pek u ataru sela Kusiće zvanom Donje vrbe. Sagrađena je početkom XX veka na ostacima stare vodenice. Današnji oblik dobila je temeljnim popravkama 1934. godine, kada su od šest kamena izbačena dva i dograđena bočna soba. Osnova je u obliku ćiriličnog slova G i većih je dimenzija 17.10 x 5.00 m sa bočnim delom 4.00 h 8.00 m. Objekat se sastoji od vodenice, hodnika, pomeljarske sobe, mlinareve sobe i još jedne pomoćne prostorije u kojoj se nalazio peti kamen. Temelji su od lomljenog kamena, sem dela iznad vodeničkog jaza gde se nalaze drvene grede postavljene na pobijene stubove. Stubovi su pobijeni u tri reda, gornjim delom su učepljene u arhitravne grede, a glavnu zglobnu vezu između njih čine gvozdene klanfe. Zidovi su od opeke, osim u vodenici gde su od čamovih dasaka. Krov je složen, krovni pokrivač je biber crep. Za rad vodenice dovedena je voda sa reke Pek vodeničnim jazom. U vodenici se nalaze četiri vodenička kamena, poređana u nizu i svaki radi zasebno preko svog mehanizma koji je izrađen u duhu tradicionalne narodne izrade, sa dosta karakterističnih elemenata i detalja. Vodenica je trenutno napuštena i postepeno propada. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Legenda vezana za manastir kaže da hrabra devojčica nije htela da oda put pljačkašima govoreći "ne znam" (na vlaškom slično imenu manastira) koji su je pogubili. Devojčica, nazvana Nikolina (po Sv. Nikoli) dobila je svoju kapelu u okviru manastira. U blizini manastira su nađeni ostaci rimskog svetilišta, pa je tako jedan kameni reljef ugrađen u zid crkve (što se u narodu naziva pojačavanjem svetinje).
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo Manastir Nimnik sa crkvom posvećenom Prenosu moštiju Svetog Nikole nalazi se izvan naselja, u živopisnom okruženju hrastove šume, na oko 3 km od sela Kurjače. Ime manastira potiče verovatno od vlaške reči 'nimik' (neznan, nepoznat) po nepoznatom svetitelju čiji se grob nalazi u kapeli Svetinja uz crkvu. Poznat je i pod imenom Marijanski manastir. Prema predanju crkvu je sazidao vojvoda Bogosav nakon 1376. godine, kada je oblast severnog Braničeva pripala knezu Lazaru. Nimnik se kao metoh Ravanice prvi put pominje u ravaničkoj povelji, a u turskim poreskim knjigama od prve polovine XVI veka. U svom izveštaju iz 1733/4. godine Maksim Ratković daje opis vrlo stare crkve, zidane kamenom, sa svodom od kamena, neokrečene i pokrivene šindrom. Imao je ikonostas na kome su se po izuzetnoj lepoti i starosti izdvajale carske dveri i dve prestone ikone, za koje kaže da ih nema ni u jednom drugom manastiru. Nimnik je paljen i rušen za vreme Kočine krajine i nakon Prvog srpskog ustanka, a u značajnoj meri obnovljen 1825. godine, o čemu svedoči Joakim Vujić. Tada je crkva obnovljena od tvrdog materijala, sa drvenim svodom i podom od opeke. Ispred crkve je 1841. godine podignuta zvonara, a severozapadno od crkve je izgrađen konak u kome je 1851-1853. godine radila jedna od prvih škola u kraju. Zgrada je imala trem i tri prostorije, od kojih su dve bile učionice. Crkva manastira Nimnik je jednobrodna građevina, zasvedena poluobličastim svodom, sa polukružnom oltarskom apsidom u širini broda na istoku. Kroz istoriju je pretrpela brojna rušenja i prepravljanja, tako da je njen sadašnji izgled iz vremena obnove u XIX veku. Zidovi od lomljenog kamena su 1891. godine nadzidani opekom, što je uočljivo i danas na fasadama crkve. Poslednja obnova bila je krajem XX veka, kada je između ostalog hram i živopisan, a stari konak porušen. Ikonostas je klasično koncipiran sa četrnaest ikona raspoređenih u tri zone. Potiče iz vremena obnove crkve s kraja XIX veka i rad je slikara Milisava Markovića. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Parcela označenoj na mapi na stranici ZZZSK kao mesto na kome se nalazi zaštićeni objekt je potpuno praza, dok se oko nje nalaze parcele popunjene novoizgrađenim kućama.
Izvor: Regionalni Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo U ataru sela Malo Gradište, u zaseoku Kut, nalazi se stara kuća porodice Živković, sagrađena u drugoj polovini XIX veka. Položaj kuće u dvorištu je takav da je svojom glavnom, južnom fasadom okrenuta prema ulici. Pravougaone je osnove, dimenzija 8,10x4,50m. Zidana je u bondručnoj konstrukciji sa ispunom od čatme, a zatim sa obe strane olepljena blatom i prekrečena. Temelj je od neobrađenog kamena i na njega naležu hrastove grede temeljače, koje su na uglovima spojene učepljenjem. Tavanica je u 'kući', velikoj sobi i na tremu od šašovca, dok je u manjoj sobi od kolenika koje su olepljene blatom i okrečene. Podovi su od nabijene zemlje. Krov je četvorovodni, a krovni pokrivač je ćeramida. Stara kuća Živkovića je tipičan predstavnik srpske trodelne kuće sa malim tremom. Organizacija prostora zasnovana je na tradicionalnom načinu rasporeda prostorija sa centralnom prostorijom tzv. 'kućom' i dve sobe. Na južnoj strani kuće nalazi se uvučen centralni trem sa jednim stubom bez profilacije. Ispod trema su dva ulaza, jedan za 'kuću' iz koje se ulazi u veliku sobu i drugi ulaz u manju sobu. Opremljenost prostorija predmetima tradicionalne i materijalne kulture upotpunjavaju spomeničke vrednosti stare ove kuće. Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/
Naslovna strana
