Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kuća predstavlja izuzetno redak primerak stare varoške kuće Beograda iz prve polovine XIX veka, sa svim odlikama balkanske arhitektonske tradicije. Podignuta je oko 1830. godine. Kuća je dobila naziv po vlasniku Manaku Mihailoviću, trgovcu. Svedoči o istorijskom periodu kada su sva nastojanja obnovljene Srbije usredsređena na pretvaranje Beograda u srpsku varoš i njegovo pripremanje za prestonicu Srbije. Ona je dokument iz doba intenzivnog izgrađivanja srpske varoši na Savskoj padini izvan šanca. Predstavlja ostatak novozasnovane Savamalske ulice i nekadašnjeg predgrađa Savamale. U istorijskom i urbanističkom pogledu obeležava staru regulaciju glavne veze Varoš kapije sa Topčiderskim drumom, kao i srednjovekovnu komunikaciju koja povezuje savsku obalu sa Zelenim vencem. U kući koja predstavlja sastavni deo Etnografskog muzeja nalazi se etnografska zbirka Hristifora Crnilovića.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada je podignuta 1905-1907. godine po projektu arhitekata Andre Stevanovića i Nikole Nestorovića. Oblikovana je u akademskom maniru XX veka, bogato ukrašena plastičnom dekoracijom na fasadama i u reprezentativnom delu enterijera. Projektovana je kao munumentalna ugaona palata, sa tri trakta u osnovi. Građena je tada najmodernijim građevinskim postupkom, upotrebom armiranog betona, prvi put u Beogradu i obradom fasade u veštačkom kamenu. Arhitektonska kompozicija ove zgrade, upravno-poslovne-trgovačke namene (dućani u prizemlju nestali su u adaptaciji posle Drugog svetskog rata), jedna je od najuspelijih u arhitekturi Beograda toga vremena, kako po logičkom rasporedu prostorija tako i po bogatstvu plastičnih motiva. Dekoraciju na fasadama radio je poznati građevinski likorezac Franja Valdman. Enterijer zgrade je jedan od najlepših enterijera u beogradskoj arhitekturi. Čine ga reprezentativni ulazni hol, monumentalno mermerno stepenište, slobodno stojeće skulpture nabavljene u Nemačkoj, bogata dekorativna plastika u štuku na zidovima i tavanici rad likoresca Valdmana, kancelarije i oslikana svečana sala na spratu rad Andrea Domenika i Bore Kovačevića.
Zgrada spada u red antologijskih primeraka srpske arhitekture i jedno je od najvrednijih dela arhitekata Stevanovića i Nestorovića. Pored toga, reprezentuje začetak formiranja modernog Beograda uz savsko priobalje.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kuća Đorđa Vuča, poznata kao Vučina kuća na Savi, podignuta je 1908. godine prema projektu arhitekte Dimitrija T. Leka kao reprezentativni dvospratni objekat dvojne namene. U prostorijama prizemne zone nalazili su se dućani, dok su spratovi bili namenjeni stanovanju. U prostornom pogledu zgrada predstavlja pandan naspramno postavljenoj zgradi Beogradske zadruge. Iako je koncepcija zgrade ostvarena na tradicionalan način, primenom tročlane podele fasada, obrada glavne fasade ukazuje na prodor nove Art nouveau arhitekture. Vertikalizam čeone fasade, okrenute trgu, ostvaren je karakterističnim trodelnim prozorima spratova, koje u zoni krova nadvisuje lučno izvijena atika sa piramidalnom kupolom. Centralni motiv dekorativne obrade fasade predstavlja motiv ženske glave sa školjkom i girlandama u polukružnom polju timpanona prvog sprata. Bočne fasade oživljene su balkonima se ogradama od kovanog gvožđa, na kojima dominira primena geometrijskih i floralnih motiva. Naglašena vertikalnost fasade i njena plitkoreljefna plastična dekoracija pripadaju oblikovnom repertoaru Art nouveau stila. Vučina kuća predstavlja doprinos razvoju nekadašnjeg Malog pijaca na Savi, ukazuje na zanimljiv odnos investitor - projektant jedinstven u beogradskoj arhitekturi u kojoj sve građevine za porodicu Vučo projektuje arhitekta Dimitrije T. Leko i reprezentuje Art nouveau stil.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Hotel 'Bristol' podignut je kao zgrada Osiguravajućeg i kreditnog društva Beogradske zadruge između 1910. i 1912. godine po projektu Nikole Nestorovića, jednog od tada vodećih srpskih arhitekata. Zgrada predstavlja jedan od prvih velikih modernih beogradskih hotela i antologijski je primerak savremene srpske arhitekture. Stilska obrada zgrade, izvedena sa secesijskim elementima i motivima, predstavlja zrelu fazu beogradske secesije. Zgrada hotela 'Bristol' u odnosu na socijalne i materijalne prilike vremena u kome je podignuta, predstavlja značajan doprinos građevinskom, arhitektonskom i urbanističkom razvoju Beograda i istaknuto je delo arhitekte Nikole Nestorovića.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Među malobrojnim starim kućama u Savamali koje su se održale posle regulacije ovog dela grada 1834. godine, nalazi se i ova kuća sagrađena verovatno pre 1830. godine. Ona predstavlja redak primerak stare varoške kuće Beograda iz prve polovine XIX veka sa svim odlikama balkanske arhitektonske tradicije – zidana je u bondruku sa ispunom od opeke, fasade su jednostavno rešene sa erkerom kao dominantom na centralnoj uličnoj fasadi i doksatom na dvorišnoj. Sprat je služio za stanovanje, a u prizemlju je bila kafana. Za kafanu je vezano ime Petra Kočića koji je u njoj napisao svoje prve književne radove. Zbog toga je jedno vreme kafana nosila ime 'Kafana Petar Kočić'. Porodica Najdanović je kuću kupila 1893. godine. Kuća Najdanovića je reprezentativan tip kuće koja je bila rasprostranjena u gradovima Srbije u prvoj polovini XIX veka, a danas sačuvana samo sporadično. Izuzev po svojoj starini i arhitekturi, ova kuća je od značaja i za razvoj urbanizma Beograda, s obzirom da predstavlja jednu od repernih tačaka nekadašnje Savamale u kojoj se nalaze začeci moderne urbanizacije.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Među prvim javnim spomenicima u Beogradu podignut je 1862. godine Krst na Maloj pijaci na Savi, koji se danas nalazi u parku kod hotela 'Bristol'. Spomenik je podigao beogradski trgovac Ćira Hristić u čast neznanih junaka koji su poginuli pri oslobođenju Beograda 1806. godine. Spomenici u obliku krsta, podizani u vreme formiranja novovekovne srpske države, u idejnoj ravni nosili su simboliku pobede hrišćanstva nad Turcima.
Prvobitno, spomenik je postavljen na pjaceti ispred nekadašnjeg hotela 'Bosna', u blizini zgrade Beogradske zadruge. Činili su ga krst sa kracima u vidu trolista i postament, izrađeni od crvenkastog kamena. Bio je ograđen niskom ogradom od metalnih šipki. Kao jedini sačuvani originalni primerak spomenika u vidu krsta, Krst sa Male pijace predstavlja materijalno svedočanstvo o podizanju javnih spomenika u još uvek umetnički nerazvijenoj sredini, kakav je bio Beograd sredinom XIX veka.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada Druge ženske gimnazije, sada Elektrotehnička škola Nikola Tesla, sagrađena je 1933. godine po projektu arhitekte Milice Krstić-Čolak-Antić, na mestu Više ženske škole i Državnog saveta. Kao prosvetna ustanova bila je nosilac obrazovanja učenika i tako direktno uticala na visoke domete u kulturnom i tehničkom razvoju Srbije. Školovala je najpre generacije najumnijih žena Srbije koje su na našim prostorima širile pismenost i kulturu.
Kao arhitektonsko ostvarenje zgrada svojom urbanističkom pozicijom i arhitektonskim rešenjem u potpunosti reprezentuje beogradsku arhitekturu. Projektovana je u maniru akademizma, sa motivima tradicionalne srpsko-vizantijske arhitekture. Više od sto godina trajanja institucije gimnazije, zatim funkcije elektrotehničke škole, na ovom mestu, predstavlja značajan dokument sa stanovišta razvoja školstva Beograda.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Neposredno nakon uspostavljanja prve železničke veze u Srbiji 1884. godine podignuta je i zgrada glavne železničke stanice u Beogradu, prema idejnom rešenju Austrijanca Fon Flatiha, koje je razradio arhitekta Dragiša Milutinović. U vreme građenja zgrada je predstavljala jedno od najmonumentalnijih zdanja i simbola tadašnje kraljevske prestonice. Jedna je od prvih železničkih stanica u Srbiji, čiji je projekat obuhvatao specifičan arhitektonski program i sadržaje prilagođene evropskim tehničkim dostignućima. Oblikovana je u duhu akademizma kao reprezentativno zdanje, razuđene osnove. Arhitektonskom kompozicijom dominira središnji klasicistički rizalit glavnog ulaza, nadvišen trougaonim timpanonom. Svojim specifičnim rešenjem zgrada predstavlja svedočanstvo tehničkog i arhitektonskog razvoja Srbije u poslednjim decenijama XIX veka. Od puštanja u rad 1885. godine Železnička stanica u Beogradu, kasnije Glavna železnička stanica, bila je i putnička i teretna stanica sve do ukidanja njene stanične funkcije izmeštanjem teretne stanice u Makiš, a putničke u Prokop 2019. godine. Nakon završetka obimnih radova na rekonstrukciji bivše stanične zgrade 2020. godine, planirano je preseljenje Istorijskog muzeja Srbije u ovu zgradu.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Iako sagrađen u vreme uspostavljanja novovekovne srpske države1836-37, objekat je pravljen prema principima turskih javnih kupatila. Predstavljao je sastavni deo tadašnjeg dvorskog kompleksa kneževih sinova Miloša i Mihaila Obrenovića, koji je potom služio potrebama Ministarstva finansija. Od celog kompleksa do danas sačuvao se jedino amam, prizemna zgrada sa isturenom odžaklijom. Pretpostavlja se da je objekat izveden prema zamisli Hadži Nikole Živkovića, 'dvorskog' neimara kneza Miloša, kome se pripisuju najznačajnije građevine u Beogradu iz ovog perioda – Konak kneza Miloša u Topčideru i Konak kneginje LJubice.
I pored toga što dimenzije zgrade nisu velike, ona ima sve sastavne delove amama – šadrvan, kapaluk, halvat, haznu i ćulhan. Objekat je koncipiran kao samostalna građevina, pravougaone osnove. Glavna prostorija, koja je služila za kupanje i odmor, zasvedena je plitkom kupolom, izvedenom koncentričnim postavljanjem opeka. Poseban detalj kupole i svodova predstavljaju otvori za osvetljenje, pokriveni staklenim klobucima.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada je podignuta 1908. godine po projektu arhitekata Svetozara Jovanovića, Danila Vladisavljevića i Vladimira Popovića, u duhu secesije. Ima podrum, suteren, prizemlje i dva sprata. Zidana je kamenom i opekom u krečnom malteru. Zgrada je komponovana kao samostalni objekat. Razdvajanje funkcija radnog dela na obodima bočnih krila od javnog središnjeg dela otvorenog komunikaciji dosledno je predstavljeno i u spoljnoj obradi fasada. Fasade bočnih krila komponovane su tradicionalno, sa malim otvorima, dok je glavno fasadno platno rešavano moderno, sa prozorima kroz više etaža. Secesijski uzori našli su primenu u naglašenom vertikalizmu i ornamentici. Ženske glave, floralna plastika, dekorativne konzole i rešetke od kovanog gvožđa, detalji su secesijskog porekla. Kupola spada među najveće i najlepše u Beogradu, a rad je limara Milana Ilića. Zgrada predstavlja jedno od najznačajnijih secesijskih dela u Beogradu.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada je podignuta 1895. godine po projektu arhitekata Jovana Ilkića i Milorada Ruvidića. I prvobitna i sadašnja namena objekta od izuzetnog su značaja za razvoj grada. Prvobitna namena Oficirskog doma vezana je za period snaženja srpske države posle proglašenja kraljevine, kao i za tradiciju kraja u kome se tokom XIX veka nalazio čitav niz vojnih objekata (stara Miloševa kasarna, Manjež, Kasarna VII puka itd.). Dom je služio za rekreaciju oficirskog kora. U međuratnom periodu u Domu su održavani balovi, a tokom treće decenije i izložbe. U posleratnom periodu Dom je rekonstruisan (1969-1971) za potrebe Studentskog kulturnog centra. Prvobitni izgled Doma u osnovnim crtama je sličan današnjem (gabarit, ugaona kula, ornamentika), ali je pri rekonstrukciji izmenjen enterijer, kako u strukturalnom, tako i u oblikovnom smislu. Nekadašnji ugaoni glavni ulaz potpuno je zatvoren, a iz Resavske ulice otvoren je prostrani ulaz sa holom. Uprkos promeni namene, kao i delimičnoj promeni oblika, zgrada Oficirskog doma zahvaljujući svom ugaonom položaju kao i karakterističnoj arhitekturi koja asocira na tvrđavu, predstavlja spomenik razvoja Beograda krajem XIX veka.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada Ministarstva saobraćaja je sagrađena u periodu od 1927. do 1931. godine, prema projektu arhitekte Svetozara Jovanovića. Koncipirana je kao slobodnostojeći objekat, izdužene pravougaone osnove. Arhitektonski je oblikovana u eklektičkom-neoklasičnom duhu, sa dobrim proporcijama osnovnih masa koje daju monumentalni efekat. Stroga kompozicija fasada sa skladnim oblicima, primena visokih stubova i pilastera i odmerena dekorativna plastika predstavljaju je kao klasičan primer postakademskog rešenja i u osnovi i u spoljnjoj arhitekturi. Posebno interesantan detalj je završni motiv u vidu sata – kule, iznad centralnog timpanona glavne fasade, koje ističu bočno postavljene figure Atlanta. Izrazita likovnost objekta postignuta je skulpturalnim ansamblima izvedenim u kamenu, čiji su autori Toma Rosandić, Dragomir Arambašić, Živojin Lukić, Lojze Dolinar i Risto Stijović. Čitav unutrašnji prostor zgrade bio je podređen specijalnoj nameni. Duž dugačkih hodnika bile su raspoređene službene kancelarije, kabineti i glavna svečana sala.
Danas se u okviru zgrade nalazi i Železnički muzej koji je osnovan 1950. godine.
Zgrada Ministarstva saobraćaja je delo značajnih arhitektonskih i kulturno-istorijskih vrednosti. Spada u vrhunska ostvarenja visokog akademizma u Beogradu između dva svetska rata. Značajna funkcija, prezentovana kroz monumentalnu i reprezentativnu arhitektonsku formu, oslikava težnje nove društvene stvarnosti.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Palata Ministarstva finansija Kraljevine Jugoslavije, danas zgrada Vlade Republike Srbije, sagrađena je između 1926. i 1928. godine. Prvobitni projekat zgrade, kao i njena kasnija dogradnja trećeg sprata iz 1938. godine, povereni su arhitekti Nikoli Krasnovu, kome pripada najznačajnije mesto među ruskim arhitektama koji su radili u Beogradu između dva rata. Zgrada je koncipirana kao reprezentativni objekat sa osnovom u obliku nepravilnog kvadrata i unutrašnjim dvorištem. Raščlanjenost fasada, oblikovanih u duhu akademizma, postignuta je masivnim pilastrima, smeštenim između prozora prvog i drugog sprata. Naglašeni istureni venci, okviri prozora i pilastri sa prstenastim ojačanjima daju fasadi plastičnu živost i monumentalan efekat. Najraskošnije je rešen ugaoni deo zgrade, čiji je vertikalizam potenciran kupolom na čijem vrhu se nalazi bronzana skulptura – personifikacija Jugoslavije. Ovu skulpturu, kao i slobodne statue Plodnosti sa rogom izobilja, Zanatstva, Industrije i Merkura na fasadama građevine, izradio je vajar Đorđe Jovanović. Izbor motiva i simbolike fasadne skulpture određen je delatnošću institucije kojoj je objekat namenjen. Palata Ministarstva finansija Kraljevine Jugoslavije predstavlja antologijsko delo beogradske akademske međuratne arhitekture i najznačajnije ostvarenje arhitekte Krasnova.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
U vreme Kneževine Srbije sagrađena je oko 1860. godine zgrada Manježa za potrebe Kraljevskog konjičkog eskadrona. Smeštena duž današnje ulice Kralja Milana, bila je to jednostavna, jednospratna građevina, nerazuđenog unutrašnjeg prostora. Nekoliko decenija kasnije, promeniće se njena prvobitna namena, kada se Narodno pozorište privremeno useli u zgradu zapuštene konjušnice. Pozorišni život trajao je do 1927. godine, kada je manjež izgoreo u požaru. Projektom ruskog arhitekte Nikole Krasnova na nekadašnjoj prizemnoj zgradi dozidan je sprat, kao i nad vestibilom uz južnu fasadu, čime je ostvarena jedinstvena arhitektonska celina sa ostalim delom zgrade. Fasadno platno oživljeno je nizom dekorativnih arhitektonskih elemenata i figurama na prvom spratu, autora vajara Vojislava Ratimirovića Šikoparije. Novo pozorište otpočelo je sa radom 1929. godine, sve do privremene promene namene 1931. godine, kada je zgrada preuređena za potrebe Narodne skupštine. Nakon Drugog svetskog rata, 1947. godine izvršena je nova adaptacija zgrade za pozorište po projektu arhitekte Momčila N. Belobrka. Zgrada Jugoslovenskog dramskog pozorišta koja od tada dobija zvanično svoje novo ime, predstavljala je modernističko i monumentalno delo, sa jednostavnom i bezornamentalnom fasadom i ulaznim tremom. Zgrada pozorišta je izgorela 1997. godine, a projekat arhitekata Zorana Radojičića i Dejana Miljkovića, prema kome je obnovljena, doneo je upotrebu novih materijala - stakla i metala, čime je u potpunosti izmenjen dotadašnji spoljašnji izgled zgrade. Rekonstrukcijom fasade arhitekte Nikole Krasnova i njenim inkorporiranjem u staklenu osnovu, kao i zadržavanjem osnovne ideje arhitekte Momčila N. Belobrka u ulaznom tremu, podjednako je vrednovano nasleđe pomenutih arhitekata i povezano u novi arhitektonski izraz.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Palata Ministarstva šuma i ruda i Ministarstva poljoprivrede i voda, danas zgrada Ministarstva za inostrane poslove, jedan je od najreprezentativnijih objekata podignutih u Beogradu između dva rata. Prema projektu arhitekata Dragiše Brašovana i Nikole Nestorovića iz 1923. godine zgrada je sazidana do prvog sprata, ali je 1926. godine završetak poslova poveren arhitekti Nikoli Krasnovu, koji je zadržao osnovni oblik građevine i izradio nacrt fasade i enterijera. Zgrada je završena 1928. godine. Kompoziciono rešenje zgrade, zasnovano na uravnoteženim odnosima svih elemenata, potvrđuje suverenost akademskih oblika u izgradnji javnih objekata Beograda u periodu između dva svetska rata. Razuđenost fasada ostvarena je ritmičnim nizom prozora, istaknutim krovnim vencem i balustradama, bogatom fasadnom plastikom i naglašavanjem ugaonih delova raskošnim kupolama. Slobodna skulptura i reljefi izrađeni u bronzi i veštačkom kamenu prema nacrtima poznatih vajara Dragomira Arambašića, Živojina Lukića i Petra Palavičinija, simbolizuju delatnosti vezane za nadležnosti ministarstava smeštenih u ovoj zgradi. O rasporedu fasadne plastike brinuli su arhitekta Nikola Krasnov i vajar Đorđe Jovanović. Na vrhovima kupola nalaze se personifikacije Šumarstva i Žetelaštva a na fasadi su smeštene alegorijske figure Stočarstva, Poljoprivrede i Vinogradarstva.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kao jedna od prvih modernih kasarni u Srbiji, zgrada je podignuta krajem XIX veka prema planovima arhitekte Dragutina Đorđevića u okruženju koje su činile i druge vojne građevine. Oblikovana je u duhu akademizma kao markantni ugaoni objekat sa tri ulične fasade. Projektovana je kao dvospratna zgrada sa podrumom i suterenom, dok je treći sprat dozidan 1927. godine, prema projektu arhitekte Božidara Vukićevića. Glavnim, polihromno rešenim pročeljem dominira veliki, lučno završeni portal i dva simetrično postavljena rizalita u obliku četvrtastih kula, čija se kubeta izdižu iznad krovne konstrukcije. Monumentalnom efektu zgrade doprinose i polukružni prozori sprata, rešeni kao bifore, profilisani podeoni venci i plastični ukras u obliku heraldičkih kartuša sa grbom Kraljevine Srbije. Romantičarski shvaćena plastika fasade sa karakterističnim simbolima, poput štita i oklopa, ukazuje na vojnu namenu objekta. Kasarna VII puka predstavlja jednu od najreprezentativnijih građevina namenjenih vojsci sačuvanih do danas.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

 www.mgb.org.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada Socijalnog osiguranja, na uglu ulica Nemanjine i Svetozara Markovića, podignuta je u periodu od 1959. do 1962. godine prema projektu arhitekte Alekseja Brkića. Iako se po volumenu ne izdvaja iz niza zgrada u Nemanjinoj ulici, postala je vizuelni akcenat njenog gornjeg poteza. Osnove objekta su čiste i jednostavne, a karakter sastava funkcionalnih delova zgrade uslovio je prostornu organizaciju. Posebno se ističe fasadna kompozicija sklopljena geometrijskim oruđem što se ogleda u kubičnoj perfekciji volumena, zatim u konstrukciji i grafizmu crnog metalnog rastera u koji su uklopljeni prozori i podeoni, polihromni parapeti. Nad povučenim, transparentnim prizemljem, naglašenim slobodnim stubovima izvedenim u veštačkom kamenu, dominira zatvoreni kubus kancelarijskog trakta. Osnovni crtež fasade izvučen je plastičnim, jakim metalnim rasterom koji čini okvir prozora i parapeta. Zidana parapetna polja obložena su keramikom, a forma njihovog ornamenta je geometrijska i krajnje jednostavna. Posebnu vrednost tih ornamenata čini njihovo pravilno ponavljanje. Zgrada Socijalnog osiguranja, kao najvrednije delo u arhitektonskom opusu Alekseja Brkića, čija su dela među prvima jasno odredila novu etapu beogradskog graditeljstva, zauzima istaknuto mesto u istoriji srpske savremene arhitekture. Oslikava najznačajnije elemente njegovog arhitektonskog stvaralaštva, iskazane u kontrastnim spojevima različitih volumena, materijala, kao i u upotrebi boje i ornamenta u procesu građenja strogo funkcionalnih zgrada. Jedino je delo u srpskoj posleratnoj arhitekturi na kome je polihromija došla do punog izražaja, a upravo iz ornamentisanih parapeta proističe najveći broj svojstava i specifičnosti građevine.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kuća arhitekte Jovana Ilkića u Beogradu sagrađena je 1896. godine kao porodična kuća autora projekta, arhitekte Jovana Ilkića. Realizovana je kao slobodnostojeći objekat na regulacionoj liniji sa posebnim, bočnim, kolskim prolazom koji vodi u dvorište. Prostorna organizacija osnove prizemlja koncipirana je putem asimetričnog centralnog plana. Spratni deo objekta sastoji se iz prostorija namenjenih porodičnom stanovanju, dok su u suterenu smeštene pomoćne prostorije i sobe koje su bile u funkciji radnog, kancelarijskog prostora. Mansardni sprat, smešten u ugaonom rizalitu, namenjen je stambenoj funkciji. Posvećena je posebna pažnja obradi fasada. Sve četiri fasade su dekorativno obrađene, nijedna fasadna površina ne poseduje simetriju karakterističnu za akademizam. Prostorna dinamika je vertikalno akcentovana, na ugaonom delu objekta okrenutom ka ulici. Nad ugaonim rizalitom uzdiže se mansardni sprat, nadvišen metalnim krovom konkavnih površina i fino profilisanim okulusima. Ovaj deo objekta je dobio i poseban dekorativni akcenat. U obradi otvora i bočnih pilastera primenjen je maniristički pristup. Bočni pilastri su snažno izbačeni i obogaćeni profilisanim vertikalnim konzolama sa floralnom dekoracijom, naglašavajući i ističući ivice mansardnog sprata. Prozor ugaonog rizalita je flankiran izbačenim pilastrima i nadvišen prekinutim timpanonom, smeštenim u zoni mansardnog sprata. U ukupnoj obradi eksterijera ističe se i bočni dvorišni rizalit, smešten na severozapadnoj fasadi, blago izbačen i nadvišen edikulom sa bogatom dekorativnom obradom i okulusom. Za razliku od snažno modelovanog ugaonog dela, središnji deo severozapadne, dvorišne fasade je koncipiran jednostavnije sa prozorskim otvorima, ukrašenim u duhu neobaroka (sa floralnom dekoracijom, volutama, školjkama i uskim horizontalnim profilisanim vencem) i vertikalnom podelom putem plitkih pilastera sa jonskim kapitelima, ispred kojih je uski balkon (sa ogradom kod koje su kombinovana puna malterisana polja i transparentne metalne dekorativne rešetke). Na jugoistočnoj fasadi ističe se ulazni trem, koji nose jednostavni stubovi sa korintskim kapitelima.
Izvorni oblik objekta je naknadno, tokom 1925. godine pretrpeo transformaciju dogradnjom aneksa u dvorišnom delu. Autor projekta dogradnje je sin Jovana Ilkića, arhitekta Pavle Ilkić. Aneks ima podrum i prizemlje i nadovezuje se na jugozapadnu fasadu kuće. Funkcionalna komunikacija prizemlja i dvorišnog dela ostvarena je zavojitim stepeništem sa balustradom, izvedenom u baroknom maniru. Osim što se u rasporedu i funkciji prostora novoizgrađeni objekat uklapa u kontekst starijeg dela i u stilskom pogledu je postignuta harmonizacija, tako da je ovaj deo kuće izveden u duhu akademizma svedenijih formi.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 5-aleksandar-bozovic.pdf
 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kuća je podignuta 1883. godine u stilu akademizma XIX veka. Jednospratna zgrada stambene namene komponovana je kao ugaoni objekat sa istovetno rešenim fasadama. Dvorišna zgrada, takođe stambena, sagrađena je između 1878. i 1883. godine. Umetnički paviljon, izgrađen 1931. godine po projektu arhitekte i inženjera arhitekture Vojislava Đokića i inženjera Aleksandra Gavrilovića, specijalno je projektovan i izveden za izlaganje slika i skulptura iz veoma vredne zbirke u svojini porodice. Ova kuća - osim vezanosti za članove porodice Veljković, među kojima je bilo poznatih političara, pravnika, oficira od uticaja na društveni, politički i umetnički život Srbije - ima i poseban značaj u planskom rešenju kompleksa, neuobičajenom za ekonomski i kulturni nivo sredine.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kuća češkog inženjera Riharda Škarke, direktora filijale Praške kreditne banke u Beogradu, izgrađena je 1926-1927. godine, kao reprezentativna gradska vila. Projektovao ju je Dragiša Brašovan, jedna od vodećih ličnosti srpske arhitekture između dva svetska rata. Vila predstavlja primer arhitekture beogradskog građanskog društva i delo Brašovanovog predmodernističkog perioda. Objekat je projektovan na principima akademskog eklekticizma u kojem dominira romantičarski duh. Fasada je izvedena u jednoj ravni, a dekorativni elementi preuzeti iz istorijskih stilova, romanike, venecijanske gotike i baroka doprinose njenoj slikovitosti. Stroga akademska podela fasade je napuštena, a njenoj slojevitoj obradi arhitekt je pristupio na kreativan način. Rustičnoj obradi donje zone suprotstavlja se ravna površina sprata, kojom dominira romantičarska trifora ispunjena floralnim, zoomorfnim i antropomorfnim motivima. Motiv prelomljenog luka i baroknih voluta ponovljen je i na monumentalnoj ulaznoj kapiji. U harmonizovanom odnosu detalja i celine otkriva se modernistički pristup. Odstupajući od akademskih principa Brašovan je ornamentalnu dekoraciju izdvojio u jasno određene celine, čime su istaknuti i elementi moderne arhitekture. Za razliku od većine svojih savremenika Brašovan je jednaku pažnju posvetio i manje uočljivim dvorišnim fasadama ostvarujući jedinstvo ukupnog izgleda građevine u morfološkom i stilskom pogledu. Raskošnoj spoljnoj obradi odgovara i bogato opremljen enterijer. Na plafonu kružnog hola prizemlja sačuvana je zidna slika nepoznatog autora. Škarkina vila je objekat značajne arhitektonske i kulturno-istorijske vrednosti. Uz Genčićevu kuću ona predstavlja najuspeliji primer Brašovanove arhitekture gradskih vila, a kao jedna od retkih građevina romantičarskog duha zauzima izuzetno mesto u beogradskoj međuratnoj arhitekturi.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada je sagrađena u vremenu od 1887. do 1892. godine po projektu bečkog arhitekte Antona Haderera. Oblikovana je u duhu akademizma XIX veka, skladnih proporcija i solidne zanatske izrade. Zgradu je podiglo Društvo za vaspitanje i zaštitu dece, osnovano 1879. godine, od dobrovoljnih priloga građana Beograda kao Dom sirotne dece. Od 1887. do 1918. godine u ovom Domu je stacionirana, školovana i vaspitavana ratna siročad i napuštena deca sa teritorije srpske, a kasnije i jugoslovenske države. Kao vaspitna ustanova, bila je neobično cenjena u svoje vreme. Odigrala je veliku ulogu u zbrinjavanju i vaspitavanju dece bez roditelja i njihovoj socijalizaciji. Zgrada je u potpunosti sačuvala arhitektonske forme i dispoziciju prostora u kome je tokom poslednje dve decenije prošlog i tri decenije XIX veka delovala ova humanitarna i društveno korisna ustanova za zaštitu dece.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.m.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Vojna bolnica je sagrađena između 1904. i 1909. godine po projektu arhitekte Danila Vladisavljevića. Rešenje kompleksa, dispozicija pojedinih paviljona i njihova međusobna povezanost parkovskim površinama predstavljaju za svoje doba veoma visok domet primenjenog urbanističko-arhitektonskog koncepta. U poređenju sa sličnim ustanovama u svetu, Vojna bolnica na Vračaru pripada tada najmodernijem tipu. Funkcionalnost unutrašnjeg prostora maksimalno je zadovoljila najviše zahteve sanitetske službe sa početka prošlog veka, a ni do danas dobro smišljena rešenja i usklađenost arhitekture sa namenom nisu u celini prevaziđena. U doba nastanka ovaj kompleks dobijao je visoka priznanja domaćih i stranih stručnjaka i smatran je za najmoderniju bolnicu na Balkanu. Sve zgrade oblikovane su stilski jedinstveno sledeći metode romantizma. Naročito se stilskim karakteristikama ističe upravna zgrada bolnice. Istorijski značaj ovog kompleksa, nastalog u prvoj deceniji XX veka, višestruk je. Pre svega, Vojna bolnica reprezentuje domete svoga vremena i društva, njen značaj se dalje ogleda u ulozi koju je Vojna bolnica odigrala u balkanskim i Prvom svetskom ratu, a posebno kao stručna medicinska ustanova kroz koju je prošlo i u kojoj je delovalo niz znamenitih lekara. Kao medicinski centar, ne samo vojni, već od značaja i za razvoj saniteta Srbije i Beograda, Vojna bolnica je osposobljavala najbolje kadrove, a kao obrazovni centar ona je bila jezgro iz koga se razvio Medicinski fakultet Beogradskog univerziteta.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada Ministarstva socijalne politike i narodnog zdravlja sagrađena je 1933. godine prema projektu jednog od vodećih srpskih arhitekata, Dimitrija M. Leka. Koncipirana je u potpunosti po načelima akademizma, uz primenu stroge simetrije u rešenju osnova i fasada. Smeštena u jednoj od najatraktivnijih beogradskih ulica sa izuzetnim građevinskim fondom, realizovana je kao slobodnostojeći, trospratni objekat pravougaone osnove. Kompozicija glavne fasade osmišljena je monumentalno i reprezentativno, s obzirom na karakter ne samo prostora već i namene. Naglašenoj horizontali koja se ogleda u dugačkom uličnom frontu, uspešno se suprotstavlja vertikalni ritam visokih i snažnih kolonada, uspostavljajući na taj način potpunu ravnotežu i harmoniju glavne fasade. Izvesna strogoća iza koje se očitava osvrt na modernizam koji u to vreme postaje dominantan pravac u arhitekturi, uočava se u dosta svedenoj ali dovoljno skulpturalnoj reljefnoj dekoraciji. Autor dve skulpturalne kompozicije na krajevima ulične fasade u nivou prvog sprata je vajar Lojze Dolinar. Arhitektonskom kompozicijom i formom, umetničkom izražajnošću i urbanističkim konceptom, Zgrada Ministarstva socijalne politike i narodnog zdravlja se svrstava u antologijska dela beogradske monumentalne i celokupne srpske međuratne arhitekture. U plodnom stvaralačkom opusu arhitekte Dimitrija M. Leka, izdvaja se kao njegovo najznačajnije delo u kome je došlo do punog izražaja autorovo poimanje akademizma, utemeljeno na klasičnom obrazovanju ali i percipiranju modernizma kao odraza savremenih kretanja.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada Sokolskog doma 'Matica' je sagrađena u periodu od 1929. do 1935. godine prema projektu arhitekte Momira Korunovića, velikog pobornika sokolskog pokreta. Završne radove vodili su arhitekta Matić i inženjer Ristić, dok je autor glavnog portala bio Nikola Krasnov. Prema prvobitnom projektu objekat je zamišljen kao veličanstveni hram sokolstva i trebalo je da bude najlepši ukras Vračara i celog Beograda. Najveći donator bio je Kralj Aleksandar Karađorđević, te je na kraljevskoj komemoraciji 1934. godine Sokolsko društvo rešilo da Dom 'Matica' prekrsti u Sokolski dom kralja Aleksandra I. U odnosu na prvobitnu zamisao tokom gradnje je došlo do većih izmena. Prvobitno planirana bogata skulptoralna dekoracija je izostala. Prisutna je naglašena simetrija i u vezi sa njom akademska strogost građevine, ali je organizacijom masa i reminiscencijama na tradicionalne elemente srednjovekovnog sakralnog neimarstva, autor uspeo da očuva romantičarski karakter izgleda građevine. Oko objekta je podignut kompleks sportskih terena i on je više decenija bio centralni sportski objekat u Beogradu. U Velikoj dvorani Živorad Nastasijević je 1941. godine, na površini od 43 m² , naslikao u fresko-tehnici kompoziciju 'Za čast otadžbine'. Na njoj je prikazan jedan od najpoznatijih događaja iz nacionalne istorije - prelazak srpske vojske preko Albanije. Posle Drugog svetskog rata freska je prekrečena, ali su čišćenje i restauracija izvršeni 1970-1971. godine. Zgrada Sokolskog doma 'Matica' je objekat značajne arhitektonske i kulturno-istorijske vrednosti. Predstavlja najznačajnije Korunovićevo ostvarenje javne namene u njegovom opusu vezanom za Beograd.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Spomenik Vasi Pelagiću (1838-1899), istaknutom revolucionaru, publicisti, prosvetitelju i preteči moderne socijalističke misli u Srbiji, podignut je 1952. godine. Na konkursu raspisanom 1949. godine za ovaj spomenik, prva nagrada je pripala mladom vajaru Miši Popoviću, koji je spomenik i izveo. Postavljen je u novom parku kod Stare opservatorije, koji je uređen dobrovoljnim radom.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada je podignuta po projektu arhitekte Milana Zlokovića između 1936. i 1940. godine za smeštaj Univerzitetske dečje klinike koja je tada predstavljala samostalnu zdravstvenu ustanovu. Osnovana 1924. godine, odmah po osnivanju Medicinskog fakulteta u Beogradu, ustanova Dečje klinike mogla je posle smeštaja u sopstveni namenski izgrađen objekat i instaliranja medicinske opreme da primeni i u potpunosti razvije svoju osnovnu funkciju. Kao prostorno rešenje i arhitektonsko ostvarenje, zgrada Univerzitetske dečje klinike posebno se ističe u srpskoj arhitekturi kao primer dosledne primene i upotrebe arhitektonskih elemenata modernističkog pravca. NJeno projektovanje i građenje odvijalo se u periodu pune umetničke i stvaralačke zrelosti arhitekte Milana Zlokovića koji je srpsku arhitekturu uveo u moderne evropske tokove.
Univerzitetska dečja klinika predstavlja vrhunac razvoja modernizma kao posebnog pokreta u arhitektonskoj teoriji i praksi.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kao rezultat poluvekovnog razvoja meteorološke službe u Srbiji 1891. godine je, prema projektima arhitekte Dimitrija T. Leka, podignuta zgrada meteorološke opservatorije. NJena izgradnja vremenski se poklapa sa pojavom ove vrste institucija u razvijenijim zemljama Evrope. Zahvaljujući zalaganju Milana Nedeljkovića, njenog prvog upravnika, opservatorija je bila opremljena najsavremenijim mernim instrumentima. Zgrada Prve srpske opservatorije specijalno je projektovana i sagrađena za potrebe meteoroloških i astronomskih osmatranja, što je uslovilo i njeno osobeno arhitektonsko rešenje. Slobodno postavljena u prostoru zgrada je zamišljena kao objekat paviljonskog tipa. U obradi fasada, oživljenih horizontalnim trakama u malteru i profilisanim vencima, karakteristična je primena elemenata romantizma.
Zgrada 130 godina nije menjala namenu. Na prvom spratu se nalazi glavna meteorološka stanica Beograda, a u prizemlju Klimatski centar za jugoistočnu Evropu. U podrumu zgrade čuvaju se stari i vredni instrumenti koji se više ne koriste, kao i arhivski materijal. Svake godine u okviru manifestacije 'Noć muzeja' ovaj deo zgrade je otvoren za javnost kao svojevrsni Muzej meteorologije.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada je podignuta 1824. godine za dr Vitu Romitu, jednog od prvih lekara obnovljene Srbije. Zbog svog oblika, spoljnih zidova od neobrađenog kamena i malih prozora u prizemlju u narodu je prozvana Doktorova kula. Zidana je od mešovitog materijala – kamena i opeke. Konstrukcija unutrašnjih zidova je drvena sa ispunom od opeke ili ćerpiča. Tavanice su drvene. Raspored prostorija je simetričan, s vestibilom u srednjem delu prizemlja i sprata. Visina i veličina prostorija ukazuju na uticaj srednjoevropske arhitekture.
Zgrada sjedinjuje u sebi odlike kule, konaka i palate i spada među prve veće objekte građene u Srbiji posle Drutog srpskog ustanka. Namenu zdravstvene ustanove zgrada je dobila 1861. godine. I danas je u njoj smeštena Psihijatrijska klinika.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Parni mlin osnovan je 1901. godine pod nazivom Prvo akcionarsko-lebarsko udruženje za preradu hrane u Kraljevini Srbiji. Objekat za Parni mlin sagrađen je 1902. godine kao prvi mlin u Srbiji koji je podiglo akcionarsko društvo. Bio je opremljen savremenim uređajima i po nivou tehničke opremljenosti mogao je da konkuriše mlinovima u znatno razvijenijim zemljama. Pored parnog pogona imao je i dinamo-mašine. Prvi je mlin u Srbiji koji je uveo 1912-1913. godine električni pogon. Između dva svetska rata postao je jedan od najvećih i najvažnijih u Jugoslaviji po svom kapacitetu i proizvodnji.
Objekat mlina predstavlja karakteristično zdanje industrijske arhitekture podređeno funkciji.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Fabriku hartije je podigao industrijalac Milan Vapa u periodu od 1921. do 1924. godine. Projekat fabričke zgrade i postrojenja uradio je arhitekta Karl Haniš (Karl Hanisch), dok je nadzor nad zidanjem vodio inženjer Vladimir Bilinski. U prostranoj fabričkoj zgradi nalazila su se odeljenja namenjena proizvodnji i skladištenju hartije, potom biro vlasnika, kuhinja i trpezarija, radnička ambulanta i sobe za odmor. Iako se radi o objektu industrijske namene sa zahtevnim konstruktivnim rešenjima kojima su savladani veliki rasponi pojedinih proizvodnih pogona, pažiljivo izabranim arhitektonskim elementima i korišćenjem konstruktivnog sklopa vidljivog kako u enterijeru tako i u eksterijeru, ostvareno je reprezentativno zdanje. Arhitektonski elementi iskorišćeni u oblikovanju fasada jasno ukazuju na stil akademizma, prilagođen nameni zgrade, a najreprezentativnije je rešena glavna fasada, okrenuta ka Bulevaru vojvode Mišića. Fabrika hartije Milana Vape u vreme kada je podignuta spadala je u red velikih i modernih fabrika za koju su strani stručnjaci govorili da se može uporediti sa sličnim fabrikama hartije u razvijenim evropskim zemljama. Kao prva fabrika namenski građena za industrijsku proizvodnju papira, pune tri decenije bila je i jedina fabrika te vrste u Srbiji. Danas je jedna od najočuvanijih i najznačajnijih objekata industrijske arhitekture u Beogradu i Srbiji. Svojom urbanističkom pozicijom predstavlja materijalno svedočanstvo postojanja izuzetno značajne industrijske zone uz Topčiderski drum i desnu obalu Save, dok reprezentativnom arhitekturom ukazuje na značaj koji je pridavan oblikovanju objekata utilitarne namene.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Izrada projekta za novu zgradu Državne štamparije, koja je kao jedna od najstarijih državnih institucija u Kneževini Srbiji osnovana još 1831. godine, bila je poverena arhitekti Dragiši Brašovanu. Zgrada je sagrađena između 1936. i 1940. godine na prostoru kompleksa urbane, industrijske i saobraćajne zone kod 'Mostara'. Koncipirana je kao višespratni objekat, razuđene osnove, na kojem je prvi put u beogradskoj arhitekturi primenjen armirano-betonski skeletni sistem konstrukcije. Gradacija volumena ostvarena je uravnoteženim rešenjem donjih partija pročelja, preko naglašenog odnosa vertikala i horizontala viših spratova, do skladnog završetka u vidu staklenog poluvaljka na vrhu objekta. Ritmično prožimanje horizontalnih i vertikalnih površina u spoljnoj obradi predstavlja prepoznatljiv izraz Brašovanovog modernističkog postupka. Ovim izuzetnim graditeljskim ostvarenjem Brašovan se, više nego bilo kojim delom do tada, približio duhu evropske moderne arhitekture. Nastala u vreme stvaralačkog vrhunca arhitekte Dragiše Brašovana, zgrada Državne štamparije predstavlja jedno od antologijskih dela srpske moderne arhitekture.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 zgrada-drzavne-stamparije.pdf

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Beogradski sajam sagrađen je između 1954. i 1957. godine, prema projektu projektantskog tima koji su činili arhitekta Milorad Pantović i inženjeri Branko Žeželj i Milan Krstić. Zamišljen je kao savremeno oblikovani urbanistički kompleks, čiji je kompozicioni akcenat stavljen na tri izložbena paviljona pod kupolama, međusobno povezana pasarelama.
Svojim specifičnim rešenjem Hala 1 je u vreme građenja predstavljala pravi graditeljski podvig i izuzetno konstruktivno ostvarenje, koje je moglo da se poredi sa najpoznatijim svetskim primerima ove vrste konstrukcije. Definisanje koncepta ostvareno je kroz usvajanje principa ritmičnog rasporeda masa, jedinstvo građevinskih materijala i prožimanje unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora posredstvom velikih staklenih površina.
Beogradski sajam jedno je od najvrednijih dela srpske posleratne arhitekture i predstavlja svedočanstvo tehničkog, tehnološkog, naučnog i kreativnog uzleta društva krajem pedesetih i početkom šezdesetih godina dvadesetog veka. Svojim urbanističkim i arhitektonskim rešenjem, dimenzijama, skladnošću oblika i opštom impozantnošću, svrstava se među najuspelija ostvarenja domaće arhitekture.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Prvi memorijalni muzej u Beogradu otvoren je 1963. godine u kući koju je sagradio i u kojoj je živeo i radio vajar Toma Rosandić (1878-1958). Toma Rosandić je delovao u Splitu, Rimu, Firenci i Beču. NJegova vezanost za Beograd počela je pre Prvog svetskog rata, kada se doselio i nastanio u kući u kojoj se nalazi kafana '?'. Rat je proveo u emigraciji. Po povratku u Beograd, dobio je od Beogradske opštine za stanovanje Božićevu kuću, a 1927. sagradio je na Senjaku svoj dom sa ateljeom. Bio je profesor Umetničke škole, osnivač i prvi rektor Umetničke akademije i redovni član Srpske akademije nauka od 1946. godine. Iz Beograda se preselio u rodni Split 1955. godine. Testamentom je ostavio gradu Beogradu svoju imovinu - dom sa ateljeom i veliki broj radova, kao i predmete primenjene umetnosti, lična dokumenta, prepisku i vajarski pribor.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Vila Lazića i Mitrovića sagrađena je 1931. godine prema projektu istaknutih beogradskih arhitekata Petra i Branka Krstića, u stilu modernizma. Koncipirana je kao dvojna vila u okviru koje su dva volumena fizički povezana pokrivenom kolonadom, potpuno ogledalski simetrična, kako u unutrašnjoj organizaciji prostora, tako i u spoljašnjoj arhitekturi i parternom rešenju bašte. Disciplinovana moderna geometrija kubičnih formi sledi organizaciju i funkcionalnu hijerarhiju unutrašnjih prostora. Identična organizacija stanova u dva volumena zasnovana je na principu centralne sobe u prizemlju, koji se široko otvara prema salonu i glavnom stepeništu, dok je privatni deo stana smešten konvencionalno na spratu. Specifičan karakter dvojne kuće ostvaren je upravo u kontrastu kubičnih volumena i jakog horizontalnog poteza prizemlja. U obradi fasada autori su koristili neophodni minimum sekundarne plastike, isključivo u funkciji potenciranja svog arhitektonskog koncepta. Vila Lazića i Mitrovića predstavlja izuzetan primer modernog arhitektonskog razmišljanja o formi dvojne kuće i otkriva suštinsko razumevanje odnosa funkcije i forme moderne arhitekture. Značajna je ne samo zbog svojih arhitektonskih i kulturno-istorijskih vrednosti već i kao autorsko delo braće Krstić koji spadaju u red vodećih arhitekata tridesetih godina dvadesetog veka.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zaostavštinu slikara Dragomira Glišića (1872-1957) čine kuća sa dvorištem i atelje sa devedeset šest uljanih slika, trideset crteža i ostalim pokretnim predmetima (slikarski pribor, biblioteka, lični predmeti, nameštaj). Porodična kuća Glišića izgrađena je devedesetih godina XIX veka, a slikarski atelje, namenski građen i funkcionalno oblikovan, podignut je tridesetih godina XX veka. Ambijent ateljea je potpuno autentičan. Slikareva zaostavština sastavljena je tako da se kroz nju hronološki i tematski mogu pratiti razvojni put i interesovanja slikareva u toku celokupnog stvaralaštva u kome je nastao veliki broj portreta, pejzaža, velikih figuralnih kompozicija, mrtvih priroda. U zaostavštini nije zastupljeno Glišićevo ratno slikarstvo iz perioda Balkanskih ratova i Prvog svetskog rata. Ono se sa drugim dokumentima i materijalom iz toga vremena nalazi u Vojnom muzeju u Beogradu.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Vila glumice Marice Popović je sagrađena 1939. godine prema projektu Grigorija Samojlova, jednog od najznačajnijih ruskih arhitekata koji su stvarali u našoj sredini tokom treće i četvrte decenije dvadesetog veka. Građena je kao porodična vila za beogradsku glumicu Mariju Pavlović, poznatiju pod umetničkim imenom Marica Popović. U svetu pozorišne umetnosti, delimično i filmske, ostala je zapamćena po zapaženim ulogama dramskih, karakternih i komičnih likova, tumačeći ih na svojstven način pune tri decenije na sceni Narodnog pozorišta, kao njegov stalni član od 1927. godine do penzionisanja 1960. godine. Vila je koncipirana kao slobodnostojeći, jednospratni objekat sa glavnom fasadom izvedenom u vidu dva krila koja se spajaju pod tupim uglom, otvarajući se ka posmatraču. Na njihovom spoju nalazi se valjkasta kula završena kupastim krovom. Izvedena je sa primesama severnjačke arhitekture – naglašene kosim krovovima sva tri krila i bondurčnim gredama utopljenim u beli malter njihovih fasada. Osim bondurka, korišćen je i kamen u vidu rustike po uglovima. Vila glumice Marice Popović predstavlja jedno od najznačajnijih i najoriginalnijih Samojlovljevih rezidencijalnih ostvarenja na Senjaku i Dedinju. Reprezentativan je primer intimizma, karakterističnog za četvrtu deceniju dvadesetog veka, nastao kao pokušaj da se zadovolje težnje ekonomski naprednog građanskog staleža. Svojim celokupnim izgledom izražava svojevrstan drugi vid nacionalnog stila u međuratnom graditeljstvu, sa prepoznatljivim 'folklornim' elementima u izrazu.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

 

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kuća u kojoj je kralj Petar Karađorđević proveo poslednje godine svog života, podignuta je 1896. godine za beogradskog trgovca Đorđa Pavlovića. Zamišljena je kao slobodnostojeća jednospratna vila, okružena prostranim vrtom. Glavnom istočnom fasadom, oblikovanom u duhu akademizma, dominira veranda sa klasicistički oblikovanim tremom i stubovima, iznad kojih je terasa sa ogradom u vidu balustera. Mansardni krov sa kupolom ukrašen je lakom dekorativnom ogradom od kovanog gvožđa. Kuća je rentirana i adaptirana za potrebe srpskog kralja nakon njegovog povratka u Beograd 1919. godine. U skladu sa ličnošću kralja Petra, enterijer vladarske rezidencije bio je izuzetno skroman. Posle smrti kralja (1921) Vlada Kraljevine SHS je otkupila vilu 1924. godine sa namerom da u njoj smesti Muzej kralja Petra I. Tom prilikom na ulazu u vrt sagrađena je monumentalna ulazna kapija, čiji je portal izrađen po uzoru na portale dvorskog kompleksa na Terazijama. S obzirom da sama kuća nije imala nijedno obeležje koje bi ukazivalo da je u njoj živeo jedan veliki vladar, na ulaznoj kapiji je postavljen natpis sa tri ključne godine iz života kralja, grb Kraljevine Srbije i kraljev monogram.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Zgrada Arhiva Jugoslavije je podignuta u periodu od 1930. do 1933. godine, po projektu arhitekte Vojina Petrovića. Prvobitno pod nazivom 'Dom kralja Aleksandra I za učenike srednjih škola u Beogradu', ovaj namenski građen objekat služio je za potrebe školovanja pitomaca Muške gimnazije kralja Aleksandra I Karađorđevića. Raspolagao je svim potrebnim sredstvima i bogatim sadržajem: bibliotekom, dvoranom za muziku i crtanje, kao i prostorijama za sport sa bazenom za plivanje i posebno uređenim sportskim igralištima. Arhitektonski je oblikovan u duhu akademizma, kao reprezentativan i monumentalan objekat svedene dekorativne fasadne plastike. U toku Drugog svetskog rata Dom nije radio, a po njegovom završetku u zgradi su bile smeštene više vojne i političke škole. Godine 1969. zgradu na korišćenje dobija Arhiv Jugoslavije. Zgrada Arhiva Jugoslavije predstavlja značajnu kulturno-istorijsku vrednost, kao mesto gde se čuva bogata arhivska građa koja je od posebnog značaja za proučavanje razvoja nacionalne istorije i kulture. Istovremeno, kao reprezentativan primer akademske arhitekture, lociran u jednom od najlepših delova grada, poseduje i značajne arhitektonsko-urbanističke vrednosti.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sh.wikipedia.org

 www.kucalegata.org

 www.mau.rs
 sr.wikipedia.org

 www.muzej-jugoslavije.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Tipičnu beogradsku stambenu kuću prema projektu građevinskog inženjera Zorana Tomića poznati srpski komediograf Branislav Nušić je sagradio pred kraj svog života 1937. godine. Branislav Nušić (Smederevo 1864 – Beograd 1938), školovan u Beogradu i Gracu, radio je u diplomatskoj službi, bio upravnik pozorišta, načelnik Umetničkog odeljenja Ministarstva prosvete i član Srpske akademije nauka i umetnosti. Svojim izvanredno plodnim književnim stvaralaštvom Nušić zauzima jedno od najistaknutijih mesta u komediografskoj oblasti srpske književnosti. Pored bogate književne zaostavštine iza Nušića je, kao njegov legat, u Muzeju grada Beograda ostao nameštaj radne sobe i salona, lični predmeti, fotografije i dokumenti, s namerom da se u kući prezentuju u sastavu memorijalnog muzeja.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs
 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Vila profesora Tehničkog fakulteta Dušana Tomića izgrađena je 1931. godine po projektu arhitekata Petra i Branka Krstića. Vila se sastoji od suterena, prizemlja i sprata. Prostorna organizacija je zasnovana na zahtevima funkcionalizma. Fasade su modernistički oblikovane sa izvanredno artikulisanim vertikalnim i horizontalnim kubusima, punim površinama i otvorima. Vila, sa najranijim potpuno bezornamentalnim fasadama, predstavlja najviši domet zrelog modernizma. Sem arhitektonskih vrednosti, objekat je značajan i zbog uloge njenog investitora u međuratnom graditeljstvu. Profesor Tomić je bio veliki ljubitelj arhitekture i utemeljivač 'Nagrade za najlepšu fasadu', koja je predratni ekvivalent za veliku nagradu arhitekture. Od posebne važnosti je činjenica da graditelji objekta, Petar i Branko Krstić, spadaju u red najznačajnijih srpskih arhitekata koji su upravo u vili Dušana Tomića ostvarili jedno od svojih najboljih dela. Ne manje značajna je i veština uklapanja jedne moderne, kubične strukture, u već postojeći ambijent Topčiderskog brda.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Kuća u kojoj je Isidora Sekulić provela poslednjih dvadeset godina svog života sagrađena je na Topčiderskom brdu u godinama između dva rata kao tipična porodična kuća sa vrtom. Skromnim prizemnim objektom, jednostavno oblikovanih fasada, dominira ulazno stepenište sa lođom. Osim biblioteke i predmeta iz radne sobe, koje je književnica zaveštala Univerzitetskoj biblioteci u Beogradu, u enterijeru gotovo ništa ne upućuje na njeno višegodišnje življenje. Svestranost ličnosti Isidore Sekulić (1877-1958) može se sagledati kroz njen pedagoški, prevodilački i književni rad. Ona je jedan od najznačajnih esejista domaće književnosti, čiji radovi zalaze u oblast filozofije, estetike i književne kritike.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs
 sr.wikipedia.org

 javniakvarijum.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Vila Olge Mos podignuta je 1938. godine na Topčiderskom brdu u vreme njegovog intenzivnog razvoja, po projektu arhitekte Svetomira Lazića, češkog đaka i pripadnika grupe arhitekata modernog pravca poznatog po ateljeu za unutrašnju arhitekturu. Vila se sastoji od prizemlja i sprata. U prizemlju se nalazio reprezentativni prijemni prostor, dnevni boravak i radni kabinet. Jedan od glavnih elemenata prostorne organizacije je centralni hol koji zaprema spratne visine prizemlja i sprata i obezbeđuje fizičku komunikaciju među etažama. Posebno je atraktivno oblikovan prostor radnog kabineta, što je postignuto ispustom, koji se nametnuo i kao najatraktivniji vizuelni element uličnog fasadnog fronta. Dobro promišljeno osvetljenje prostora postignuto je horizontalnim prozorskim trakama i velikim staklenim platnima postavljenim u metalne ramove, što su karakteristični oblikovni motivi moderne arhitekture. Vila Olge Mos spada u red najuspelijih Lazićevih dela. U oblikovanju su prihvaćena načela modernizma koji je u širem evropskom kontekstu dominirao u četvrtoj deceniji XX veka, kada je pokret dobio punu afirmaciju kao najprogresivniji pokret novog vremena.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs
 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Crkveni konak u Topčideru podignut je između 1830. i 1832. godine. Građen je kao veća šumadijska kuća bondručara u duhu tradicije domaćeg profanog graditeljstva. Podrum je zidan od kamena, a prizemlje u bondruku. Glavnom fasadom sa drvenim stepeništem i tremom konak je okrenut ulici, a unutrašnjom prema porti. Fasade su jednostavno obrađene. Krov je četvorovodni, sa nadstrešnicom, pokriven ćeramidom. U konaku je bilo sedište prvih mitropolita, Milentija Pavlovića i Petra Jovanovića. U njemu je jula 1835. godine izrađen prvi Ustav pravoslavne crkve u Kneževini Srbiji koji je usvojila Narodna skupština u Kragujevcu 31. januara 1836. godine . Od šezdesetih godina XIX veka do danas konak služi kao stan za sveštenika Topčiderske crkve.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 Crkveni-Konak-U-Topcideru.pdf

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Rudolf Arčibald Rajs, poznati stručnjak za kriminalistiku i profesor univerziteta u Lozani, na traženje naše vlade, bio je izaslan od Međunarodnog suda kao član Komisije za utvrđivanje ratnih zločina austrijskih i bugarskih okupatora u Srbiji tokom Prvog svetskog rata. Prikupio je mnoga dokumenta o nedelima okupatora u Mačvi i Istočnoj Srbiji i upoznao svetsku javnost sa zverstvima nanetim srpskom narodu. Braneći interese ovog naroda. Rajs je kao dorovoljac učestvovao u Prvom svetskom ratu i sa sprskom vojskom prešao preko Albanije. Posle rata živeo je u Beogradu gde je i umro 1929. godine i sahranjen po njegovoj želji na Topčiderskom groblju. U znak zahvalnosti ratnom drugu i prijatelju, Udruženje rezervnih oficira i ratnika podiglo mu je spomenik, avgusta 1931. Skulpturu za spomenik, dopojasni portret Arčibalda Rajsa, izradio je vajar Marko Brežanin, istaknuti portretista čiji je ovo jedini javni spomenik.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
'Žetelica', skulptura u Topčiderskom parku, jedini je primerak ukrasne parkovske skulpture XIX veka u Beogradu. Predstavlja ženu u prirodnoj veličini u stavu kontraposta sa snopom žita u rukama. Izlivena u cinku i presvučena bakarnom košuljicom predstavlja dobar rad akademskog realizma. Signirana je godinom 1852. i imenom vajara Fidelis Kimel. Na njoj se čita i podatak da je livena u Beču, odakle je importovana. Postavljena je u Topčiderskom parku u drugoj polovini XIX veka, kada su skulpture u Beogradu bile prava retkost.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.m.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Obelisk je podignut u čast povratka kneza Miloša Obrenovića u Srbiju 1859. godine i uspostavljanja dinastije Obrenovića; u spomen na ovaj događaj na obelisk je uklesana 1859. godina. Jednostavan oblik lepo proporcionisane kamene zarubljene piramide, skromno ali znalački ukrašene profilisanim vencima i heraldičkim poljima pri vrhu, daje ovom spomeniku monumentalnost i pored nevelikih dimenzija. Autor spomenika je kamenorezac Franc Loran, čiji se potpis nalazi na spomeniku.
Lokacija Obeliska u centralnoj aleji najstarijeg dela Topčiderskog parka, a istovremeno u osi erkera glavne fasade Miloševog konaka, govori o ukusu i uzorima vremena u kome je spomenik podignut. Analogija se može naći u baroknim rešenjima dvoraca s vrtovima u Evropi XVIII veka. Na teritoriji Srbije predstavlja jedinstveno rešenje ovoga tipa.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Podignuta između 1832. i 1834. godine kao pridvorna crkva uz konak, crkva Svetih apostola Petra i Pavla smatra se najvišim stvaralačkim dometom i najpotpunijim graditeljskim izrazom crkvene arhitekture iz vremena vladavine kneza Miloša Obrenovića. O njenoj izgradnji brinuli su isti neimari koji su radili na Konaku kneza Miloša – Janja Mihailović i Nikola Đorđević.
Po obliku i bogatoj dekoraciji na kamenim fasadama, ova crkva predstavlja najreprezentativniju sakralnu građevinu tog vremena. Svojim arhitektonskim rešenjem crkva je vezana za stare, srednjovekovne graditeljske uzore, dok se u izgledu zapadne fasade i zvonika uočava primena uprošćenih baroknih oblika. Koncipirana je kao jednobrodna građevina, zasvedena poluobličastim svodom, sa polukružnom oltarskom apsidom i dve pravougaone pevnice. Na zapadnoj strani nalazi se priprata nad kojom je dvospratni zvonik. Na fasadama, raščlanjenim pilastrima povezanim dvostrukim frizom arkada, najdekorativnije obrađeni detalj predstavljaju arhivolte zapadnog i južnog portala sa floralnim, zoomorfnim i antropomorfnim motivima, izvedenim u plitkom reljefu. Ukrašavanje enterijera, prvenstveno ikonostasa, povereno je zemunskom slikaru Konstantinu Lekiću, zografu Janji Moleru i slikaru Dimitriju Jakšiću. Današnji ikonostas, postavljen za vreme vladavine kneza Milana Obrenovića 1874. godine, oslikali su Stevan Todorović i Nikola Marković.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
U ovoj zgradi, danas u Bulevaru kneza Aleksandra Karađorđevića br. 10/a, su članovi Politbiroa komunističke partije Jugoslavije, 4. jula 1941. godine, doneli odluku o podizanju ustanka naroda Jugoslavije protiv okupatora. Zgradu je sagradio 1934. godine Vladislav Ribnikar. Pre izbijanja II svetskog rata u dvorištu je iskopano sklonište, a sama zgrada pripremljena za ilegalni rad. U njoj su se, u prvim godinama rata, krili ilegalci i jedno vreme štampan Bilten Vrhovnog štaba. Između ostalih, tu su živeli Edvard Kardelj, Vladimir Dedijer i Ivo Lola Ribar, a na spratu je bila soba u kojoj je boravio Josip Broz Tito. Nakon odlaska Vladislava i Jare Ribnikar u partizane, 1943. godine, kuća je konfiskovana i u nju useljeni nemački oficiri. Po oslobođenju Ribnikar je kuću, koju su nemci ostavili praznu i demoliranu, poklonio Komunističkoj partiji da u njoj formira muzej. Memorijalni muzej je otvoren 1. maja 1950 godine i radio je do 2000. godine. Objekat je obeležen spomen-pločom, dok je pred zgradom postavljen spomenik 'Poziv na ustanak', rad vajara Vojina Bakića.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org

 sr.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Konak kneza Miloša je podignut, između 1831. i 1833. godine, u okviru dvorskog kompleksa Obrenovića, tadašnjeg društveno-političkog, crkvenog i kulturnog centra Kneževine Srbije. Topčiderska celina je odisala jednom potpuno novom organizacijom, preuzetom iz onovremenih evropskih trendova u arhitekturi i shvatanju prostora. Novost se, pre svega, ogledala u planski raspoređenim objektima različite namene, brižljivo ukomponovanim sa prirodnim pejzažom i parkovima.
Graditelji konaka su bili Janja Mihailović i Nikola Đorđević, pod nadzorom glavnog neimara kneza Miloša, Hadži Nikole Živkovića. Po nameni i arhitektonskom konceptu zgrada konaka pripada reprezentativnim objektima svog vremena. U stilsko-arhitektonskom pogledu, ona predstavlja prelazni oblik od balkanske graditeljske tradicije ka postepenom prihvatanju nekih elemenata srednjoevropske arhitekture. Uticaj balkansko-orijentalne tradicije ogleda se u centralnom rasporedu unutrašnjih prostorija i u bogatim slikanim dekoracijama plafona, zidova i niša, dok se evropski uticaji uočavaju u klasicistički koncipiranom portalu, pojedinim arhitektonskim detaljima i postavljanju slobodnostojećeg objekta u parkovski prostor. Konak kneza Miloša je niz godina bio vladarski dvor Kneževine Srbije, a od 1966. godine ulazi u sastav Istorijskog muzeja Srbije.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 imus.org.rs
 sr.wikipedia.org

 sh.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Izuzetan prirodni položaj i reljef Topčidera, rečne doline sa bogatom florom i izvorištima, uslovili su da se ovaj prostor tokom dva veka razvija kao mesto za odmor i boravak u prirodi. U Topčideru su se u XVIII veku nalazili austrijski letnjikovci i lovačke kuće, a turski velikodostojnici su tamo kupovali imanja i zidali čardake. Godine 1831. knez Miloš je u Topčideru izgradio dvorac, dvorsku kapelu, ekonomske građevine, kasarne, parkove i lovišta. U trećoj deceniji XX veka u neposrednoj blizini je počeo da se gradi kompleks dvorova dinastije Karađorđević sa uređenim parkovima, dvorskom ekonomijom i kompleksom Garde. Posle Drugog svetskog rata u tom prostoru izgrađeni su Pionirski grad i železnica, letnja pozornica, sportski centar i filmski grad. U Topčideru su se odigrali mnogi značajni događaji. Logorovali su Karađorđevi ustanici, održavane narodne skupštine i proslavljane značajne godišnjice. U kulturno-istorijskoj celini Topčider, tokom dugog i kontinuiranog razvoja, postoji niz kulturno-istorijskih spomenika, vrednosti i znamenitosti, prirodnih lepota i retkosti koji predstavljaju homogenu celinu stvorenu prirodnim uslovima i ljudskim radom. Ova celina na najbolji način omogućava uvid u celokupni državni, kulturni, istorijski i privredni razvitak Beograda i Srbije od 1830. godine do naših dana. Kao posebne vrednosti prostorne kulturne i istorijske celine Topčider ističu se: reljef Topčidera sa florom, rekom i izvorištima, park Topčider u kojem se nalaze Konak kneza Miloša, topčiderska crkva Sv. Petra i Pavla, crkveni konak, Miloševa česma kod Topčiderske crkve, knez Mihailov konak (Mitropolitova rezidencija), restoran „Milošev konak“, Vruća česma kod Železničke stanice, Vračarske česme, Obelisk posvećen 1859. godini, spomenik Arčibaldu Rajsu, Mali i Veliki vodoskok, skulptura „Žetelica“; park-šuma Košutnjak sa lovačkom kućom, šumarevom kućom, Hajdučkom česmom, česmom kneza Miloša i Spomenikom na mestu ubistva kneza Mihaila; Pionirski grad sa centralnom zgradom i skulpturama; kompleks dvorova na Dedinju; kompleks Garde; objekti privrednog razvitka: rasadnik u Topčideru, prva železnička stanica u Topčideru, Fabrika šećera i Kovnica novca; sportski objekti: hipodrom, strelište, sportski objekti nekadašnjeg DIF-a; Letnja pozornica; kuće znamenitih ličnosti: Arčibalda Rajsa, porodice Popović-Predić, Veljka Petrovića; groblja: Topčidersko groblje i Nemačko vojničko groblje sa spomenikom srpskim vojnicima poginulim 1915. godine.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sh.wikipedia.org

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
U ovom logoru, formiranom u kompleksu stare kasarne 18. pešadijskog puka, u vremenu od 9. jula 1941. do 3. oktobra 1944. godine, okupator je počinio veliki broj zločina prema građanima Srbije. Likvidirano je oko 4.200 zatočenika, od toga većina Srba, 1000 Jevreja i Roma. Streljanje je vršeno sistematski, u logoru i u Jajincima. Desetoro revolucionara iz Banjičkog logora koji su streljani proglašeno je narodnim herojima.
Ispred zgrade logora postavljeno je 1969. godine spomen-obeležje, rad Nikole Kolje Milunovića, sa stihovima Svetozara Trebješanina, a tom prilikom otvorena je i spomen-soba. Izložbeni prostor je 1983. godine proširen, kada je formiran i Muzej banjičkog logora na tom mestu. Nova postavka je urađena 2001. godine.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 beogradskonasledje.rs

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda
Dvorski kompleks na Dedinju podignut je u periodu od 1924. do 1936. godine, na imanju kralja Aleksandra I Karađorđevića, kao privatna porodična rezidencija vladara. Smešten je na najistaknutnijem položaju Dedinjskog brega, čineći harmoničnu celinu sa neposrednim prirodnim okruženjem pošumljene padine prema Topčideru. Kompleks čini niz sukcesivno nastalih objekata - Slamnata kuća, Kraljev dvor sa objektom dvorske kuhinje, kapela Svetog Andreja, zgrada dvorskog ekonomata, zgrada dvorske straže, zgrada dvorske žandarmerije i Beli dvor sa objektima kuhinje i garaže, kao i dvorski park sa Belim paviljonom, koncertnom terasom i bazenom. Najveći deo kompleksa realizovan je prema zamisli arhitekte Živojina Nikolića kao glavnog projektanta, dok je zdanje Belog dvora realizovano po konkursnom rešenju arhitekte Aleksandra Đorđevića. U izgradnji i uređivanju objekata koji čine kompleks učestvovali su neki od najznačajnijih umetnika, dekoratera, zanatskih radionica i arhitekata, među kojima posebno mesto pripada arhitektima Viktoru Lukomskom, Sergeju Smirnovu i Nikolaju Krasnovu. Poseban značaj unutrašnjem uređenju objekata daju bogate zbirke umetničkih dela među kojima posebno mesto pripada zbirkama dela evropskog i jugoslovenskog slikarstva, zbirci jugoslovenske skulpture, kolekciji tepiha i tapiserija, kolekciji predmeta od srebra, porcelana i stakla, kolekciji nameštaja i biblioteci. Kao jedina izvorno sačuvana vladarska rezidencija u Srbiji, Dvorski kompleks na Dedinju poseduje posebne kulturne i istorijske vrednosti i predstavlja važno svedočanstvo razvoja srpske državnosti u trajanju dužem od jednog veka. Izborom lokacije na kojoj je podignut, uspostavljanjem skladnog odnosa između arhitektonskog rešenja i neposrednog prirodnog okruženja, kao i uređenjem jedne od najprostranijih i najlepših parkovskih površina, kompleks poseduje i posebne prirodne i horitikulturne vrednosti. Svojim arhitektonskim i stilskim karakteristikama predstavlja pokazatelj estetskih, društvenih i stilskih normi koje su vladale u graditeljstvu Kraljevine Jugoslavije. Kao kompleks koji čuva izuzetno bogatu riznicu dela likovne i primenjene umetnosti, poseduje visoke umetničke, zanatske i estetske vrednosti. Kao rezidencija i mesto protokolarnih i zvaničnih dešavanja, kroz koju su prošle mnoge značajne svetske ličnosti i državnici, objekat svedoči o važnim događajima i ličnostima za nacionalnu i svetsku istoriju.
Objavljeno na: https://www.osmsrbija.iz.rs/nkd/

 sr.wikipedia.org